UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR TARGET COSTING, EEN OVERZICHT VAN DE LITERATUUR

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2000-2001 TARGET COSTING, EEN OVERZICHT VAN DE LITERATUUR"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR TARGET COSTING, EEN OVERZICHT VAN DE LITERATUUR Scriptie voorgedragen tot het bekomen van de graad van: licentiaat in de toegepaste economische wetenschappen optie technische bedrijfskunde Tom Van Acker onder leiding van Prof. Dr. Werner Bruggeman

2

3 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR TARGET COSTING, EEN OVERZICHT VAN DE LITERATUUR Scriptie voorgedragen tot het bekomen van de graad van: licentiaat in de toegepaste economische wetenschappen optie technische bedrijfskunde Tom Van Acker onder leiding van Prof. Dr. Werner Bruggeman

4 Ondergetekende Tom Van Acker bevestigt hierbij dat onderhavige scriptie vrij mag worden geraadpleegd en vrij mag worden gefotokopieerd. Bij het citeren moet steeds de titel en de auteur van de scriptie worden vermeld. ii

5 VOORWOORD De combinatie van een economische studie en een sterke belangstelling in de Japanse cultuur bracht mij ertoe een onderwerp voor mijn scriptie te kiezen dat beide interesses combineerde. Target costing werd mij als onderwerp aangereikt door Professor Dr. Werner Bruggeman en Dr. Patricia Everaert. Graag wil ik hen bedanken voor de begeleiding en hun inspanningen die bijdroegen tot het schrijven van deze scriptie. Ik wil ook de personen bedanken die hun medewerking verleenden aan het onderzoek van deze scriptie. In het bijzonder bedank ik Raymond Fostier, Guido Lammens, Tom Van Poucke, Luc Nauwinck en Jacques Devos. Een speciaal woord van dank verdienen ook mijn ouders, die door hun steun mijn studie mogelijk maakten. Lochristi, 1 mei 2001 Tom Van Acker iii

6 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD iii INHOUDSOPGAVE iv LIJST MET FIGUREN viii LIJST MET TABELLEN ix INLEIDING 1 HOOFDSTUK 1. INLEIDENDE BESCHOUWINGEN 2 1. De Japanse economische toestand Ontwikkelingen sinds WO II De zeepbeleconomie 4 2. Effectief management 6 3. De lean enterprise en de confrontatiestrategie De slanke onderneming Generieke strategieën Differentiatie- en kostenleiderstrategie De confrontatiestrategie De confrontatiestrategie en time-based competition Ontstaan van target costing Besluit 16 HOOFDSTUK 2. TARGET COSTING, EEN KOSTENBEHEERSTECHNIEK Een aantal begrippen Productlevenscyclus Life-cycle costing Target costing, definities en kenmerken Definities Kenmerken Ontwerpfase als treasure island voor kostenreductie Target costing heeft een marktgerichte focus De streefkostprijs is heilig 22 iv

7 Target costing levert een duidelijk objectief op Target costing vereist samenwerking tussen verschillende afdelingen Wat is target costing nu eigenlijk Life-cycle costing versus target costing Target costing in een breder geheel Japanse kostenbeheersingprogramma s Target costing Value engineering Interorganisationeel kostenbeheer Product costing Operationele controle Kaizen costing Gebruik, effectiviteit en integratie met het survival triplet Total cost management Target costing en kostenreducerende technieken Target costing binnen het Japanse management accounting Voor- en nadelen van target costing Besluit 33 HOOFDSTUK 3. HET TARGET COSTING PROCES De optelmethode De aftrekmethode De drie fasen, een kennismaking Marktgerichte fase Afbakening van het marktsegment Identificatie van de concurrentiële voor- en nadelen Afstemming van ontwerp en prijs Kosten / baten analyse Positionering van het nieuwe product Simulatie Bepalen van de winstmarge Berekenen van de allowable cost Product fase Bepaling van de product-level target cost 46 v

8 As-if cost, drifting cost & cost gap Eigenlijke kostenreductie Deel fase De streefkostprijs van de assemblage-onderdelen De streefkostprijs van de specifieke onderdelen De rol van de leverancier Besluit 54 HOOFDSTUK 4. HULPMIDDELEN BIJ HET TARGET COSTING PROCES Quality function deployment Omschrijving De techniek Besluit Value engineering Omschrijving De techniek Het opstellen van de target cost -matrix en het value control chart Brainstormsessie Analyse van de meest veelbelovende ideeën Concrete uitwerking van de meest veelbelovende ideeën Besluit Design for assembly Omschrijving De techniek Besluit Besluit 71 HOOFDSTUK 5. EEN AANTAL GEVALSTUDIES Verantwoording van de onderzoeksmethodologie gevalstudie Het onderzoeksopzet De gevalstudie Selectie van de ondernemingen Structuur van de bespreking van de resultaten 77 vi

9 4. Picanol NV Beschrijving van de onderneming Waarom target costing Target costing bij Picanol Resultaten Vergelijking met de literatuur De competitieve omgeving De target costing benadering Case New Holland Beschrijving van de onderneming Waarom target costing Target costing bij Case New Holland Resulaten Vergelijking met de literatuur De competitieve omgeving De target costing benadering Spicer Off-Highway Beschrijving van de onderneming Waarom target costing Target costing bij Spicer Off-Highway Products Division Resultaten Vergelijking met de literatuur Competitieve omgeving De target costing benadering Besluit 101 ALGEMEEN BESLUIT 106 GERAADPLEEGDE LITERATUUR i BIJLAGEN vii

10 LIJST MET FIGUREN Figuur 1. Yen/dollar wisselkoers 3 Figuur 2. De stijgende aandelenkoersen aan de hand van de Nikkei Stock Average 5 Figuur 3. Evolutie van de rentevoeten tussen 1984 en Figuur 4. De waardeketen 11 Figuur 5. Het survival triplet 12 Figuur 6. De survival zone 14 Figuur 7. De productlevenscyclus 18 Figuur 8. Committed costs 21 Figuur 9. Target costing versus historical costing 22 Figuur 10. Positie van target en kaizen costing in het total cost management concept 29 Figuur 11. De optelmethode 37 Figuur 12. Het target costing proces 38 Figuur 13. Matrix met de competitieve voor- en nadelen 40 Figuur 14. Kosten / baten analyse 42 Figuur 15. Bepaling van de optimale prijs 44 Figuur 16. Relatie tussen de verschillende kostenbegrippen 47 Figuur 17. Vergelijking van de current cost en de target cost op basis van de major functions 49 Figuur 18. De reserve voor de productiemanager 50 Figuur 19. Functionele analyse toegepast op target costing : voorbereidende stap 52 Figuur 20. Functionele analyse toegepast op target costing 53 Figuur 21.Vergelijking van de optel- en aftrekmethode 55 Figuur 22. House Of Quality 59 Figuur 23. Value control chart 65 Figuur 24. Design for assembly : voor herontwerp 70 Figuur 25. Design for assembly : na herontwerp 70 viii

11 LIJST MET TABELLEN Tabel 1. Overhead-/productiekosten ratio bij enkele grote Japanse ondernemingen 4 Tabel 2. Effectief management aan de hand van input en output 7 Tabel 3. Vergelijking tussen traditionele ondernemingen en de slanke onderneming 9 Tabel 4. Typische kosten verbonden aan een bepaalde levenscyclusfase 18 Tabel 5. Target cost -matrix: voorbereidende stap 63 Tabel 6. Target cost -matrix 64 Tabel 7. 'Value index' 64 Tabel 8. Vergelijking van het target costing proces (aftrekmethode): theorie-picanol 85 Tabel 9. Vergelijking van het target costing proces (geïntegreede methode) : theorie-case New Holland 93 Tabel 10. Haalbaarheidstudie Spicer Off-Highway Products Division 97 Tabel 11. Vergelijking van het target costing proces (geïntegreede methode) : theorie-spicer Off- Highway 101 Tabel 12. Vergelijking van de kritische criteria voor de drie ondernemingen 104 Tabel 13. De target costing kenmerken voor de drie ondernemingen 105 ix

12 Inleiding Een bedrijf dat vandaag wil overleven wordt gedwongen tot het beheersen van zijn kosten. Cost management of kostenbeheersing is dus een gegeven dat in de toekomst een alsmaar belangrijker plaats zal innemen binnen de onderneming. Target costing is een kostenbeheerssysteem dat, overgewaaid uit Japan, nu ook in de Westerse wereld gehoor vindt. De techniek werd voor het eerst toegepast door de Toyota Corporation in Japan midden de jaren zestig. Sindsdien gebruiken Japanse managers het al meer dan 30 jaar. Het gebruik van target costing bleef echter lang verborgen, niemand wil zijn geheimen zomaar aan de buitenwereld prijsgeven. 1 Het doel van target costing is een product zodanig ontwerpen dat het voldoet aan de behoeften van de klant en tevens tegen een bepaalde kostprijs kan geproduceerd worden. Op die manier kan een vooropgesteld winstplan gerealiseerd worden. Dat target costing op korte tijd een grote impact heeft gehad, blijkt onder meer uit de volgende bevindingen van professor Kato. 2 Meer dan 80 % van de assemblage-industrieën en 60 % van de procesindustrieën in Japan gebruiken reeds de target costing techniek. Recent volgen ook veel Westerse bedrijven dat voorbeeld. Deze scriptie probeert op een bondige wijze een overzicht te geven van de Angelsaksische literatuur die voorhanden is over het onderwerp target costing. Die literatuur is voornamelijk gesteund op de toepassing van target costing in Japanse ondernemingen. Bovendien hoopt deze scriptie een leidraad te zijn voor elke geïnteresseerde in het verwerven van een uitgebreidere kennis over dit onderwerp. Naast een literatuurstudie wordt er ook aandacht besteed aan de toepassing van target costing in een aantal Belgische ondernemingen. In hoofdstuk 1 wordt het ontstaan en het economische klimaat waarin target costing zich ontwikkelde geschetst. Hoofdstuk 2 maakt aan de hand van een aantal kenmerken en definities duidelijk wat target costing nu eigenlijk is. Men vindt in dit hoofdstuk ook de integratie van target costing met een aantal andere kostenbeheerstechnieken. Een overzicht van het target costing proces vindt de lezer in hoofdstuk 3. De voornaamste hulpmiddelen bij dat proces worden in hoofdstuk 4 behandeld. Hoofdstuk 5 beschrijft aan de hand van een aantal gevalstudies de toepassing van het target costing concept bij een aantal Belgische ondernemingen. De scriptie wordt afgesloten met een algemeen besluit. Alle hoofdstukken worden aangevat met een inleiding en afgesloten met een kort besluit. Op die manier weet de lezer precies wat hij mag verwachten en kan hij kort nalezen wat er in het hoofdstuk uiteen werd gezet. De verschillende hoofdstukken worden geïllustreerd met de nodige figuren. Omwille van het respecteren van de internationale regels betreffende het copyright, worden deze figuren in de oorspronkelijke taal overgenomen. De bronvermelding vindt men telkens direct onder de figuur. 1 KATO, Y., 1993, p 36 2 KATO, Y., 1993, p 36

13 Hoofdstuk 1 INLEIDENDE BESCHOUWINGEN Inleiding Target costing is niet van Westerse maar van Japanse oorsprong. Het lijkt dan ook aangewezen om het economische klimaat waarin target costing zich ontwikkelde te schetsen. In wat volgt vindt men een bondige samenvatting van de Japanse economische toestand vanaf de tweede wereldoorlog. Er wordt ook aandacht besteed aan welke management accounting-technieken tijdens de verschillende perioden in de belangstelling stonden. Daarnaast bespreken we het begrip effectief management, waarna de rol van de lean enterprise met betrekking tot de ontwikkeling van een nieuwe strategie aan bod komt. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een bondige samenvatting van de factoren die bijgedragen hebben tot het ontstaan van target costing. 1. De Japanse economische toestand 1.1. Ontwikkelingen sinds WO II Sinds de tweede wereldoorlog en het begin van de jaren zestig, waren Japanse managers vooral gefocust op het verbeteren van de efficiëntie. Het accent lag op het verbeteren van de input/middelenefficiëntie. 3 Standaardkostencalculatie stond centraal als belangrijkste management accounting-techniek. Tijdens deze periode werden de ziabatsus of allianties tussen grote bedrijven ontbonden en getransformeerd naar keiretsus. Keiretsus zijn nauwe samenwerkingsverbanden tussen bedrijven onderling. Zij delen bijvoorbeeld kapitaal, kosten van R&D, maar ook klanten, leveranciers, Een keiretsu wordt meestal nog eens versterkt door kruisparticipaties. Een groot voordeel van de keiretsus is dat ze toelaten grote projecten te ondernemen die onafhankelijke bedrijven nooit zelfstandig zouden aankunnen. Het is volgens vele auteurs één van de grootste pijlers van het ondernemingssucces van Japanse ondernemingen. De keiretsus hebben een sleutelrol gespeeld in het economische herstel van Japan na de tweede wereldoorlog. 4 De volgende periode die we beschouwen loopt van begin van de jaren 60 tot de eerste oliecrisis in Tijdens deze periode probeerden de Japanse ondernemingen vooral werk te maken van volumeuitbreiding. De massaproductie werd ingevoerd. Als gevolg van de schaalvoordelen verminderde ook de kostprijs van de producten. Binnen het gebied van de management accounting was vooral de variabele 3 SAKURAI, M., 1995, p 23 4 MORGAN, J.C., MORGAN, J.J., 1991, p 39 2

14 kostencalculatie erg geliefd. Dit omdat deze techniek de geschikte informatie gaf aan de managers om beslissingen te ondersteunen over extra productie bij de aanwezigheid van ongebruikte capaciteit. 5 Na de oliecrisis in 1973 kende de Japanse economie slechts een kleine groei. Men realiseerde zich dan ook dat de politiek van volume-uitbreiding niet langer optimaal was. Een meer effectieve inzet van de productiemiddelen was gewenst. De massaproductie met zijn schaalvoordelen moest plaats maken voor de productie van kleine series met een grotere variëteit ( economies of scope ). Hier was een rol weggelegd voor target costing. Het effectievere gebruik van materialen en onderdelen lag volledig in de lijn van dit nieuwe concept. 6 Tijdens de jaren 80 was er een grote appreciatie van de yen ten opzichte van verscheidene anderen munten, als gevolg van het Japanse betalingsbalansoverschot. Japan exporteerde met andere woorden veel meer dan het importeerde. 7 In figuur 1 wordt de wisselkoers yen/dollar grafisch voorgesteld. Figuur 1. Yen/dollar wisselkoers Koers Jaar Bron: DATASTREAM Men ziet duidelijk dat na 1985 de waarde van de dollar ten opzichte van de yen daalde. Dit is een gevolg van het G-5 Plaza Akkoord dat in september 1985 werd gesloten. De bedoeling was het betalingsbalanstekort van de Verenigde Staten terug te brengen door de waarde van dollar te verlagen in relatie tot de yen. Zo hoopte men Amerikaanse goederen goedkoper te maken in het buitenland en dus competitiever. Een appreciatie van de yen was het gevolg. 8 Deze appreciatie leidde tot onaangename gevolgen. De grondstoffen die de Japanse ondernemingen aankochten werden merkelijk goedkoper, 5 SAKURAI, M., 1995, p 23 6 SAKURAI, M., 1995, p 24 & p 26 7 NAKAMAE, TADASHI, 1985, p OECD ECONOMIC OUTLOOK, 1985, p 9 3

15 waardoor de overhead-/productiekosten ratio 9 sterk steeg. Tabel 1 geeft een duidelijker overzicht van de evolutie van deze ratio bij een aantal grote Japanse ondernemingen. Tabel 1. Overhead-/productiekosten ratio bij enkele grote Japanse ondernemingen Jaar Hitachi Mitsubishi Nippon NKK % 8.6 % 26.4 % 10.3 % % 24.8 % 47.1 % 49.8 % Verschil % % % % Bron: SAKURAI, M., 1995, p 23 De grote hoeveelheden ongebruikte capaciteit versterkte de stijging van deze ratio. Verder zorgde de diversificatie waarvan eerder sprake, weliswaar voor een daling van het ondernemingsrisico, maar tegelijk ook voor een stijging van de indirecte kosten. 10 Japanse ondernemingen ontdekten het probleem pas nadat hun concurrentiepositie en winstgevendheid al waren aangetast. De lagere rendementen van Japanse ondernemingen eind de jaren 80 en begin de jaren 90 waren hiervan het bewijs. De zaak werd door de professoren Cooper en Kaplan nader onderzocht. Zij kwamen tot besluit dat de stijgende indirecte kosten, die niet langer verdeeld konden worden over het dalend aantal arbeidsuren, het grote probleem vormden. De beide auteurs constateerden dat de traditionele kostprijssystemen van vele ondernemingen niet meer waren aangepast aan de huidige omstandigheden. Dit gaf aanleiding tot het ontstaan of de verdere ontwikkeling van moderne management accounting-technieken, zoals bijvoorbeeld Activity-Based Costing/Management en target costing De zeepbeleconomie De sterke yen werd dus een probleem in het midden van de jaren 80. Japanse bedrijven konden hun producten niet meer aan het buitenland kwijt vanwege hun sterke munt. De Japanse centrale bank verlaagde de intrestvoeten om het negatieve effect van de sterke yen op hun economie te stoppen. De heel lage intrestvoeten zorgden ervoor dat geld om te investeren gemakkelijk te verkrijgen was. De hoge prijsstijgingen van vastgoed waren hier een gevolg van. Japanse investeerders verkenden nieuwe locaties, investeerden hun geld in golfterreinen in Hawaï, hotels in VS, 12 9 Overhead: Overhead kosten of indirecte kosten zijn kosten die geen aanwijsbaar eenduidig verband hebben met een specifiek eindproduct omdat het een algemene kost is of omdat het bijhouden van de specifieke kost per eindproduct niet mogelijk is of niet gebeurt binnen de onderneming. (BRUGGEMAN, W., EVERAERT, P., 1996, p 41) 10 SAKURAI, M., 1995, p COOPER, R., KAPLAN, R.S., 1988, p TSUKAMOTO, I., 1999, p

16 Dit kon echter niet blijven duren, inflatie werd een probleem. In 1989 verhoogde de Bank of Japan, de Japanse centrale bank, de intrestvoeten. De Japanse beurs crashte, waardoor vele leningen niet meer terugbetaald konden worden. De banksector werd dus het zwaarst getroffen, zij hadden geïnvesteerd in de aandelen van hun klanten en wegens de beurscrash waren deze niets meer waard. Het uitstaande bedrag aan niet-performante leningen werd in 1998 op bijna veertig miljard Belgische frank geraamd. Een hoog bedrag, zelfs voor de tweede grootste economie ter wereld. 13 Het hierboven beschreven gebeuren wordt ook wel (het instorten van) de zeepbeleconomie genoemd. 14 Figuur 2 geeft een grafische voorstelling van de stijgende aandelenprijzen (Nikkei Stock Average) en de beurscrash in 1989, na het optrekken van de intrestvoeten. In figuur 3 vindt men de evolutie van de intrestvoeten. Figuur 2. De stijgende aandelenkoersen aan de hand van de Nikkei Stock Average Marktwaarde (Yen) Jaar Bron: DATASTREAM Figuur 3. Evolutie van de rentevoeten tussen 1984 en Intrest (%) Bron: DATASTREAM Jaar TSUKAMOTO, I., 1999, p TSUKAMOTO, I., 1999, p 195 & p 196 5

17 In 1991 verlaagde de Bank of Japan terug de intrestvoeten, in de hoop zo geleend geld terug te krijgen. Ondanks verdere versoepelingen van het monetaire beleid maakte Japan toch een zware crisis door. De economische problemen werden nog eens versterkt door de heropleving van de yen ten opzichte van de dollar en andere munten. Ondanks het feit dat de yen zich in 1996 herstelde, vormde de hoge yen een grote bedreiging voor de op export gebaseerde Japanse economie. Het was pas in 1999 dat de hoop gewettigd leek dat het ergste achter de rug was. Ook de binnenlandse situatie in Japan biedt geen soelaas. Economische en maatschappelijke problemen beperken de toekomstige economische groei. De arbeidskosten lopen hoog op, waardoor Japanse ondernemingen in hun binnenlandse fabrieken geen producten meer kunnen produceren die concurrentieel zijn op de internationale markt. Daarenboven komen nog eens de milieuproblemen en de energiebeperkingen (Japan heeft geen eigen grondstoffen) die grenzen stellen aan de economische groei. De voorspelde stijging van de werkloosheid en de verwachte problemen in verband met deregulering, internationalisatie en privatisering doen daar nog eens een schepje bovenop. Ook het terugschroeven van het systeem van de keiretsus, wat door andere landen ervaren werd als oneerlijke concurrentie, deed aan dit alles geen goed Effectief management Volgens Sakurai heeft men in de bovengenoemde omstandigheden nood aan effectief management. Deze term wordt door de Japan Accounting Association omschreven als: Het op efficiënte wijze realiseren van ondernemingsdoelen (groei, marktaandeel, hoge kwaliteit, ) gericht op de belangrijkste doelstellingen van de onderneming: het behalen van een bevredigende winst om het voortbestaan veilig te stellen en uitbreiding en ontwikkeling mogelijk te maken. 16 Een overzicht dat duidelijk maakt wat nu precies bedoeld wordt met effectief management in termen van input en output wordt in tabel 2 gegeven. Er wordt ook een vergelijking gemaakt met de vroegere perioden. 15 SAKURAI, M., 1995, p SAKURAI, M., 1995, p 23 6

18 Tabel 2. Effectief management aan de hand van input en output Periode heden Belangrijkste Verbetering Volume- Effectief doelen efficiency uitbreiding management Output/Input Output Input Output Input Output + α Input Bron : SAKURAI, M., 1995, p 25 Efficiëntie ligt in de input/output verhouding. Meer produceren (output) met minder middelen (input) betekent dus een verhoging van de efficiëntie. Effectiviteit wordt in de tabel voorgesteld als α en duidt erop dat de inhoud van de output moet worden verbeterd. Wat bijvoorbeeld betekent: het terugbrengen van de arbeidsduur, bescherming van het milieu, tevreden klanten, Tempovoordelen of economies of speed onder de vorm van verkortingen van cyclus- en levertijden en een vergroting van omloop- en doorstroomsnelheden spelen eveneens een belangrijke rol bij het verbeteren van de effectiviteit. 17 Wanneer we de voorlaatste en laatste kolom van de tabel bekijken en de situatie van de Japanse economie zoals hierboven beschreven in acht nemen (teruglopen van buitenlandse en binnenlandse vraag door o.a. de dure yen en de moeilijke binnenlandse situatie), zien we dat met minder input toch een grotere output gerealiseerd moet worden. Bedrijfsprocessen moeten dus efficiënter verlopen. Met moet zich met andere woorden concentreren op dat effectief management. Volume-uitbreiding moet plaatsmaken voor effectief management en naast schaalvoordelen worden ook tempovoordelen heel belangrijk. Tevens moet de input verminderen en toch moet de output op peil blijven. Ook moet de reeds vermelde technologische innovatie ondersteund worden. Concreet betekent dit dat de management accountingtechnieken zich zullen moeten aanpassen. Target costing en Activity-Based Costing zijn al genoemd als belangrijkste vernieuwers op dit gebied. Target costing neemt de taak op zich voor het verminderen van materiaal-, onderdeel- en andere directe kosten, maar ook de overheadvermindering kan hiervan profiteren. Target costing sluit ook maximaal aan bij de ondersteuning van de technologische innovatie. 18 Activity-Based Costing/Management staat dan hoofdzakelijk in voor de vermindering van de overhead en voor het herinrichten van de bedrijfsprocessen. 19 Hier moet wel bij vermeld worden dat Activity-Based Costing tot nu toe maar 17 SAKURAI, M., 1995, p SHIBAGAKI, K., 1989, p SAKURAI, M., 1995, p

19 weinig wordt toegepast in Japanse ondernemingen. Het ingewikkelde karakter en het feit dat de methode wel eens tot verkeerde beslissingen kan leiden zijn de grote oorzaken. Een illustratie van een verkeerde beslissing is bijvoorbeeld het niet meer aanvaarden van kleine series en speciale klantenorders omdat deze niet winstgevend genoeg zijn. Wanneer door deze beslissing een belangrijk marktaandeel wordt verloren, ondermijnt dit de concurrentiepositie van de onderneming. Het feit dat Japanse managers eerder de voorkeur geven aan eenvoudige, duidelijke en voor iedereen begrijpbare instrumenten geeft een bijkomende verklaring. 3. De lean enterprise en de confrontatiestrategie In wat volgt wordt verduidelijkt hoe ondernemingen evolueren naar de zogenaamde lean enterprises 20 en de veranderende manier waarop deze ondernemingen met elkaar concurreren. In hoofstuk 2 wordt dan dieper ingegaan op het belang van target costing binnen deze veranderende omgeving De slanke onderneming Kostenbeheersing is een gegeven dat in de belangstelling kwam als gevolg van het ontstaan van de slanke onderneming. Dit gegeven heeft de wijze waarop ondernemingen met elkaar concurreren grondig veranderd. De slanke ondernemingen steunen op het geloof dat het single-piece flow systeem 21 efficiënter is dan de batch-and-queue systemen, 22 welke in hoofdzaak werden gebruikt door de oude massaproducenten. 23 De slanke ondernemingen proberen alle activiteiten die geen waarde aan het product toevoegen ( slack of waste ) te elimineren. Voorraden bijvoorbeeld betekenen voor de ondernemingen een grote kost maar brengen geen enkele waarde toe aan het product. De just-in-time (JIT) 24 techniek bracht hier een deel van de oplossing. Naast de implementatie van deze techniek veranderde ook bijvoorbeeld de lay-out van de fabriek en nog vele andere dingen. Men kan stellen dat de overgang naar een slanke onderneming op twee niveaus gebeurt. Het eerste niveau bestaat uit het installeren van een total quality control/management 25 programma en het introduceren van de JIT techniek. Het invoeren van deze 20 Als vertaling van deze term wordt in de literatuur en in de verdere scriptie slanke onderneming gebruikt. 21 Een continue stroom tussen de verschillende bewerkingsposten, met een minimum aan tussenvoorraden 22 Halfafgewerkte producten worden pas naar de volgende werkpost gebracht wanneer een vooraf bepaald aantal halffabrikaten in de wachtlijn staat. 23 COOPER, R., SLAGMULDER, R., 1997, p 3 24 Just-in-time (JIT): A logistics approach designed to result in minimum inventory by having material arrive at each operation just in time to be used. (APICS dictionary) 25 Total quality management (TQM): Georganiseerde kaizen-activiteiten die iedereen in een onderneming betrekken in een volledig geïntegreerde aanpak om het functioneren op ieder niveau te verbeteren. Dit verbeterde functioneren richt zich op het bereiken van doelstellingen die de afdelingsgrenzen overschrijden; zoals kwaliteit, kosten, levering, ontplooiing van mensen en 8

20 systemen vergt relatief weinig structurele aanpassingen. Het tweede niveau bereiken blijkt voor heel wat Westerse ondernemingen moeilijker. Hiervoor moeten namelijk wel een aantal structurele aanpassingen gebeuren. In hoofdzaak gaat het om het wijzigen van de lay-out van het productieproces, het herdenken van het productontwerp (om bijvoorbeeld fouten in de productie tegen te gaan) en het opzetten van trainingsprogramma s voor werknemers die inzicht verschaffen in de werking van het gehele proces en dus niet enkel hun specifieke job belichten. 26 De Toyota Corporation in Japan was een voorloper bij de implementatie van al deze veranderingen en voltooide de omschakeling naar een slanke onderneming reeds in jaren zestig. Pas een tijd later en naar Japans voorbeeld volgden ook Westerse ondernemingen. Een korte vergelijking van enkele belangrijke verschillen tussen de slanke onderneming en de traditionele onderneming vindt men in onderstaande tabel. Tabel 3. Vergelijking tussen traditionele ondernemingen en de slanke onderneming TRADITIONELE ONDERNEMING SLANKE ONDERNEMING Doorstroming Batch-and-queue Single-piece flow Scheduling Push principe 27 Pull principe 28 Lay-out Functionele lay-out Lijnlay-out Kwaliteitscontrole Steekproefcontrole Procescontrole Assemblagelijn Enkelvoudige productlijn Multiproductlijn Leveranciers Contractbasis Partnership-verhouding Bron: Eigen werk op basis van VAN DIERDONCK, R., VEREECKE, A., 1994, blz & blz Als gevolg van deze grondige veranderingen hebben de slanke ondernemingen een grote voorsprong op de oude massaproducenten. 29 Ten eerste kunnen ze produceren aan lagere kosten met een hogere kwaliteit en functionaliteit. Dit is een gevolg van het aannemen van het single-piece flow systeem. De slanke ondernemingen hebben snellere reflexen dan de massaproducenten. Ze werken aan een kortere het ontwikkelen van nieuwe producten. Er wordt vanuit gegaan dat deze activiteiten ten slotte leiden tot een grotere tevredenheid van de klanten. (IMAI, M., 1990, p 303) 26 COOPER, R., 1996a, p De werkpost produceert alleen maar om arbeiders en machines bezet te houden. (VAN DIERDONCK, R., VEREECKE, A., 1994, p 383) 28 Een werkcentrum of leverancier mag slechts beginnen produceren of toeleveren aan de verbruikende werkpost, wanneer het een signaal ontvangt dat er in de verbruikende werkpost een behoefte aan materiaal bestaat. (VAN DIERDONCK, R., VEREECKE, A., 1994, p ) 29 COOPER, R., CHEW, W.B., 1996, p 90 & COOPER, R., SLAGMULDER, R., 1997, p 3 9

21 productontwikkeling. Ten tweede zijn de slanke ondernemingen in staat heel snel nieuwe producten op de markt brengen. Precies door die kortere productontwikkeling kunnen kopieën van bestaande producten heel vlug op de markt gebracht worden. Ook de toepassing van de single-piece filosofie op de ontwikkeling van nieuwe producten werkt dit in de hand. Men gaat de productontwikkeling niet meer opsplitsen over verschillende departementen, maar één multifunctioneel team staat in voor de volledige ontwikkeling van het nieuwe product. De implementatie van just-in-time, total quality control (TQC) en zero defect programma s speelt eveneens een grote rol in het snel op de markt brengen van nieuwe producten. Dit valt echter buiten het domein van deze scriptie. Tenslotte stelt de toepassing van de technieken uit tabel 3 hen in staat op een meer voordelige wijze kleinere series te produceren dan de massaproducenten. Segmenten die vroeger beheerst werden door één producent omdat zij te klein waren om winstgevend te zijn voor meerdere producenten, kunnen nu wel beconcurreerd worden. We kunnen dus stellen dat de integratie van diverse systemen gericht op functionaliteit, kwaliteit en prijs toelaten te evolueren naar een slanke onderneming. De volgende paragraaf maakt duidelijk waarom bovengenoemde kenmerken zo belangrijk zijn met betrekking tot de strategie die de onderneming zal aannemen Generieke strategieën Differentiatie- en kostenleiderstrategie Ondernemingen proberen een competitief voordeel tegenover hun concurrenten te verkrijgen en te behouden door een aantal mogelijke strategieën toe te passen. Porter (1980) definieerde twee generieke strategieën die van belang zijn in het bestek van deze tekst, namelijk de differentiatie- en kostenleiderstrategie. Deze zijn erop gericht niet de concurrentie aan te gaan, maar de concurrentie eerder te vermijden. Eerst zullen de twee strategieën kort afzonderlijk behandeld worden, daarna wordt het behalen van een competitief voordeel aan het waardeketenconcept ( value chain ) gekoppeld. De differentiatiestrategie is gericht op het verwerven van een differentiatievoordeel. De onderneming kan zich bijvoorbeeld door een uitstekende klantenservice, exclusieve snufjes, differentiëren van de concurrenten. Hiertoe moet men zich vooral verdiepen in de specifieke klantenbehoeften. De bedoeling is een meerprijs te vragen voor het product die hoger is dan de differentiatiekost. Differentiatie is dus een strategische keuze van de onderneming, waarbij het product wordt aangepast om beter in te spelen op de behoeften van de klant. Met de kostenleiderstrategie probeert de onderneming met behulp van een aantal kostenbesparende technieken de laagste kostenproducent te zijn. Deze technieken kunnen bijvoorbeeld schaalvoordelen, leereffecten, automatisatie, doelmatiger gebruik van input en optimalisatie van de capaciteitsbezetting zijn. 10

Bestellen Omdat er nog vaak vragen zijn over de levertijd en bestelprocedure, zullen we deze hier uiteenzetten:

Bestellen Omdat er nog vaak vragen zijn over de levertijd en bestelprocedure, zullen we deze hier uiteenzetten: Voorwoord Dit is het overzicht van de studiestof Supply Chain Operations. Het betreft hier een overzicht van de verplichte literatuur. Hoofdstuk A tot en met E bestaat uit de verplichte literatuur van

Nadere informatie

Het Vijfkrachtenmodel van Porter

Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het Vijfkrachtenmodel van Porter (een concurrentieanalyse en de mate van concurrentie binnen een bedrijfstak) 1 Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het vijfkrachtenmodel is een strategisch model wat de aantrekkelijkheid

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

BOM s horen niet in spreadsheets

BOM s horen niet in spreadsheets BOM s horen niet in spreadsheets Innoveer met vertrouwen, wetende dat iedereen de juiste versie heeft van de BOM. Alles wat je nodig hebt om je product te bouwen De bill of materials (BOM) bevat de onderdelen

Nadere informatie

Taak analyse & procesdiagnose gekaderd binnen duurzaam personeelsbeleid Waarom? Wat? Hoe?

Taak analyse & procesdiagnose gekaderd binnen duurzaam personeelsbeleid Waarom? Wat? Hoe? Taak analyse & procesdiagnose gekaderd binnen duurzaam personeelsbeleid Waarom? Wat? Hoe? Luc De Muynck, Managing partner X-STRA Luc.DeMuynck@X-STRA.be MVO contactdag 1 AGENDA X-STRA? Situering : waarom

Nadere informatie

Ontwerpmethodologie LES 2

Ontwerpmethodologie LES 2 Ontwerpmethodologie LES 2 Steve Vanlanduit 20-2-2006 Herhaling titel van presentatie 1 Inhoud les 2 Inleiding projectmanagement Economische aspecten in het ontwerpproces: Kapitaalsinvestering beslissingen

Nadere informatie

Operational Excellence & Lean. De belofte van Lean Management Prof.dr.ir. M.F. van Assen 逆 説

Operational Excellence & Lean. De belofte van Lean Management Prof.dr.ir. M.F. van Assen 逆 説 Operational Excellence & Lean De belofte van Lean Management Prof.dr.ir. M.F. van Assen 逆 説 Eén pet? Belang van consistente definities en het hebben van een gemeenschappelijke verbetertaal Bron onbekend

Nadere informatie

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management Samenvatting Beginselen van Productie en Logistiek Management Pieter-Jan Smets 5 maart 2015 Inhoudsopgave I Voorraadbeheer 4 1 Inleiding 4 1.1 Globalisering........................................... 4

Nadere informatie

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen

Verandermanagement. Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Verandermanagement Hoofdstuk 5 Strategie en ondernemingsdoelstellingen Schema strategie Externe analyse Interne analyse Kansen en bedreigingen (Opportunities, Threats) Confrontatieanalyse Sterkten en zwakten

Nadere informatie

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept

Bark Verpakkingen. Outsourcing Concept Bark Verpakkingen Outsourcing Concept Outsourcing Bark Verpakkingen BV als uw partner in strategisch verpakkingsmanagement. De win-win relatie tussen 'outsourcing' en uw 'core business efficiency'. Met

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Inkoop: sterke schakels naar succes

Inkoop: sterke schakels naar succes Inkoop: sterke schakels naar succes 5e Pianoo Congres, Rotterdam, 27 mei 2010 Drs Jeroen van de Rijt 0 Hoeveel uitkomsten zijn er mogelijk? input condities uitkomst Tijd 1 1 Conclusies Flow in plaats van

Nadere informatie

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14

Inhoud. Deel 1 Wat is een bedrijf? 17. Inleiding 14 Inhoud Inleiding 14 Deel 1 Wat is een bedrijf? 17 1 Bedrijf en bedrijfskunde 19 1.1 Het bedrijf 20 1.1.1 Organisatie, bedrijf en onderneming 20 1.1.2 Bedrijven zijn organisaties 22 1.1.3 De eenvoudige

Nadere informatie

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model

Ketenbesturing. Ketenbesturing. 1. SCOR SCOR-model Ketenbesturing Meten is weten The concept of SCM requires measuring the overall supply chain performance rather then only the performance of the individual chain members. Handfield 1991 K. Melaerts - KHLeuven,

Nadere informatie

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse

Internationale Marketing H4. Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Internationale Marketing H4 Week 1 1. Executive summary 2. Inhoudsopgave 3. Inleiding en achtergrond 4. Externe analyse Executive summary Een samenvatting voor het management 1 à 2 pagina s belangrijkste

Nadere informatie

Logistiek management in de gezondheidszorg

Logistiek management in de gezondheidszorg Katholieke Universiteit Leuven Faculteit Geneeskunde Departement Maatschappelijke Gezondheidszorg Centrum voor Ziekenhuis- en Verplegingswetenschap Master in management en beleid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX

EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX EEN SIMULATIESTUDIE VAN DE SCHEDULE CONTROL INDEX Universiteit Gent Faculteit economie en bedrijfskunde Student X Tussentijds Rapport Promotor: prof. dr. M. Vanhoucke Begeleider: Y Academiejaar 20XX-20XX

Nadere informatie

Inkoop in Strategisch Perspectief

Inkoop in Strategisch Perspectief Analyse H O O F D S T U K Inkoop als schakel in de voortbrengingsketen 1 Programma Inleiding Plaats van de inkoopfunctie in de waardeketen Definiëring en begripsafbakening Het belang van de inkoopfunctie

Nadere informatie

Copyright Stork N.V. 1

Copyright Stork N.V. 1 Management, een praktisch framework Taking up the challenge of optimizing your asset performance Stork Management Solutions Global Expertise Partner Complete, end-to-end solution Dedicated professionals

Nadere informatie

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit

MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit MES geïntegreerd binnen ERP in productie is de sleutel tot betaalbare flexibiliteit VRAAG: Hoe implementeer je betaalbare en uitvoerbare Real-time-business-optimized-flexibility in uw productiebedrijf?

Nadere informatie

Inleiding Logistiek, Hoofdstuk 2 13 april 2007

Inleiding Logistiek, Hoofdstuk 2 13 april 2007 Comptenties Inleiding Logistiek Hoofdstuk 2 Logistieke concepten Na het bestuderen van dit hoofdstuk kun je vertellen wat: een regelkring is; het doel is van logistiek; wat Value-Added Partnership inhoudt;

Nadere informatie

Lean Management. HvA Alumni 20 november 2008

Lean Management. HvA Alumni 20 november 2008 Lean Management HvA Alumni 20 november 2008 Excellence: Practical Guidance Martin van Zanten: Manager Operations - Werkzaam bij Valspar: Producent van autoreparatielakken Rogier de Kreek: Manager Production

Nadere informatie

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding Proces cultuur De klant komt eerst Zorg dat je altijd waarde toevoegt Moedig eigen initiatief aan Geef medewerkers ruimte Moedig teamwerk aan Beloon team prestaties Werk

Nadere informatie

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en

Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en Globalisatie, met nieuwe opkomende economieën als China, Brazilië en India, heeft de wereld in veel opzichten in hoog tempo veranderd. Voor veel bedrijven betekent dit een strategische herbezinning op

Nadere informatie

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers?

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Prof. Dr. Werner Bruggeman www.bmcons.com De High Performance Organisatie Kenmerken van hoogperformante organisaties (Manzoni): 1. High level of

Nadere informatie

B².DNA. Strategische GedragsVerbetering

B².DNA. Strategische GedragsVerbetering Het begrip waarde is een modewoord. Maar wat waarde precies is weten maar weinigen. In dit artikel wordt het begrip overzichtelijk uit de doeken gedaan. Met concrete aanwijzingen voor de praktijk van de

Nadere informatie

Verbeteren door benchmarking

Verbeteren door benchmarking Nekovri, 28-06-2012 Verbeteren door benchmarking Prof. dr. Kees Jan Roodbergen Rijksuniversiteit Groningen Even voorstellen Stad Groningen 2 Even voorstellen Rijksuniversiteit Groningen Opgericht in 1614

Nadere informatie

Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal?

Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal? White paper Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal? Deze white paper wordt u gratis aangeboden door De Valk Leadership Company Datum: 1 januari 2013 Versie: 2.0 Auteur: Guido

Nadere informatie

ERP & Lean: Hoe kunnen ze elkaar versterken. 7 juni 2007

ERP & Lean: Hoe kunnen ze elkaar versterken. 7 juni 2007 ERP & Lean: Hoe kunnen ze elkaar versterken 7 juni 2007 Even voorstellen. Erik Meevis, partner bij KCLA KCLA: Groep onafhankelijke organisatieadviseurs Afkomstig uit MKB Gericht op productiebedrijven in

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 Sarajane Marilfa Omouth Paramaribo, juni 2015 1. Inleiding De totale

Nadere informatie

Het in kaart brengen van de Supply Chain. Customer Solutions

Het in kaart brengen van de Supply Chain. Customer Solutions Het in kaart brengen van de Supply Chain Customer Solutions Het in kaart brengen van de Supply Chain Werkt u aan het verbeteren van supply chain management in uw organisatie? Het in kaart brengen van uw

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules Kracht door samenwerking VDL Industrial Modules IN DE HIGH-TECH WERELD WAARIN U EN WIJ OPEREREN, DRAAIT ALLES OM EFFICIENCY: STREVEN NAAR REDUCTIE VAN KOSTEN EN UITBESTEDING VAN NIET KERNCOMPETENTIES.

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen

INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen INNOVATIEVE PROCESSEN in de voertuigindustrie in Vlaanderen Prof.dr.ir.. Hendrik Van Landeghem Onderzoekscentrum voor In-Plant Logistics (AoG) Lean Enterprise Research Center Vakgroep Industrieel Beheer

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen Management van IT Han Verniers PrincipalConsultant Han.Verniers@Logica.com Logica 2008. All rights reserved Programma Management van IT Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

Nadere informatie

Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier

Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier Expert groep PME / KMO Hoe een goede strategie ontwikkelen? Op een eenvoudige, andere en efficiënte manier Georges Dockx Lid Expert groep PME/KMO Onafhankelijk consultant voor KMO Georges.dockx@resulto.be,

Nadere informatie

DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM

DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM Kwaliteit in Bedrijf oktober 0 Tweede deel van tweeluik over de toenemende rol van kwaliteit DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM Om de gewenste kwaliteit te kunnen realiseren investeren organisaties

Nadere informatie

Kostprijssystemen B1040 1. C. Siau

Kostprijssystemen B1040 1. C. Siau Kostprijssystemen B1040 1 Kostprijssystemen C. Siau 1. Proces versus job-ordersystemen B1040 3 2. Rapportering in de procesindustrie B1040 4 2.1. Boekhoudkundige aspecten B1040 5 2.2. Bepaling van de kosten

Nadere informatie

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy Casenso Optimaliseer Uw Bedrijf Casenso Consultancy Internet : E-mail : office@casenso.nl Telefoon : +31 (0)24 322 0872 : Engels of Nederlands Consultancy Alle organisaties (bedrijven, non-profit, overheid)

Nadere informatie

Thema 5. Strategisch management

Thema 5. Strategisch management Thema 5 Strategisch management 1. Strategie van een onderneming: definitie en typologie De strategie van een onderneming verwijst naar het GEDRAG van de onderneming. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen

Nadere informatie

Sturen op rendement en cashflow

Sturen op rendement en cashflow Sturen op rendement en cashflow Jacques Adriaansen VKL Jaarcongres 2004 04 november 2004 Jacques Adriaansen Sturen op rendement en cashflow Van strategie naar bedrijfsvoering Optimalisatie (kosten versus

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

3D SUPPLY CHAIN VISIBILITY TRENDS & CHALLENGES IN THE HIGH TECH WORLD IR. EMILE VAN GEEL

3D SUPPLY CHAIN VISIBILITY TRENDS & CHALLENGES IN THE HIGH TECH WORLD IR. EMILE VAN GEEL 3D SUPPLY CHAIN VISIBILITY TRENDS & CHALLENGES IN THE HIGH TECH WORLD IR. EMILE VAN GEEL CONTENTS 1. trends in high tech supply chain management... 3 1. trends & uitdagingen... 3 2. omgaan met de huidige

Nadere informatie

Lean Production Game

Lean Production Game Lean Production Game 1. spelronde 1 (job shop + push) 1.1. Wat was uw functie? Vermeld uw metingen indien je consultant was Ik was arbeider en moest de wielen van de wagentjes monteren. 1.2. Welke Logistieke

Nadere informatie

Arbeidskosten per eenheid product

Arbeidskosten per eenheid product Arbeidskosten per eenheid product CPB Achtergronddocument, behorend bij: MEV 2012 September 2011 Martin Mellens CPB Memo Aan: Belangstellenden Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

Toekomst van pijnrevalidatie vanuit het managementperspectief Efficiënter selecteren voor pijnrevalidatie. Leo D. Roorda 24 oktober 2014

Toekomst van pijnrevalidatie vanuit het managementperspectief Efficiënter selecteren voor pijnrevalidatie. Leo D. Roorda 24 oktober 2014 Toekomst van pijnrevalidatie vanuit het managementperspectief Efficiënter selecteren voor pijnrevalidatie Leo D. Roorda 24 oktober 2014 Voorstellen Leo D. Roorda Reade Achtergrond Revalidatiearts, fysiotherapeut

Nadere informatie

De 7+ fasen in de implementatie van lean working

De 7+ fasen in de implementatie van lean working De 7+ fasen in de implementatie van lean working Lean working invoeren is geen project. Wel kan de implementatie beschreven worden in opeenvolgende fasen. Hier het generieke fasenplan. 1 Inleiding Lean

Nadere informatie

Enquête rond het familiebedrijf in België

Enquête rond het familiebedrijf in België www.pwc.be Enquête rond het familiebedrijf in België December 2010 Kernbevindingen 1. 1 op 2 respondenten ziet overheidsbeleid en regulering als één van de voornaamste externe uitdagingen voor hun onderneming.

Nadere informatie

PBM. PBM s. Door Thierry Moens, directeur marketing & business development Z-group. 5 maart 2009 De Montil - Affligem

PBM. PBM s. Door Thierry Moens, directeur marketing & business development Z-group. 5 maart 2009 De Montil - Affligem PBM PBM s Door Thierry Moens, directeur marketing & business development Z-group 5 maart 2009 De Montil - Affligem PreBes vzw Diestersteenweg 88 3510 Kermt Hasselt Tel. 011/28 83 40 Fax. 011/28 83 49 info@prebes.be

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch)

Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Nederlandse samenvatting (summary in Dutch) Relatiemarketing is gericht op het ontwikkelen van winstgevende, lange termijn relaties met klanten in plaats van het realiseren van korte termijn transacties.

Nadere informatie

College 1 inleiding ondernemerschap

College 1 inleiding ondernemerschap College 1 inleiding ondernemerschap Ondernemen is het uitvoeren van innovaties waarbij discontinuïteit wordt veroorzaakt - discontinuïteit is het creëren van waarde die voorheen nog niet beschikbaar was

Nadere informatie

Waarom de planning uw productie in de war schopt. Arie Pieter van Wensveen Henk Moerman

Waarom de planning uw productie in de war schopt. Arie Pieter van Wensveen Henk Moerman Waarom de planning uw productie in de war schopt Arie Pieter van Wensveen Henk Moerman Deze sessie Wat kunt u verwachten? De blik van Lean Improvers Inspiratiesessie over planning Lean Improvers Ons speelveld

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Uitgebreide samenvatting

Uitgebreide samenvatting Uitgebreide samenvatting Bereik van het onderzoek De Nederlandse minister van Economische Zaken heeft een voorstel gedaan om het huidig toegepaste systeem van juridische splitsing van energiedistributiebedrijven

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

het Ashridge-missiemodel: Doel strategie - waarden en gedragsnormen mag ook

het Ashridge-missiemodel: Doel strategie - waarden en gedragsnormen mag ook Open vragen 01 Visie/missie en marktomvang Bij de ontwikkeling van een visie en een missie speelt de vraag hoe de markten en de behoefte van de afnemers op die markten er uit zien, een belangrijke rol

Nadere informatie

Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer

Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer 27 november 2014 Jan Demey & Rianne Welvaarts Organisatie inrichting als een van de sleutels voor een efficiënt beheer AGENDA Definitie

Nadere informatie

NCOI. Disconnected. BPM-context. BPM-lagenmodel. Strategisch Tactisch Operationeel (Hardjono blz 124) Totaalmodel in t Veld

NCOI. Disconnected. BPM-context. BPM-lagenmodel. Strategisch Tactisch Operationeel (Hardjono blz 124) Totaalmodel in t Veld NCOI Bedrijfskundig Procesmanagement Hessel Visser hesselvisser@chello.nl Do you have four No, volt Yes! two! watt bulbs? Disconnected To For No! what? what? 1 How do we often loose our customers 2 Strategisch

Nadere informatie

Duurzame automatiseringsoplossingen

Duurzame automatiseringsoplossingen A u t o m a t i o n S o l u t i o n s B u s i n e s s o p t i m a l i s a t i e d o o r P r o c e s I n t e g r a t i e Duurzame automatiseringsoplossingen Door mondiale ontwikkelingen en steeds sneller

Nadere informatie

Een marketingplan in twaalf stappen

Een marketingplan in twaalf stappen Reekx is gespecialiseerd in het adviseren van organisaties en detacheren van specialisten op het gebied van het efficiënt managen van informatiestromen. Kijk op onze website www.reekx.nl voor actuele informatie

Nadere informatie

Effectief verkopen in het buitenland

Effectief verkopen in het buitenland Effectief verkopen in het buitenland Evenementen Center Beekse Bergen 24 november 2011 Anton van Wezel Grenzeloos Innoveren Effectief verkopen in het buitenland Innovatie commercieel - Verkoop - Noodzaak

Nadere informatie

DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM

DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM DEEL I DE OPKOMST VAN E-HRM Business sounds different these days...3 1. Introductie...4 2. De veranderende omgeving van organisaties...7 3. Toenemende complexiteit van organisaties en HRM...10 3.1 Inleiding...10

Nadere informatie

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming werkt wel André de Waal Prestatiebeloning wordt steeds populairder bij organisaties. Echter, deze soort van beloning werkt in veel gevallen

Nadere informatie

De Survival Guide Voor Merkartikelen Fabrikanten. Waar is hier de nooduitgang?? Henk Spoon EFMI Najaarscongres 2004 +31653236385

De Survival Guide Voor Merkartikelen Fabrikanten. Waar is hier de nooduitgang?? Henk Spoon EFMI Najaarscongres 2004 +31653236385 De Survival Guide Voor Merkartikelen Fabrikanten. Waar is hier de nooduitgang?? Henk Spoon EFMI Najaarscongres 2004 +31653236385 Lagere consumentenbestedingen Toegenomen concurrentie huismerken Kortere

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: HAVO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 Besturing. m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5

Hoofdstuk 8 Besturing. m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5 Hoofdstuk 8 Besturing m.u.v. 8.2.6, 8.2.7, 8.5 Besturing van organisaties Besturen = het leiden van een organisatie naar de gestelde doelen (SMART) Profit- en non-profitorganisaties Bedrijfsproces: Besturing

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Kwaliteitsmanagement theoretisch kader

Kwaliteitsmanagement theoretisch kader 1 Kwaliteitsmanagement theoretisch kader Versie 1.0 2000-2009, Biloxi Business Professionals BV 1 1. Kwaliteitsmanagement Kwaliteitsmanagement richt zich op de kwaliteit organisaties. Eerst wordt het begrip

Nadere informatie

René Aernoudts Directeur Lean Management Instituut

René Aernoudts Directeur Lean Management Instituut Wat is Lean... R éa dt René Aernoudts Directeur Lean Management Instituut Lean Management Instituut LMI is de Nederlandse tak van het Lean Global Network, eennon profit non corporation met het hoofdkantoor

Nadere informatie

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0

THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 THE WAY TO FACTORY OF THE FUTURE 4.0 How to create a sustainable future for production companies in Belgium, given the context of high costs & global competition? Industry 4.0: visie op een industriële

Nadere informatie

Loont kiezen voor Cleantech innovatie?

Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Investeren in Cleantech biedt de mogelijkheid om economische meerwaarde te creëren in combinatie met milieuvoordelen. Een Cleantech productiemodel dient in staat

Nadere informatie

Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant.

Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant. Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant. MISSIE Rodanar is een Belgisch familiebedrijf dat sinds 1982 houten pallets produceert. Wij zijn echter meer dan een producent,

Nadere informatie

8 Productiebeheer met Navision

8 Productiebeheer met Navision 7 Voorwoord Productiebedrijven worden geconfronteerd met steeds korter wordende levertijden en veel meer variatie in het aantal producten. Veel klanten willen dat er op klantspecificatie geleverd wordt.

Nadere informatie

1 en 2 Inleiding Logistiek. Walther. Ploos van Amstel (w.ploos.van.amstel@hva.nl) Hessel Visser (hesselvisser@chello.nl )

1 en 2 Inleiding Logistiek. Walther. Ploos van Amstel (w.ploos.van.amstel@hva.nl) Hessel Visser (hesselvisser@chello.nl ) 1 en 2 Inleiding Logistiek Walther. Ploos van Amstel (w.ploos.van.amstel@hva.nl) Hessel Visser (hesselvisser@chello.nl ) 1 Belangrijkste leerdoelen ILO In kaart kunnen brengen van de personen- en goederenstromen

Nadere informatie

Schouten & Nelissen en ProjectsOne. ProjectsOne en Schouten & Nelissen zijn partners. Tim de Werdt ProjectsOne

Schouten & Nelissen en ProjectsOne. ProjectsOne en Schouten & Nelissen zijn partners. Tim de Werdt ProjectsOne Lean Management Workshop 12 oktober 2015 Schouten & Nelissen en ProjectsOne ProjectsOne en Schouten & Nelissen zijn partners Voordoen: Training geven, projecten uitvoeren Meedoen: Projecten begeleiden,

Nadere informatie

SCHATTING BBO OPBRENGSTEN

SCHATTING BBO OPBRENGSTEN SCHATTING BBO OPBRENGSTEN 1. Opbrengsten BBO aan overheidsinkomsten Voordat wordt ingegaan op de opbrengsten die de BBO aan Lands kas zal bijdragen, wordt stilgestaan bij het gegeven dat het BBO-stelsel

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Niels Malotaux. 25 jaar West

Niels Malotaux. 25 jaar West Niels Malotaux niels@malotaux.nl www.malotaux.nl 1 Niels Malotaux Project Coach Evolutionair Project Management (Evo) Requirements Engineering Reviews and Inspecties Betrouwbaarheid Systemen die het gewoon

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

MISVERSTANDEN RONDOM THROUGHPUT ACCOUNTING

MISVERSTANDEN RONDOM THROUGHPUT ACCOUNTING 35_39_artikel_63 27-07-2006 13:24 Pagina 35 Management accounting Management Accounting draait in feite om drie vragen MISVERSTANDEN RONDOM THROUGHPUT ACCOUNTING Er is nogal wat discussie geweest over

Nadere informatie

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M)

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M) 1) Geef de omschrijving van trendmatige groei. 2) Wat houdt conjunctuurgolf in? 3) Noem 5 conjunctuurindicatoren. 4) Leg uit waarom bij hoogconjunctuur de bedrijfswinsten zullen stijgen. 5) Leg uit waarom

Nadere informatie

Inleiding Logistiek, Inleiding 13 april 2007

Inleiding Logistiek, Inleiding 13 april 2007 Inleiding Inleiding Logistiek Inleiding Logistiek in het leven van alledag Doel van de cursus Wat is logistiek? Plannen en beheersen Waarom logistiek? Logistiek is maatwerk Kosten en baten van logistiek

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Auteur Helen van Meeuwen de Jong Datum 6 juni 2016. Introductie in Lean management Apotheek Partners Congres 2016

Auteur Helen van Meeuwen de Jong Datum 6 juni 2016. Introductie in Lean management Apotheek Partners Congres 2016 Auteur Helen van Meeuwen de Jong Datum 6 juni 2016 Introductie in Lean management Apotheek Partners Congres 2016 Programma 5 principes van Lean Huis van Lean Implementatie Lean is een manier om processen

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Together you make the difference RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Deel 1 van een drieluik over het belang van goed risicomanagement in de corporatiesector Auteur Drs. Frank van Egeraat RC. Frank

Nadere informatie

Lean Labs. Benjamin Kemper (b.p.h.kemper@uva.nl) Six Sigma, Lean, en innovatie. Consultant en trainer IBIS UvA

Lean Labs. Benjamin Kemper (b.p.h.kemper@uva.nl) Six Sigma, Lean, en innovatie. Consultant en trainer IBIS UvA Lean Labs Six Sigma, Lean, en innovatie Benjamin Kemper (b.p.h.kemper@uva.nl) Consultant en trainer IBIS UvA Onderzoeker Kwantitatieve Economie Universiteit van Amsterdam Instituut voor Bedrijfs- en Industriële

Nadere informatie

Samenvatting ... 7 Samenvatting

Samenvatting ... 7 Samenvatting Samenvatting... Concurrentie Zeehavens beconcurreren elkaar om lading en omzet. In beginsel is dat vanuit economisch perspectief een gezond uitgangspunt. Concurrentie leidt in goed werkende markten tot

Nadere informatie

Duvel Moortgat : courante netto winst +16%

Duvel Moortgat : courante netto winst +16% 15 Maart 2000 Duvel Moortgat : courante netto winst +16% Markante feiten van 1999 Beursintroductie: Duvel Moortgat werd begin juni geïntroduceerd op de Beurs van Brussel. Participatie in Noord Amerikaanse

Nadere informatie

Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor?

Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor? Informatie de sleutel tot Excellente Service Logistiek! Zijn we er klaar voor? Jacques Adriaansen Director Every Angle UAMS Executive Professor Service Logistics Forum 24 april 2008 j.adriaansen@everyangle.com

Nadere informatie

Kaizen, Lean en Six Sigma. Verschillen en overeenkomsten. Bert van Eekhout

Kaizen, Lean en Six Sigma. Verschillen en overeenkomsten. Bert van Eekhout Kaizen, Lean en Six Sigma Verschillen en overeenkomsten Bert van Eekhout Van Eekhout Consulting Lean, Six Sigma & Supply Chain Optimisation Telefoon +31 318 641387 Mobiel +31 6 46241071 E-mail: beekhout@wxs.nl

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker

Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Process & IT: eerst KIEZEN maakt het DOEN daarna zoveel makkelijker Wim Tindemans Manager Business Applications Business and Automation Solutions Egemin NV Agenda Probleemstelling Tegenstelling tussen

Nadere informatie