Succesvol begeleiden van vrijwilligers met psychische klachten. Een brochure voor vrijwilligerscoördinatoren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Succesvol begeleiden van vrijwilligers met psychische klachten. Een brochure voor vrijwilligerscoördinatoren"

Transcriptie

1 Succesvol begeleiden van vrijwilligers met psychische klachten Een brochure voor vrijwilligerscoördinatoren

2 De Vrijwilligerscentrale Utrecht faciliteert, adviseert en coacht non-profit organisaties in de stad Utrecht en omstreken rond de inzet van vrijwilligers en alles wat daarmee samenhangt. Ook brengt zij organisaties rond dit doel met elkaar in contact. Daarnaast bemiddelt de Vrijwilligerscentrale potentiële vrijwilligers naar vacatures in het vrijwilligerswerk. Zowel belangstelling als werkaanbod worden door haar actief opgespoord en gestimuleerd. Reeds werkzame vrijwilligers staat zij met advies en scholing terzijde. De Vrijwilligerscentrale Utrecht werkt voor grote én kleine organisaties, voor sterke en zwakke vrijwilligers. Zij stelt zich pro-actief en servicegericht op en werkt professioneel. Daardoor en door het steeds weer leggen en verstevigen van contacten binnen het veld van vrijwilligerswerk in Utrecht en omstreken wil zij dat veld voortdurend vitaliseren. Vrijwilligerscentrale Utrecht Oudegracht NM Utrecht Tel Fax

3 Voor u ligt het boekje Succesvol begeleiden van vrijwilligers met een psychiatrische achtergrond. De Vrijwilligerscentrale begeleidt personen met een psychische kwetsbaarheid die in de WAO/WIA en Wajong zitten, naar vrijwilligerswerk. Vanuit deze ervaring en vanuit de contacten met vrijwilligersorganisaties waar deze vrijwilligers actief zijn bemerkte de Vrijwilligerscentrale dat samenwerken met deze vrijwilligers in de praktijk soms anders uitpakt dan bij normale vrijwilligers. Naar aanleiding van deze signalen is de Vrijwilligerscentrale onderzoek gaan doen naar vrijwilligerswerk door vrijwilligers met een psychische kwetsbaarheid. Daartoe zijn vrijwilligers met psychische klachten, vrijwilligerscoördinatoren en trajectbegeleiders, die deze vrijwilligers begeleiden, geïnterviewd. De gegevens die uit het onderzoek kwamen, hebben geleid tot workshops voor vrijwilligerscoördinatoren en kwetsbare vrijwilligers en tot 2 publicaties. In deze publicatie willen wij de vrijwilligerscoördinatoren een handleiding bieden voor het begeleiden van deze doelgroep. Praktische tips, achtergrondinformatie en ervaringen van vrijwilligers en vrijwilligerscoördinatoren en trajectbegeleiders draagt hopelijk bij tot een nog grotere instroom van kwetsbare groepen in het vrijwilligerswerk. Riet Lenting Directeur Vrijwilligerscentrale Utrecht 3

4 Inleiding Ooit een normaal mens ontmoet? Wie kent deze gevleugelde uitspraak niet? Met deze slogan van Pandora 1 in het achterhoofd, wil dit boekje vooral een praktische handleiding bieden voor organisaties die met vrijwilligers werken die een psychische beperking hebben. Dit kunnen mensen zijn die langdurig arbeidsongeschikt zijn of moeilijk bemiddelbare klanten met een bijstandsuitkering. Of mensen vanuit andere lastige situaties. In elk geval gaat het om personen die vanuit een dergelijke situatie eerste stappen zetten om deel te nemen aan het maatschappelijke leven in de vorm van vrijwilligerswerk, al dan niet middels een begeleidingstraject. In het kader van maatschappelijke activering krijgen (vrijwilligers)organisaties steeds meer te maken met deze doelgroep. Om te beginnen gaat het om ménsen. Mensen die hun capaciteiten vaak met veel enthousiasme in willen zetten voor een organisatie. Dat deze mensen een vlekje hebben, kan zowel positief als belemmerend werken binnen een organisatie. Wat het de organisatie kan opleveren: meer menskracht; nieuwe invalshoeken, die meer zicht geven op nieuwe doelgroepen; meer vaardigheid in het flexibel aanbieden van vrijwilligerswerk, aangepast aan de behoeften van verschillende doelgroepen; een positief sociaal imago. Het is goed om als organisatie na te denken over de vraag waarom mensen met een psychische beperking welkom zijn als vrijwilliger. Gaat het om menskracht? Of is er meerwaarde te benoemen? Zo ja, verwoord die dan ook duidelijk in het vrijwilligersbeleid. Naast de informatie en praktische tips die u in dit boekje zult aantreffen, is het de bedoeling dat het aanzet tot nadenken. In elk contact gaat het om kwaliteiten, valkuilen, allergieën en uitdagingen (de kernkwadranten 2 ). Zo ook in het werken met vrijwilligers met een psychische beperking. Vanuit deze invalshoek zijn de tips in dit boekje geformuleerd: bedoeld als vertrekpunt om na te gaan of de tips bij uw werkwijze aansluiten of dat u het zelf anders doet en hoe dan. 1 Stichting Pandora, 2 e Constantijn Huygensstraat CS Amsterdam voor informatie en voorlichting over mensen met een psychische beperking. Zie ook: 2 Voor meer informatie over kernkwadranten: (inclusief uitgebreide voorbeelden en zelftest); Daniel Ofman zet deze materie helder en inspirerend uiteen in zijn boek Bezieling en kwaliteit in organisaties. 4

5 De doelgroep: waar zit het vlekje? Wanneer we met vrijwilligers met een psychische beperking te maken hebben, komt deze vraag los van het feit of die wel of niet ter zake doet om de hoek kijken. Dat is niet zo vreemd: we zijn immers allemaal mensen en in contact gaat het onder andere om elkaar leren kennen, inclusief de vlekjes. Het doet hier geen recht aan de persoon om individuen op één hoop te gooien en over doelgroep te spreken. Toch ontkomt men daar niet aan, al streven we tegenwoordig in de praktijk naar maatwerk op allerlei gebied. Er is echter een aantal kenmerken te noemen dat voor deze vrijwilligers geldt. Hieronder staan ze op een rijtje. 1. Om te beginnen gaat het vaak om mensen met een zogenaamd gat in hun CV. Dat houdt in dat ze voor langere tijd uit de roulatie zijn en via vrijwilligerswerk reïntegreren in de maatschappij. De keuze om vrijwilligerswerk te gaan doen, is weloverwogen en komt voort uit de wil jezelf nuttig te maken en weer een sociaal netwerk op te bouwen. Het kan dan ook zijn dat die wil zó sterk is, dat de vrijwilliger geneigd is zich met hart en ziel in de organisatie te storten. Dit enthousiasme is natuurlijk prachtig, maar kent ook een keerzijde: die van hardlopers en doodlopers of de spreekwoordelijke hooivork die te volgeladen wordt. Dit is een aandachtspunt voor de begeleider. 2. Een tweede kenmerk dat samenhangt met het gat in het CV, is het ontbreken van een werkritme. Dat kan in eerste instantie door de vrijwilliger zelf niet als probleem worden gezien, maar de ervaring leert dat het zeker in de aanvangsfase een behoorlijke omschakeling is om ergens op tijd te moeten komen, en niet één keer in de week, maar regelmatig. Het werken met een agenda biedt een praktische oplossing. Om het risico van te volgeladen hooivorken te voorkomen en om in een werkritme te komen, is het aan te raden om in kleine stapjes het aantal uren uit te breiden. Yasmina (receptiemedewerkster): In het begin wilde ik alles meteen goed doen. Ik raakte in paniek als er iets fout ging. Gelukkig vertelde mijn begeleider me dat iedereen in het begin moet leren hoe alles werkt en je juist van je fouten leert. 3. Naast de praktische punten is er vanzelfsprekend ook de gevoelsmatige kant, hoewel we hier moeten oppassen voor generalisatie. Iedereen gaat anders om met een langdurige buitenspelpositie en de oorzaken daarvan. In grote lijnen kun je wel zeggen dat het een kwetsbare groep is daar waar het om zelfvertrouwen en gevoel van eigenwaarde gaat. Ook dat is een aandachtspunt om steeds in het achterhoofd te houden. 4. En dan het vlekje Het zou geen recht doen aan de vrijwilliger om net te doen alsof dat er niet is. 5

6 Hoewel ieder mens een gebruiksaanwijzing heeft die voor anderen handig is om te kennen, geldt dit voor deze vrijwilligers in sterkere mate. Juist door dit open en duidelijk te bespreken kan naast de gebruiksaanwijzing ook de waardevolle kant, de kracht van ervaringsdeskundigheid zichtbaar worden. Die kracht bestaat kort gezegd uit het verschijnsel dat een crisis sterk maakt. Het gaat niet om zielige mensen die een kans verdienen. Nee, het gaat om mensen die veelal goed in staat zijn te relativeren, eerlijk naar zichzelf kunnen kijken en met hun inzet, onder goede begeleiding, een aanwinst zijn voor de organisatie. In de volgende paragrafen zal het traject van binnenkomst, inwerken, begeleiding aan de orde komen. Michael D. Griffin, A river runs through it, acrylverf op doek 6

7 Kennismakingsgesprek bij de vrijwilligersorganisatie: wie ben jij, wie zijn wij? Bij de eerste kennismaking kun je niet om de vraag heen wat er precies aan de hand is met de vrijwilliger. Die vraag roept weer een aantal andere vragen op: wat is wel en wat is niet van belang om te weten over de achtergrond en de beperking? Kun je iemand rechtstreeks bevragen of liever op een omzichtige manier? Hoe houdt je het midden tussen het belang van de organisatie en dat van de vrijwilliger bij het bespreekbaar maken van de beperkingen? Of moeten we ervan uitgaan dat dingen vanzelf in de praktijk wel duidelijk worden? Omdat het voor beide partijen prettig is dat een kennismakingsgesprek op natuurlijke wijze verloopt, is het niet nodig om ineens anders om te gaan met de vrijwilliger omdat deze nu toevallig een wat zwaardere rugzak meeneemt dan vrijwilligers zonder psychische beperking. Allereerst gaat het om motivatie, het maken van afspraken omtrent werk en opbouw van het aantal uren, de werkbelasting, proeftijd en begeleiding. Aan de hand van deze praktische punten als kapstok komen meestal vanzelf onderwerpen als persoonlijke gebruiksaanwijzing, grenzen en andere aandachtspunten die samenhangen met de beperking aan de orde. Het zou echter een geforceerde situatie opleveren wanneer er in alle toonaarden gezwegen wordt over de beperking alsof die er niet zou zijn. Om dit te voorkomen kan het goed zijn om zaken rondom de beperking positief te benaderen. Stel een vrijwilliger geeft aan moeite te hebben met het gebrek aan structuur, dan kan de vrijwilligerscoördinator helpen door aan te bieden de verschillende taken duidelijk op papier te zetten. Als het gesprek dan toch op een of andere manier stagneert omdat de vrijwilliger om privacyredenen bepaalde informatie niet wil geven die wel relevant is voor een juiste inschatting van de belastbaarheid en de behoefte aan begeleiding, zijn verschillende strategieën mogelijk. Begrip en respect tonen voor de privacy kan de drempel om toch te vertellen al verlagen. Is dit niet het geval en gaat het om informatie die wel noodzakelijk is, dan kun je middels het bespreken van concrete punten toch een beeld krijgen. Deze concrete punten betreffen dan de afspraken rond opbouw van werktijden, taken en proeftijd. Omgang met collega s, met stress en met kritiek. Zicht op eigen capaciteiten en vaardigheden. Minpunten. En wat wordt verwacht aan begeleiding, waar liggen de behoeften etc. Mocht er sprake zijn van een externe trajectbegeleider, dan is het goed om over rol en taakverdeling eveneens duidelijkheid te scheppen. De grenzen aan te geven tussen de begeleiding op de werkvloer en de begeleiding van de externe trajectbegeleider. 7

8 Tot slot verdient het de voorkeur om de vrijwilliger een bepaalde bedenktijd te geven om alles nog eens af te wegen. Maak een afspraak over het moment van volgend contact. Johan (assistent beheerder): Ik heb lang thuisgezeten en was nerveus voor het sollicitatiegesprek. Gelukkig kon ik eerlijk zijn over de reden waarom ik zolang niet heb gewerkt. Dat was een hele opluchting. Houd het gesprek natuurlijk en forceer niets. Respecteer de privacy van de vrijwilliger en geef dit ook duidelijk aan; niet op elke vraag hoeft een antwoord te volgen. Wees open en duidelijk over het fenomeen gebruiksaanwijzing ; iedereen heeft er een! Vraag om te beginnen naar de sterke punten (de zwakke punten en valkuilen zijn daaruit vaak min of meer afleidbaar). Gebruik concrete punten zoals het bespreken van werktijden, taken, proeftijd, begeleiding om een beeld te vormen over de (psychische) belastbaarheid en de gebruiksaanwijzing van de vrijwilliger. Zet alle afspraken en taken op papier. Van start in de proeftijd Voor elke vrijwilliger geldt dat duidelijkheid en een prettige werksfeer waarin je gewaardeerd wordt boven alles gaat. Zeker in de eerste weken is het gevoel welkom te zijn heel belangrijk. Dit is de periode waarin de vrijwilliger zijn/haar draai in de organisatie moet vinden, letterlijk aan alles moet proeven. Voor mensen, die na lange tijd niet te hebben gewerkt, weer aan de slag gaan, is dit een grote stap en de organisatie zal zich dan ook bewust moeten zijn van alles wat er op de vrijwilliger afkomt. Hoe werkt het kopieerapparaat? Waar kan je koffie halen? Wie zijn de nieuwe collega s en wat doen zij? Om maar een paar dingen te noemen. Voor normale mensen al een klus, voor mensen met een psychische beperking vaak meer dan ze zullen tonen, een stressvolle tijd. Naast de praktische vragen zal de nieuwe vrijwilliger in het begin op de tenen lopen om zijn beste beentje voor te zetten. Hierin schuilt het gevaar van eigen grenzen overgaan. Een ander aandachtspunt is de kans dat de vrijwilliger zichzelf óf overschat óf onderschat. Beide zijn bekende overlevingsstrategieën om jezelf te handhaven in een situatie die onzeker maakt. Goede begeleiding en een inwerkmaatje kunnen preventief zijn. Mocht in de proeftijd één van beide strategieën zichtbaar worden, dan is het goed om dit direct aan te kaarten. Aanzien hoe het verloopt, werkt vaak averechts. Een aantal randvoorwaarden is dus van groot belang om de inwerkperiode zowel voor de organisatie als voor de vrijwilliger op een prettige wijze te laten verlopen. Investeren in goede begeleiding is dan ook de moeite waard. Die kan op verschillende gebieden en door verschillende personen plaatsvinden. 8

9 Het wegwijs maken binnen de organisatie kan prima door een andere vrijwilliger gebeuren die al goed thuis is in de organisatie. De gelijkwaardigheid van een dergelijk contact zal voor de nieuwe vrijwilliger drempelverlagend werken. Daarnaast is het vanzelfsprekend dat de nieuwkomer duidelijkheid heeft over de begeleiding door een coördinator. Het verdient de voorkeur deze gesprekken voor de gehele afgesproken proeftijd in het vooruit vast te leggen als een soort houvast. Dus om te beginnen: vooraf afspraken maken. Opnieuw rijst de vraag of je de collega s bij de kennismaking op de hoogte moet stellen van de psychische beperking en de daarbij behorende gebruiksaanwijzing. In deze fase is het raadzaam om de nieuwkomer aan een collega met ruime ervaring in de organisatie te koppelen, die meeloopt en als aanspreekpunt voor praktische vragen fungeert. Als voorbereiding op het eerste contact met een dergelijk inwerkmaatje kan de coördinator met de nieuwkomer op een rijtje zetten wat wel en niet aan collega s wordt verteld. Het in kaart brengen van de behoeften van de vrijwilliger in deze, schept het kader van waaruit de eerste stappen binnen de organisatie gezet kunnen worden. De vrijwilliger die als inwerkmaatje of mentor aan de nieuwe collega gekoppeld wordt, dient wel enigszins op de hoogte te zijn van de achtergrond. Het is voor de nieuwe vrijwilliger veilig wanneer de begeleidende coördinator het contact tussen vrijwilliger en inwerkmaatje in gang zet. Afhankelijk van het functioneren van de vrijwilliger kan het inwerken door een maatje worden afgebouwd. Als richtlijn voor het inwerken is drie tot vier weken een redelijke en haalbare periode. Naast de geplande begeleidingsgesprekken en het inwerkmaatje, is vinger aan de pols houden de manier. Gewoon spontaan belangstelling tonen, kopje koffie met een praatje (zorg ervoor dat hierin wederkerigheid zit), schouderklopje; het zijn juist die kleine dingen die van onschatbare waarde zijn voor de nieuwkomer. In de proeftijd wordt duidelijk waar het goed en minder goed loopt, zowel vanuit de vrijwilliger bezien als ook vanuit de organisatie. De aandachtspunten die gesignaleerd worden door beide partijen dienen in de begeleiding aan de orde te komen en vormen de basis voor het evaluatiegesprek na afloop van de proeftijd. Het is onwenselijk om in de evaluatie nog met nieuwe punten van kritiek aan te komen. Jolanda (telefoniste): Ik was erg blij met mijn inwerkmaatje. Ik durfde eerst niet goed de telefoon op te nemen, maar toen we het samen een paar keer geoefend hadden, ging het goed! Investeren in begeleiding loont! Koppel de nieuwe vrijwilliger aan een inwerkmaatje. Alledaagse gesprekjes, een onverwacht compliment, samen een kop koffie drinken kleine gebaren zijn van grote waarde! 9

10 Houd rekening met de stress die een proeftijd met zich meebrengt en blijf positief bekrachtigen. Benoem en bespreek gesignaleerde knelpunten in de begeleiding, stel dit niet uit tot de evaluatie. Reageer bijtijds op overlevingsstrategieën zoals zelfonderschatting, te veel je best doen en zelfoverschatting. Maak duidelijk : niemand hoeft perfect te zijn want niemand is perfect; wat je nog niet kunt, kun je altijd leren... 10

11 Begeleiding: bij de hand loslaten Eigenlijk is met de titel van deze paragraaf alles gezegd over het doel van begeleiding: stap voor stap naar zelfstandig functioneren toewerken. Er zijn verschillende vormen van begeleiden die naast elkaar kunnen plaatsvinden, van de werkbegeleiding tot het informele praatje tijdens de lunch. De ene vorm is niet beter of effectiever dan de andere, ze vullen elkaar aan. Effectieve begeleiding begint met regelmaat, vaste afspraken en het opstellen van leerdoelen (en eventueel scholingsmogelijkheden), die als leidraad fungeren en uiteindelijk geëvalueerd worden in het voortgangsgesprek. De intensiviteit van de begeleiding varieert per vrijwilliger. Er bestaan verschillende vormen van begeleiding met ieder hun eigen waarde, zoals werkbespreking, supervisie en evaluatie- of voortgangsgesprek. Ze zullen kort aan de orde gesteld worden. Kitty van der Meer, Autumn blue, olieverf op board 11

12 Werkbespreking Dit is een overleg waarin vrijwilligers ofwel individueel ofwel in kleine groepjes de taken onder leiding van een coördinator bespreken. Kenmerkend is het concrete en praktische, zoals taakverdeling, planning, uitvoering. Voor de vrijwilliger biedt dit houvast en voorkomt het gevaar van zwemmen. Het is aan te raden de vrijwilliger een things-to-do schrift te laten bijhouden. In het begin is het goed om dit per dag in te vullen. Wanneer de vrijwilliger ingewerkt is, kan dit ook per week gebeuren. De werkbespreking hoeft niet lang te duren en gaat dus vooral om praktische zaken. Knelpunten en leerdoelen kunnen eveneens aan de orde komen. Aischa (medewerkster bejaardenzorg): Ik heb moeite met plannen. Daarom schrijf ik per dag op wat mijn taken zijn. Als ik ingewerkt ben, gaat het vanzelf, maar nu is het handig als ik weet wat er allemaal moet gebeuren en ik niet steeds hoef te vragen wat ik kan gaan doen. Werk met een dagagenda met dingen die ik vandaag moet doen. Kort en duidelijk op het werk gerichte onderwerpen bespreken. Supervisie Wanneer er wordt gekozen voor extra begeleiding, kan dit in de vorm van supervisie. In deze bijeenkomsten ligt de nadruk niet zozeer op de praktische kant van het werk, maar op de obstakels die mensen tegenkomen. Supervisie kan in kleine groepjes van vrijwilligers plaatsvinden met een regelmaat van eens in de zes weken. Het voordeel van werken in groepsverband is dat ze van elkaar kunnen leren en zien dat ze niet de enige zijn die met bepaalde vragen en onzekerheden zitten. In de praktijk komt deze vorm van begeleiding minder voor. Leerdoelen vormen de leidraad. Vat de kern van de vragen die spelen samen en richt u vervolgens op de oplossingen. Voortgangsgesprek Hoewel supervisie ook deels evaluatief is, is het (halfjaarlijks) voortgangsgesprek per definitie evaluatief van aard en individueel. Het voortgangsgesprek wordt voorbereidt door zowel de coördinator als de vrijwilliger. U kunt de vrijwilliger laten weten welke onderwerpen tijdens dit gesprek aan bod zullen komen. Doelen van het voortgangsgesprek kunnen zijn; binding (aan de organisatie), blijk van waardering en bijsturing. 12

13 Door met de vrijwilliger te evalueren wat goed gaat binnen het vrijwilligerswerk, wat de vrijwilliger van zijn taken vindt, welke scholing of ondersteuning een vrijwilliger nodig heeft, kun je een vrijwilliger binden aan de organisatie. Je kunt kijken welke vaardigheden van de vrijwilliger kunnen worden benut, welke werkzaamheden kunnen worden aangepast om de vrijwilliger nog beter te laten functioneren. Levert de vrijwilliger een waardevolle bijdrage aan de organisatie? Is er sprake van ontwikkeling? Wees hier steeds eerlijk over; zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Daar heeft niemand baat bij. Door zo n regelmatige check of alles goed verloopt, voelt de vrijwilliger zich serieus genomen en gewaardeerd. Het kan ook een moment zijn om bij te sturen wanneer dingen minder goed gaan. Het is goed om een verslag te maken van het voortgangsgesprek en afspraken die gemaakt zijn op papier te zetten. Voortgangsgesprekken bevorderen de binding en bieden goede mogelijkheden tot bijsturing. Probeer met alle vrijwilligers een voortgangsgesprek te plannen. 13

14 Mogelijke problemen Er kan een spanningsveld ontstaan tussen de eisen die de organisatie stelt en de vrijwillige medewerkers. Dat er af en toe ergernissen optreden is heel gewoon, want er is meestal veel werk te doen en er zijn meerdere mensen bij betrokken. Het is goed om op grond van de gebruiksaanwijzing van vrijwilligers in te calculeren dat er misschien wat vertraging in de werkuitvoering kan zijn omdat iemand vergeetachtig is, om maar een voorbeeld te noemen. Om ergernissen niet uit de hand te laten lopen, is het werken met de gebruiksaanwijzing een goede methode: Gerard (systeembeheerder): Ik heb een concentratieprobleem. Dat is nu eenmaal zo en ik heb geleerd ermee om te gaan. Maar het is handig dat collega s het ook weten. Als ze me iets vragen, schrijf ik het op en spreek af wanneer ik het kom doen, want ik vind het moeilijk om mijn werk te onderbreken. Overzicht is belangrijk voor mij. Gebruiksaanwijzing Elk mens heeft er een en niemand hoeft zich daarvoor te schamen. Sterker nog, het kan veel misverstanden en ergernis voorkomen, als de gebruiksaanwijzing duidelijk is; niet alleen voor de begeleider, maar ook voor de andere collega s. In zorgvuldig overleg met de vrijwilliger zou het kunnen dat in een vergadering waarin de nieuwe medewerker zich voorstelt, de gebruiksaanwijzing wordt verwerkt; op een luchtige toon zonder al te veel details te noemen. Zo weten collega s waar ze aan toe zijn. Let wel: de gebruiksaanwijzing kan ook positieve kanten bevatten en duidelijk maken waar de talenten van de vrijwilliger liggen. Om een voorbeeld te noemen: iemand is vergeetachtig, waardoor mondelinge opdrachten niet overkomen. De gebruiksaanwijzing kan luiden: ik ben vergeetachtig dus als je mij iets vraagt moet ik het opschrijven en weten voor wanneer het klaar moet zijn. Als collega s hier proefondervindelijk achter moet komen, is de kans op ergernis veel groter. Natuurlijk is het niet mogelijk om alles van tevoren vast te leggen en te voorkomen. Dat zou een averechts en beperkend effect hebben. Openheid, flexibiliteit en bespreekbaar maken van knelpunten blijft dan ook van groot belang. Het is misschien even vreemd om op deze manier iemand te introduceren, maar uiteindelijk zorgt het ervoor dat barrières worden weggenomen en het de normaalste zaak van de wereld wordt om met gebruiksaanwijzingen te werken. Stel de gebruiksaanwijzing samen met de vrijwilliger op. Presenteer die kort en op luchtige toon. Alleen praktisch op het werk gerichte punten aanstippen. Formuleer het probleem met de passende oplossing in de ikvorm (Ik ben vergeetachtig DUS ik schrijf op wat ik moet doen en wanneer het klaar moet zijn). Zorg dat voor iedereen de bedoeling van de gebruiksaanwijzing duidelijk is. 14

15 Aandacht en punten: aandachtspunten Soms is het onvermijdelijk dat er een situatie ontstaat waar na een tijdje aanzien toch een punt van wordt gemaakt. Dat kan gaan om ziekteverzuim, moeilijk begeleidbaar zijn of terugval in oud gedrag. Ook komt het voor dat vrijwilligers agressief gedrag vertonen. Wat te doen? Allereerst is het van belang dat er onderscheid wordt gemaakt tussen de zakelijke en menselijke kant. Wat betreft de zakelijke kant mag het nooit zo zijn dat een organisatie gaat lijden onder de vrijwilligers die er werken, om het maar even zwart-wit uit te drukken. Is dit om welke reden dan ook wel het geval, en heeft de begeleiding geen effect meer om de knelpunten bij te sturen, dan is het eenvoudig: voor zowel de organisatie als voor de vrijwilliger is een onprettige werksituatie ontstaan, die niet kan voortduren. Een goede evaluatie en afronding zijn dan de enige oplossing. De menselijke kant gaat om andere dingen, maar blijft wel steeds raken aan de zakelijke kant. Een vrijwilliger die een terugval heeft en daardoor vaak thuisblijft, vraagt in eerste instantie om wat extra aandacht en begeleiding. Het is prettig om als coördinator de reden van het hoge ziekteverzuim te kennen en de vrijwilliger eventueel advies te geven om hulp te zoeken. Blijf daarbij wel de eigen grenzen in de gaten houden: werk en privé zijn gescheiden en de verantwoordelijkheid die u als begeleider hebt, is niet eindeloos. U kunt niet op de stoel van de hulpverlener gaan zitten. Het kan voorkomen dat iemand onverwacht agressief gedrag vertoont dat niet getolereerd wordt. Ook hier is het goed om de reden te achterhalen. Soms heeft iemand medicatie, is hij ermee gestopt en heeft dat gevolgen voor het functioneren. Een gesprek en eventuele time-out kunnen een oplossing zijn. Maar als bepaald ongewenst gedrag blijft voortduren, geldt dat er grenzen zijn aan de tolerantie en die gaan voor iedere vrijwilliger op, ongeacht de handicap. Zorg dat u de reden kent van ongewenst gedrag, ziekteverzuim etc. Bewaak uw eigen grenzen. Voor alle medewerkers gelden dezelfde fatsoensnormen, ongeacht de psychische beperking. 15

16 Tot besluit Het mag duidelijk zijn dat mensen met een psychische beperking wel varen bij extra begeleiding. Het aardige is, dat dit in feite voor ieder mens geldt. Het gevoel welkom en waardevol te zijn geeft iedereen een extra steuntje in de rug. Het belang van een simpel schouderklopje wordt vaak over het hoofd gezien. Maar soms is dat meer waard dan een uitgebreide supervisie. Enerzijds is het goed wanneer er duidelijkheid over de psychische beperking is, vooral wanneer die van invloed is op het functioneren van de vrijwilliger. Het is de kunst hier wél aandacht voor te hebben, maar het niet te vergoelijken. Met andere woorden: het mag geen excuus vormen voor gedrag dat niets met de beperking als zodanig te maken heeft. Anderzijds zijn het gewone mensen. Niemand ís alleen zijn beperking. Dus deze mensen hebben baat bij wanneer ze gewoon, net als iedere ander, worden behandeld. Karim (barmedewerker buurthuis): Soms ben ik afwezig en traag door mijn hersenbeschadiging. Als ik dan wisselgeld verkeerd teruggeef, zeggen ze voor de grap: Hé, Karim, kun je niet tellen? Doe toch normaal man! En dan lachen we samen. 16

17 Informatie op Internet (met alle informatie op dit gebied) (vrijwilligers met chronische ziekte werven en activeren) met o.a. informatie over activerend vrijwilligerswerk voor kwetsbare groepen (langdurig werklozen, mensen met psychische beperking, allochtonen) 17

18 Colofon Auteur: Maren Mostert Eindredactie: Jes Kleijnen en Mirjam Korrel Vormgeving: Vrijwilligerscentrale Utrecht, Paul de Greef Illustraties: Michael D. Griffin, A river runs through it, acrylverf op doek, 200 x 140 cm. Kitty van der Meer, Autumn blue, olieverf op board, 52 x 38 cm. Dit werk komt uit de collectie van kunstuitleen Beeldend Gesproken, Amsterdam Beeldend Gesproken is een gespecialiseerde kunstuitleen met uitsluitend werk van kunstenaars met een psychiatrische achtergrond. Kijk voor meer informatie op Deze brochure is mogelijk gemaakt door financiering van de provincie Utrecht Met speciale dank aan de stichting Wegwijs die aan het tot stand komen van dit boekje een belangrijke bijdrage heeft geleverd. Kijk voor meer informatie op 18

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

De nieuwe vrijwilliger

De nieuwe vrijwilliger VAN INSPIREREN NAAR ACTIVEREN 15 NOVEMBER 2012 De nieuwe vrijwilliger VRIJWILLIGERS CENTRALE ZWOLLE Steunpunt voor vrijwilligerswerk en informele zorg 1 Discrepantie: Door bezuinigingen minder personeel,

Nadere informatie

Colofon. Gezamenlijke nieuwsbrief met BAR-gemeenten. Trajectbegeleiders Delta steun in de rug voor organisaties

Colofon. Gezamenlijke nieuwsbrief met BAR-gemeenten. Trajectbegeleiders Delta steun in de rug voor organisaties Gezamenlijke nieuwsbrief met BAR-gemeenten Voor u ligt de tweede nieuwsbrief gemaakt in BAR-verband. zowel in Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk wordt dezelfde nieuwsbrief verstuurd. De eerste pagina

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk bij de Voedselbank Dordrecht

Vrijwilligerswerk bij de Voedselbank Dordrecht Vrijwilligerswerk bij de Voedselbank Dordrecht De Voedselbank Dordrecht heeft als doel het verstrekken van verkregen voedsel aan mensen in Dordrecht die dat nodig hebben. Daarnaast zet de voedselbank zich

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Samenwerken met re-integratiebedrijven

Samenwerken met re-integratiebedrijven Samenwerken met re-integratiebedrijven Samenwerken met re-integratiebedrijven Inhoudsopgave Inleiding 2 Aanleiding 2 De Workshop 2 Het verslag 2 Terminologie: Gebruikte termen in het verslag 3 Algemene

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Werk of vrijwilligerswerk: voor iedereen?

Werk of vrijwilligerswerk: voor iedereen? juni 2015 Peiling 3 Werk of vrijwilligerswerk: voor iedereen? ervaringen met betaald werk en vrijwilligerswerk van sociaal kwetsbare Utrechters Meetellen in Utrecht heeft een onderzoek gedaan naar betaald

Nadere informatie

Draaiboek Maatschappelijke stages voor stagebieders De Vrijwilligerscentrale Deventer, oktober 2009. Inhoud

Draaiboek Maatschappelijke stages voor stagebieders De Vrijwilligerscentrale Deventer, oktober 2009. Inhoud Draaiboek Maatschappelijke stages voor stagebieders De Vrijwilligerscentrale Deventer, oktober 2009 Inhoud 1. Oriëntatie op de maatschappelijke stage 2. Eigen visie ontwikkelen 3. Afstemming zoeken 4.

Nadere informatie

Informatie voor buddy s - Aanmelding, training en begeleiding

Informatie voor buddy s - Aanmelding, training en begeleiding Informatie voor buddy s - Aanmelding, training en begeleiding Aanmelding Als je belangstelling hebt om buddy te worden kun je je vrijblijvend aanmelden via onze website. We sturen je dan een contactformulier

Nadere informatie

Ik ben. Eerlijk. Geduldig. Creatief. Gestructureerd. Communicatief. Geïnteresseerd. Geeft aandacht WWW.IKBENHARRIE.NL

Ik ben. Eerlijk. Geduldig. Creatief. Gestructureerd. Communicatief. Geïnteresseerd. Geeft aandacht WWW.IKBENHARRIE.NL Ik ben Geïnteresseerd Creatief WWW.IKBENHARRIE.NL Communicatief Geeft aandacht Eerlijk Gestructureerd Geduldig Harrie is ontwikkeld door CNV Jongeren en Vilans, met dank aan de support van UWV en Instituut

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Vrijwilliger met bagage? Welkom!

Vrijwilliger met bagage? Welkom! Vrijwilliger met bagage? Welkom! Handleiding voor vrijwilligersorganisaties Inleiding Deze handleiding is gemaakt door de Vrijwilligerscentrale Delfzijl, onderdeel van Stichting Welzijn & Dienstverlening.

Nadere informatie

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk

Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk Sollicitatietraining: op weg naar stage & werk De jongeren die zich aanmelden bij Maljuna Frato hebben een grote afstand tot de arbeidsmarkt en hebben weinig of geen zicht op hun mogelijkheden, kwaliteiten

Nadere informatie

In dit boekje worden de volgende onderdelen besproken:

In dit boekje worden de volgende onderdelen besproken: Voorwoord Voor een geslaagd festival ben je vaak afhankelijk van de inzet van vrijwilligers. Als organisatie van een festival loont het dan ook om een gedegen vrijwilligersbeleid te voeren. De vraag is

Nadere informatie

Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw.

Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw. Mona geeft naailes in buurthuis De Meeuw. Ik ben Mona, ben geboren in Egypte. Ik heb daar basisschool gedaan. Daarna een opleiding voor zuster. Ik woon 6 jaar in Nederland. Mijn man is overleden. Ik zorg

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

Handleiding Verbetercheck in teams

Handleiding Verbetercheck in teams Handleiding Verbetercheck in teams Praktisch hulpmiddel om de Verbetercheck in een team toe te passen 22 maart 2011 Betrokken partijen: Teksten en advies: Huub Pennock en Alex van der Wal 1 Inleiding De

Nadere informatie

Werk. Omdat een andere blik je leven verrijkt

Werk. Omdat een andere blik je leven verrijkt Werk vanuit bekeken Omdat een andere blik je leven verrijkt (Samen)werken met autisme Autisme heeft invloed op het hele leven, dus ook op de werkplek. Autisme brengt talenten en kwaliteiten met zich mee

Nadere informatie

Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport

Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport Inleiding Jongeren hebben de toekomst. Met de Maatschappelijke Stage (MaS) wordt een hoop jonge energie aan het vrijwilligerscollectief toegevoegd. In Zwolle

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter?

Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Samen op zoek naar verandering of Hoe maak ik het contact met de cliënt efficiënter? Inleiding In deze notitie staan de tips en adviezen uit het project Samen op zoek naar verandering. Ze zijn het resultaat

Nadere informatie

Harrie m/v. Harrie. Harrie. Harrie. Kortom: Harrie!

Harrie m/v. Harrie. Harrie. Harrie. Kortom: Harrie! Harrie m/v Harrie Werken met Wajongeren is goed mogelijk! Maar de beperking van een Wajonger brengt met zich mee dat er extra ondersteuning en begeleiding op de werkplek nodig is. Een directe collega kan

Nadere informatie

MOTIVEREN & STIMULEREN

MOTIVEREN & STIMULEREN INLEIDING INLEIDING Dit boekje hoort bij de vervolgtraining 'motiveren en stimuleren'. In dit boekje gaat het voornamelijk over kunnen, willen en doen. Probeer de stof die we hier beschrijven vooral als

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

WERVEN VAN VRIJWILLIGERS

WERVEN VAN VRIJWILLIGERS WERVEN VAN VRIJWILLIGERS Situering In vele kerken en andere organisaties is men steeds weer op zoek naar nieuwe vrijwilligers. Zeker bij de kerken treedt de vergrijzing van de vrijwilligers sterk in. Het

Nadere informatie

Doe de competentiecheck! Voor coördinatoren en begeleiders van vrijwilligers

Doe de competentiecheck! Voor coördinatoren en begeleiders van vrijwilligers oe de competentiecheck! Voor coördinatoren en begeleiders van vrijwilligers Wat maakt u tot een goede vrijwilligerscoördinator? Welke competenties moet u in huis hebben om vrijwilligers aan te sturen en

Nadere informatie

Vrijwilligerscollege Roosendaal

Vrijwilligerscollege Roosendaal Vrijwilligerscollege Roosendaal Wie zijn wij? Wat doen wij? Wat kunnen wij voor jou betekenen? Wat is het vrijwilligerscollege? Onze missie en visie Het motto is leren van elkaar. Het vrijwilligerscollege

Nadere informatie

Young People Coaching Experience

Young People Coaching Experience Hét loopbaanprogramma voor Young Professionals Young People Coaching Experience In 5 stappen naar je ideale baan! Ga jij met tegenzin naar je werk? Heb je er genoeg van om werk te doen dat niet bij je

Nadere informatie

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt.

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt. Vrijwilligersbeleid binnen de schaatsvereniging Van beleid tot uitvoering in de praktijk Schaatsverenigingen en de vrijwilligersproblematiek De doorsnee schaatsvereniging in Nederland is een vrijwilligersorganisatie:

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

Workshop Overtuigend en Ontspannen Presenteren. Voor technische professionals. Donderdag 20 juni 2013

Workshop Overtuigend en Ontspannen Presenteren. Voor technische professionals. Donderdag 20 juni 2013 Workshop Overtuigend en Ontspannen Presenteren Voor technische professionals Donderdag 20 juni 2013 Programma We behandelen achtereenvolgens de volgende thema's: 0. Kwaliteiten en presenteren 1. Omgaan

Nadere informatie

Participatiewiel: een andere manier van kijken

Participatiewiel: een andere manier van kijken Participatiewiel: een andere manier van kijken Ideeën voor gebruik door activeerders en hun cliënten Participatiewiel: samenhang in beeld WWB Schuldhulpverlening Wajong / WIA / WW / WIJ AWBZ en zorgverzekeringswet

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Waarderen en Belonen van vrijwilligers

Waarderen en Belonen van vrijwilligers Waarderen en Belonen van vrijwilligers Sandy dos Reis en Jeanette Buitelaar Versie: December 2014 PAGINA 2/5 Vrijwilligerswerk Rotterdam is dé centrale ingang voor al het vrijwilligerswerk in Rotterdam.

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

tips voor het sollicitatiegesprek

tips voor het sollicitatiegesprek tips voor het sollicitatiegesprek algemeen In elk gesprek komen vragen voor die op meer manieren te beantwoorden zijn. Hiermee probeert een selecteur duidelijkheid te krijgen over je echte motivatie, persoonlijkheid

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Beleid Introductie en Begeleiding Nieuwe Medewerkers

Beleid Introductie en Begeleiding Nieuwe Medewerkers Beleid Introductie en Begeleiding Nieuwe Medewerkers Vastgesteld in MT d.d. 30 september 2004 Voorzien van instemming/positief advies van GMR d.d. 12 oktober 2004 Vastgesteld in AB-vergadering d.d. 22

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Dank je wel voor het aanvragen en downloaden van dit e-book over Antwoorden op moeilijke sollicitatievragen.

Dank je wel voor het aanvragen en downloaden van dit e-book over Antwoorden op moeilijke sollicitatievragen. Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Solliciteren is te leren... 4 Algemene tips voor het sollicitatiegesprek... 4 Goede voorbereiding is het halve werk!... 5 7 (moeilijke) vragen bij solliciteren en (positieve)

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

!"# $!" # % # & '() '*+ #, - # $. / ## 0) " )!" # 1 2 3 " 3 4 4)!" 5 ') ) # 6

!# $! # % # & '() '*+ #, - # $. / ## 0)  )! # 1 2 3  3 4 4)! 5 ') ) # 6 1 !"# $!" # % # & '() '*+ #, - # $. / ## 0) " )!" # 1 2 3 " 3 4 4)!" 5 ') ) # 6 2 De Bijspringer-methode is ontwikkeld om op grote schaal, in een dorps- of wijk, participatie van burgers in het vrijwilligerswerk

Nadere informatie

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Jezelf presenteren De medewerker moet zichzelf goed presenteren. Bijvoorbeeld door er schoon en verzorgd uit te zien. Zo laat hij/zij een goede indruk

Nadere informatie

Hoe behoud ik mijn beste medewerkers in moeilijke tijden? www.roberthalf.nl

Hoe behoud ik mijn beste medewerkers in moeilijke tijden? www.roberthalf.nl Hoe behoud ik mijn beste medewerkers in moeilijke tijden? www.roberthalf.nl Het is onze doelstelling om te allen tijde beschikbaar te zijn voor onze klanten als het gaat om werving en selectie en personeels-

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Jij als leider!

Hoofdstuk 3: Jij als leider! Kijk eens in de spiegel Hoofdstuk 3: Jij als leider Elke dag als je opstaat, sta je waarschijnlijk een moment voor de spiegel. Misschien let je er niet meer bewust op, maar als je voor de spiegel staat

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

fit for work MEDEWERKERS MET EEN CHRONISCHE AANDOENING HANDREIKING LEIDINGGEVENDE

fit for work MEDEWERKERS MET EEN CHRONISCHE AANDOENING HANDREIKING LEIDINGGEVENDE HANDREIKING LEIDINGGEVENDE MEDEWERKERS MET EEN CHRONISCHE AANDOENING fit for work Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk.

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo

Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken. Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo 2 Achtergrondinformatie bij de opdrachtenserie netwerken Met dit document geven wij docenten en loopbaanbegeleiders

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Jan de Laat OVERSTAG

Jan de Laat OVERSTAG Jan de Laat VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van teksten

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Stichting Jong Actief Trajecten

Stichting Jong Actief Trajecten Participatieladder Jong Actief Trede 6: Betaald werk Re-integratie Trede 5: Betaald werk met ondersteuning Re-integratie Trede 4: Onbetaald werk Sociale Activering / Dagbesteding Trede 3: Deelname georganiseerde

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werknemer Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een functioneringsgesprek?... 7 Waarom is een functioneringsgesprek

Nadere informatie

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen DE KANJERTRAINING. Op de Jozefschool wordt er in alle groepen kanjertraining gegeven. Alle leerkrachten zijn gecertificeerd. Doel van de Kanjertraining? Deze werkwijze biedt lln. kapstokken aan om beter

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Agressie in de apotheek

Agressie in de apotheek Agressie in de apotheek Samenvatting ADHD Agressie in de apotheek 1/4 Deze cursus is bestemd voor apotheekmedewerkers die direct contact hebben met klanten. Het doel van de cursus is de deelnemers inzicht

Nadere informatie

Haal het beste uit je vrijwilligers: Bouwstenen voor een vrijwilligersbeleid

Haal het beste uit je vrijwilligers: Bouwstenen voor een vrijwilligersbeleid Haal het beste uit je vrijwilligers: Bouwstenen voor een vrijwilligersbeleid Provinciale bijeenkomst VVJ Antwerpen Mechelen, 3 oktober 2013 1 Departement: Welzijn, Economie en Plattelandsbeleid Dienst

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager

Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager 1 Executive Leadership Foundation - ELF 2005-2011 Dit materiaal mag vrij gebruikt worden, mits netjes de bron wordt vermeld Lastige dingen

Nadere informatie

sollicitatie gesprek Handleiding droombanen voor Technisch talent

sollicitatie gesprek Handleiding droombanen voor Technisch talent sollicitatie gesprek Handleiding droombanen voor Technisch talent waarom deze handleiding? We krijgen vaak de vraag hoe je je nu het beste kunt voorbereiden op een sollicitatiegesprek. Een goede voorbereiding

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

Handboek maatschappelijke stage MAATSCHAPPELIJKE STAGES, BEST TE DOEN!

Handboek maatschappelijke stage MAATSCHAPPELIJKE STAGES, BEST TE DOEN! Naam: Heerbeeck college Best Schooljaar 2014-2015 MAATSCHAPPELIJKE STAGES, BEST TE DOEN! -handen ineen -elkaar helpen -samenwerken -iets voor een ander doen -sociaal Stage coördinator: mevr. A. Luteyn

Nadere informatie

Schudden, delen, geven

Schudden, delen, geven Schudden, delen, geven Flexibilisering is een belangrijk begrip geworden. Niet alleen de tijdsindeling van mensen is flexibeler, ook de binding van mensen met organisaties is aan verandering onderhevig.

Nadere informatie

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Competenties Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Competenties (QPN) 2 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties

Nadere informatie

Samen in gesprek over plezier in het werk

Samen in gesprek over plezier in het werk Samen in gesprek over plezier in het werk Gesprekshandleiding Samen in gesprek over plezier in het werk Inleiding Werkdruk is een ervaring. Twee mensen in dezelfde situatie, in dezelfde organisatie kunnen

Nadere informatie

Werken, leren en activiteiten

Werken, leren en activiteiten Werken, leren en activiteiten Het beste uit het leven halen Meedoen in de samenleving. Voor sommige mensen is dat niet vanzelfsprekend. Ze hebben door psychische of psychosociale problematiek bijvoorbeeld

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Ervaringen met functioneringsgesprekken

Ervaringen met functioneringsgesprekken Ervaringen met functioneringsgesprekken Samenstelling CDA-bureau Afdeling HRM / Steenkampinstituut / Partijontwikkeling CDA-bestuurdersvereniging December 2006 1 Het belang van functioneringsgesprekken

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

Samenwerken: eerste suggesties

Samenwerken: eerste suggesties is een project van Vilans i.s.m. MOVISIE, V&VN, Agora, ActiZ en VGN. Samenwerken: eerste suggesties We bieden een eerste overzicht van diverse suggesties en ideeën om de samenwerking tussen vrijwilligers

Nadere informatie

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Vijf woensdagmiddagen kunnen jongens en meiden tussen de 10 en 14 jaar op avontuur naar zichzelf. Het kind leert zichzelf

Nadere informatie

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers?

www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? www.accountemps.be 1 Hoe behoudt u uw beste medewerkers? Gespecialiseerd boekhoudkundig of financieel personeel uitzenden is ons vak. Daarnaast adviseren en informeren wij bedrijven ook graag over verloning

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

Handreiking leidinggevende Medewerkers met een chronische aandoening

Handreiking leidinggevende Medewerkers met een chronische aandoening Handreiking leidinggevende Medewerkers met een chronische aandoening Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk. Vaak wel

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Vrijwilligerswerk. GGzE zoekt maatjes. Algemene informatie >>

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Vrijwilligerswerk. GGzE zoekt maatjes. Algemene informatie >> Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen Vrijwilligerswerk GGzE zoekt maatjes Algemene informatie >> ggze ondersteunt jaarlijks meer dan 18.000 mensen, jong en oud. GGzE biedt hulp aan mensen

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek onder vrijwilligers Gelre ziekenhuizen

Tevredenheidsonderzoek onder vrijwilligers Gelre ziekenhuizen ALGEMENE VRAGEN 1. Op welke locatie doet u vrijwilligerswerk? Gelre ziekenhuizen Apeldoorn Gelre ziekenhuizen Zutphen beide locaties 2. Hoe bent u in aanraking gekomen met vrijwilligerswerk bij Gelre ziekenhuizen?

Nadere informatie

VRIJWILLIGERSBELEID. Vrijwilligersbeleid De Boei 2010 1

VRIJWILLIGERSBELEID. Vrijwilligersbeleid De Boei 2010 1 VRIJWILLIGERSBELEID Vrijwilligersbeleid De Boei 2010 1 Voorwoord De Boei, Centrum voor welzijn en hulpverlening, maakt dankbaar gebruik van de inzet van veel vrijwilligers die zich met zeer verschillende

Nadere informatie

Optimaliseer je prestaties

Optimaliseer je prestaties Winst en Groei - Internetmarketing en Verkooptraining Optimaliseer je prestaties 10 Technieken om je prestaties te verbeteren Christo Cornelissen & Mieke Bouquet Alles waar je jezelf op weet te focussen

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

READER STUDENTENCOACH

READER STUDENTENCOACH READER STUDENTENCOACH VO Reader studentencoch VO 1 Inleiding Voor jullie ligt de reader die hoort bij het project studentencoach (het coachen van jongerejaars studenten door ouderejaars). In deze reader

Nadere informatie

Zelfhulp: vat op eigen zorgen. Een logische stap voor gemeenten in de nieuwe Wmo

Zelfhulp: vat op eigen zorgen. Een logische stap voor gemeenten in de nieuwe Wmo Zelfhulp: vat op eigen zorgen Een logische stap voor gemeenten in de nieuwe Wmo Zelfredzaamheid en eigen regie van burgers. Dat is het credo van de nieuwe Wmo. In zelfhulpgroepen helpen kwetsbare burgers

Nadere informatie

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die:

Introductie 1. Waarvoor hebben de studenten een mentor nodig? 2. Wie kan mentor worden? Iemand die: Mentor informatie Introductie Het Mentoringprogramma is voor studenten die een begeleidingsvraag hebben. Deze begeleidingsvraag kan zeer divers van aard zijn en heeft te maken met schoolse-, persoonlijke

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3.

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3. Over de streep Inhoud Over de streep. 1. Zaalindeling... 2. Hoe ziet de dag eruit?.. 2. Hoe ziet de workshop eruit?.. 2. De groep(en). 2. Wat te doen als.. 3. Hoe. 3. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent,

Nadere informatie

Informatie Vrijwilligerswerk

Informatie Vrijwilligerswerk Informatie Vrijwilligerswerk 1 Stichting Vrije Tijd en Vorming Midden-Holland Bloemendaalsweg 68 2804 AB Gouda Telefoon 0182 527 566 Fax 0182 532 942 Internet www.vtvmiddenholland.nl E-mail info@vtvmiddenholland.nl

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie