Debets b.v. - Stadskanaal vs april PV als alternatief voor wind. Windmolenpark v.s. zonneweide

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Debets b.v. - Stadskanaal vs april PV als alternatief voor wind. Windmolenpark v.s. zonneweide"

Transcriptie

1 Windmolenpark v.s. zonneweide Een vergelijking tussen twee opties voor duurzame energieproductie. Door Debets b.v. op verzoek van de gemeente Stadskanaal. Versie: april

2 Inleiding. De gemeente Stadskanaal heeft Debets b.v. gevraagd of de plaatsing van zonnepanelen in zonneweiden een reëel alternatief is voor het plaatsen van windmolens. Hieronder wordt uitgelegd wat de context is van het streven naar duurzame energieproductie en er wordt uitgelegd of zon PV een reëel alternatief is voor wind op land. In de bijlage wordt op een aantal punten dieper ingegaan. De context. De Nederlandse duurzame energie-opgave voor 2020 is bepaald door de Hernieuwbare Energie Richtlijn van de EU (2009). De Nederlandse duurzame energie inspanning is daarin vastgelegd op 14% van het Bruto Energetische Eindverbruik. Het huidige kabinet heeft in het regeerakkoord de ambitie op 16% in 2020 gesteld, in het energieakkoord van 2013 is het 2020 doel op 14% gesteld 1. De doelen die gesteld zijn voor wind op land zijn hier van afgeleid, deze worden doorgaans uitgedrukt in de eenheid van vermogen: 6000 MW. Het is wat verwarrend dat onze energiedoelen in percentages en in vermogen worden uitgedrukt. Uiteindelijk gaat het om de hoeveelheid energie, dit wordt uitgedrukt in de eenheden Watturen of Joule. In deze tekst wordt de eenheid kwh gebruikt (zie ook bijlage 1). Over de begrippen Vermogen en Energie en Tijd. Een windmolen zet de energie uit de bewegende lucht (wind) om in elektrische energie en een zonnepaneel zet de energie uit zonlicht ook om in elektrische energie. De capaciteit om energie om te zetten noemen we het vermogen, de eenheid van vermogen is de Watt (W). De eenheid van energie is Watt uur (Wh). Energie is het product van Vermogen en Tijd. Onthoud: Energie = Vermogen * Tijd In eenheden is deze formule : Wh = Watt * uren. Afgeleid geldt dan: Tijd = Energie/ Vermogen of Uren = Wh/W Windmolens Om de productietijd van molens schatten kan ook worden gerekend met: Energie = Vermogen * Tijd In 2013 stonden er 2071 windmolens op land met een totaal vermogen 2707 MW 2, (= 2,707 miljoen kw) samen produceerden deze windmolens op land 5603 miljoen kwh 3. 1 Nederland heeft nu ongeveer 5% duurzame energie, ca. 100 PJ 2 Het gemiddelde molenvermogen op land was in 2013: 1,3 MW. Bron: CBS. 3 Dit is ca. 5% van het totale stroomgebruik. 2

3 De productietijd was dus: 5603 miljoen kwh/ 2,707 miljoen kw = 2069 uren. Dit berekende urental noemen we de vollast uren. Zonnepanelen Op een mooie zomerdag straalt de zon ongeveer 1000W per m 2 (op onze breedtegraad) aardoppervlak. Een modern zonnepaneel 4 kan daarvan ca. 16% omzetten in stroom, dus 160 Watt. Dit maximale vermogen noemen we het piekvermogen: Wp. Een zonnepaneel heeft een standaardmaat van 1,60 m 2, dus een vermogen van 1,6 m 2 * 160W = 256 Watt of 0,256 kw per paneel. In de praktijk is de jaarlijkse productietijd (opbrengst gedeeld door vermogen: kwh/kw) 850 tot 900 uren. Een m 2 levert dus bij 900 uur: 160 Watt * 900 = Wh = 144 kwh. Nederland heeft nu ruim 1000 MW aan PV systemen opgesteld, de totale productie is ca. 850 miljoen kwh. Dat is ongeveer 0,7% van ons stroomverbruik 5. Nadere toelichting op productie uren Zoals hierboven is aangegeven zijn voor de energie productie zijn het vermogen én het aantal productie uren van belang, want: energie = vermogen * tijd. Voorbeelden van windmolens: In 2013 was het berekend aantal vollast uren alle windmolens op land in Nederland Dit verschilt van jaar tot jaar. Op kustlocaties ligt dit hoger, in het binnenland lager. Voorbeeld Groningen vs. Flevoland. In Groningen stond in 2013 aan molenvermogen opgesteld: 376 MW, de productie was 842 miljoen kwh, het aantal uren vollast was dus: 842/0,376 = 2239 uren. In 2012 was dat: In Flevoland was dat: 1712 uren (2013) en 1560 (2012). Bron: CBS rapportage Hernieuwbare Energie In Nederland Zonnepanelen: Voor zonnepanelen is de vollast productie ook jaar-afhankelijk, aan de kust wordt iets meer geoogst dan in het binnenland, een perfecte opstelling oogst meer dan een niet goed opgesteld systeem en nieuwere systemen halen meer uren dan oudere. De variatie ligt tussen 800 en 1000 uren per jaar was een goed zonnejaar. O.a. Solarcare heeft een 4 Voor deze stroom producerende systemen gebruikt men de verzamelnaam: photo voltaïsche (PV) systemen. 5 Kanttekening: ons stroomverbruik is ca. 20% van ons totale energieverbruik. 3

4 monitoringsprogramma, hun meerjaren gemiddelde ligt op 875 uren, 2014 was 900 uren. Maar individuele uitschieters kwamen in 2014 op 1000 uren (zie ook bijlage, punt 5 ). In onderstaande berekening gaan we van 2200 uren vollast voor molens in Drenthe en 900 uren voor zonnepanelen in zonneweides. Beide zijn aan de hoge kant, maar niet onmogelijk. Productie km 2 Veel nieuwe windmolens die op dit moment geplaatst worden zijn tussen 3 en 5 MW. De afstand tussen de molens is meter. Per vierkante kilometer (=100 ha) kan je er dus 4-11 plaatsen. Hieronder wordt gerekend met molens van 3 MW waarvan er 6 per km 2 geplaatst worden, dus 18 MW ( kw) per km 2 of 180 kw per ha. Uitgaande van energie = vermogen * tijd is de productie per km 2 dus: kw * 2200 uren = 39,6 miljoen kwh. Bij zonneweiden is het totale veld oppervlakte niet bedekt met panelen, er is ruimte tussen de rijen voor onderhoud en voor de vermindering van schaduwwerking. Afhankelijk van de inrichting wordt bij kleine velden gerekend met een bedekkingsfactor van 0,5 tot 0,7. Bij grotere velden in b.v. Duitsland is de bedekkingsfactor veel lager. Uitgaande van 0,6 (dus 60% bedekking) heeft een m 2 grond 0,6 m 2 zonnepaneel. Met een vermogen van 160 Watt per m 2 (dit zijn de betere panelen die nu in de markt zijn) is het vermogen per m 2 grond dus: 160 W * 0,6 = 96 Watt per m 2. Per km 2 dus kw aan vermogen of bijna 1 MW per ha. Uitgaande van energie = vermogen * tijd is de productie per km 2 dus: kw * 900 uren = 86,4 miljoen kwh. Hiermee is op basis van de onderbouwde aannames en praktijkgegevens aangetoond dat per oppervlakte eenheid de productie van elektriciteit van zonneweiden een factor 1,6 hoger ligt dan van windmolens. De kanttekening is dat bij windmolens de omringende grond nog andere functies kan houden. Hoeveel m 2 zonnepanneel is nodig om 150 MW wind te vervangen? De vraag is iets specifieker te stellen: hoeveel m 2 zonnepaneel is nodig om de stroomproductie van 150 MW aan windmolenvermogen te vervangen. Uitgaande van de opgave van 150 MW aan wind en de onderbouwde 2200 uren vollast produceren geldt: kw * 2200 uren = 330 miljoen kwh. Dit kan vervangen worden door zonneweiden. Hierbij gaan we uit de boven beredeneerde 144 kwh per m2. 4

5 330 miljoen kwh/ 144 kwh = 2,29 miljoen m 2 of 2,29 km 2 of 229 hectare aan zonnepanelen. Dit zijn 1,4 miljoen panelen van 1,60 m 2 per stuk. Hierboven werd uitgelegd dat er per m 2 grond er ca. 0,6 m 2 paneel geplaatst kan worden. Dan is er 380 hectare nodig (229/0,6). Het vermogen is: 330 miljoen kwh/900 uren = 367 MW. Conclusie: Om 150 MW aan wind te vervangen door zonnepanelen is ca. 367 MW nodig. Dit vraagt een oppervlakte van ca. 380 ha. De praktijk In Nederland kennen we windopstellingen met meerdere molens goed, zonneweides zijn nog vrij onbekend. Een van de grootste ontwikkelingen ligt bij Breda bij de A16 van de coöperatie Zonnewijde met ca. 2 MW op 2 ha. Het grootste zonnepark van Europa ligt in Oekraïne (Perovo) met een omvang van 100 MW, de grootste van Duitsland is Finstwerwalde met 83 MW. Beide rond 100 ha. De boven berekende omvang van 367 MW op 380 ha. is dus van (nu nog) ongekend grote schaal. De gehanteerde 0,6 m 2 paneel per m 2 grond is krap, bij wat ruimere opstelling loopt het grondoppervlakte snel op naar ha. Technisch is het mogelijk en ruimte is er genoeg in de regio, in de huidige praktijk zijn er echter nog wel barrières te overwinnen. Op de financiële aspecten wordt hier niet ingegaan. De 14% opdracht voor duurzame energie van Nederland is nog beperkt in omvang, de vervolgontwikkelingen na 2020 zullen nog veel verder moeten gaan. Ondanks miljarden subsidie, technologische ontwikkelingen en decennia met veel aandacht voor duurzame energie en besparing slaagt Nederland er nog niet in boven de 5% te komen en het energiegebruik te verminderen. De noodzakelijke energietransitie vraagt om grote ingrepen en onorthodoxe projecten. Het voorstel om zeer grote PV velden aan te leggen is zo n onorthodox voorstel. ================ 5

6 Bijlage 1 Wat is kilo, mega, giga, tera, peta, exa, zetta? Om het gebruik van te veel nullen te vermijden wordt gewerkt met voorvoegsels: kilo, mega, giga, tera, peta en zetta. Elke volgend voorvoegsel is keer groter dan de voorgaande. Dus kilo is en mega is kilo. Peta staat voor een 1 met 15 nullen, of een miljoenmiljard. SI voorvoegsel SI verkort voorvoegsel Waarde Hoofdtelwoord Machten van 10 kilo K duizend 10 3 mega M miljoen 10 6 giga G miljard 10 9 tera T biljoen peta P biljard De relatie tussen vermogen, energie en tijd Er zijn meerdere eenheden mogelijk voor het begrip energie, hieronder worden er twee toegelicht: Joule en Wh. Voor vermogen wordt de eenheid Watt gebruikt. De relatie tussen vermogen, energie en tijd is: als een vermogen van 1 Watt gedurende 1 seconde energie omzet, is de hoeveelheid energie 1 Joule. Dus 1 J = 1Ws. We rekenen liever met kilowatt (=1.000 Watt) en met uren (=3.600 seconden). 1 Joule = 1 Watt * 1 seconde of 1 Watt = 1 Joule per seconde 1 kilowattuur = Watt * seconden = Joule = 3600 kj = 3,6 MJ Of: 1 MJ = 0,278 kwh Rekentip: Van kwh naar kj: vermenigvuldigen met 3600 Van kj naar kwh: delen door Verbruik van een huishouden De prestaties van energieprojecten (bv. windmolens) worden wel uitgedrukt in de eenheid energie verbruik huishoudens. Meestal wordt dan gerekend met het stroomverbruik van het gemiddelde huishouden. Daarbij dient te worden aangetekend dat naast het stroomverbruik een huishouden ook gas gebruikt. Het stroomverbruik is slechts 20% van het totale huishoudelijke verbruik. 6

7 Verbruik van een gemiddeld huishouden: jaarverbruik in MJoule in kwh % Gas 1500 m Elektriciteit 3300 kwh Over maatschappelijke kosten Elk energiesysteem leidt tot kosten die niet of niet geheel verdisconteerd worden in de prijs. Voorbeelden zijn de effecten van de klimaatverandering die toegeschreven wordt aan het gebruik van fossiele brandstof; de overlast van windmolens voor direct omwonenden; het verlies aan landbouwgrond bij grote PV opstellingen; de gevaren en het dagelijks werk van kolenmijnwerkers; de milieu verontreiniging van de oliewinning of olietransporten; de geopolitieke effecten vanwege de spanning tussen vraag en aanbod van olie en gas; bevingen als gevolg van gaswinning; de overlast door particuliere houtstook. 5. Vollasturen of productiefactor Als de productie van een systeem gedeeld wordt door het vermogen is het antwoord de factor tijd: kwh/ kw = uren. Deze berekende uren zijn niet gelijk aan het aantal uren dat een systeem feitelijk produceert; een windmolen of zonnepaneel werkt soms niet, soms een beetje, soms op halve kracht, soms op volle kracht. De berekende tijd geeft aan het aantal uren waarin het systeem op maximaal vermogen zou hebben geproduceerd om de gemeten hoeveelheid productie te halen. Dit berekende aantal uren noemt men ook de vollast uren. Soms gebruikt men de term Kwh/kWp, de p staat dan voor het maximaal (piek) vermogen van het systeem. Een jaar heeft 365 * 24 = 8760 uren. Als we de berekende vollast delen op 8760 vinden we de productiefactor of capaciteitsfactor (Cf). Bij een PV systeem is dit b.v.: 850/8760 = 0,097. Men drukt het ook wel uit in een percentage: in dit geval 9,7%. Hieraan worden verschillende termen gekoppeld: rendementspercentage of jaarrendement. Deze termen: vollassturen; kwh/kwp; capaciteitsfactor, productiefactor of rendement komen allemaal op hetzelfde neer. Illustratie: kwh/kwp overzicht van PV systemen in 2014 volgens Solarcare. 7

8 Een kwh/wp van 0,85 betekent 850 uren vollast of 850/8760-0,097 capaciteitsfactor. 6. Vergelijking met de notitie van Bulder Bovenstaande notitie en die van Bulder gebruiken vergelijkbare parameters. Bulder gebruikt de term capaciteitsfactor, Debets gebruikt de term vollast uren. Wind: Bulder gebruikt bij wind een factor 0,210 0,247. In vollast uren is dit: Debets rekent met 2200 uren en geeft aan dat dit aan de hoge kant is. Zon: Bulder gebruikt bij zon een factor: 0,114. In vollast uren is dit: 999. (0,114 * 365 * 24) Debets rekent met 900 uren, ook hierover merkt hij op dat dit aan de hoge kant is. Om de 150 MW aan wind te vervangen kom Bulder uit op 276 MW tot 324 MW, Debets komt uit op 367 MW. Voor het oppervlakte aan zonneweide komt Bulder uit op 442 ha tot 518 ha. Debets komt op 380 ha. en met minder panelen per m 2 op ha. De verschillen zijn niet groot, de orde van grootte is vergelijkbaar. 8

Ken en begrijp je energiegebruik Leer om te gaan met de begrippen en eenheden

Ken en begrijp je energiegebruik Leer om te gaan met de begrippen en eenheden Ken en begrijp je energiegebruik Leer om te gaan met de begrippen en eenheden Rekenen met Energie Vragen en antwoorden over energie en besparingen voor VVE 010 22 juni 2017 Frans Debets www.debetsbv.nl

Nadere informatie

Rekenen met Energie. Vragen en antwoorden over energie en besparing voor. 5 november Frans Debets.

Rekenen met Energie. Vragen en antwoorden over energie en besparing voor. 5 november Frans Debets. Rekenen met Energie Vragen en antwoorden over energie en besparing voor 5 november 2016 Frans Debets www.debetsbv.nl Energie Besparen Waarom wil je dat? Hoe pak je het aan? Kosten besparen; Waarde verkoopbaarheid

Nadere informatie

EnergieLokaal Wij krijgen Kippen en Debets BV. Rekenen met Energie

EnergieLokaal Wij krijgen Kippen en Debets BV. Rekenen met Energie Organisatie: Datum: Locatie: Docent: Verslag: en Debets BV 20 februari 2014 Oldschool, Gaasterlandstraat 5. Frans Debets (fransdebets@debetsbv.nl) Frank Boon (frank@wijkrijgenkippen.nl) Dit verslag is

Nadere informatie

Rekenen met Energie (presentatie verzend versie)

Rekenen met Energie (presentatie verzend versie) Rekenen met Energie (presentatie verzend versie) Amsterdam, 20 februari 2014 Frans Debets Rekenen aan een huishouden: J, kwh, W Ons nationale energieverbruik Duurzame energie, rekenen met Wind, Zon, Biomassa

Nadere informatie

Agenda. Verdieping. Cursus op 1 en 29 november Advies op maat voor uw VvE via VVE010

Agenda. Verdieping. Cursus op 1 en 29 november Advies op maat voor uw VvE via VVE010 Agenda Techniek Geld: Energiebelasting, Saldering, Regeling Verlaagd Tarief Geld: Investeren en Terugverdienen Leveranciers en offertes De VvE en PV s. Wat te doen bij welke VvE? Verdieping Cursus op 1

Nadere informatie

Energievisie Energiecoöperatie Noordseveld

Energievisie Energiecoöperatie Noordseveld Energievisie Energiecoöperatie Noordseveld Opschalen en Opschieten! Concept 5 juli 2017 Energievisie ECN versie 1.2 1 Inhoud 1. Koers Energiecoöperatie Noordseveld 2. Opgave Noordenveld 3. Ruimtelijke

Nadere informatie

Geachte heer/mevrouw,

Geachte heer/mevrouw, Van: B. Dijk [mailto:mailuitingen@gmail.com] Verzonden: zondag 6 april 2014 11:28 Onderwerp: Windmolens wel milieu vriendelijk? Geachte heer/mevrouw, Wilt u deze bericht doorsturen naar de griffier? En

Nadere informatie

Energie. Energie thuis Energie in Nederland Energie op de wereld

Energie. Energie thuis Energie in Nederland Energie op de wereld Energie Energie Energie thuis Energie in Nederland Energie op de wereld Grootheden 1 J(oule) = 1 Nm =?? Watt gedurende 1 seconde =?? Ws 1 Watt = 1 J/s = vermogen = de snelheid waarmee arbeid wordt verricht.

Nadere informatie

MEI Westerkwartier 4 april 2011

MEI Westerkwartier 4 april 2011 Duurzame Energie veranderingen in de markt van Photo Voltaische systemen (PV) MEI Westerkwartier 4 april 2011 Frans Debets Duurzame energie 4 redenen om het te ontwikkelen 1. Klimaatbeleid, CO2 reductie

Nadere informatie

Windenergie in Wijk bij Duurstede

Windenergie in Wijk bij Duurstede Windenergie in Wijk bij Duurstede J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Bruto opbrengst windenergie in Nederland en Wijk bij Duurstede Netto opbrengst Geluid windturbines

Nadere informatie

Technische onderbouwing themapagina s GasTerra Jaarverslag 2012. Gas. Gas. Volume (mrd. m 3 ) 83. Calorische waarde (Hi) (MJ/m 3 ) 31,65

Technische onderbouwing themapagina s GasTerra Jaarverslag 2012. Gas. Gas. Volume (mrd. m 3 ) 83. Calorische waarde (Hi) (MJ/m 3 ) 31,65 Technische onderbouwing themapagina s GasTerra Jaarverslag 2012 Gas Gas Volume (mrd. m 3 ) 83 Calorische waarde (Hi) (MJ/m 3 ) 31,65 Calorische waarde (Hs) (MJ/m 3 ) 35,17 Energie-inhoud op onderwaarde

Nadere informatie

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013 Nije enerzjy foar Fryslân september 2013 Inleiding Nije enerzjy foar Fryslân - 1 Nije enerzjy foar Fryslân Nije enerzjy foar Fryslân geeft een beeld van feiten en cijfers op het gebied van duurzame energie.

Nadere informatie

BIJLAGE 1 - DEFINITIES EN EENHEDEN

BIJLAGE 1 - DEFINITIES EN EENHEDEN BIJLAGE 1 - DEFINITIES EN EENHEDEN Energie De basiseenheid voor energie is de Joule (J). Bij elektriciteitslevering wordt echter bijna uitsluitend gebruik gemaakt van de eenheid kwh (kilowattuur), gelijk

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Spiekbriefje Frisse Wind

Spiekbriefje Frisse Wind Spiekbriefje Frisse Wind Feiten over windenergie voor feestjes, verjaardagen of andere bijeenkomsten. Er worden dan veel halve waarheden over windenergie verkondigd, en dat is jammer, want windenergie

Nadere informatie

Gemeente Reusel-De Mierden. Stand van zaken Klimaatvisie

Gemeente Reusel-De Mierden. Stand van zaken Klimaatvisie Gemeente Reusel-De Mierden Stand van zaken Klimaatvisie 20 juni 2017 Inhoudsopgave 1. Opening door wethouder 2. Tot stand koming Klimaatvisie 3. Wat is er bereikt? 4. Wat is er nog nodig? 5. Wat is de

Nadere informatie

Energie in de provincie Utrecht. Een inventarisatie van het energiegebruik en het duurzaam energie potentieel

Energie in de provincie Utrecht. Een inventarisatie van het energiegebruik en het duurzaam energie potentieel Energie in de provincie Utrecht Een inventarisatie van het energiegebruik en het duurzaam energie potentieel Doel van Onderzoek Dit onderzoek dient om: 1. Een nieuw overzicht samen te stellen van het energiegebruik

Nadere informatie

ECN-N Energiescenario s Drenthe 2030

ECN-N Energiescenario s Drenthe 2030 December 2016 ECN-N--16-031 Energiescenario s Drenthe 2030 Gerdes, J. Gewijzigd op: 16-12-2016 13:20 2 Inhoud 1 Context van de energiescenario s voor 2030 4 2 Uitgangspunten voor drie scenario s 5 3 Ontwikkelingen

Nadere informatie

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Willemien Veele Cor Kamminga 08-04-16 www.rijksmonumenten.nl Achtergrond en aanleiding Ambitie om in 2020 16% van de energie duurzaam op te wekken in Fryslân

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. en energieomzetting

Hoofdstuk 3. en energieomzetting Hoofdstuk 3 Energie en energieomzetting branders luchttoevoer brandstoftoevoer koelwater condensator stoomturbine generator transformator regelkamer stoom water ketel branders 1 Energiesoort Omschrijving

Nadere informatie

Energie. Energie thuis Energie in Nederland Energie op de wereld

Energie. Energie thuis Energie in Nederland Energie op de wereld Energie Energie Energie thuis Energie in Nederland Energie op de wereld Grootheden 1 J(oule) = 1 Nm =?? Watt gedurende 1 seconde =?? Ws 1 Watt = 1 J/s = vermogen = de snelheid waarmee arbeid wordt verricht.

Nadere informatie

Werken met eenheden. Introductie 275. Leerkern 275

Werken met eenheden. Introductie 275. Leerkern 275 Open Inhoud Universiteit Appendix B Wiskunde voor milieuwetenschappen Werken met eenheden Introductie 275 Leerkern 275 1 Grootheden en eenheden 275 2 SI-eenhedenstelsel 275 3 Tekenen en grafieken 276 4

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Houtige biomassaketen

Houtige biomassaketen Houtige biomassaketen 27 januari 2016, Gilze Rijen Schakelevent RVO: Is houtige biomassateelt voor kleinschalige warmte-opwekking interessant? Ton.van.Korven@zlto.nl Eigen duurzame energieketen Biomassaproductie/Biomassa

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor energie en vermogen

Een beginners handleiding voor energie en vermogen Een beginners handleiding voor energie en vermogen Waarom moet je leren over energie en vermogen. Het antwoord is omdat we allemaal energie verbruiken in ons dagelijks leven om te verwarmen, te koelen,

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Geluid. De norm: 47 db L den

Geluid. De norm: 47 db L den Geluid De norm: 47 db L den Elk windenergieproject moet voldoen aan de wettelijke norm: 47 db L den bij alle geluidsgevoelige objecten in de buurt. Dit is de maximaal toegestane gemiddelde jaarlijkse geluidsdruk

Nadere informatie

HOUD UW ENERGIEREKENING ONDER CONTROLE.

HOUD UW ENERGIEREKENING ONDER CONTROLE. HOUD UW ENERGIEREKENING ONDER CONTROLE. DE JUISTE TIJD VOOR NIEUWE ENERGIE. Goed voor het milieu en uw portemonnee WAAROM NU INVESTEREN IN ZONNE-ENERGIE GOED VOOR UW PORTEMONNEE Het dak van uw huis kan

Nadere informatie

Wie wind niet durft, verliest!

Wie wind niet durft, verliest! Wie wind niet durft, verliest! Onderzoek naar de (on)haalbaarheid van de doelstellingen van de gemeente Hellendoorn op het gebied van duurzame energie en CO2-reductie met en zonder windmolens 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling Notitie Aan : Ad Vlems, Bert Lagerweij Van : Arjan van Bon Datum : 28 augustus 2012 Kopie : Anne Pronk Onze referentie : 9X3809.A2/N00001/110412/Nijm2 HASKONING NEDERLAND B.V. BUILDINGS Betreft : Power2Nijmegen

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer.

nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer. Op zoek naar het nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer. Opgave Windenergie Het Rijk heeft zichzelf tot doel gesteld om in 2020 6000

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

[Samenvatting Energie]

[Samenvatting Energie] [2014] [Samenvatting Energie] [NATUURKUNDE 3 VWO HOOFDSTUK 4 WESLEY VOS 0 Paragraaf 1 Energie omzetten Energiesoorten Elektrisch energie --> stroom Warmte --> vb. de centrale verwarming Bewegingsenergie

Nadere informatie

Bron: Google Downloaden Pleio 1 mw per jaar Van: Rob Voor: Rob betreft: cijfers werkdocument datum: voortschrijdend, 24 december 2008

Bron: Google Downloaden Pleio 1 mw per jaar Van: Rob Voor: Rob betreft: cijfers werkdocument datum: voortschrijdend, 24 december 2008 Bron: Google Downloaden Pleio 1 mw per jaar Van: Rob Voor: Rob betreft: cijfers werkdocument datum: voortschrijdend, 24 december 2008 EJ = 10 18 PJ = 10 15 TJ = 10 12 GJ = 10 9 MJ = 10 6 KJ = 10 3 1 w

Nadere informatie

Bijlage: Green Deal Sun Share Breda

Bijlage: Green Deal Sun Share Breda 1. Breda DuurSaam Breda DuurSaam is een onafhankelijke coöperatie die projecten opzet, begeleidt en uitvoert die bijdragen aan een volhoudbare, leefbare en gezonde Bredase samenleving. Deze projecten richten

Nadere informatie

Windenergie in Pijnacker-Nootdorp

Windenergie in Pijnacker-Nootdorp Windenergie in Pijnacker-Nootdorp J. H. Fred Jansen www.nkpw.nl Opbrengst windenergie in Nederland en Pijnacker-Nootdorp Bruto en netto opbrengst Geluidnorm windturbines Hinder door windturbinegeluid Waardedaling

Nadere informatie

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten

Inleiding Basisbegrippen Energie Materialen Vormgeving Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Bruikbaarheid Binnenklimaat Kosten Wat kan er gebeuren in de wereld als de productie niet kan voldoen aan de stijgende vraag? Fossiele brandstof en delfstoffen zijn eindig. Probleemstelling is dus eenvoudig

Nadere informatie

Basiskennis Windpark Wieringermeer

Basiskennis Windpark Wieringermeer Basiskennis Windpark Wieringermeer (Wat elke volksvertegenwoordiger over (wind)-energie moet weten) Inleiding Het Windpark Wieringermeer kent een lange voorgeschiedenis waarin met veel zorgvuldigheid gepoogd

Nadere informatie

Windenergie in Utrecht

Windenergie in Utrecht Windenergie in Utrecht J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

Sommen en Cijfers Rekenen met Energie

Sommen en Cijfers Rekenen met Energie Sommen en Cijfers Rekenen met Energie Amsterdam, 13 november 2014 Kippenrondeel Frans Debets www.debetsbv.nl Energie komt in fysieke vorm als brandstof ons huishouden binnen. De eenheid is Joule. Een Nederlander

Nadere informatie

Inhoud. SDE+ loket Voorbereiding SDE+ aanvraag Omvang systeem Exploitatie (voorbeeld) Organisatie Projectmanagment

Inhoud. SDE+ loket Voorbereiding SDE+ aanvraag Omvang systeem Exploitatie (voorbeeld) Organisatie Projectmanagment SDE+ Loket Fryslân Inhoud SDE+ loket Voorbereiding SDE+ aanvraag Omvang systeem Exploitatie (voorbeeld) Organisatie Projectmanagment SDE+ Loket Waarom dit loket Ondersteuning bij SDE+ aanvraag Zon-PV Groep

Nadere informatie

Windenergie in Steenbergen

Windenergie in Steenbergen Windenergie in Steenbergen J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

Windenergie. Verdiepende opdracht

Windenergie. Verdiepende opdracht 2015 Windenergie Verdiepende opdracht Inleiding; In dit onderdeel leer je meer over windenergie. Pagina 1 Inhoud 1. Windenergie... 3 1.1 Doel... 3 1.2 Inhoud... 3 1.3 Verwerking... 9 Pagina 2 1. Windenergie

Nadere informatie

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive Hoe werkt een windturbine? Het basisprincipe is eenvoudig. De rotorbladen (wieken) zitten gemonteerd op een as. Als het waait draaien de rotorbladen en gaat de as draaien. De as laat vervolgens een generator

Nadere informatie

Windenergie in Horst aan de Maas

Windenergie in Horst aan de Maas Windenergie in Horst aan de Maas J.H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) www.nkpw.nl Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is?

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is? > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

Verkorte versie van de SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F (VO en MBO, versie mei 2015) Aanpassing van product van CvTE

Verkorte versie van de SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F (VO en MBO, versie mei 2015) Aanpassing van product van CvTE Verkorte versie van de SYLLABUS REKENEN 2F EN 3F (VO en MBO, versie mei 2015) Aanpassing van product van CvTE 1. Inleiding Vanaf 1 oktober 2015 gelden nieuwe afspraken omtrent het rekenexamen 3F. De exameneisen

Nadere informatie

Investeer NU in uw eigen zonnepanelen!

Investeer NU in uw eigen zonnepanelen! Web pagina : www.installatietechniekdwcschoutens.nl E mail : its@brunssum.net Zonne-energie Investeer NU in uw eigen zonnepanelen! Hoe werkt Zonnestroom? Voor het opwekken van zonnestroom heb je nodig:

Nadere informatie

H2 Elektriciteit lj2 vmbo-t

H2 Elektriciteit lj2 vmbo-t Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Thomas Boogers 20 juni 2017 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/102341 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet.

Nadere informatie

Windmolens voor en na de verkiezingen. Geachte aanwezigen,

Windmolens voor en na de verkiezingen. Geachte aanwezigen, Windmolens voor en na de verkiezingen. Geachte aanwezigen, Ik wil u in vogelvlucht meenemen hoe de gehele huidige situatie van windenergie is ontstaan. Vervolgens zal ik aangeven waar we nu staan en wat

Nadere informatie

OVERZICHT FORMULES: Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2005 - II. omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2

OVERZICHT FORMULES: Eindexamen wiskunde vmbo gl/tl 2005 - II. omtrek cirkel = π diameter. oppervlakte cirkel = π straal 2 OVERZICHT FORMULES: omtrek cirkel = π diameter oppervlakte cirkel = π straal 2 inhoud prisma = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud cilinder = oppervlakte grondvlak hoogte inhoud kegel = 1 3 oppervlakte

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

Rekenen met Energie Introductie over energie en besparen. Voor Heide Bes,15 februari 2017 Frans Debets Debets b.v.

Rekenen met Energie Introductie over energie en besparen. Voor Heide Bes,15 februari 2017 Frans Debets Debets b.v. Rekenen met Energie Introductie over energie en besparen Voor Heide Bes,15 februari 2017 Frans Debets Debets b.v. 2 Inhoud 1. Besparen, hoe pak je het aan?... 5 2. Rekenen met energie: Begrippen, eenheden

Nadere informatie

Eenheden. In het dagelijks leven maken we van talloze termen gebruik, waarvan we ons de werkelijke herkomst eigenlijk niet goed realiseren.

Eenheden. In het dagelijks leven maken we van talloze termen gebruik, waarvan we ons de werkelijke herkomst eigenlijk niet goed realiseren. Eenheden In het dagelijks leven maken we van talloze termen gebruik, waarvan we ons de werkelijke herkomst eigenlijk niet goed realiseren. Hoe we grote getallen klein maken Als we naar de groenteboer gaan

Nadere informatie

01 / AANLEIDING 02 / ZON OP BEDRIJFSDAKEN 03 / PROJECTAANPAK 04 / VOORWAARDEN PRESENTATIE 05 / VERVOLGSTAPPEN. Zon op Bedrijfsdaken 06 / VRAGEN

01 / AANLEIDING 02 / ZON OP BEDRIJFSDAKEN 03 / PROJECTAANPAK 04 / VOORWAARDEN PRESENTATIE 05 / VERVOLGSTAPPEN. Zon op Bedrijfsdaken 06 / VRAGEN 01 / AANLEIDING 02 / ZON OP BEDRIJFSDAKEN 03 / PROJECTAANPAK PRESENTATIE Zon op Bedrijfsdaken 04 / VOORWAARDEN 05 / VERVOLGSTAPPEN 06 / VRAGEN AANLEIDING Ambitie Capelle aan den IJssel Energieneutraal

Nadere informatie

Visie op Windenergie en solar Update 2014

Visie op Windenergie en solar Update 2014 Visie op Windenergie en solar Update 2014 De vooruitzichten voor hernieuwbare energie zijn gunstig Succes hangt sterk af van de beschikbaarheid van subsidies Naast kansen in Nederland kan de sector profiteren

Nadere informatie

Elektrische energie en elektrisch vermogen

Elektrische energie en elektrisch vermogen Elektrische energie en elektrisch vermogen Grootheid Symbool Eenheid Lading Q C: Coulomb Spanning U V: Volt Stroomsterkte I A: Ampère Energie E J: Joule Weerstand R Ω: Ohm Spanning: noodzakelijk om lading

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

DE 4 DE REVOLUTIE ENERGIE AUTONOMIE. BronsGroen - Natuurpunt As Gemeente As Vrijetijdscentrum As, 4 december 2014 Dirk Knapen REScoop.

DE 4 DE REVOLUTIE ENERGIE AUTONOMIE. BronsGroen - Natuurpunt As Gemeente As Vrijetijdscentrum As, 4 december 2014 Dirk Knapen REScoop. BronsGroen - Natuurpunt As Gemeente As Vrijetijdscentrum As, 4 december 2014 Dirk Knapen REScoop.be REScoop REScoop.be, Federatie van groepen en coöperaties van burgers voor hernieuwbare energie A cooperative

Nadere informatie

Haalbaarheidsstudie toepassing PV-systeem Oorlogsmuseum Overloon

Haalbaarheidsstudie toepassing PV-systeem Oorlogsmuseum Overloon Haalbaarheidsstudie toepassing PV-systeem Oorlogsmuseum Overloon Vraagstelling/doel. Doel is om het energieverbruik (elektra) middels toepassing van PV (Photo Voltaische energie) te reduceren, met als

Nadere informatie

19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente Overbetuwe

19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente Overbetuwe Programma 19.45 uur Welkom, dhr. F. Witjes, wethouder Milieuzorg gemeente 20.00 uur Plan voor collectieve aanschaf, dhr. H. Bruggeman, Zonnecollectief 20.30 uur Techniek en randvoorwaarden voor plaatsing

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13.30 15.30 WISKUNDE CSE GL EN TL Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 89 punten

Nadere informatie

2. Bepaal de omvang van de rationele overcapaciteit en splits deze uit naar de gebruikelijke oorzaken.

2. Bepaal de omvang van de rationele overcapaciteit en splits deze uit naar de gebruikelijke oorzaken. MA1 Oefententamen 4 Opgave 1 Energieleverancier ElNed NV wil een windmolenpark realiseren in het IJsselmeer. De productie van stroom is vooral afhankelijk van de windsterkte. ElNed wil jaarlijks 275 miljoen

Nadere informatie

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen naar aanleiding van introductie wethouder Wagemakers Hoe is de provincie tot de keuze van de twee locaties gekomen? In de provincie Zuid Holland wordt

Nadere informatie

Antwoord op Statenvragen PS Arnhem, 28 oktober 2014 zaaknr

Antwoord op Statenvragen PS Arnhem, 28 oktober 2014 zaaknr Antwoord op Statenvragen PS2014-773 Arnhem, 28 oktober 2014 zaaknr. 2014-013639 Beantwoording schriftelijke Statenvragen Statenlid Eric Venema (PVV) over Subsidie fossiele energie De leden van Provinciale

Nadere informatie

snelwegen voor de wind

snelwegen voor de wind snelwegen voor de wind Snelwegen voor de wind GroenLinks stelt voor om grond langs snelwegen beschikbaar te stellen voor de bouw van windmolens. Er is in Nederland meer dan 2300 kilometer snelweg. Langs

Nadere informatie

Energiekosten van een huishouden in Nederland

Energiekosten van een huishouden in Nederland Energiekosten van een huishouden in Nederland Veel consumenten hebben problemen om te bepalen hoe hoog hun energiekosten werkelijk zijn en hoe deze te controleren. De nota van het energiebedrijf is niet

Nadere informatie

All-electric, al achterhaald voordat we begonnen zijn?

All-electric, al achterhaald voordat we begonnen zijn? All-electric, al achterhaald voordat we begonnen zijn? 2050 alles duurzaam Ing. Marco J. Bijkerk Manager innovative technologies New Business Development Remeha 17-3-2016 remeha.nl ALL GAS Groen Gas ALL

Nadere informatie

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein ctie produ Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein lesboekje02.indd 1 20-11-2015 13:20 Welkom in de Groene Top Trein! Het gaat deze trein voor de wind, want deze trein rijdt op wind.

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon. Inleiding Het veenkoloniaal gebied in Drenthe is door het Rijk aangewezen

Nadere informatie

VRP Antwerpen 8 mei 2008. Drs. Catrinus B. Tuinstra 5P BGM bv Dordrecht- Aardenburg

VRP Antwerpen 8 mei 2008. Drs. Catrinus B. Tuinstra 5P BGM bv Dordrecht- Aardenburg VRP Antwerpen 8 mei 2008 Drs. Catrinus B. Tuinstra 5P BGM bv Dordrecht- Aardenburg - Zoncampagnes in Zeeland - SDE nieuwe subsidieregeling PV - Richtlijnen toepassing Zonne-energie - Praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Datum 4 juli 2017 Betreft Tweede openstelling SDE+ 2017

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Datum 4 juli 2017 Betreft Tweede openstelling SDE+ 2017 > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

Het beste alternatief voor wind is zon

Het beste alternatief voor wind is zon onderhouden+verbouwen Duurzaam energie opwekken zonder overlast Het beste alternatief voor wind is zon 32 Op veel plekken waar het kabinet nieuwe windturbines plant, protesteren omwonenden tegen overlast.

Nadere informatie

Windenergie & Windpark Neer. Har Geenen Eric van Eck

Windenergie & Windpark Neer. Har Geenen Eric van Eck Windenergie & Windpark Neer Har Geenen Eric van Eck Inhoud van deze presentatie 1. Waarom duurzame energie 2. Potentieel windenergie 3. Overheidsbeleid en wetgeving 4. Windpark Neer 5. Ontwikkeling wind

Nadere informatie

Eindexamen vwo natuurkunde 2013-I

Eindexamen vwo natuurkunde 2013-I Opgave 2 Stad van de Zon De nieuwbouwwijk Stad van de Zon in Heerhugowaard dankt zijn naam aan het grote aantal zonnepanelen dat geïnstalleerd is. Deze kunnen samen een piekvermogen van 3,75 MW leveren.

Nadere informatie

De toolbox. Te gebruiken instrument

De toolbox. Te gebruiken instrument LochemEnergie heeft geen blauwdruk klaarliggen voor het plaatsen van windmolens. We zullen samen met de leden en lokale organisaties de opties en locaties bespreken. We hebben een draaiboek en een toolbox

Nadere informatie

Energieplusdak Subsidiewijzer Agrarische subsidiewijzer Energieplusdak Bronsstraat AV Naarden

Energieplusdak Subsidiewijzer Agrarische subsidiewijzer Energieplusdak Bronsstraat AV Naarden Energieplusdak Subsidiewijzer 2015 2014-2015 Agrarische subsidiewijzer 2015 Energieplusdak Bronsstraat 5-7 1411 AV Naarden 035 303 14 60 Subsidiewijzer 2015 Inhoud SDE+... 2 Wijzigingen in 2015... 2 Asbest

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Windenergie in de Wieringermeer

Windenergie in de Wieringermeer Windenergie in de Wieringermeer J. H. Fred Jansen Nationaal Kritisch Platform Windenergie Conclusies Windenergie is geen noemenswaardig alternatief voor fossiele energie en levert geen noemenswaardige

Nadere informatie

De zon als energiebron

De zon als energiebron De zon als energiebron Voor bedrijven nog aantrekkelijker! Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (in Engels photo voltaic) panelen genoemd. De panelen worden aangesloten op één

Nadere informatie

Duurzaam Soesterkwartier

Duurzaam Soesterkwartier Duurzaam Soesterkwartier Inhoudsopgave: Zonne-energie overzicht dia 1) Zonnepaneel installatie 2) Opstelling zonnepanelen 3) Opbrengst installatie 4) Opbrengst voor eigen gebruik 5) Panelen onderhouden

Nadere informatie

H2 les par2+4+3.notebook November 11, 2015. Elektriciteit in huis. Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna

H2 les par2+4+3.notebook November 11, 2015. Elektriciteit in huis. Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna Hoofdstuk 2 Elektriciteit in Huis Elektriciteit in huis Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna wordt de huisinstallatie verdeeld in groepen met zekeringen. voor de extra veiligheid zijn

Nadere informatie

Les De kosten van energie

Les De kosten van energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les De kosten van energie Werkblad Les De kosten van energie Werkblad Elke dag gebruiken we heel wat energie om het huis warm te houden en te verlichten, televisie te kijken,

Nadere informatie

RWE Power. CCS Werbeagentur 10/07. Energiecentrale Eemshaven. RWE Power AG Essen Keulen (Duitsland) I Dertien vragen

RWE Power. CCS Werbeagentur 10/07. Energiecentrale Eemshaven. RWE Power AG Essen Keulen (Duitsland) I  Dertien vragen RWE Power RWE Power AG Essen Keulen (Duitsland) I www.rwe.com CCS Werbeagentur 10/07 Dertien vragen Een nieuwe elektriciteitscentrale op kolen en biomassa in Eemshaven RWE bouwt van 2008 tot 2013 een elektriciteitscentrale

Nadere informatie

Opwekking duurzame energie en terugverdientijden. Niek Tramper

Opwekking duurzame energie en terugverdientijden. Niek Tramper en terugverdientijden Niek Tramper en terugverdientijden Zonneboiler geeft warm tapwater Zonnepanelen geven elektriciteit Warmtepomp geeft verwarming Pelletkachel geeft verwarming Zonneboiler Uitgangspunt:

Nadere informatie

Welke hernieuwbare energie in 2020?

Welke hernieuwbare energie in 2020? Welke hernieuwbare energie in 2020? Waar staan we en wat is de verwachting? Het aandeel hernieuwbare energie van het totaal energetisch eindgebruik groeide van 2000 1,4% via 2,3% in 2005 tot 4,3% in 2011

Nadere informatie

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS

GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS ZONSTATION GEEN EIGEN DAK, WEL EIGEN ZONNEPANELEN? KOOP NU PANELEN OP ZONSTATION 1. EEN COLLECTIEF ZONNEDAK OP METROSTATION REIGERSBOS Amsterdam staat aan de vooravond van een energietransitie. Van vieze

Nadere informatie

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Toelichting bij de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit: - De definitie van de 9% doelstelling is conform de EU richtlijn duurzame elektriciteit

Nadere informatie

Dit artikel beschrijft hoe een prijs op CO2 invloed heeft op de business case voor het plaatsen van zonnepanelen door een onderneming.

Dit artikel beschrijft hoe een prijs op CO2 invloed heeft op de business case voor het plaatsen van zonnepanelen door een onderneming. Dit artikel beschrijft hoe een prijs op CO2 invloed heeft op de business case voor het plaatsen van zonnepanelen door een onderneming. Wat kost het plaatsen van 100 zonnepanelen en wat betekent een prijs

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie