Gelderland valoriseert! Resultaten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gelderland valoriseert! Resultaten"

Transcriptie

1 Gelderland valoriseert! Va n I d e e n a a r B V Resultaten 2012 en 2013

2 Gelderland valoriseert! Inhoud Kristel Baele voorzitter Stuurgroep Gelderland valoriseert, College van Bestuur HAN 3 Annemieke Traag gedeputeerde provincie Gelderland 3 Sector Energie Eric Spies Slim Opgewekt! 4 Patrick Heuts O-foil 5 Creatieve Industrie Frederike en Christiaan Maats OAT Shoes 6 Joris Suk en Hans Hutting Maison the Faux 7 Van idee naar BV Innovatielab Duurzame Elektrische Energie 8 Bart Huydts Art Business Centre, ArtEZ 9 Sector Chemie Johan Oosterheert Biosenz 10 Gerrit Veeneman PharmaCytics BV 11 Cross-overs Pauline van Dongen Wearable Solar 12 Bootcamp Hergebruik restafvalstromen 13 Cijfers, Resultaten 14 Hein van der Pasch directeur Mercator Incubator, Radboud Universiteit 15 Stephan Veen directeur Bedrijven Rabobank Arnhem en omstreken 15 Contactinformatie 16 Partners Gelderland valoriseert 17 Colofon Samenstelling en coördinatie Frank Heijster, Meesters in Communicatie (M!C) Fotografie Hans Peter van Velthoven (HP PH Fotografie) Ontwerp, Beeldbewerking, Layout en Pre-press Barry van Velthoven (bartout + laurentius) DISCLAIMER Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. Niets in deze uitgave mag worden overgenomen en of vermenigvuldigd zonder nadrukkelijke toestemming van Gelderland valoriseert. Voorwoord Met Gelderland valoriseert beogen we meerdere doelen. Heel belangrijk is dat de kennisinfrastructuur die in Gelderland aanwezig is bij ArtEZ, HAN en Radboud Universiteit (in het vervolg van dit boekje aangeduid als RU) kan worden gebruikt door bedrijven en de regio. In feite is dit de essentie van valorisatie. Denk hierbij aan de inzet van studenten, docenten, onderzoekers en laboratoriumfaciliteiten. Dit moet zo leiden tot een betere benutting van wat publiek gefinancierde kennis heet. Uiteindelijk resulteert het ook in het slimmer en beter omgaan met de mogelijkheden die de regio biedt en in meer werkgelegenheid. Het mes snijdt echter aan twee kanten: bedrijven uit de regio die met innovaties bezig zijn of daar juist in vastlopen, moeten met hun kennis, ideeën of vragen ook terecht kunnen bij de drie grote Gelderse kennisinstellingen. Gelderland valoriseert is een samenwerkingsproject van de drie O s: huidige en toekomstige ondernemers, onderzoeks- en onderwijsinstellingen en de overheid. Bij elkaar zijn we met 24 partijen en richten we ons vooral op toepassingen binnen de sectoren Duurzame Energie, Creatieve Industrie en de Chemie. In dit verslag maakt u kennis met een aantal nieuwe ondernemers op deze terreinen en vertellen anderen hoe zij hen hierin faciliteren. Op de website van Gelderland valoriseert (www.gelderlandvaloriseert.nl) vindt u de uitgebreidere versies van al deze inspirerende verhalen. Ook zeer de moeite waard. We wensen u veel leesplezier. Geert-Jan Sweers, programmamanager Gelderland valoriseert 2

3 We zijn nu twee jaar actief en alle seinen staan op groen Kristel Baele voorzitter Stuurgroep Gelderland valoriseert, College van Bestuur HAN Het mooie van Gelderland valoriseert is dat door de diversiteit aan partners en thema s de botsingskans tussen de betrokken kennisinstellingen, bedrijven en start-ups sterk wordt vergroot. Bij een botsing komt veel energie vrij, lees hier: creativiteit en inventiviteit. Vanuit de setting die Gelderland valoriseert biedt, kunnen we dit helpen faciliteren. De uitdaging waar we nu voor staan, is het niveau waarop het project thans functioneert vast te houden en te verduurzamen. Als vicevoorzitter van het CvB van de HAN en voorzitter van de Stuurgroep Gelderland valoriseert heeft Kristel Baele goed inzicht in hoe het project zich ontwikkelt: We zijn nu twee jaar actief en alle seinen staan op groen. Met vierentwintig verschillende partijen en drie inhoudelijke thema s vormen we een dynamisch gezelschap, verbonden door twee centrale uitgangspunten: valorisatie en innovatie. We willen de botsingskans tussen kennisinstellingen, bedrijven en start-ups vergroten De samenleving profiteert van wat Gelderland valoriseert heeft gezaaid Annemieke Traag gedeputeerde provincie Gelderland, portefeuille Innovatie Gelderland valoriseert geeft jonge mensen de kans tot succesvolle en duurzame ondernemers uit te groeien. Als samenleving profiteren wij daarvan. Zie het als bewerken, zaaien en straks oogsten. Aan het woord is Annemieke Traag, gedeputeerde voor de provincie Gelderland met onder andere de portefeuille Innovatie. Werken de jonge ondernemers nu nog vaak onder de paraplu van één van de drie grote Gelderse kennisinstellingen, in de toekomst staan zij geheel op eigen benen. Het extra steuntje in de rug dat wij ze nu kunnen bieden, verdient zich straks dubbel en dwars terug. Als provincie ondersteunen we daarom dit soort projecten met subsidies, via netwerken en door zowel bij de Nederlandse overheid als in Brussel te lobbyen voor de innovatiekracht van de Gelderse economie en kennisinstellingen. Het extra steuntje in de rug dat wij jonge ondernemers nu bieden, verdient zich straks dubbel en dwars terug 3

4 D u u r z a m e E n e r g i e Niet alleen zonnestroom opwekken, ook de bewustwording vergroten Eric Spies mede-initiatiefnemer Slim Opgewekt! Eric Spies en zijn compagnons willen een positieve bijdrage leveren aan het vergroenen van het energie-aanbod in Nederland. Zowel door het opwekken van zonnestroom, als door meer aan bewustwording te doen. En ja, dan kom je uit bij kinderen en het onderwijs. Zo is Slim Opgewekt! ontstaan. Eric: Ons team bestaat uit vier mensen, ieder met zijn eigen specialisme: Leonn Sekender is de man van de techniek, Rob Wieggers doet de financiën, Hilde van Dijk de communicatie en ikzelf richt me vooral op het gebruiksgemak. Wat ons betreft de vier pijlers voor duurzame energieprojecten. We richten ons volledig op scholen met als uitgangspunt: wat de school nu op jaarbasis kwijt is aan grijze stroom, mag niet hoger zijn dan de totale kosten om eigen stroom op te wekken. Wij doen overigens veel meer dan alleen het plaatsen van zonnepanelen op het schooldak. We richten ons ook op energiebesparing, bijvoorbeeld met LED-verlichting. Daarnaast hangt er in de hal van elke school een door onszelf ontwikkeld monitorscherm waarop per school te zien is hoeveel stroom er is opgewekt en wat je met deze stroom allemaal kunt. Scholen hoeven geen voorinvestering te doen als zij via ons zonnepanelen aanschaffen Met dit scherm stappen we in de belevingswereld van de leerlingen. Een nieuwe stap is dat we ook laten zien hoeveel stroom de school verbruikt. Ook binnen de klas kun je hier veel mee, denk aan toepassingen via digiborden. Begin 2013 zijn we gestart met zeven basisscholen voor een stichting in Arnhem. Deze zijn nu stroomneutraal. Met de feestelijke opening van dit project op de Johannesschool in Arnhem scoorden we veel publiciteit, mede omdat minister Kamp bij de aftrap aanwezig was. We zijn nu bezig met de verdere uitbouw van Slim Opgewekt! We willen een bredere verspreiding over veel meer scholen in Nederland en we onderzoeken wat je nog meer kunt met verduurzaming op scholen. De spin-off is kortom erg groot. 4

5 Schepen die varen op vleugelvoortstuwing hebben de toekomst Patrick Heuts Business Developer O-foil O-foil, een bedrijf met Rotterdamse roots en een vestiging in Arnhem, heeft een techniek ontwikkeld waarbij binnenvaartschepen worden voortgestuwd door een vleugel die op- en neergaat, waar normaal de schroef zit. Het kan een brandstofbesparing tot wel vijftig procent opleveren. Patrick Heuts is als business developer verantwoordelijk voor het optimaliseren en het in de markt zetten van het systeem. Op een bedrijventerrein langs de Rijn zijn vier studenten in een bijna lege werkruimte druk in de weer achter hun laptops. Patrick: Deze studenten elektrotechniek van de HAN onderzoeken in het kader van hun afstuderen allemaal een deelaspect van het O-foil voortstuwingssysteem. De vinding is zeker nog niet uitontwikkeld. De wijze waarop dolfijnen zich met hun staartvin efficiënt door water voortbewegen, staat aan de basis van het door scheepsbouwkundige Bas Goris ontwikkelde O-foil-mechanisme voor de vleugelbeweging. De vleugel, bijna zo breed als het schip, beweegt op en neer en genereert liftkracht in het water. Als je deze technische vinding combineert met de nieuwste aandrijftechnologieën en een optimaal scheepsontwerp, kan het brandstofverbruik -en daarmee ook de uitstoot van schadelijke stoffen-, tot de helft lager zijn dan bij een traditionele scheepsschroef. Patrick: Recent is een eerste binnenvaartschip, de MS Triade, omgebouwd. Dit schip vaart thans met succes geheel op vleugelvoortstuwing. We zoeken nu volgende, grotere schepen om de techniek toe te passen. Idealiter zouden we bij de nieuwbouw van schepen het O-foil voortstuwingssysteem in het gehele scheepsontwerp willen integreren. Er valt nog veel te doen, de vinding is zeker nog niet uitontwikkeld Alle voordelen -brandstofbesparing, lagere emissies en een stille aandrijving- worden dan optimaal benut. In Arnhem wordt voorlopig druk doorgewerkt. Patrick: We zijn heel blij met de steun die we daarbij van Gelderland valoriseert krijgen. En dan heb ik niet alleen over een lening, maar ook over het netwerk waar we bijvoorbeeld via kiemt een beroep op kunnen doen. Dat is heel waardevol en best uniek. D u u r z a m e E n e r g i e 5

6 C r e a t i e v e I n d u s t r i e Onze schoenen stop je -als ze afgedragen zijn-, lekker in de grond en dan groeien er bloemen uit Frederike en Christiaan Maats Creative en Managing Director OAT Shoes OAT shoes is het eerste en enige schoenenmerk ter wereld dat geheel biologisch afbreekbare schoenen produceert. In Amsterdam ontworpen, in Bulgarije gemaakt en, binnenkort, met een laboratorium voor de verdere ontwikkeling van afbreekbare stoffen en materialen in de regio Arnhem. Frederike: Het idee voor OAT shoes stamt uit Christiaan, mijn broer, studeerde dat jaar af als industrieel ontwerper aan de TU Delft. Hij besluit zich toe te leggen op het ontwikkelen van een geheel biologisch afbreekbaar schoenenconcept. Schoenen dus die je echt na gebruik in de grond kunt stoppen en dan groeien er bloemen uit. Hij doet eerst veel research naar volledig afbreekbare materialen. Lijm (synthetisch), ritsen (van metaal of plastic) en veel verven of inkt (toxisch) zijn uit den boze. In 2011 is er een eerste collectie, de schoenen worden in Bulgarije gemaakt. Verkoop verloopt via de website en via een select aantal schoenenwinkels in Nederland en het buitenland. In 2012 kom ik er bij. Ik heb in Rotterdam geneeskunde en bedrijfskunde gestudeerd en vooral mijn studie bedrijfskunde helpt me zeer in mijn huidige rol waarin ik vooral het zakelijk gedeelte doe: beleid en strategie bepalen en onderhandelen met leveranciers. Christiaan concentreert zich op het creatieve gedeelte. We hebben inmiddels vier collecties schoenen, onze prijzen variëren van 129 tot 179 euro; 70% van de verkoop loopt via geselecteerde winkels : doorgaans kleine zaken, vaak ook concept-stores, met verkopers die het verhaal achter de schoen kunnen vertellen. De contacten met Gelderland valoriseert stammen uit We werkten al samen met de duurzame leerlooierij Hulshof uit Gelderland en ook onze verven komen van Gelderse leveranciers. We wilden graag OAT Labs oprichten om hierin nieuwe biologisch afbreekbare materialen te ontwikkelen en testen. Dankzij Gelderland valoriseert kunnen we nu ons eigen OAT Lab oprichten en daar zijn we heel blij mee! OAT Labs in de regio Arnhem gaat binnenkort biologisch afbreekbare materialen ontwikkelen 6

7 Rebelleren met beleid, we maken wel deel uit van de mode-industrie Joris Suk en Hans Hutting artistiek leiders Maison the Faux MAISON the FAUX -het fictieve huis- is een nieuwe mode- en lifestylebrand, gevestigd in de Mode Incubator in Arnhem. Ze zetten zich bewust af tegen de dominante mode-orde en wat zij noemen de wegwerpcultuur. Onder aanvoering van artistiek leiders Joris Suk en Hans Hutting houden ze een vurig pleidooi voor de waarde van kleding en het hergebruik van materialen. De Amsterdam Mercedes Benz Fashion Week is net achter de rug ten tijde van het interview. MAISON the FAUX verzorgde er een niet onopgemerkt gebleven presentatie. NRC Handelsblad had het over een performance met modellen in opvallende, bewerkelijke stukken rond een modealtaar. In diverse programma s en artikelen werd er positief over het nieuwe label gesproken, sommigen hebben het zelfs voorzichtig over de nieuwe Viktor en Rolf. Wat opvallend is: aan het eind van de show komen jullie het podium op en vegen letterlijk de vloer schoon. Wat wil je daarmee zeggen? Joris (links op foto): De modecultuur is heel conservatief en vervuilend met vier tot zes collecties per jaar en z n fixatie op superslanke modellen. Daar zetten wij ons tegen af. De collectie heet niet voor niets It s cleaning day! Hans: Wij pleiten voor kwaliteit in plaats van kwantiteit, plus-size modellen in plaats van graatmagere meisjes en vooral gebruik én hergebruik van natuurlijke stoffen. Je gooit geen kleding weg, maar creëert uit oud materiaal iets nieuws. Het gaat ons om kwaliteit in plaats van kwantiteit, plus-size modellen in plaats van graatmagere meisjes en (her)gebruik van natuurlijke stoffen Joris: We rebelleren dus, maar wel met beleid, want we maken ook deel uit van de mode-industrie. Met als inspiratiebron de expressiviteit van de jaren 80 willen wij heel graag modisch werken. Hans: Maar vooral ook met veel humor en zelfspot. Je moet er met een knipoog naar kunnen kijken. Naast mode, is MAISON the FAUX ook een lifestylelabel. Er wordt thans druk gewerkt aan nieuwe collecties. C r e a t i e v e I n d u s t r i e 7

8 V a n I d e e n a a r B V Het Innovatielab Duurzame Elektrische Energie: snel, effectief en goedkoop Christiaan Holland - projectleider Gelderland valoriseert De HAN kent sinds oktober 2012 een Innovatielab Duurzame Elektrische Energie, afgekort IDEE. Het is dé plek waar bedrijven terecht kunnen met vraagstukken op het gebied van energie en duurzaamheid. Studenten Techniek werken in het lab aan oplossingen, begeleid door docenten en experts. Vanuit de HAN is Christiaan Holland (zie foto-inzet) als projectleider van Gelderland valoriseert nauw betrokken bij initiatieven op het gebied van duurzame energie. Christiaan: We zijn met het Innovatielab Duurzame Elektrische Energie gestart op 10 oktober 2012, de Dag van de Duurzaamheid. Op het gebied van duurzame energie zijn er veel initiatieven en ontwikkelingen, maar ook veel lacunes, zaken die verder onderzoek behoeven en waar lang niet alle bedrijven zelf voldoende middelen voor hebben. Vanuit dit gegeven zijn we het lab gestart. Veel vragen voor het lab komen bij ons via SEECE, het Sustainable Electrical Energy Centre of Expertise, een publiek-private samenwerking waarin naast de HAN ook bedrijven zitten als Alliander, TenneT, DNV KEMA, Alfen en kiemt. Gelderland valoriseert is een ander platform waarin ondernemers en kennisinstellingen nauw met elkaar samenwerken, vooral rond innovaties. Via zogenaamde kennismakelaars, specialisten van de HAN die binnen een segment alle bedrijven en initiatieven in de regio kennen, koppelen we concrete vragen van ondernemers/bedrijven aan studenten. Een effectieve, snelle en goedkope manier om binnen de regio energievraagstukken te helpen oplossen en duurzaamheid naar een hoger plan te tillen. Enkele concrete voorbeelden van waar studenten binnen het Innovatielab Duurzame Elektrische Energie mee bezig zijn (geweest): de ontwikkeling van een solarboat die geheel op zonnecellen vaart, het aanbrengen van meetapparatuur op groene daken voor meer inzicht in het rendement, de ontwikkeling van een sky wind turbine (soort vlieger met een rotor die energie opwekt) en het project solar concentration dat zonlicht opvangt door een plastic lens en zo een hogere opbrengst genereert (zie foto). We koppelen concrete vragen van ondernemers/bedrijven rond duurzaamheid aan studenten

9 Een creatief onderzoekt, experimenteert, transformeert én onderneemt Bart Huydts directeur Art Business Centre (ABC) van ArtEZ Het Art Business Centre wil de innovatiekracht van de nieuwe generatie creatieven zichtbaar maken. Onderzoeken, experimenteren, transformeren én ondernemen staan daarbij centraal. Je ziet dat goed terug in ideeën en toepassingen rond productontwikkeling waarvoor studenten en alumni vaak verrassend vernieuwende concepten bedenken, aldus Bart Huydts, directeur van het Art Business Centre (ABC) van kunsthogeschool ArtEZ. Bart: We benadrukken voortdurend het belang van innovatie en zetten daarvoor onder andere drie middelen in: onderzoeksprojecten, de Regionale Centra voor Technologie (RCT s) en innovatievouchers binnen het onderwijs. Een geslaagd voorbeeld van een onderzoeksproject is Food Meets Design, waarbij de creatieve industrie als nieuwe voedingsbodem fungeert voor actuele vraagstukken in de food-industrie. Zo vragen ondernemers uit de Food Valley aan creatieven op welke wijze de traditionele marketing in de food business kan worden doorbroken: hoe beïnvloed je de beeldvorming over eetpatronen door anders om te gaan met vormen, verpakkingen en namen voor voedselproducten? Vanuit Gelderland valoriseert werken we daarnaast nauw samen met het Platform Creatieve Technologie en RCT de Vallei. Deze RCT s hebben innovatiemakelaars in dienst; specialisten die bedrijven nauwlettend volgen, precies weten wat er speelt en waar ze tegenaan lopen. Zij leggen ook verbindingen tussen bedrijven en de kennisinstellingen ArtEZ, HAN en RU. We zagen dat recent bij de bootcamp Solar Energy Challenge, waar studenten en alumni uit de energiesector, de chemie en de creatieve industrie een succesvolle creatieve brainstorm hadden over de vraag Hoe kan ik de zonne-energie -die ik voor eigen gebruik opwek- in mijn huishouden gebruiken in plaats van deze terug te geven aan de energiemaatschappij? Juist door dit soort cross-overs neemt het innovatiegehalte verder toe. En dan zijn er nog de Innovatievouchers. Hiermee stimuleren we dat docenten uitdagende onderzoeksprojecten opzetten in samenwerking met bedrijven. De innovatiekracht van creatieven krijgt daardoor een vaste(re) plek binnen het curriculum. Al deze activiteiten zijn bouwstenen voor een strategische samenwerking met het bedrijfsleven. Gebruik de creatieve industrie als voedingsbodem voor andere industrietakken V a n I d e e n a a r B V 9

10 Binnen dertig minuten hebben we bestaande virussen straks gedetecteerd Johan Oosterheert Managing Director Biosenz Met het ViriChip System van Biosenz kunnen virussen straks met een koffertje waar een Nanoreader inzit binnen dertig minuten worden gedetecteerd. Als je dat vergelijkt met de tijd en moeite die het nu kost om virussen te ontdekken, is de winst enorm en de impact groot. Er is dan ook veel belangstelling voor deze vinding, zowel vanuit de gezondheids- en farmaciesector, als vanuit de bio-defence industrie. Johan Oosterheert is als uitvoerend directeur verantwoordelijk voor het in de markt zetten van deze technologische innovatie. Johan: Voor virusdetectie worden nu hoogwaardige laboratoria ingezet, waar onder strenge restricties monsters naartoe worden gebracht voor onderzoek. Laboranten zijn vervolgens uren en soms dagen bezig vooraleer met zekerheid kan worden vastgesteld om wat voor soort virus het gaat. Hoe anders is dat straks met het ViriChip System. Het einde van de ontwikkeling is nu in zicht, maar we zijn blij dat we de aanloop naar de laatste ontwikkelfase kunnen overbruggen met de steun die we onder andere via Gelderland valoriseert krijgen; de lening, maar ook het netwerk waar we via de Radboud Universiteit toegang tot hebben. Simpel gezegd werkt het als volgt: een onderzoeker gaat met een koffertje, waar alle technologie inzit, naar het gebied waar een virus actief is. Ter plekke worden samples verzameld voor onderzoek: druppels bloed, water, urine. De samples worden op voorbewerkte ViriChips (4 x 4 millimeter) aangebracht, met verschillende soorten antilichamen erop. De belangstelling voor deze vorm van nanotechnologie is enorm Antilichamen hebben de eigenschap dat ze zich hechten aan specifieke virussen. De ViriChip gaat in een cartridge de Nanoreader in en wordt daar gescand op basis van de antilichamen die zich aan het virus hebben gehecht. Binnen een half uur is er een uitslag bekend waarna er verder gehandeld kan worden. Hoewel de slagingskans voor deze nieuwe technologie groot is, heb je een heel lange adem nodig voor het product zo uitontwikkeld is dat je het op de markt kunt brengen. C h e m i e 10

11 Onze missie: verbeteren van de effectiviteit van medicijnen Gerrit Veeneman Research Director PharmaCytics BV Gerrit Veeneman had er al een carrière bij Organon opzitten toen er na twee overnames in 2011 geen plek meer bleek voor farmaceutisch onderzoek in Nederland. De organisch chemicus met ruime ervaring in het ontwikkelen en testen van medicijnen liet er geen gras over groeien. Samen met zijn business-partner Han van t Klooster richtte hij PharmaCytics op. Eén concept is inmiddels zo ver ontwikkeld dat het nu uitgebreid getest gaat worden. Op de Radboud Universiteit huurt PharmaCytics hiervoor flexruimte bij de subfaculteit Scheikunde en Organische Chemie in het nieuwe laboratorium van het Huygensgebouw. De testfase die nu begint, richt zich op het aanpassen van enkele medicijnen waardoor de opname in het bloed verbetert en de effectiviteit van de medicatie wordt verhoogd. Gerrit Veeneman: De meeste medicijnen die we slikken komen via de dunne darm in de bloedbaan terecht. Vaak verloopt dit proces moeizamer dan wenselijk, omdat de dunne darmwand de medicijnen als indringers ziet en het lichaam dus tegenstribbelt. Hoe anders is dit met voedingsstoffen die via transporteiwitten in de dunne darmwand vrij toegang hebben tot ons lichaam. Wij willen het menselijk lichaam, lees: de transporteiwitten, doen geloven dat het medicijnen als voedingsstoffen moet zien. Daarvoor voegen we bepaalde stoffen die in voeding zitten aan de medicijnen toe, waardoor het lichaam de geneesmiddelen sneller en beter opneemt en de patiënt beter reageert op de medicatie, met alle voordelen van dien. We richten ons nu eerst op de dunne darm, maar transporteiwitten zitten bijvoorbeeld ook in tumorcellen en dat zou de volgende stap kunnen zijn, over een paar jaar uiteraard. Er zijn volop kansen om van PharmaCytics een bloeiend bedrijf te maken We hebben octrooi op onze ontdekking aangevraagd en via Gelderland valoriseert een lening kunnen krijgen om het onderzoek nu echt te laten starten. Er ligt wereldwijd een enorme markt open om hiermee verder te gaan en er zijn volop kansen om van PharmaCytics een bloeiend bedrijf te maken. C h e m i e 11

12 Mijn kleding moet draagbaar zijn én esthetisch, met daarin niet-zichtbare technologische vondsten Pauline van Dongen modeontwerpster van onder andere Wearable Solar Het is busy in het atelier van Pauline van Dongen. Twee stagiaires zijn druk bezig met tekenen, knippen en spelden, Pauline is telefonisch in gesprek. Op rekken hangen collecties oud en nieuw werk naast elkaar. Er wordt tegelijkertijd aan diverse projecten gewerkt. C r o s s - o v e r s Wearable Solar is er een van. Dit project, voortgekomen uit de praktische vraag hoe je anno 2014 mobiel bereikbaar blijft tijdens bijvoorbeeld een festival en zonder oplader in de buurt, inspireerde Pauline tot het ontwikkelen van kleding waarin flexibele zonnecellen zijn verwerkt (en een plug-in). Pauline: Op dit moment beschikken we over twee prototypes, een jas en een jurk. De jurk is net naar Tokio verstuurd, voor een expositie in een galerie, later dit jaar volgt Londen. We werken momenteel hard aan een derde prototype, ook omdat ik binnenkort naar het South by Southwest festival in Texas ga, als finalist in een nieuwe categorie Wearable Technology. Dat is een geweldig podium om te laten zien waar we mee bezig zijn. Er is veel belangstelling voor deze vinding, maar er zijn ook nog veel hindernissen te overwinnen. Zo wil ik een ander type zonnecel gebruiken, dat meer geschikt is voor kleding en moet de bedrading van de zonnecellen beter. Nu is alles met draden via solderingen onderling verbonden, uiterst kwetsbaar en niet geschikt voor de wasmachine. Er zijn al wel geleidende garens op de markt, maar die zijn zo dun dat ze nog niet geschikt zijn om zonnecellen aan elkaar te koppelen. Het is een kwestie van tijd voordat dit gaat lukken. Pauline, oud-studente van ArtEZ (2010 afgestudeerd), is gefascineerd door wat zij naturalizing technology noemt: technologische innovaties die ons als een soort van nieuwe natuur omringen. Pauline: Je moet de technologie als het ware in de vezels kunnen verwerken, dan komen technologie en mode echt samen. We werken er volop aan. Wearable Solar is hot, het is een kwestie van tijd voordat dit gaat lukken 12

13 Hoe maak je uit restafval duurzame producten? Bootcamp Hergebruik restafvalstromen Als afvalverwerker werk je met gescheiden restafvalstromen als hout, papier/pulp, plastic, textiel en metaal. Hoe kun je hier nieuwe producten uit laten ontstaan met een commerciële waarde? Deze vraag kwam bij de HAN binnen die hierop via een bootcamp, -een creatieve brainstorm- medio november diverse betrokkenen en specialisten bijeenbracht om over toepassingen na te denken. Sita is een van de grote afvalverwerkers in Nederland en wil graag een bijdrage leveren aan de vermindering van de hoeveelheid afval die wij met z n allen produceren. Eén van de klanten van Sita, Forbo vloeren, had het ook al bij Sita aangekaart: hoe kunnen wij reststromen vinyl en karton die overblijven na het leggen van vloeren, nog een bestaan geven? En Nike, de sportschoenenproducent, is eveneens zeer geïnteresseerd. Afgedragen sportschoenen worden nu gerecycleerd tot restproducten rubber, textiel en fluf (de rest die overblijft). Daar kun je weer wat mee. De directeur van Sita had het bovendien met eigen ogen net in Berlijn gezien: tal van designwinkels die mooie spullen verkopen uit hergebruikte materialen. Dat moest in Nederland, lees Arnhem, dan toch zeker ook kunnen. Sita hoeft er op zich niet op te verdienen en dat geldt ook voor de andere bedrijven. Het gaat hen om de co-creatie en het sluiten van de kringloop. Bij de bootcamp op 19 november 2013 waren zo n twintig mensen aanwezig: vertegenwoordigers van Sita en andere bedrijven, enkele recent afgestudeerde productontwerpers (veelal van ArtEZ) en docenten en deelnemers vanuit Gelderland valoriseert. Een bootcamp heeft geen concreet einddoel, het gaat primair om het uitwisselen van ideeën. Joris de Groot (zie foto) was als productontwerper bij de bootcamp aanwezig. Hoe kijkt hij op deze bijeenkomst terug? Joris: Het is erg vruchtbaar om met mensen uit zoveel verschillende achtergronden na te denken over de oplossing van een vraagstuk, in dit geval: hoe kun je uit restafvalproducten nieuwe dingen maken. Wat in Berlijn kan -designwinkels met mooie producten uit restafval- moet in Arnhem ook kunnen! C r o s s - o v e r s 13

14 Cijfers en resultaten 2012 en 2013 Cijfers en resultaten 2012 en 2013 Het project Gelderland valoriseert is in 2012 gestart en loopt tot en met De projectperiode omvat daarmee zes jaar. Het budget voor de leningen betreft de periode 2012 tot en met Er zijn in totaal 24 partners die aan het project meewerken. Zie voor het complete overzicht pagina 17. Het totale budget waarover Gelderland valoriseert beschikt, bedraagt voor de periode van zes jaar 12,5 miljoen euro. We beperken ons in dit overzicht tot de hoofdzaken. Overzicht resultaten , als onderdeel van zes jaar lopend project Belangrijkste activiteiten Gelderland valoriseert Doelstelling Gerealiseerd Percentage Overzicht leningen , als onderdeel van vierjarig budget In 2012 en 2013 hebben er in totaal 23 innovatie- en bootcamps plaatsgevonden. We noemen er enkele. Wearable Solar (tijdens Mode Biënnale 2013) zonnecellen in kleding Creative Waste products (in opdracht van SITA) designproducten uit reststromen Fruithuis van de toekomst (in opdracht van een fruitteler en een bouwbedrijf) - innovatieve koeling en opslag van fruit (norm = 33%) Aantal innovatie- en bootcamps % Aantal ideeën voor innovaties % Aantal innovatieve starters % Doelstelling Gerealiseerd Percentage (norm = 50%) Aantal toegekende aanvragen % Bedrag toegekende leningen (x 1.000,-) % Duurzame festivals (in opdracht van een evenementenorganisatie) o.a. inzet duurzame energie ter vervanging van dieselaggregaten Roof Garden koeling van drank met behulp van zonnepanelen Schermenproject: in lege winkels interactieve schermen plaatsen met creatieve/culturele content Service in een doos: in opdracht van de energiecoöperatie Rijn IJssel EnergieNext: ontwikkelen van een portal/community voor innovaties in energie. 14

15 Het draait om groeipotentie en innovatiekracht Onze spin-offs slaan een brug tussen wetenschap en samenleving Hein van der Pasch - directeur Mercator Incubator, Radboud Universiteit De Mercator-formule, het klinkt bijna als de stelling van Pythagoras. Hein van der Pasch, directeur van Mercator Incubator Nijmegen, omschrijft het als vanuit wetenschappelijke kennis bijdragen door universitaire spin-offbedrijven aan innovaties en andere maatschappelijke ontwikkelingen. Sinds eind jaren tachtig toen het Universitair Bedrijvencentrum startte, zijn er zo n zeshonderd start-ups geweest; van éénpitters tot initiatieven die doorgroeiden tot bedrijven met honderden personeelsleden. In de chemie-life sciences denk ik dan aan Synthon, Future Diagnostics en Mercachem, in de ICT aan Aia Software, GX en AT Computing en in de alfa-gamma-hoek aan Buck Consultants, HSK en diverse taal- en communicatiebureaus. Naast business support organiseren we de tweejaarlijkse Mercator Award voor succesvolle jonge spin-offs. De winnaar van 2013 was Bijlesnetwerk, zeven jaar geleden begonnen als initiatief van studenten economie en politicologie. Met incubatoractiviteiten en -faciliteiten ondersteunen we nieuwe spin-off-initiatieven, nu nog klein, maar met veel groeipotentie en innovatiekracht. Rabobank focust op innovatie en ondernemerschap Stephan Veen directeur Bedrijven Rabobank Arnhem en Omstreken Voor de Rabobank is het project Gelderland valoriseert belangrijk omdat het naadloos aansluit op de kernactiviteiten van de bank. Stephan Veen, directeur Bedrijven bij Rabobank Arnhem en Omstreken: Innovatie en ondernemerschap is één van onze pijlers. Start-ups zijn de kraamkamer van onze economie Zowel in Arnhem als Nijmegen heeft de Rabobank recent een specialist aangesteld die zich specifiek op de begeleiding van start-ups richt. Stephan Veen: We zitten er graag dicht op. Start-ups zijn de kraamkamer van onze economie en dat matcht 1-op-1 met de inzet van Gelderland valoriseert. Als partner zijn wij nauw bij het project betrokken, als financier staan we open voor kredietverzoeken. Natuurlijk hebben we daar onze eigen toetsingscriteria voor, maar meestal pakt het positief uit. Tot dusverre hebben we al meer dan 25 aanvragen kunnen honoreren en de verwachting is dat dit verder doorzet. En als voormalig hockeyer zeg ik: een ondernemer moet vooral focussen: wat doe je wel en niet. 15

Bedrijfsruimte op hoog niveau

Bedrijfsruimte op hoog niveau Bedrijfsruimte op hoog niveau Mercator: interactie tussen universitair toptalent en innovatieve ondernemers Mercator Science Park is als publiek-privaat initiatief ontstaan in het midden van de jaren negentig.

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Workshop Ondernemerschap

Workshop Ondernemerschap HBO Congres 17 april 2014 Workshop Ondernemerschap Geert-Jan Sweers Onno Bieleman - Hogeschool van Arnhem en Nijmegen - Birch Consultants 1 Onderzoek en ondernemerschap Lectoraten (t=539) 90% 5% 5% Lectoraten

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Innovaties versnellen in duurzame energie. Christiaan Holland

Innovaties versnellen in duurzame energie. Christiaan Holland Innovaties versnellen in duurzame energie Christiaan Holland INNOTEP, Nijmegen 26 september 2014 Mijn bijdrage in 4 onderdelen: I. Mijn achtergrond II. III. IV. Inkijkje: valorisatie bij de HAN Kijkje

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Innoveren in de topsectoren chemie en energie InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Om innovaties in de topsectoren chemie en energie kansrijker te maken helpt InnovatieLink

Nadere informatie

Slim samenwerken aan Smart Technology

Slim samenwerken aan Smart Technology Slim samenwerken aan Smart Technology Het CIV Smart Technology (CIV is een afkorting van Centrum voor Innovatief Vakmanschap) is een dynamisch samenwerkingsverband tussen ondernemingen, overheden en het

Nadere informatie

Menukaart. Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt?

Menukaart. Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt? Menukaart Ja, ik wil zonnepanelen op onze school. Welk initiatief is voor ons geschikt? Schooldakrevolutie Schreeuw met ons van de daken: we zullen niet rusten tot elke vierkante centimeter van onze schooldaken

Nadere informatie

VALORISATIE in het HBO/bij de HAN. Christiaan Holland

VALORISATIE in het HBO/bij de HAN. Christiaan Holland VALORISATIE in het HBO/bij de HAN Christiaan Holland TTP vereniging 16 december 2013 Mijn bijdrage in 5 onderdelen: I. Mijn achtergrond II. III. IV. Visie en inleidende beschietingen Valorisatie in het

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015.

Dames en heren, 1 DVHN, 9 september 2015. Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, opening bijeenkomst Klantengroep Samenwerking Noord (Holland Web Week), Groningen, 16 september 2015 Dames en heren, Goed nieuws is geen nieuws, zeggen

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland

Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland Subsidiemogelijkheden EFRO 2007-2013 Oost-Nederland 2 Europees stimuleringsprogramma versterkt positie Oost-Nederland Let s GO Gelderland en Overijssel toonaangevend in innovatie Oost-Nederland is een

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Cleantech Markt Nederland 2008

Cleantech Markt Nederland 2008 Cleantech Markt Nederland 2008 Baken Adviesgroep November 2008 Laurens van Graafeiland 06 285 65 175 1 Definitie en drivers van cleantech 1.1. Inleiding Cleantech is een nieuwe markt. Sinds 2000 heeft

Nadere informatie

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren.

Ik hoop dus dat dit congres nieuwe ideeën gaat opleveren. Alleen de uitgesproken tekst geldt. Toespraak bij de opening van het Innoversum Innovatiecongres door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op woensdag 25 mei 2011 om 9:20 te Enschede.

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent

Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland. Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Financieringsmogelijkheden vanuit de provincie Gelderland Hans Cornet 30 januari 2012 Wijnfort Lent Coalitieakkoord Uitdagend Gelderland Economie is hèt belangrijkste thema in deze coalitieperiode 195

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Martin Bakker, 18 februari 2014 Eind 2014 gaan twee nieuwe Europese samenwerkingsverbanden van start. Verspreid over Europa zullen universiteiten, kennisinstellingen,

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten

Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020. Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Uitvoeringskader Watertechnologie 2014-2020 Bijlage Succesvolle watertechnologieprojecten Overzicht succesvolle waterprojecten Vanaf 2000 wordt in Fryslân gewerkt aan de ontwikkeling van het watertechnologiecluster

Nadere informatie

Design Pressure Cooker. motor voor innovatie

Design Pressure Cooker. motor voor innovatie Design Pressure Cooker motor voor innovatie Design Pressure Cooker motor voor innovatie Inhoud: 2. Voorwoord 3. Onderzoek naar werking DPC 4. Wat is een Design Pressure Cooker 5. Design als motor voor

Nadere informatie

seece Sustainable Electrical Energy Centre of Expertise H AN C ENTR E OF EXPERTISE SEECE

seece Sustainable Electrical Energy Centre of Expertise H AN C ENTR E OF EXPERTISE SEECE H AN C ENTR E OF EXPERTISE SEECE Sustainable Electrical Energy Centre of Expertise Sustainable Electrical Energy Centre of Expertise seece SEECE is hét centre of expertise op het gebied van duurzame elek

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011

Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H. Datum 05 april 2011 Topgebied Energie: kansen voor Oost-Nederland Workshop - H Datum 05 april 2011 kiemt KANSEN CREËREN EN BENUTTEN Thecogas Binnenstadservice.nl Sidcon Ingrepro Bredenoord Nuon Helianthos Ubbink Solar Solesta

Nadere informatie

PID broodje Energie Windmolenpark gemaakt door kinderen

PID broodje Energie Windmolenpark gemaakt door kinderen PID broodje Energie Windmolenpark gemaakt door kinderen Genodigden: Ingrid Hoffmann van Natuurcentrum Arnhem (hoofd educatie) Pjotr Timmerman van de Pabo (duurzame projecten initiator) Harco Dijkstra van

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Simone Vermeulen Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Syntens Innovatiecentrum Nieuwe verbindingen, nieuwe business 12-10-2012 > Onafhankelijke sparringpartner voor MKB-ondernemers

Nadere informatie

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen.

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Innovatie & inspiratieprogramma + werkplek @ Jamfabriek (code A02) Heeft u een idee, project of opdracht, neem dan

Nadere informatie

Welcome. the future. Future Center Wageningen

Welcome. the future. Future Center Wageningen Welcome to the future Future Center Wageningen Welcome to the Future Op een historische plek in Nederland, het voormalig stadion De Wageningse Berg, wordt gewerkt aan een uniek concept. Een concept dat

Nadere informatie

Green Deal van Amsterdam International Fashion Week met de Rijksoverheid

Green Deal van Amsterdam International Fashion Week met de Rijksoverheid Green Deal van Amsterdam International Fashion Week met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013

Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Verdeling en inzet Gelderse Revolverende Middelen 12 maart 2013 Door: Hans Wouters Programma energietransitie Provincie Gelderland Geactualiseerde verdeling 100 mln Verdeling nog te bestemmen revolverende

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013

Creativiteit in zakelijkheid. Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Creativiteit in zakelijkheid Matthijs Bobeldijk 17 juni 2013 Welkom! Vandaag deel ik met jullie een reisverslag Langs 4 centra uit de eerste generatie 4 Met deze centra hadden wij een workshop over nieuwe

Nadere informatie

Hoe denken Schiedammers over bepaalde duurzame maatregelen en in hoeverre dragen zij zelf bij aan een duurzaam Schiedam?

Hoe denken Schiedammers over bepaalde duurzame maatregelen en in hoeverre dragen zij zelf bij aan een duurzaam Schiedam? Hoe denken Schiedammers over bepaalde duurzame maatregelen en in hoeverre dragen zij zelf bij aan een duurzaam Schiedam? Kenniscentrum MVS november 2015 oud papier gescheiden aanbieden textiel gescheiden

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen

Nefit Zonnestroom. Nefit houdt Nederland warm. CentroSolar PV-systemen Nefit Zonnestroom Nefit houdt Nederland warm CentroSolar PV-systemen Een stroom gratis zonne-energie Elektriciteit van eigen huis De zon is de meest duurzame energiebron. In Nederland levert de zon meer

Nadere informatie

2 Bedrijven van Wageningse ondernemers

2 Bedrijven van Wageningse ondernemers Wagenings Ondernemerschap KLV Onderzoek 2 naar ondernemerschap bij Wageningse afgestudeerden en hun mogelijke inzet bij starters en spin-off in de Life Sciences. 1 Introductie Wageningse alumni werken

Nadere informatie

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop

Zon in de Kop! Wees slim en investeer in zonnepanelen. Zon in de Kop Zon in de Kop Wees slim en investeer in zonnepanelen Zon in de Kop! Zon in de Kop is een samenwerkingsverband van de gemeenten met HVC, Ontwikkelingsbedrijf NHN, Millennium Comité Schagen en de Noordhollandse

Nadere informatie

CVO Groningen. Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012

CVO Groningen. Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012 CVO Groningen Annemieke Galema en Jan Sikkema 18 september 2012 Centrum voor Valorisatie en Ondernemerschap Stimuleren van kennisintensief ondernemerschap Drijvende krachten Valorisatie en Ondernemerschap

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Dames en heren, Wetenschap is ontstaan uit verwondering en nieuwsgierigheid. Al

Nadere informatie

Vaillant aurostep zonneboiler Puur rendement

Vaillant aurostep zonneboiler Puur rendement Vaillant aurostep zonneboiler Puur rendement Vaillant aurostep zonneboiler De winst van aurostep Weet u dat 8 minuten zon volstaan om alle mensen op de wereld één jaar van energie te voorzien? De zon levert

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD _ RDM CENTRE OF EXPERTISE Rotterdam heeft de ambitie uit te groeien tot een klimaatbestendige deltastad met de meest innovatieve en duurzame haven ter wereld. Deze ambitie

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016

Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016 Persbericht Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016 Additive World Awards uitgereikt tijdens 4 de Additive World Conference Op woensdag 23 maart heeft Jury

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

projecten Laanboompact

projecten Laanboompact Samenwerken aan gezonde groei Laanboompact projecten 2013 Het Laanboompact is een initiatief van de Boomkwekersvereniging Opheusden e.o., gemeente Neder-Betuwe, Provincie Gelderland, Rabobank West Betuwe

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring HEALTH CARE LAB Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring Medische proeftuin en R&D centrum voor nieuwe innovaties Concept HEALTH CARE LAB Inleiding

Nadere informatie

Introductie over ons Presentatie werkwijze en business model Aan de slag met oefening naar keuze Presentatie groeimodel toekomst

Introductie over ons Presentatie werkwijze en business model Aan de slag met oefening naar keuze Presentatie groeimodel toekomst Introductie over ons Presentatie werkwijze en business model Aan de slag met oefening naar keuze Presentatie groeimodel toekomst Stel je vragen gerust tussendoor! Opzet workshop Onze missie Starters4Communities

Nadere informatie

Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008

Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008 Juryrapport Gelderse Energieprijs 2008 Donderdag 20 november 2008 is de eerste Gelderse Energieprijs voor bedrijven uitgereikt. Bedrijven konden meedingen met een van de volgende thema s: Energiebesparing

Nadere informatie

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst

Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde. Uw businessmodel voor de toekomst Dries Stoel en Marcèle van Kerkvoorde Uw businessmodel voor de toekomst Missie: economische groei door versterken van innovatie in het MKB Concurrentiekracht van Nederland versterken Innovatie in het MKB

Nadere informatie

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert.

Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Mode Maastricht verbindt, ontwikkelt en etaleert. Onze missie Waar wij voor staan Door het versterken van de signatuur van de Maastrichtse mode- en designsector in combinatie met de sterke reputatie

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica. België

Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica. België Kansendossier : Machinebouw en Mechatronica België Inleiding Aanleiding De industrie wordt wereldwijd steeds hoogwaardiger en heeft alsmaar meer behoefte aan ondernemingen die uitblinken in een hightech

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten.

Deze perskit bevat informatie over Ecofys, de geschiedenis van het bedrijf, de kenmerken, enkele feiten en cijfers en de belangrijkste activiteiten. Ecofys Perskit Ecofys Experts in Energy Inleiding Ecofys is al meer dan 25 jaar een toonaangevend internationaal consultancybedrijf in energie en klimaatbeleid. De visie van Ecofys is "sustainable energy

Nadere informatie

Samen op weg naar een Smart City

Samen op weg naar een Smart City Samen op weg naar een Smart City Amsterdam Smart City (ASC) is een uniek samenwerkingsverband tussen bedrijven, overheden, kennisinstellingen én de Amsterdammer. ASC loopt voorop in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Verduurzamen bedrijventerrein Kagerweg Oost. samen sterk, samen duurzaam

Verduurzamen bedrijventerrein Kagerweg Oost. samen sterk, samen duurzaam Verduurzamen bedrijventerrein Kagerweg Oost samen sterk, samen duurzaam Wie Stichting GreenBiz Beverwijk Jan Boudesteijn (voorzitter) Boudesteijn Groep "Biodiesel, groengas of elektrisch vervoer, de keuze

Nadere informatie

Ze hadden elkaar al eens

Ze hadden elkaar al eens Ze hadden elkaar al eens gezien, ruim tien jaar geleden, toen Elsien Gringhuis (Den Haag, 1980) stage liep bij Flair Lines, een winkel in Groningen waar de kleding van Margriet Nannings (Hoorn, 1945) te

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

Juryrapport Duurzame Lintjes

Juryrapport Duurzame Lintjes Juryrapport Duurzame Lintjes Het Duurzame Lintje Achtergrondinformatie Sinds 2008 reikt een minister namens Duurzame Dinsdag het Nationale Duurzame Lintje uit. Deze onderscheiding is de enige in zijn soort

Nadere informatie

ESCo s die nog meer doen dan energiediensten leveren

ESCo s die nog meer doen dan energiediensten leveren ESCo s die nog meer doen dan energiediensten leveren Caspar Boendermaker & Peter van Dommele BNG Bank & Cablean Opbouw Onze ervaring met ESCo s ESCo+ Made In, By & For Business concept past in heel Nederland

Nadere informatie

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus New World Water & Sanitatie Campus Agri & Food De New World Campus is dé plek waar oplossingen worden gevonden voor mondiale vraagstukken

Nadere informatie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie januari 2011 Alle tuinders in Gelderland kunnen besparen Wilt u uw energiekosten verlagen? Door energie te

Nadere informatie

ECONOMISCHE STIMULANS

ECONOMISCHE STIMULANS DE ZZP ER CENTRAAL Arnhem is een ondernemende stad. Met name het aantal ZZP ers is de afgelopen jaren spectaculair toegenomen. Bij elkaar opgeteld zijn het meer mensen dan het grootste bedrijf in Arnhem

Nadere informatie

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg HealthValley where health & innovation meet Succesvol innoveren in de zorg 1 Succesvol innoveren in de zorg Health Valley Health Valley is een netwerk van bedrijven, overheden, kennis- en zorginstellingen

Nadere informatie

Het TKI SOLAR ENERGY in het Nederlandse Energie- / Topsectorenbeleid

Het TKI SOLAR ENERGY in het Nederlandse Energie- / Topsectorenbeleid Het TKI SOLAR ENERGY in het Nederlandse Energie- / Topsectorenbeleid SundayNL 2014-19 november 2014 - Arnhem Wijnand van Hooff Programmadirecteur TKI Solar Energy Inhoud Het Nederlandse Energiebeleid en

Nadere informatie

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid?

Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Wat verwachten werkgevers van het onderwijs als het gaat om duurzaamheid? Een onderzoek onder werkgevers in de topsectoren en de overheid. Onderzoeksrapport Samenvatting 1-11-2013 1 7 Facts & figures.

Nadere informatie

DUURZAAM ONDERNEMEN, HOE BEGIN JE ERAAN?

DUURZAAM ONDERNEMEN, HOE BEGIN JE ERAAN? ACTIEFICHE - SECUNDAIR DUURZAAM ONDERNEMEN, HOE BEGIN JE ERAAN? Uitdaging Met de klas of werkgroep gaan jullie op zoek naar het juiste product of dienst en via een marktonderzoek gaan jullie na of er potentiële

Nadere informatie

De IVW, daar heb je wat aan!

De IVW, daar heb je wat aan! De IVW, daar heb je wat aan! Samen In Weesp hebben we een unieke samenwerking, waarmee we zaken ook echt voor elkaar krijgen en onze ambities waarmaken. Samen staan we sterk. Cees van Vliet, voorzitter

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie

Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie Bosch Solar Optimaal profiteren van zonne-energie 2 Bosch Solar Bosch: dat klinkt bekend én vertrouwd! Geen wonder, want miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken de producten van Bosch. Dag in, dag

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband WESTHOEK BUSINESS DISTRICT een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband AGENDA 1. Missie, doelstellingen en taakstellingen van Westhoek Business District 2. Inspirerende

Nadere informatie

Onderwerp. raad Energie Made in [Arnhem] 14-5. EMiA. Arnhem toonaangevend in energie. Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr.

Onderwerp. raad Energie Made in [Arnhem] 14-5. EMiA. Arnhem toonaangevend in energie. Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr. EMiA Arnhem toonaangevend in energie Themasessie raad 14 mei 2012 Marc de Kroon, sr. adviseur EZ Het begin van Energie Made in [Arnhem] UN Millennium doelen: Duurzame samenleving Duurzaam inkopen CO2 reductie

Nadere informatie

SOCIALE INNOVATIE VERSTERKT CONCURRENTIEKRACHT

SOCIALE INNOVATIE VERSTERKT CONCURRENTIEKRACHT SOCIALE INNOVATIE VERSTERKT CONCURRENTIEKRACHT Het is alweer even geleden dat de wereld wakker werd geschud door de economische crisis. We noemen het nog vaak crisis, maar feitelijk is het een overgangsfase

Nadere informatie

Mediator Special. Brilliant Failures. Elke fout is een kans tot verbetering. Brilliant Failures. ook een kunst. Award Health?

Mediator Special. Brilliant Failures. Elke fout is een kans tot verbetering. Brilliant Failures. ook een kunst. Award Health? jaargang 24 september 2013 Mediator Special Brilliant Failures Elke fout is een kans tot verbetering 4 Mislukken is 10 Wie wint de eerste ook een kunst Brilliant Failures Award Health? Interview met de

Nadere informatie

Design & Smart Lighting Seminar 2014 Donderdag 25 september 12:00 tot 20:00 uur Willem Fenengastraat 4D Amsterdam

Design & Smart Lighting Seminar 2014 Donderdag 25 september 12:00 tot 20:00 uur Willem Fenengastraat 4D Amsterdam Design & Smart Lighting Seminar 2014 Donderdag 25 september 12:00 tot 20:00 uur Willem Fenengastraat 4D Amsterdam Ter gelegenheid van de opening van onze nieuwe design studio. Gastsprekers: Peter Wijnands

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Bedrijfsruimte op hoog niveau

Bedrijfsruimte op hoog niveau Bedrijfsruimte op hoog niveau Mercator: interactie tussen universitair toptalent en innovatieve ondernemers Mercator Science Park is als publiek-privaat initiatief ontstaan in het midden van de jaren negentig.

Nadere informatie

De juiste partners voor uw innovaties

De juiste partners voor uw innovaties De juiste partners voor uw innovaties Een project van: Ondernemer met innovatieplan Juiste partner(s) Kennis Financiering Ondernemers Overheid Onderzoekers Onderwijs Innovatief idee verdient partnerschap

Nadere informatie

PERSBERICHT. Eindhoven, 12 oktober 2015 ONDERSTROOM PRESENTEERT WEDEROM UNIEK DESIGN VAN BEGINNEND ONTWERPERS OP DE DUTCH DESIGN WEEK

PERSBERICHT. Eindhoven, 12 oktober 2015 ONDERSTROOM PRESENTEERT WEDEROM UNIEK DESIGN VAN BEGINNEND ONTWERPERS OP DE DUTCH DESIGN WEEK PERSBERICHT Eindhoven, 12 oktober 2015 ONDERSTROOM PRESENTEERT WEDEROM UNIEK DESIGN VAN BEGINNEND ONTWERPERS OP DE DUTCH DESIGN WEEK Dutch Design Week 2015 komt er aan. Vanaf 17 oktober zal Eindhoven gedurende

Nadere informatie