Europese subsidieprogramma's Provincie West- Vlaanderen. Simon Vandecasteele Vlaams- Europees verbindingsagentschap

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Europese subsidieprogramma's 2014-2020 Provincie West- Vlaanderen. Simon Vandecasteele Vlaams- Europees verbindingsagentschap"

Transcriptie

1 Europese subsidieprogramma's Provincie West- Vlaanderen Simon Vandecasteele Vlaams- Europees verbindingsagentschap

2 1. EU- nieuwsmonitor 2. Bruggenbouwer 3. BelangenbeharDger 4. Loket

3 Europese subsidie? Uitvoering van Europees beleid InnovaDe Cofinanciering Duurzaamheid Impact InternaDonale samenwerking

4 Vleva- EU- subsidiewijzer 1. Online EU- subsidiewijzer 2. e- book: subsidiegids.eu 3. Basisdienstverlening 4. Partneroproepen 5. InformaGe- en netwerkbijeenkomsten

5 Programma s Horizon 2020 COSME

6

7 MENU Inleiding Structuur H Prioriteit I: Wetenschap op Topniveau 2. Prioriteit II: Industrieel Leiderschap 3. Prioriteit III: Maatschappelijke uitdagingen Rules of pargcipagon Time to grant

8 Prioriteit I: Wetenschap op Topniveau European Research Council (ERC) Excellence = criterium Beoordeling door gerenommeerde onderzoekers Vernieuwend onderzoek Grensoverschrijdend Future and Emerging Technologies (FET) cross- sectorieel vanaf vroeg stadium onderzoek steunen 2 flagships

9

10 Onderzoeksinfrastructuur Wetenschappelijk materiaal, archieven, e- infrastructuur, Linken met anderen onderdelen van H2020 vb. sociale wet. Bijhouden + openstellen van data = prioriteit Opleidingen + netwerken Marie Skłodowska- Curie Training, carrière- ontwikkeling en kennisuitwisseling Combineren van werk en privé Mobiliteit ook van personeel NIGHT

11 cordis.europa.eu/projects/rcn/107402_en.html

12 Prioriteit II: Industrial Leadership Leadership in enabling and industrial technologies (LEITs) Key Enabling Technologies (KETs), space Resultaatgericht Publiek Private Partnerschappen (PPP) digitale agenda

13 Toegang tot risicokapitaal Voor O&I Grote nadruk op het betrekken van kmo s Mogelijkheid om te combineren met andere programma s EIB & EIF Instrument kmo s 20%

14 Prioriteit III: Maatschappelijke uitdagingen 1. Gezondheid, demografische veranderingen en welzijn Personaliseren van de zorg ICT AcDef ouder worden 2. Voedselzekerheid, duurzame landbouw, marine en marigem onderzoek en bio- economie Duurzame bio- economie in de EU Sociaal luik Voedselveiligheid

15

16 3. Zekere, veilige, schone en efficiënte energievoorziening Broeikasgassen, duurzame energie en energieëfficiende Focus op: energieëfficiende", "CompeDDve Low- Carbon Energy en "Smart CiDes and CommuniDes" 4. Slim, groen en geïntegreerd transport Mobiliteit voor groei Veiligheid Urban Green cars

17

18

19 5. Klimaat en efficiënte grond- en hulpstoffen Voorkomen + gevolgen aanpakken Groene oplossingen op de markt jobcreade Focus : afval en water 6. Inclusieve en innovageve samenleving Aanpakken van de sociale gevolgen van de crisis Nieuwe innovadevormen Begrip en kennis van de Europese geschiedenis 7. Veilige samenleving

20

21 Rules of pargcipagon 1 set regels Minimumvoorwaarden om deel te nemen Minstens 3 partners in verschillende landen (ERC, kmo- instrument, training en uitwisseling, ) Bijkomende voorwaarden staan in de werkprogramma s EvaluaGe ExcellenDe Impact Kwaliteit en efficiende van de acde

22 Time to grant 12 maanden 8 maanden 5 maanden evaluade 3 maanden voor het afsluiten van het akkoord Geen papier meer Geen onderhandelingen meer

23 Doel ConcurrenDevermogen en duurzaamheid van Europese bedrijven, ondernemerschap sdmuleren, extra aandacht voor jonge, nieuwe en vrouwelijke kandidaat- ondernemers Budget 2,03 miljard - cofinanciering: tussen 40% en 60% Inhoud Verbetering van de kadervoorwaarden voor ondernemen SDmuleren van ondernemerschap Toegang tot financiering Toegang tot afzetmarkten ec.europa.eu/enterprise/inidadves/cosme/index_en.htm

24

25 Specifiek Studies, campagnes, opleidingen, Erasmus voor jonge ondernemers Toerisme: subsidieoproepen rond sociaal toerisme, ICT in toerisme, toerisme voor personen met een handicap, duurzaam toerisme en transnadonale toerisdsche producten

26 ec.europa.eu/enterprise/sectors/tourism/sustainable- tourism/ documents/euquus_en.pdf

27 entrepreneurs.eu

28 Nu is het aan u!

29 Ariane, Astrid, Joke en Simon vleva- EU- subsidieteam T

Koolstofarme economie Link met andere EU- subsidieprogramma s. 25 april 2014

Koolstofarme economie Link met andere EU- subsidieprogramma s. 25 april 2014 Gerichte infosessie Interreg: Noordzee Regio en Noordwest Europa 2014-2020 Koolstofarme economie Link met andere EU- subsidieprogramma s 25 april 2014 Vlaams- Europees verbindingsagentschap Joke Hofmans

Nadere informatie

Workshop InnovaAe Link met andere EU- subsidieprogramma s. 25 april 2014

Workshop InnovaAe Link met andere EU- subsidieprogramma s. 25 april 2014 Gerichte infosessie Interreg: Noordzee Regio en Noordwest Europa 2014-2020 Workshop InnovaAe Link met andere EU- subsidieprogramma s 25 april 2014 Vlaams- Europees verbindingsagentschap Simon Vandecasteele

Nadere informatie

Workshop Klimaat en Transport Link met andere EU- subsidieprogramma s. 25 april 2014

Workshop Klimaat en Transport Link met andere EU- subsidieprogramma s. 25 april 2014 Gerichte infosessie Interreg: Noordzee Regio en Noordwest Europa 2014-2020 Workshop Klimaat en Transport Link met andere EU- subsidieprogramma s 25 april 2014 Vlaams- Europees verbindingsagentschap Ariane

Nadere informatie

Wegwijs in EU- subsidies Universiteit Hasselt - 23 januari 2014

Wegwijs in EU- subsidies Universiteit Hasselt - 23 januari 2014 Wegwijs in EU- subsidies Universiteit Hasselt - 23 januari 2014 Crea%eve, sociale en territoriale samenwerking Joke Hofmans Vlaams- Europees verbindingsagentschap 1) EU- nieuwsmonitor 2) Bruggenbouwer

Nadere informatie

Wegwijs in EU- subsidies. Vlaams- Europees verbindingsagentschap Simon Vandecasteele

Wegwijs in EU- subsidies. Vlaams- Europees verbindingsagentschap Simon Vandecasteele Wegwijs in EU- subsidies Vlaams- Europees verbindingsagentschap Simon Vandecasteele 1) EU- nieuwsmonitor 2) Bruggenbouwer 3) BelangenbeharAger 4) Loket Vleva- EU- subsidiewijzer 1. 2. 3. 4. 5. Online EU-

Nadere informatie

Grenzeloze sportprojecten: EU- subsidies in Erasmus+ Sport /02/2014

Grenzeloze sportprojecten: EU- subsidies in Erasmus+ Sport /02/2014 Grenzeloze sportprojecten: EU- subsidies in Erasmus+ Sport 2014 20/02/2014 Vlaams- Europees verbindingsagentschap Departement Cultuur, Jeugd, Sport en Media EU Sport Link 1) EU- nieuwsmonitor 2) Bruggenbouwer

Nadere informatie

Wegwijs in EU-subsidies voor klimaat en energie

Wegwijs in EU-subsidies voor klimaat en energie Wegwijs in EU-subsidies voor klimaat en energie Klimaatdag VVSG 7 mei 2015 Ariane Decramer Vlaams-Europees verbindingsagentschap Op het menu W at is vleva? W elke EU-subsidies? W at doet vleva voor u?

Nadere informatie

Infomoment Europese subsidies Hoe begin ik eraan?

Infomoment Europese subsidies Hoe begin ik eraan? Infomoment Europese subsidies Hoe begin ik eraan? FOCUS Mobiliteit Verkeersveiligheid Verkeerseduca9e 27 oktober 2015 Vlaamse S9ch9ng Verkeerskunde VAC Gent Tim De Backer Liaisonofficer Vlaams- Europees

Nadere informatie

Wegwijzer Horizon 2020

Wegwijzer Horizon 2020 Wegwijzer Horizon 2020 1 Voorwoord Deze wegwijzer leidt u door Horizon 2020, hét programma van de Europese Commissie om onderzoek en innovatie (financieel) te ondersteunen. Het geeft een overzicht van

Nadere informatie

Partnerschappen academia-industry in de mariene en maritieme sector. 17 mei 2016 VLIZ

Partnerschappen academia-industry in de mariene en maritieme sector. 17 mei 2016 VLIZ Wegwijs in EU-subsidies Partnerschappen academia-industry in de mariene en maritieme sector 17 mei 2016 VLIZ Karen Vandersickel - Vlaams-Europees verbindingsagentschap Inhoud Welke EU-subsidies voor gezamenlijke

Nadere informatie

Gidsbeurt in het doolhof van EU- subsidies - helikopterzicht

Gidsbeurt in het doolhof van EU- subsidies - helikopterzicht Gidsbeurt in het doolhof van EU- subsidies - helikopterzicht Provincie West- Vlaanderen Brugge, 8 december 2014 Ariane Decramer Vlaams- Europees verbindingsagentschap 1. EU- nieuwsmonitor 2. Bruggenbouwer

Nadere informatie

Ariane Decramer Vlaams-Europees verbindingsagentschap (vleva)

Ariane Decramer Vlaams-Europees verbindingsagentschap (vleva) Europese programma s en sociale economie: een win win!? Vleva EU-subsidiewijzer snelweg naar EU-subsidies Ariane Decramer Vlaams-Europees verbindingsagentschap (vleva) 31 januari 2012 Vlaams-Europees verbindingsagentschap?

Nadere informatie

3/12/13. Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen

3/12/13. Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen 3/12/13 Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen Mieke Houwen Horizon 2020 : klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen Agenda n Horizon 2020 algemeen n

Nadere informatie

Wegwijs in EU-subsidies

Wegwijs in EU-subsidies Wegwijs in EU-subsidies Onbekende (& onderbenutte?) Europese subsidiekanalen voor onderwijs en onderzoek UHasselt Ariane Decramer Vlaams-Europees verbindingsagentschap vleva vleva? Publiek-private vzw

Nadere informatie

De definitieve opzet van Horizon 2020

De definitieve opzet van Horizon 2020 De definitieve opzet van Horizon 2020 11 december 2013 Auteur: Martin Bakker (onder verantwoordelijkheid van Davy Pieters) INLEIDING Sinds 2 december 2013 is het wetgevingstraject van Horizon 2020 afgerond.

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Wegwijs in EU- subsidies

Wegwijs in EU- subsidies Wegwijs in EU- subsidies Joke Hofmans Vlaams- Europees verbindingsagentschap VVSG 14 januari 2014 Menu 7 trends Programma s Vleva? Europese subsidie? Uitvoering van Europees beleid 2014-2020 InnovaMe Cofinanciering

Nadere informatie

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020.

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020. Horizon 2020 MKB instrument & Fast track to Innovation 10 juni 2015 Martijn Lammers Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020 2 1 Boodschap 3 MKB instrument: wat is het? Financiering voor High

Nadere informatie

Projectoproepen Horizon 2020 «Smart Cities & Communities» (Intelligente steden & gemeenschappen)

Projectoproepen Horizon 2020 «Smart Cities & Communities» (Intelligente steden & gemeenschappen) Projectoproepen Horizon 2020 «Smart Cities & Communities» (Intelligente steden & gemeenschappen) Brussels Smart Cities - 4/12/2014 Camille Le Borgne, NCP Brussels Energie & leefmilieu Met de steun van

Nadere informatie

Logistieke uitdagingen en kansen binnen Horizon 2020

Logistieke uitdagingen en kansen binnen Horizon 2020 Logistieke uitdagingen en kansen binnen Horizon 2020 Martin Bakker, november 2013 Samenvatting Het nieuwe kaderprogramma voor onderzoek & innovatie van de Europese Unie, Horizon 2020, geeft een breed scala

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie

Europese subsidies voor de Sociale Economie Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? 1 EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Europa 2020 doelstellingen

Nadere informatie

Horizon 2020 Secure, clean and efficient energy Q-meeting TKI wind op Zee

Horizon 2020 Secure, clean and efficient energy Q-meeting TKI wind op Zee Horizon 2020 Secure, clean and efficient energy Q-meeting TKI wind op Zee Julie Teuwen Ashna Raghoebarsing Content Overview H2020 en Europa H2020 Energy: - welke programma's zijn relevant voor off shore

Nadere informatie

Innovatie in samenwerking. Jasper Wesseling Plaatsvervangend directeur-generaal Bedrijfsleven & Innovatie Ministerie van Economische Zaken

Innovatie in samenwerking. Jasper Wesseling Plaatsvervangend directeur-generaal Bedrijfsleven & Innovatie Ministerie van Economische Zaken InnoTeP 2013 Innovatie in samenwerking Jasper Wesseling Plaatsvervangend directeur-generaal Bedrijfsleven & Innovatie Ministerie van Economische Zaken Stimuleren en maximeren van technologische vernieuwing

Nadere informatie

Regionale financiering voor SMART CITIES in Brussel. Beata Bibrowska Senior Advisor- Dep Europa, OOI beleid en programma's- Innoviris

Regionale financiering voor SMART CITIES in Brussel. Beata Bibrowska Senior Advisor- Dep Europa, OOI beleid en programma's- Innoviris Regionale financiering voor SMART CITIES in Brussel Beata Bibrowska Senior Advisor- Dep Europa, OOI beleid en programma's- Innoviris Agenda JPI Urban Europe «SMART CITIES» in het EFRO in Brussel (in voorbereiding)

Nadere informatie

Horizon 2020. Kansen voor BODEM onderzoek & innovatie. Saske Hoving AgentschapNL. 27 november 2013

Horizon 2020. Kansen voor BODEM onderzoek & innovatie. Saske Hoving AgentschapNL. 27 november 2013 Horizon 2020 Kansen voor BODEM onderzoek & innovatie Saske Hoving AgentschapNL 27 november 2013 Innovatie essentieel voor Europa Horizon 2020 is een onderdeel van de implementatie van de Europe 2020 strategie:

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 21 501-30 Raad voor Concurrentievermogen Nr. 278 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo

Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo Cultura Creative (RF) / Alamy Stock Photo DE EUROPESE STRUCTUUR- EN INVESTERINGSFONDSEN (ESI-FONDSEN) EN HET EUROPEES FONDS VOOR STRATEGISCHE INVESTERINGEN (EFSI) HET VERZEKEREN VAN COÖRDINATIE, SYNERGIEËN

Nadere informatie

EU-subsidiekansen voor Vlaamse hogescholen

EU-subsidiekansen voor Vlaamse hogescholen EU-subsidiekansen voor Vlaamse hogescholen 9 december 2013, Brussel Vleva-EU subsidieteam Vlaams-Europees verbindingsagentschap Programma 14.00 uur Welkom, vleva 14.05 uur Inleiding door Jan Buysse, algemeen

Nadere informatie

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies

Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Europa 2014-2020 voor gemeenten en provincies Vincent Ketelaars ERAC B.V. Binnenlands Bestuur Europa-debat Houten, 21 november 2013 Inhoud van presentatie Indeling 1 Uw ervaringen in eerdere projecten?

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

Gaming/Media & ICT in. Mir Wermuth CLICKNL Media & ICT, tevens programmamanager

Gaming/Media & ICT in. Mir Wermuth CLICKNL Media & ICT, tevens programmamanager Gaming/Media & ICT in Mir Wermuth CLICKNL Media & ICT, tevens programmamanager EU Programma s 2007-2013 2014-2020 Eureka/Eurostars Life Long Learning Programme Culture Programme MEDIA / MUNDUS 7e Kaderprogramma

Nadere informatie

Europese programma s in Nederland

Europese programma s in Nederland Het cohesiebeleid van de Europese Commissie Europese programma s 2014-2020 in Nederland Vincent Ketelaars ERAC B.V. 28 mei 2013 Neth-ER 01 Inhoud van presentatie Indeling 01 Inhoud van presentatie 02 Introductie

Nadere informatie

Samen naar de Europese Agenda Stad

Samen naar de Europese Agenda Stad Samen naar de Europese Agenda Stad VNG Bestuurdersdag 30 November 2015 Nicolaas Beets Dutch Urban Envoy Inhoud Doelstellingen van het NL se EU Voorzitterschap 12 Thema s voor de Europese Agenda Stad Partnerschappen

Nadere informatie

ESF Vlaanderen OP 2014-2020 Sociale Economie

ESF Vlaanderen OP 2014-2020 Sociale Economie ESF Vlaanderen OP 2014-2020 Sociale Economie Opbouw OP 2014-2020 OP 2014-2020 Prioriteit 1, loopbaanbeleid curatief, 8i (werkzaamheid); 8ii (werkzoekende jongeren); 8iii (ondernemerschap) Prioriteit 2,

Nadere informatie

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V.

25-3-2013. 01 Inhoud van presentatie. Het subsidiebeleid van de toekomst Europese programma s 2014 2020 in Nederland. Vincent Ketelaars ERAC B.V. Het subsidiebeleid van de toekomst se programma s 2014 2020 in Nederland Vincent Ketelaars ERAC B.V. 11 april 2013 Elsevier subsidiecongres 01 Inhoud van presentatie Indeling 01 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

Provincie West-Vlaanderen Laatste budgettaire journaalnummer: Koning Leopold III-laan Sint-Andries NIS-code : 30000

Provincie West-Vlaanderen Laatste budgettaire journaalnummer: Koning Leopold III-laan Sint-Andries NIS-code : 30000 Provincie West-Vlaanderen Laatste budgettaire journaalnummer: 214314 Koning Leopold III-laan 41 82 Sint-Andries NIS-code : 3 Toelichting bij het budget 214: Transactiekredieten voor investeringsverrichtingen

Nadere informatie

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies

Europese subsidies voor de Sociale Economie. Kader en functioneren van Europese subsidies Europese subsidies voor de Sociale Economie Kader en functioneren van Europese subsidies Hoe werken EU subsidies? EU BELEIDSKADER BEPALEND VOOR DE INHOUD SUBSIDIEPROGRAMMA S (1) Thema s van belang voor

Nadere informatie

EWI Focus 13 april 2015. Key Enabling Technologies. Roadmaps. Waar staan we en waar gaan we naartoe?

EWI Focus 13 april 2015. Key Enabling Technologies. Roadmaps. Waar staan we en waar gaan we naartoe? EWI Focus 13 april 2015 Key Enabling Technologies Roadmaps Waar staan we en waar gaan we naartoe? Agenda 09u-00-09u30 09u30-09u35 09u35-09u50 09u50-10u10 10u10-10u30 10u30-10u50 10u50-11u10 11u10-11u30

Nadere informatie

Nieuwsbrief KP7 en Eureka: R&D over de grens

Nieuwsbrief KP7 en Eureka: R&D over de grens Nieuwsbrief KP7 en Eureka: R&D over de grens In het Kaderprogramma draait alles om onderzoek en innovatie. Deelnemers aan een project moeten aan allerlei Brusselse regels voldoen, waaronder het bijhouden

Nadere informatie

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020

Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 Europese Territoriale Samenwerking: INTERREG-programma s 2014-2020 1 INTERREG Wat is INTERREG? INTERREG-programma s zijn subsidieprogramma s die sinds 1990 de samenwerking stimuleren tussen regio s uit

Nadere informatie

ESF Vlaanderen OP 2014-2020 Sociale Economie Caroline Meyers. caroline.meyers@esf.vlaanderen.be. Opbouw OP 2014-2020

ESF Vlaanderen OP 2014-2020 Sociale Economie Caroline Meyers. caroline.meyers@esf.vlaanderen.be. Opbouw OP 2014-2020 ESF Vlaanderen OP 2014-2020 Sociale Economie Caroline Meyers caroline.meyers@esf.vlaanderen.be Opbouw OP 2014-2020 1 OP 2014-2020 Prioriteit 1, loopbaanbeleid curatief, 8i (werkzaamheid); 8ii (werkzoekende

Nadere informatie

Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Kansen voor West (KvW) II

Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Kansen voor West (KvW) II Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) Kansen voor West (KvW) II Carolien Huisman Mmv Martijn Onderstal, Laura Vis 1 mei Kansen voor West II: Kaders Innovatie Valorisatie: Het stimuleren van

Nadere informatie

Europese subsidies en de sociale economie

Europese subsidies en de sociale economie Europese subsidies en de sociale economie Tewerkstelling van vluchtelingen binnen de sociale economie 24 Mei 2016 Agenda 14:00 Welkom 14:15 Inleiding: Wie zijn de vluchtelingen? Quentin Callens, Agentschap

Nadere informatie

Europa voor de Burger

Europa voor de Burger 2014-2020 Europa voor de Burger Workshop Subsidieaanvraag voorbereiden 4/08/2015 SHUTTERSTOCK Europa voor de Burger Inhoudelijk Doelstellingen Acties Prioriteiten Criteria Deadlines Praktisch Basisvoorwaarden

Nadere informatie

De economische crisis duurt voort, werk aan vertrouwen. drs. ing. Richard Lamb, Bureau Trendwatcher.com

De economische crisis duurt voort, werk aan vertrouwen. drs. ing. Richard Lamb, Bureau Trendwatcher.com De economische crisis duurt voort, werk aan vertrouwen drs. ing. Richard Lamb, Bureau Trendwatcher.com De economische crisis duurt voort, werk aan vertrouwen ~ Ontwikkel uw eigen toekomstvisie ~ Trends

Nadere informatie

Uw brug naar Europa Commissie Buitenlands Beleid, Europese Aangelegenheden en Internationale Samenwerking, Vlaams Parlement

Uw brug naar Europa Commissie Buitenlands Beleid, Europese Aangelegenheden en Internationale Samenwerking, Vlaams Parlement Uw brug naar Europa Commissie Buitenlands Beleid, Europese Aangelegenheden en Internationale Samenwerking, Vlaams Parlement Luc Van den Brande, voorzitter vleva Jan Buysse, algemeen directeur vleva 27

Nadere informatie

Van een slim project naar een slimme financiering. Hasselt, 29.03.2014 Hayen Francis, Smart Cities & Sustainable Development

Van een slim project naar een slimme financiering. Hasselt, 29.03.2014 Hayen Francis, Smart Cities & Sustainable Development Van een slim project naar een slimme financiering Hasselt, 29.03.2014 Hayen Francis, Smart Cities & Sustainable Development Een duurzaam project? Meerdere definities & benaderingen mogelijk Belangrijk

Nadere informatie

DOC en EZ-innovatiebeleid: dat moet (kunnen) passen. Luuk Klomp Plv directeur Innovatie en Kennis. 19 oktober 2016

DOC en EZ-innovatiebeleid: dat moet (kunnen) passen. Luuk Klomp Plv directeur Innovatie en Kennis. 19 oktober 2016 DOC en EZ-innovatiebeleid: dat moet (kunnen) passen Luuk Klomp Plv directeur Innovatie en Kennis 19 oktober 2016 Beleidsthema s en doelen innovatie 1 Generiek spoor: ruimte voor ondernemers Doelen: NL

Nadere informatie

Bijeenkomst VNG. Frank van de Ven & Jan Hartholt Netwerk Platteland

Bijeenkomst VNG. Frank van de Ven & Jan Hartholt Netwerk Platteland Bijeenkomst VNG Frank van de Ven & Jan Hartholt Netwerk Platteland Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland 18 september 2015 1 Programma verder toegelicht

Nadere informatie

Provinciale Staten van Noord-Holland

Provinciale Staten van Noord-Holland Provinciale Staten van Noord-Holland Voordracht 65 Haarlem, 21 augustus 2001 Onderwerp: EU-programma innovatieve acties art. 4 EFRO Bijlage: ontwerpbesluit Inleiding Het EU-programma de regio s in de nieuwe

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Services & activiteiten

Services & activiteiten Services & activiteiten Informatie en advies Europese subsidies, artists residencies en mobiliteit, focuslanden Verzamelen van data, publicaties, onderzoek (oa Buitengaats) Organisatie Bijeenkomsten (voorlichting,

Nadere informatie

Networking for Urban Vitality

Networking for Urban Vitality Networking for Urban Vitality Mobiliteit Infrastructuur Ruimtelijke ontwikkeling en Leefomgeving Utrecht, 20 mei 2016 Raymond Linssen Jasper Snippe Henk de Snoo Networking for Urban Vitality (NUVit) Wat

Nadere informatie

Inleiding tot het debat

Inleiding tot het debat Inleiding tot het debat Hoe kan Vlaanderen zich best positioneren t.o.v. de sleuteltechnologieën van Horizon 2020 gelet op het eigen instrumentarium en de eigen innovatiestrategie die vervat is in het

Nadere informatie

Een praktische kijk op. KMO financiering

Een praktische kijk op. KMO financiering Een praktische kijk op KMO financiering PMV nv is een Vlaamse investeringsmaatschappij PLAATS VAN PMV IN HET VLAAMSE INVESTERINGSLANDSCHAP PUBLIEK & INSTITUTIONELE INVESTEERDERS VLAAMS GEWEST 100 % 100

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: B&W-besluit d.d.: B&W-besluit nr.:

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: B&W-besluit d.d.: B&W-besluit nr.: RAADSVOORSTEL 12.0076 Rv. nr.: 12.0076 B&W-besluit d.d.: 26-6-2012 B&W-besluit nr.: 12.0647 Naam programma +onderdeel: Economie en Toerisme, kenniseconomie Onderwerp: Beleidskader cofinanciering Leiden

Nadere informatie

Stages en jobs bij de Europese instellingen. Astrid Hannes Vlaams-Europees verbindingsagentschap UHasselt 4 oktober 2013

Stages en jobs bij de Europese instellingen. Astrid Hannes Vlaams-Europees verbindingsagentschap UHasselt 4 oktober 2013 Stages en jobs bij de Europese instellingen Astrid Hannes Vlaams-Europees verbindingsagentschap UHasselt 4 oktober 2013 Missie vleva Voor wie? Wat? Vlaamse overheden en het maatschappelijke middenveld

Nadere informatie

Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren

Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren Private equity/investeringsfonds Ampere Equity Fonds Aandeelhouders zijn APG, PGGM, Delta Lloyd and Rabobank. Focus op productie duurzame

Nadere informatie

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5 Innovatiethema s MIT 2016 Pagina 1 van 5 Innovatiethema s MIT 2016 Innovatieve MKB-ers kunnen subsidie aanvragen binnen de MKB Innovatiestimuleringsregeling Topsectoren (MIT). Daarin zijn de volgende instrumenten

Nadere informatie

Europa voor de Burger 2014-2020

Europa voor de Burger 2014-2020 Europa voor de Burger 2014-2020 Europees subsidieprogramma onder DG Migration & Home Affairs Gecentraliseerd bij het uitvoerend agentschap voor Onderwijs, Audiovisuele media en Cultuur (EACEA) hier Doelstellingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 21 501-30 Raad voor Concurrentievermogen Nr. 306 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Matchmaking Event Cyber Security Research 22 May 2012 Jan Piet Barthel

Matchmaking Event Cyber Security Research 22 May 2012 Jan Piet Barthel Matchmaking Event Cyber Security Research 22 May 2012 Jan Piet Barthel Uitvoering lange termijn onderzoek call for proposals cyber security research NWO 2012 Jan Piet Barthel (NWO) Programma coördinator

Nadere informatie

Geavanceerde fabricagesystemen en processen of Advanced Manufacturing Systems and Processes (AMS)

Geavanceerde fabricagesystemen en processen of Advanced Manufacturing Systems and Processes (AMS) Geavanceerde fabricagesystemen en processen of Advanced Manufacturing Systems and Processes (AMS) EWI-focus Key Enabling Technologies in Horizon 2020 Chris Decubber Inleiding/achtergrond Agoria en Geavanceerde

Nadere informatie

Optimaliseren slagingskans Zeeuwse innovatieve projecten. DOK 41 Vlissingen 14 oktober 2016

Optimaliseren slagingskans Zeeuwse innovatieve projecten. DOK 41 Vlissingen 14 oktober 2016 Optimaliseren slagingskans Zeeuwse innovatieve projecten DOK 41 Vlissingen 14 oktober 2016 Economische Agenda voor Zeeland 2017-2021 Digitale versie: http://voor.zeeland.nl/economischeagenda 1. Prioritaire

Nadere informatie

COCREATIE: HOE DOE JE DAT? Twente Grants Week 2015 Institute for Innovation and Governance Studies (IGS) Maya van den Berg

COCREATIE: HOE DOE JE DAT? Twente Grants Week 2015 Institute for Innovation and Governance Studies (IGS) Maya van den Berg COCREATIE: HOE DOE JE DAT? Twente Grants Week 2015 Institute for Innovation and Governance Studies (IGS) Maya van den Berg WELKOM! Social and behavioural sciences Emerging technologies Management and entrepreneurship

Nadere informatie

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus New World Water & Sanitatie Campus Agri & Food De New World Campus is dé plek waar oplossingen worden gevonden voor mondiale vraagstukken

Nadere informatie

Kansen in Horizon 2020 Regiomeeting Gelderland 24 maart 2014

Kansen in Horizon 2020 Regiomeeting Gelderland 24 maart 2014 Kansen in Horizon 2020 Regiomeeting Gelderland 24 maart 2014 Saske Hoving Puck ten Kate National Contact Point Innovatie essentieel voor Europa Europe 2020 strategie: - Respond to the economic crisis to

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

Meer Europa in de Lage Landen Meer Lage Landen in Europa Viering 5 jaar EGTS-Linieland

Meer Europa in de Lage Landen Meer Lage Landen in Europa Viering 5 jaar EGTS-Linieland Meer Europa in de Lage Landen Meer Lage Landen in Europa Viering 5 jaar EGTS-Linieland Jan Buysse, algemeen directeur vleva 16 november 2016 Inhoud Vlaanderen in de EU vleva, zegt u? Visie op de toekomst

Nadere informatie

Europa voor de Burger

Europa voor de Burger 2014-2020 Europa voor de Burger Workshop Subsidieaanvraag voorbereiden 26/01/2016 SHUTTERSTOCK Europa voor de Burger Inhoudelijk Doelstellingen Acties Prioriteiten Criteria Deadlines Projectvoorbeelden

Nadere informatie

Ryckevelde vzw. Internationalisering van A tot Z voor het secundair onderwijs. Programma. Mogelijkheden. Beweging voor Europees burgerschap

Ryckevelde vzw. Internationalisering van A tot Z voor het secundair onderwijs. Programma. Mogelijkheden. Beweging voor Europees burgerschap Internationalisering van A tot Z voor het secundair onderwijs Ryckevelde vzw Beweging voor Europees burgerschap Gent, 25 april 2012 Ryckevelde vzw, beweging voor Europees burgerschap Ryckevelde vzw, beweging

Nadere informatie

BEST BOSS BELEIDSNOTA Aanbevelingen voor een succesvolle bedrijfsopvolging van KMO s in toerisme

BEST BOSS BELEIDSNOTA Aanbevelingen voor een succesvolle bedrijfsopvolging van KMO s in toerisme Aanbevelingen voor een succesvolle bedrijfsopvolging van KMO s in toerisme www.bestboss-project.eu Grant Agreement No.: 2014-1-DE02-KA200-001608 Dit project werd gefinancierd met de steun van de Europese

Nadere informatie

EU-onderzoeksbeleid: Overgang naar koolstofarme energieproductie

EU-onderzoeksbeleid: Overgang naar koolstofarme energieproductie IA Brussel Davy Pieters, meer informatie: www.ianetwerk.nl EU-onderzoeksbeleid: Overgang naar koolstofarme energieproductie Auteur: Matthijs van der Beek (stagiair IA Brussel, 2/4/2012 31/7/2012). Onder

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Europese fondsen

Informatiebijeenkomst Europese fondsen Informatiebijeenkomst Europese fondsen 1 Programma 12.30 13.00 Inloop Locatie: Wandelkerk (via Abdijplein en Kloostergangen) 13.00 13.30 Het nieuwe Europese kader 2014-2020 Inleiding door gedeputeerde

Nadere informatie

Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE

Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE istock Investeren in klimaatactie, investeren in LIFE Overzicht van het nieuwe LIFE-subprogramma Klimaatactie 2014-2020 Klimaat Wat is het nieuwe LIFE-subprogramma Klimaatactie? De Europese staatshoofden

Nadere informatie

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant

Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering. Berry Roelofs Principal Consultant Naar meer scherpte in de Rijk-Regio agenda voor innovatiestimulering Berry Roelofs Principal Consultant Utrecht, 17 december 2015 Goede uitgangssituatie, maar Nederland doet het goed 16 e economie van

Nadere informatie

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 POP-3 Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020 1 Provincie Zeeland Uitvoering POP-3: Johan Wandel Boy Saija Arjon Copper Programma Zeeuws

Nadere informatie

Erasmus+ Jeugd. Informatiebijeenkomst 20 januari 2014

Erasmus+ Jeugd. Informatiebijeenkomst 20 januari 2014 Erasmus+ Jeugd Informatiebijeenkomst 20 januari 2014 Erasmus+ Nieuwe EU-programma voor onderwijs, training, jeugd en sport 2014-2020 Youth in Action gaat samen met het onderwijsprogramma Leven Lang Leren

Nadere informatie

EWI-focus. Biogebaseerde industrie in Vlaanderen. 22 maart 2017

EWI-focus. Biogebaseerde industrie in Vlaanderen. 22 maart 2017 EWI-focus Biogebaseerde industrie in Vlaanderen 22 maart 2017 Sessie 1 Financiering van de bio-economie in Vlaanderen Nieuwe investeringen aantrekken Overheid & FIT: Vlaanderen als vestigingsplaats BBE

Nadere informatie

Kansen en uitdagingen Circulair inkopen

Kansen en uitdagingen Circulair inkopen Kansen en uitdagingen Circulair inkopen Innovatiegericht inkopen voor de openbare ruimte 12 november 2015 Take Padding, PIANOo Evert Schut, Rijkswaterstaat Van afval als zorg Naar grondstof als kans De

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

Algemene situering EU-Platform JOHAN HANSSENS

Algemene situering EU-Platform JOHAN HANSSENS Algemene situering EU-Platform JOHAN HANSSENS Inhoud 1. Waar positioneert het EU-platform zich binnen de Vlaamse overheid? 2. Waarom nood aan een EU-platform? 3. Wat doet het EU-platform? 4. Welke zijn

Nadere informatie

Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION

Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION Het nieuwe Europese Klimaatplan voor 2030 #EU2030 YVON SLINGENBERG DG CLIMATE ACTION Overzicht 1. Klimaat en energie: waar zijn we? 2. Waarom een nieuw raamwerk voor 2030? 3. Belangrijkste elementen 2030

Nadere informatie

Grensoverschrijdend. Interoperabel ticketing

Grensoverschrijdend. Interoperabel ticketing Grensoverschrijdend Interoperabel ticketing Bas van Os en Bas van Weele Dag van de Rail Utrecht, 21 juni 2017 Inhoud Probleem en oplossing Account-BasedReizen en EUROPEAN Travellers Club Waarom? vanuit

Nadere informatie

Kansen voor Nederlandse onderzoeksinstellingen in Centraal en Oost-Europa

Kansen voor Nederlandse onderzoeksinstellingen in Centraal en Oost-Europa Kansen voor Nederlandse onderzoeksinstellingen in Centraal en Oost-Europa Synergie tussen Horizon 2020 en het cohesiebeleid in de Europese Unie Samenvatting Ode Wolters, augustus 2013 In het nieuwe EU-kaderprogramma

Nadere informatie

Effectieve Innovatie: push & pull. Frans Rooijers - directeur

Effectieve Innovatie: push & pull. Frans Rooijers - directeur Effectieve Innovatie: push & pull Frans Rooijers - directeur CE Delft - Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 - Energie, transport en grondstoffen - Economische, technische en beleidsmatige expertise

Nadere informatie

WEBINAR. Verdieping INTERREG North West Europe (NWE) voor gevorderden INTERREG 2014 - >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen

WEBINAR. Verdieping INTERREG North West Europe (NWE) voor gevorderden INTERREG 2014 - >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen WEBINAR Verdieping INTERREG North West Europe (NWE) voor gevorderden INTERREG 2014-2020 >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen Introductie > Gé Huismans > Jacqueline Brouwer!Alle

Nadere informatie

Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen

Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen Samenwerkingsverband tussen IWT Vlaanderen en het Departement Economie, Wetenschap en Innovatie van het Ministerie

Nadere informatie

Nederland: de Maritieme Wereldtop

Nederland: de Maritieme Wereldtop 1 Nederland: de Maritieme Wereldtop Veilig, duurzaam en economisch sterk Maritiem Cluster in de Topsector Water: Innovatiecontract en Topconsortium Kennis en Innovatie V2.0, Samenvatting, 23 december 2011

Nadere informatie

Erasmus+ Voorlichting Call 2016 Strategische (school) Partnerschappen KA2. Utrecht, 19 november 2015

Erasmus+ Voorlichting Call 2016 Strategische (school) Partnerschappen KA2. Utrecht, 19 november 2015 Erasmus+ Voorlichting Call 2016 Strategische (school) Partnerschappen KA2 Utrecht, 19 november 2015 Wat gaan we vandaag doen? Korte introductie Erasmus+ en de Strategische Partnerschappen Terugblik KA2

Nadere informatie

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol?

Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Het nieuwe Europese klimaatplan voor 2030: behoudt de EU haar voortrekkersrol? Dr. Jos Delbeke, DG Klimaat Actie, Europese Commissie, Universiteit Hasselt, 25/2/2014 Overzicht 1. Klimaat en energie: waar

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst OP EFRO Tender Valorisatie 2015. Joep Hoveling

Voorlichtingsbijeenkomst OP EFRO Tender Valorisatie 2015. Joep Hoveling Voorlichtingsbijeenkomst OP EFRO Tender Valorisatie 2015 Joep Hoveling Inhoud presentatie OP EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Budget en doel van de Tender Valorisatie 2015 Subsidiebedragen en percentages

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Provincie West-Vlaanderen Laatste budgettaire journaalnummer: 2014003014 Koning Leopold III-laan 41 8200 Sint-Andries NIS-code : 30000

Provincie West-Vlaanderen Laatste budgettaire journaalnummer: 2014003014 Koning Leopold III-laan 41 8200 Sint-Andries NIS-code : 30000 Provincie West-Vlaanderen Laatste budgettaire journaalnummer: 214314 Koning Leopold III-laan 41 82 Sint-Andries NIS-code : 3 Toelichting bij het budget 214: Exploitatiebudget per beleidsdomein 214 TL1

Nadere informatie

VMx studiedag mobiliteit. Een toekomst voor elektrische mobiliteit in Vlaanderen

VMx studiedag mobiliteit. Een toekomst voor elektrische mobiliteit in Vlaanderen VMx studiedag mobiliteit Een toekomst voor elektrische mobiliteit in Vlaanderen 05/09/2013, Leuven Carlo Mol Vlaamse Proeftuin Elektrische Voertuigen Agenda» Elektrische Mobiliteit : Wat? Waarom? Wie?

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Inzet op innovatie en een koolstofarme economie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Inzet op innovatie en een koolstofarme economie Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

Werken voor Europa. stages en jobs bij Europese instellingen. Joke Hofmans Vlaams- Europees verbindingsagentschap KULeuven, 23 oktober 2013

Werken voor Europa. stages en jobs bij Europese instellingen. Joke Hofmans Vlaams- Europees verbindingsagentschap KULeuven, 23 oktober 2013 Werken voor Europa stages en jobs bij Europese instellingen Joke Hofmans Vlaams- Europees verbindingsagentschap KULeuven, 23 oktober 2013 Vleva? Vlaamse overheden en het maatschappelijke middenveld krijgen

Nadere informatie

WEBINAR 9 oktober Kennismaking INTERREG voor nieuwkomers INTERREG >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen

WEBINAR 9 oktober Kennismaking INTERREG voor nieuwkomers INTERREG >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen WEBINAR 9 oktober 2015 Kennismaking INTERREG voor nieuwkomers INTERREG 2014-2020 >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal ondernemen Introductie amenwerking ver de grens > Gé Huismans > Lidwien

Nadere informatie

Opleidingsmonitor 2014-2015. Door: NIDAP, in samenwerking met Springest

Opleidingsmonitor 2014-2015. Door: NIDAP, in samenwerking met Springest Opleidingsmonitor 2014-2015 Door: NIDAP, in samenwerking met Springest Introductie Dit is de tweede editie van het NIDAP B2C onderzoek gebaseerd op meer dan 3000 interviews met professionals [18+] die

Nadere informatie

EPC in de praktijk, Stad Oostende

EPC in de praktijk, Stad Oostende EPC in de praktijk, Stad Oostende Tom Germonpré Schepen, Stad Oostende Inhoud Waarom Oostende voor EPC koos EPC project Oostende Uitdagingen bij de start van het project De rol van Oostende en de EPC facilitator

Nadere informatie