Verschil tussen arm en rijk is verkleind

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verschil tussen arm en rijk is verkleind"

Transcriptie

1 Onderzoek Nederlandse topinkomens in de twintigste eeuw Verschil tussen arm en rijk is verkleind Emiel Afman is student aan Université de Paris 1 Panthéon Sorbonne en was ten tijde van het onderzoek als student-assistent verbonden aan het Amsterdams Instituut voor ArbeidsStudies (AIAS) van de Universiteit van Amsterdam. Wiemer Salverda is directeur van het AIAS. Zijn de rijken steeds rijker geworden? Nee, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek naar topinkomens van Emiel Afman en Wiemer Salverda. Er is duidelijk sprake van inkomensnivellering. Ook zijn de rijken gaan werken voor hun geld. Bij de topinkomens is het loonaandeel aanzienlijk gestegen. De website geeft een overzichtelijk beeld van de beloningen van industriekapiteinen. Bonussen, en beloning in de vorm van aandelen- en optiepaketten, in combinatie met een stevig want internationaal concurrerend salaris is ook in Nederland de norm. Terwijl het totale bruto nationale inkomen met slechts enkele procenten per jaar groeit, stijgen topinkomens met dubbele cijfers. Dat roept enkele vragen op. Zijn er macro-economische gevolgen voor de inkomensverdeling? Of is de groep topinkomens simpelweg niet groot genoeg om de nationale inkomensverdeling te beïnvloeden? En was het vroeger werkelijk anders? Werkten bestuurders vroeger voor een appel en een ei in verhouding met de huidige compensatie? Kijkend naar de aandelen van de hoogste inkomens in het totale persoonlijke inkomen constateren wij juist een sterke inkomensnivellering over het verloop van de twintigste eeuw. We zien wel dat de samenstelling van de allerhoogste inkomens sterk veranderd is in de tweede helft van vorige eeuw. Inkomen uit kapitaal (rente, dividend en inkomen uit onroerend goed) en inkomen uit eigen onderneming zijn sterk afgenomen in de top van de verdeling, terwijl het inkomen uit arbeid sinds de jaren zeventig is gestegen. Dit kan er op duiden dat topmanagers in loondienst, maar ook tweeverdieners een flinke sprong in de persoonlijke inkomensverdeling hebben gemaakt, ten koste van de rentenierende vermogenbezitters. Het beeld voor Nederland contrasteert sterk met de geconstateerde patronen in de Verenigde Staten van Amerika en het Verenigd Koninkrijk. Hoogste inkomens genivelleerd Onze methode is eenvoudig. Wij hebben ervoor gekozen de inkomensverdeling te benaderen door top inkomens aandelen te creëren. Dit wil zeggen: het aandeel van de top x procent in het totale persoonlijke inkomen. Als x hebben we onderscheiden: top 1%, 5, 1,.5 en.1%. Daarnaast hebben we gekeken naar de inkomensaandelen van de tussenliggende groepen: de tweede 5% (top 1% - top 5%) en de tweede 4% (top 5% top 1%). Figuur 1 laat zien dat de 1% hoogste inkomens ten tijde van de Eerste Wereldoorlog ruim meer dan de helft van het bruto inkomen naar zich toe trokken. Vooral in de jaren volgend op de Tweede Wereldoorlog is dit inkomensaandeel sterk afgenomen, om zich

2 sinds 1975 te stabiliseren rond de 28%. De top 5% en top 1% volgen een min of meer parallel patroon. Met andere woorden, de tweede 4% en de tweede 5% bleven vrij constant: de inkomensnivellering was dus nadrukkelijk een fenomeen van de allerhoogste inkomens. Figuur 1: Inkomensaandelen in totaal bruto inkomen van de top 1, 5 en 1% 6 aandeel (%) in totaal bruto inkomen Top 1% Top 5% Top 1% Sinds 1952 maakt het CBS onderscheid naar inkomensbronnen. Terwijl het inkomen uit loon (en pensioenen) zich van 6% naar 7% van het totale relevante nationale inkomen beweegt, neemt het inkomen uit eigen onderneming sterk af van 27% in 1952 tot aan 6% in Inkomen uit rente en dividend neemt eveneens gestaag af (van 5,4% in 1952 tot 2,5% in 1999). Met de opbouw van de welvaartstaat steeg het overdrachtsinkomen (dat is het inkomen waar tegenprestatie tegenover staat) vooral in de periode van 1966 tot aan 1974 aanzienlijk: van 5% tot 24% van het totale persoonlijke inkomen. Sinds begin jaren negentig neemt deze laatste inkomensbron weer langzaam af tot 21,6% in Afnemend inkomen uit kapitaal Hoe hebben de topinkomensaandelen zich ontwikkeld in deze periode? Figuur 2 geeft het aandeel van het looninkomen in het totale bruto inkomen van de topgroepen weer (in procentpunten) voor de na-oorlogse periode. Opmerkelijk is dat in de top 1%, het loonaandeel van de eerste verdiener in procentpunten van het totale inkomen constant blijft over de onderzochte periode (zie de rode onderbroken lijn in figuur 2). De geconstateerde nivellering in figuur 1 is dus in sterke mate het gevolg van een afnemend inkomen uit kapitaal in de top van de inkomensverdeling. Het totale looninkomen per de belastingeenheid is sinds het einde van de jaren zeventig wel gestegen. Dit is volledig toe te schrijven aan het looninkomen van de partner (m/v): een duidelijk tweeverdieneffect dus. Hierbij dient aangetekend te worden dat over de periode vóór 1977 geen gegevens beschikbaar zijn die het mogelijk maken om de bijdrage van het tweede inkomen in het totale inkomen per inkomensaandeel uit te rekenen. Het zal echter relatief gering geweest zijn vanwege de veel lagere arbeidsdeelname van vrouwen.

3 Figuur 2: looninkomen in top 1% in procentpunten van het algemeen totaal inkomen 25 looninkomen als aandeel (%) in totaal bruto inkomen Aandeel eerste en tweede looninkomen tezamen Aandeel tweede looninkomen afzonderlijk Aandeel eerste looninkomen afzonderlijk Steeds minder renteniers In Figuur 3 wordt het inkomen van de top 1% ontleed. In totaal constateren we een halvering van het totale inkomensaandeel van ruim 12 % in 1952 tot 6% in Wanneer dan gekeken wordt naar de inkomensbronnen, dan is het eerder geschetste patroon duidelijk waarneembaar. Het inkomen uit kapitaal en eigen onderneming neemt sterk af in de periode , waarna het inkomen uit pensioen, loon en salaris steeds belangrijker wordt in dit inkomensaandeel (ook door een tweeverdienerseffect). De top binnen de inkomensverdeling is een werkzame elite geworden. Renteniers zijn steeds minder talrijk in de hoogste echelons. Niettemin is het belangrijk de mogelijke effecten van belastingarbitrage te onderzoeken. Het MKB draagt bijvoorbeeld voornamelijk loon- en inkomstenbelasting af, en in mindere mate vennootschapsbelasting (EIM 26); het zou kunnen zijn dat ondernemers, de directeuren-grootaandeelhouder, zichzelf in toenemende mate een hoog salaris uitkeren en in mindere mate winst uit onderneming aangeven.

4 Figuur 3 Samenstelling van het inkomensaandeel van de top 1% 14 aandeel (%) in bruto totaal inkomen pensioen, loon en salaris inkomen uit kapitaal inkomen uit eigen onderneming overige inkomsten bijdrage tweede inkomen Inkomensbronnen Tabel 1 schetst de ontwikkeling van de gemiddelde inkomens van de inkomensgroepen (in euro s, 1999 prijzen). Het gemiddelde bruto inkomen van alle belastingeenheden bedroeg in , in 1977 was dat Dit impliceert een stijging van het reële inkomen van 12,3%. De top 1% ging er als groep in totaal iets meer op vooruit (+13,4%), voornamelijk door groei van het inkomen van de tweede 5% (+17,7%) en de tweede 4% (+16,4%). De top 1% zag het reële bruto inkomen daarentegen maar met,4% toenemen, terwijl het voor de top,5% afnam (-3,3%). Wanneer we vervolgens kijken naar de inkomensbronnen, dan zien we dat de andere groepen aan de top van de verdeling dezelfde ontwikkeling ondergaan als de top 1% in figuur 3: een reële afname van de winst uit onderneming en inkomen uit rente, dividend en onroerend goed in combinatie met een grote reële stijging van het arbeidsloon. Ook pensioenen en lijfrentes zijn fors gestegen, maar blijven in grootte achter bij het inkomen uit arbeid. Opmerkelijk genoeg is deze ontwikkeling veel minder sterk in lagere strata van de verdeling: de tweede 5% zag zijn reële inkomen uit arbeid met 2% stijgen, maar profiteerde vooral van een popularisering van Beursplein 5: het inkomen uit rente, dividend en onroerend goed steeg met 4%.

5 Tabel 1 Gemiddelde inkomenssamenstelling top van de inkomensverdeling naar bruto inkomen alle bedragen in 1999 EUR totaal top 1% tweede 5% top 5% tweede 4% top 1% top,5% top,1% 1977 aantal belastingeenheden gemiddeld bruto inkomen loon, salaris, freelance inkomen pensioen, lijfrente Onderneming dividend, rente en inkomen uit onroerend goed Overdrachten aantal belastingeenheden gemiddeld bruto inkomen loon, salaris, freelance inkomen pensioen, lijfrente Onderneming dividend, rente en inkomen uit onroerend goed Overdrachten verandering (in procenten) gemiddeld bruto inkomen 12,3 13,4 17,7 1,9 16,4,4-3,3-3,3 loon, salaris, freelance inkomen 18,7 28,5 2,7 34,5 28,1 53,7 75,6 132, pensioen, lijfrente 41, 41,2 62, 27,3 17,6 59,1 94,7 428,8 Onderneming -25,2-28,7-3,2-34,1-16, -47,2-52,1-55,5 dividend, rente en inkomen uit onroerend goed 9,7-19,2 4,2-32,3-9,1-52,9-57,5-69,5 Overdrachten 1,1-6,9-12,3 -,9-1,9 3,3-3,2-37,8

6 Vergelijking met buitenland Hoe verhoudt de Nederlandse ontwikkeling zich tot die in andere landen? Figuur 4 geeft het inkomensaandeel van de top,1% weer in de Verenigde Staten (VS), het Verenigd Koninkrijk (VK), Frankrijk (F) en Nederland (NL). We zien een zeer opmerkelijk overeenkomstig patroon sinds het begin van de waarnemingen tot aan Nadien treedt divergentie op die in dat licht minstens even opmerkelijk is. Het inkomensaandeel in de VS en het VK stijgt gauw tot grote hoogten, terwijl het inkomensaandeel in Frankrijk en Nederland constant blijft respectievelijk licht afneemt. Over de samenstelling van deze topinkomensaandelen is bekend dat in de VS het inkomen uit kapitaal net als in Nederland sterk is afgenomen, terwijl dat uit onderneming de laatste decennia weer is toegenomen. In Frankrijk is minder dynamiek waarneembaar dan in Nederland. Renteniers zijn in Frankrijk nog steeds dominant in de top van de inkomensverdeling, terwijl hun aandeel in het inkomen wel is afgenomen. 14 aandeel (%) in totaal bruto inkomen 12 1 VK 8 6 VS VS 4 NL VK 2 F Frankrijk bron: Atkinson en Salverda (25) NL Sterke dynamiek In deze bijdrage bespraken we resultaten over de Nederlandse inkomensverdeling in de twintigste eeuw. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt is het niet zo dat rijken alleen maar rijker worden wanneer gekeken wordt naar hun aandelen in het totale verdiende inkomen. Onze ouders en grootouders leefden in een aanmerkelijk ongelijker Nederland dan wij. Interessant zijn de geobserveerde patronen in de samenstelling van de topinkomensaandelen. Dit duidt op een sterke dynamiek: niet in termen van inkomenshoogte op dit vlak is de situatie opvallend stabiel - maar in termen van inkomensbronnen. Loon en salaris zijn inmiddels belangrijker dan winst uit onderneming in de top van de inkomensverdeling. Deze reële toename van het inkomen uit arbeid manifesteert zich nadrukkelijk alleen in de top van de verdeling; onder de middeninkomens is deze veel gematigder. Verder onderzoek moet uitwijzen welke rol belastingarbitrage hierin speelt. Relevant is ook het geconstateerde patroon van de inkomensnivellering in het tijdperk na de Tweede Wereldoorlog. De opbouw van een welvaarstaat heeft hier mogelijk veel mee te maken. Het snijden in de welvaartstaat zou in dat geval een even groot effect in omgekeerde richting kunnen hebben. Recent heeft het Sociaal en Cultureel Planbureau berekend dat de inkomensongelijkheid tussen 1994 en 2 gelijk bleef. Voorlopige cijfers voor 21, 22 en 23 laten echter wel een stijging zien. De Wet Inkomstenbelasting 21 kan hierin een statistische én een reële rol hebben gespeeld.

7 Aanvulling met een langere reeks recentere gegevens moet uitwijzen welke conclusies op dit vlak getrokken kunnen worden. Literatuur Afman, E.R. en W. Salverda (25) Topinkomens in de twintigste eeuw Economisch Statistische Berichten, 7 oktober, pp Atkinson, A.B. en W. Salverda (25) Top incomes in the Netherlands and the UK over the twentieth century Journal of the European Economic Association, 3 (4), pp Atkinson, A.B. en T. Piketty (ed), Top incomes over the twentieth century : A difference between Continental Europe and English speaking countries te verschijnen bij Oxford University Press. Sociaal Cultureel Planbureau (25) De Sociale Staat van Nederland in 25 SCP: Den Haag. EIM Onderzoek voor Bedrijf & Beleid (26) Ontwikkelingen in belastingopbrengsten en belastingdruk 2 24 EIM: Zoetermeer.

Werkloosheid Beschikbaar inkomen. toegenomen. Sociaal Economische Trends 2013 De Nederlandse economie

Werkloosheid Beschikbaar inkomen. toegenomen. Sociaal Economische Trends 2013 De Nederlandse economie Sociaal Economische Trends 213 De Nederlandse economie Werkloosheid 24-211 Beschikbaar inkomen Stromen huishoudens duren sinds 212 Werkloosheidsduren op basis van de Enquête toegenomen beroepsbevolking

Nadere informatie

Lesbrief Ongelijkheid. Inkomensbegrippen. Hoe meten we ongelijkheid? Ongelijkheid in inkomen en vermogen

Lesbrief Ongelijkheid. Inkomensbegrippen. Hoe meten we ongelijkheid? Ongelijkheid in inkomen en vermogen Ongelijkheid in inkomen en vermogen Lesbrief Ongelijkheid Inkomen = stroom Vermogen = voorraad (bezit schuld) Keuzelesbrief LWEO Inkomensbegrippen Primair inkomen Bruto inkomen Besteedbaar inkomen Gestandaardiseerd

Nadere informatie

De Nederlandse inkomensverdeling, overheidsuitgaven en macro-economische condities - Emiel Afman 1

De Nederlandse inkomensverdeling, overheidsuitgaven en macro-economische condities - Emiel Afman 1 De Nederlandse inkomensverdeling, overheidsuitgaven en macro-economische condities - Emiel Afman 1 1. Introductie Inkomensverhoudingen staan in de schijnwerpers. Top-inkomens halen regelmatig het nieuws,

Nadere informatie

Bijlage 4: Werkenden met een laag inkomen

Bijlage 4: Werkenden met een laag inkomen Bijlage 4: Werkenden met een laag inkomen Dit overzicht gaat in op de inzichten die de cijfers van het CBS bieden op het punt van werkenden met een laag inkomen. Als eerste zal ingegaan worden op de ontwikkeling

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

Vermogen in Nederland gelijker verdeeld sinds eind negentiende eeuw

Vermogen in Nederland gelijker verdeeld sinds eind negentiende eeuw Vermogen in Nederland gelijker verdeeld sinds eind negentiende eeuw Koen Caminada, Universiteit Leiden Kees Goudswaard, Universiteit Leiden Marike Knoef, Universiteit Leiden De verdeling van vermogen in

Nadere informatie

Eindexamen economie havo I

Eindexamen economie havo I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een antwoord waaruit blijkt dat

Nadere informatie

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB

M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB M200413 Beperkte groei werkgelegenheid in het MKB A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Beperkte groei werkgelegenheid MKB in 1999-2002 De werkgelegenheid in het MKB is in 2002 met 3% toegenomen

Nadere informatie

De inkomensverdeling tussen sectoren 10. Auteur Frank Notten

De inkomensverdeling tussen sectoren 10. Auteur Frank Notten De inkomensverdeling tussen sectoren 1. Auteur Frank Notten Het nationaal inkomen wordt verdiend door de verschillende sectoren binnen de Nederlandse economie. Het aandeel van bedrijven binnen het beschikbaar

Nadere informatie

NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK

NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK NIEUWE NIVELLERINGS- POLITIEK Jesse Klaver november 2014 NIEUWE NIVELLERINGSPOLITIEK De kloof tussen arm en rijk in Nederland neemt toe. GroenLinks pleit daarom bij het bezoek van Thomas Piketty aan Nederland

Nadere informatie

5.6 Het Nederlands hoger onderwijs in internationaal perspectief

5.6 Het Nederlands hoger onderwijs in internationaal perspectief 5.6 Het s hoger onderwijs in internationaal perspectief In de meeste landen van de is de vraag naar hoger onderwijs tussen 1995 en 2002 fors gegroeid. Ook in gaat een steeds groter deel van de bevolking

Nadere informatie

Bijlage I: Woningmarktcijfers 1 e kwartaal 2008

Bijlage I: Woningmarktcijfers 1 e kwartaal 2008 Bijlage I: Woningmarktcijfers 1 e kwartaal 2008 De prijs van de gemiddelde verkochte woning stijgt met 0,4% in het 1e kwartaal van 2008. De stijging van de prijs per m2 is met 0,7% iets hoger. De stijging

Nadere informatie

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten?

Welvaart en groei. 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte kunnen voorzien. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 1) Leg uit wat welvaart inhoudt. 2) Waarmee wordt welvaart gemeten? 3) Wat zijn negatief externe effecten? 4) Waarom is deze maatstaf niet goed genoeg? Licht toe. 1) De mate waarin mensen in hun behoefte

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Inkomens in de grote steden

Inkomens in de grote steden Inkomens in de grote steden 1950 2000 Hendrika Lautenbach en Petra Ament mermeer, en zijn de steden met gemiddeld de rijkste inwoners. In en zijn ze het armst. De inkomensontwikkeling van de steden is

Nadere informatie

CPB-reactie op OESOstudie over de relatie tussen inkomensongelijkheid. economische groei

CPB-reactie op OESOstudie over de relatie tussen inkomensongelijkheid. economische groei CPB Notitie 22 december 2014 CPB-reactie op OESOstudie over de relatie tussen inkomensongelijkheid en economische groei Uitgevoerd op verzoek van de vaste commissie Financiën van de Tweede Kamer CPB Notitie

Nadere informatie

Feitenkaart Inkomensgegevens Rotterdam en regio 2006

Feitenkaart Inkomensgegevens Rotterdam en regio 2006 Feitenkaart Inkomensgegevens Rotterdam en regio 2006 Begin 2009 zijn de inkomensgegevens op gemeentelijk, deelgemeentelijk en buurtniveau uit het Regionaal Inkomens Onderzoek 2006 van het CBS beschikbaar

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Bijlage I: Woningmarktcijfers 4 e kwartaal 2007

Bijlage I: Woningmarktcijfers 4 e kwartaal 2007 Bijlage I: Woningmarktcijfers 4 e kwartaal 2007 De prijs van de gemiddelde verkochte woning stijgt met 1,2% in het 4 e kwartaal van 2007. De stijging van de prijs per m 2 is met 0,3% veel lager. De stijging

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo I

Eindexamen economie vwo I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Uit het antwoord moet

Nadere informatie

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2013: Sterke groei armoede in 2012, maar afzwakking verwacht ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2013: Sterke groei armoede in 2012, maar afzwakking verwacht ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR PERSBERICHT ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR Inlichtingen bij Dr. P.H. van Mulligen persdienst@cbs.nl T 070 3374444 Dr. J.C. Vrooman c. vrooman@scp.nl T 070 3407846 of Dr. S.J.M. Hoff

Nadere informatie

Netto toegevoegde waarde: loon + huur + rente + winst Bruto toegevoegde waarde: waarde van verkopen waarde van productiebenodigdheden

Netto toegevoegde waarde: loon + huur + rente + winst Bruto toegevoegde waarde: waarde van verkopen waarde van productiebenodigdheden Paragraaf 1 Nationaal inkomen en welvaart Economie samenvatting H8 Om de welvaart in een land te meten gebruik je het bbp (bruto binnenlands product). Dat is de omvang van de totale productie in het hele

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

Eindexamen economie havo I

Eindexamen economie havo I Opgave 1 Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. 1 Voorbeeld van een juiste berekening: 47,5 27,5 100% = 72,73% 27,5

Nadere informatie

Bijlage HAVO. economie. tijdvak 2. Bronnenboekje. HA-1022-a-16-2-b

Bijlage HAVO. economie. tijdvak 2. Bronnenboekje. HA-1022-a-16-2-b Bijlage HAVO 2016 tijdvak 2 economie Bronnenboekje HA-1022-a-16-2-b Opgave 1 bron 1 primaire inkomensverdeling in de VS in 2012 percentage van verdiende inkomens, cumulatief 80 78 60 40 50 20 0 0 10 20

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

4.1 Klaar met de opleiding

4.1 Klaar met de opleiding 4.1 Klaar met de opleiding 1. Werken in loondienst - Bij een bedrijf of bij de overheid (gemeente, provincie, ministerie); - Je krijgt loon/salaris; - Je hebt een bepaalde zekerheid, dat je werk hebt,

Nadere informatie

Piketty: opmerkingen bij een nieuw icoon. Floris Heukelom

Piketty: opmerkingen bij een nieuw icoon. Floris Heukelom Piketty: opmerkingen bij een nieuw icoon Floris Heukelom f.heukelom@fm.ru.nl Inhoud presentatie Wat zegt Piketty precies? Vanwaar de snelle en enorme impact? Kritiek op Piketty Wat moeten we er van vinden?

Nadere informatie

Bijlage III Het risico op financiële armoede

Bijlage III Het risico op financiële armoede Bijlage III Het risico op financiële armoede Zoals aangegeven in hoofdstuk 1 is armoede een veelzijdig begrip. Armoede heeft behalve met inkomen te maken met maatschappelijke participatie, onderwijs, gezondheid,

Nadere informatie

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid

Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid M201207 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid 1987-2010 drs. K.L. Bangma drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Bedrijvendynamiek en werkgelegenheid In de periode 1987-2010 is het aantal bedrijven per saldo

Nadere informatie

Sterkste groei bij werknemers

Sterkste groei bij werknemers In 1994 stagneerde de ontwikkeling van de koopkracht nog. In de daarop volgende jaren nam de koopkracht echter steeds sterker toe: met 1% in 1995 tot 1,5% in 1997. De grootste stijging,,7%, deed zich voor

Nadere informatie

Inkomen van AOW ers, 2000

Inkomen van AOW ers, 2000 Inkomen van AOW ers, 2000 Reinder Lok en Petra Ament Het aantal particuliere huishoudens met AOW ers nam in de jaren negentig met ruim 200 duizend toe tot 1,4 miljoen in 2000. Vrijwel alle huishoudens

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR JULI 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR JULI 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR JULI 2014 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 4 MEER JONGEREN FREELANCEN 5 OMZET FREELANCERS STIJGT 6 OMZET HAAGSE FREELANCER BLIJFT ACHTER OP REST VAN

Nadere informatie

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt

M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt M200412 Opleidingsniveau in MKB stijgt A.M.J. te Peele Zoetermeer, 24 december 2004 Meer hoger opgeleiden in het MKB Het aandeel hoger opgeleiden in het MKB is de laatste jaren gestegen. Met name in de

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

Monitor ZZP ers Bouw. 2015, tweede halfjaar

Monitor ZZP ers Bouw. 2015, tweede halfjaar Monitor ZZP ers Bouw, tweede halfjaar Monitor ZZP ers Bouw Het auteursrecht voor de inhoud berust geheel bij de Stichting Economisch Instituut voor de Bouw. Overnemen van de inhoud (of delen daarvan)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Een nadere analyse van de ontwikkeling van de franchise in de periode

Een nadere analyse van de ontwikkeling van de franchise in de periode Een nadere analyse van de ontwikkeling van de franchise in de periode 1998-2001 Uitgevoerd door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Den Haag, september 2003 Inleiding In juni 2001 is de

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inkomen huishoudens gecorrigeerd voor inflatie licht gedaald. Meer inkomen uit vermogen en pensioen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB06-074 13 juli 2006 9.30 uur Uitgaven huishoudens hoger dan inkomsten De Nederlandse economie is in 2005 met 1,5 procent gegroeid. Het voor inflatie gecorrigeerde

Nadere informatie

Bijlage I: Woningmarktcijfers 3 e kwartaal 2008

Bijlage I: Woningmarktcijfers 3 e kwartaal 2008 Bijlage I: Woningmarktcijfers 3 e kwartaal 2008 De prijs van de gemiddelde verkochte woning daalt met -0,3% licht in het 3 e kwartaal van 2008. De prijs per m 2 stijgt daarentegen licht met 0,3%. De prijsontwikkeling

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Afhankelijk van een uitkering in Nederland

Afhankelijk van een uitkering in Nederland Afhankelijk van een uitkering in Nederland Harry Bierings en Wim Bos In waren 1,6 miljoen huishoudens voor hun inkomen afhankelijk van een uitkering. Dit is ruim een vijfde van alle huishoudens in Nederland.

Nadere informatie

WERKCOLLEGE INTERNATIONALE ECONOMISCHE BETREKKINGEN MASTERVAK. Globalisation, Exchange-Rate Pass-Through and Currency Crises

WERKCOLLEGE INTERNATIONALE ECONOMISCHE BETREKKINGEN MASTERVAK. Globalisation, Exchange-Rate Pass-Through and Currency Crises Afdeling Algemene Economie Faculteit der Economische Wetenschappen en Econometrie Universiteit van Amsterdam WERKCOLLEGE INTERNATIONALE ECONOMISCHE BETREKKINGEN MASTERVAK Globalisation, Exchange-Rate Pass-Through

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2008-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2008-I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 ja De prijselasticiteit

Nadere informatie

Bouwaanvragen. Opbrengst bouwleges

Bouwaanvragen. Opbrengst bouwleges Kwartaalrapportage 1. Inleiding Vorig jaar werd Nederland geconfronteerd met de kredietcrisis. In eerste instantie werd nog gedacht dat dit probleem zich zou beperken tot de VS. Niets blijkt minder waar.

Nadere informatie

Statistisch Jaarboek 2003. inkomen

Statistisch Jaarboek 2003. inkomen 99 9 100 Inkomen Individuen: stijging, minder personen met WW en bijstand Het gemiddeld besteedbaar van personen met 52 weken bedroeg 15.600 euro in 2000. Het gaat hier om individuen die het gehele jaar

Nadere informatie

Oefentoets Klas: havo 3 / vwo 3

Oefentoets Klas: havo 3 / vwo 3 Oefentoets Klas: havo 3 / vwo 3 Vak: economie Toets over: h1 en h2 Lesbrief: kopen en werken Hulpmiddelen: gewone rekenmachine DEZE OEFENTOETS BESTAAT UIT 8 OPGAVEN! Opgave 1 Begrippen 1 Noem alle productiefactoren

Nadere informatie

Oudedagsvoorziening in het MKB

Oudedagsvoorziening in het MKB A201309 Oudedagsvoorziening in het MKB Vormen van pensioenopbouw en de verwachtingen van MKB-ondernemers in beeld gebracht drs. K. L. Bangma drs. J. Snoei Zoetermeer, februari 2013 Oudedagsvoorziening

Nadere informatie

CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen

CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen Persbericht PB14 037 02 06 2014 16.00 uur CBS: Koopkracht van werknemers in de zorg gestegen Koopkracht van werknemers in gezondheids- en welzijnszorg steeg in 2008-2012 elk jaar Zelfstandigen en pensioenontvangers

Nadere informatie

Inkomen, herverdeling en huishoudvorming 1977 2011: 35 jaar ongelijkheidsgroei in Nederland 1

Inkomen, herverdeling en huishoudvorming 1977 2011: 35 jaar ongelijkheidsgroei in Nederland 1 Inkomen, herverdeling en huishoudvorming 1977 2011: 35 jaar ongelijkheidsgroei in Nederland 1 Wiemer Salverda Dit artikel analyseert de Nederlandse inkomensongelijkheid op grond van speciaal beschikbaar

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

20.1 Wat is economische groei?!

20.1 Wat is economische groei?! 20.1 Wat is economische groei? Om te beoordelen of er geproduceerd is, moet het BBP worden gecorrigeerd voor de inflatie. BBP is de totale product door binnenlandse sectoren. We vinden dan de toename van

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed

Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 18 januari 25 Institutionele beleggers verwachten meer te beleggen in vastgoed Drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Antwoorden stencils OPGAVE 1 11.313 pond. (36,41%) 1,48 miljard als het BNP in procenten harder is gestegen dan het bedrag in ponden in procenten

Antwoorden stencils OPGAVE 1 11.313 pond. (36,41%) 1,48 miljard als het BNP in procenten harder is gestegen dan het bedrag in ponden in procenten Antwoorden stencils OPGAVE 1 1. Nominaal Inkomen 1996 = 25,34 miljard pond x 1,536 = 38,92224 miljard pond Bevolkingsomvang 1996 = 3.340.000 x 1,03 = 3.440.200 Nominaal Inkomen per hoofd = 38,92224 miljard

Nadere informatie

In de publieke dienstensector ging in 2003 een bedrag om van 185 miljard euro.

In de publieke dienstensector ging in 2003 een bedrag om van 185 miljard euro. [deze tekst: Google cache-bestand, opgehaald 25 november 2009, de oorspronkelijke pagina is niet meer beschikbaar, er is althans via Google geen online versie meer te vinden] Profijt van de overheid Publieke

Nadere informatie

Regionale inkomensrekeningen van de huishoudens

Regionale inkomensrekeningen van de huishoudens 2014/8 Regionale inkomensrekeningen van de huishoudens Dirk Hoorelbeke D/2014/3241/241 Inleiding Het onderwerp van dit webartikel betreft de regionale inkomensrekeningen van de huishoudens. De basisreeksen

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM Data & Research 9 oktober 2014 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het derde kwartaal van 2014 een zeer sterke opwaartse

Nadere informatie

Pensioenaanspraken in beeld

Pensioenaanspraken in beeld Pensioenaanspraken in beeld Deel 1: aanspraken naar geslacht en burgerlijke staat Elisabeth Eenkhoorn, Annelie Hakkenes-Tuinman en Marije vandegrift bouwen minder pensioen op via een werkgever dan mannen.

Nadere informatie

Persoonlijk Financieel Advies

Persoonlijk Financieel Advies Persoonlijk Financieel Advies Suzan van Lierop Inhoudsopgave Basisgegevens Inkomens- en vermogensplanning Specificatie vaste lasten Grafiek inkomens- en vermogensplanning Onderneming B.V. Toelichting Basisgegevens

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM Data & Research 15 januari 2015 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het vierde kwartaal van 2014 nog steeds een opwaartse

Nadere informatie

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap

Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap Onderneming en omgeving - Economisch gereedschap 1 Rekenen met procenten, basispunten en procentpunten... 1 2 Werken met indexcijfers... 3 3 Grafieken maken en lezen... 5 4a Tweedegraads functie: de parabool...

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2014 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 4 WERKGEVERS KIEZEN STEEDS VAKER VOOR FLEXWERKERS 5 FLEXWERKERS ZIJN IN ALLE REGIO S IN TREK 6 OMZET FREELANCERS

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 Op de gegevens voor de top 10% van 1999

Nadere informatie

economie havo 2015-II

economie havo 2015-II Opgave 3 Wie verdient het? uit een krant: In 212 kromp de Nederlandse economie met 1 procent. Dat jaar zagen Nederlandse werknemers weliswaar hun brutosalaris met 1,3% stijgen, maar de inflatie zorgde

Nadere informatie

Geen tekort aan technisch opgeleiden

Geen tekort aan technisch opgeleiden Geen tekort aan technisch opgeleiden Auteur(s): Groot, W. (auteur) Maassen van den Brink, H. (auteur) Plug, E. (auteur) De auteurs zijn allen verbonden aan 'Scholar', Faculteit der Economische Wetenschappen

Nadere informatie

Vrouwen op de arbeidsmarkt

Vrouwen op de arbeidsmarkt op de arbeidsmarkt Johan van der Valk Annemarie Boelens De arbeidsdeelname van vrouwen lag in 23 op 55 procent. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt al jaren. Deze toename komt de laatste jaren bijna

Nadere informatie

Inkomenseffecten van de belastingherziening 2001

Inkomenseffecten van de belastingherziening 2001 Inkomenseffecten van de belastingherziening 2001 Hans de Kleijn De belastingherziening van 2001 heeft een koopkrachtverbetering van 3,6 procent opgeleverd. Vooral de laagste en de hoogste inkomens hebben

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt s op de arbeidsmarkt Moniek Coumans De arbeidsdeelname van alleenstaande moeders is lager dan die van moeders met een partner. Dit verschil hangt voor een belangrijk deel samen met een oververtegenwoordiging

Nadere informatie

ICT Barometer 26 april 2005. Inhoud. ICT-conjunctuur. ICT-bestedingen. ICT-projecten

ICT Barometer 26 april 2005. Inhoud. ICT-conjunctuur. ICT-bestedingen. ICT-projecten Ernst & Young ICT Leadership Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en resultaten ICT-projecten Jaargang 5 26 2005 ICTbarometer ICT Barometer 26 2005 Inhoud ICT-conjunctuur ICT-bestedingen

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Ernst & Young ICT Leadership. Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en offshore outsourcing. Jaargang 6 17 mei 2006.

Ernst & Young ICT Leadership. Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en offshore outsourcing. Jaargang 6 17 mei 2006. Ernst & Young ICT Leadership Resultaten ICT Barometer over conjunctuur, bestedingen en offshore outsourcing Jaargang 6 17 mei 2006 ICTbarometer Inhoud ICT-conjunctuur ICT-bestedingen Offshore ICT outsourcing

Nadere informatie

Wijnimport Nederland naar regio

Wijnimport Nederland naar regio DO RESEARCH Wijnimport Nederland naar regio Sterke opmars wijn uit Chili Jeroen den Ouden 1-10-2011 Inleiding en inhoudsopgave Pagina I De invoer van wijn in Nederland 1 II De invoer van wijn naar herkomst

Nadere informatie

Bijlagen bij hoofdstuk 6 Arbeid en inkomen

Bijlagen bij hoofdstuk 6 Arbeid en inkomen Jaarrapport integratie 2007 Jaco Dagevos en Mérove Gijsberts Sociaal en Cultureel Planbureau, november 2007 Bijlagen bij hoofdstuk 6 Arbeid en inkomen Jaco Dagevos B6.1a Nettoparticipatie naar etnische

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de werkloosheid in Amsterdam per stadsdeel tussen 1 januari 2001 en oktober 2003 (%)

Ontwikkelingen in de werkloosheid in Amsterdam per stadsdeel tussen 1 januari 2001 en oktober 2003 (%) Werkloosheid Amsterdam sterk gestegen Volgens de nieuwste cijfers van het CBS steeg de werkloosheid in Amsterdam van bijna 5% in 2002 naar 8,4% in 2003. Daarmee is de werkloosheid in Amsterdam sneller

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 3059 Vragen van het lid

Nadere informatie

Overheid en economie

Overheid en economie Overheid en economie Overheid en economie Het aandeel van de overheid in de economie, de overheid als actor en de overheid op regionaal niveau, een verkenning Inleiding Het begrip economische groei komt

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM Data & Research 2 april 2012 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Inleiding: beschrijving van de gebruikte betaalbaarheidsindicatoren en grafieken...

Nadere informatie

Minimuminkomens in Leiden

Minimuminkomens in Leiden September 2013 ugu Minimuminkomens in Leiden Samenvatting De armoede in Leiden is na 2009, net als in heel Nederland, toegenomen. Dat blijkt uit cijfers uit het regionaal inkomensonderzoek van het Centraal

Nadere informatie

Demografie van de detailhandel. Inkomenspositie van ondernemers in de detailhandel

Demografie van de detailhandel. Inkomenspositie van ondernemers in de detailhandel Demografie van de detailhandel Inkomenspositie van ondernemers in de detailhandel Inleiding Door ITS-Nijmegen is een onderzoek uitgevoerd in het kader van het onderzoeksprogramma Demografie van de detailhandel

Nadere informatie

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed

Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Macro-economische Statistieken en Publicaties 3 november 24 Gemengde verwachtingen institutionele beleggers over vastgoed Drs. J.L. Gebraad De Stichting Leerstoel

Nadere informatie

Eindexamen economie havo 2011 - I

Eindexamen economie havo 2011 - I Opgave 1 AWBZ-zorgen Havo-leerling Dick besluit voor economie een profielwerkstuk te maken over de stijgende uitgaven van de AWBZ (Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten). Hieronder staan drie delen van

Nadere informatie

Sociale zekerheid in de crisis

Sociale zekerheid in de crisis M201003 Sociale zekerheid in de crisis drs. M.E. Winnubst Zoetermeer, 26 februari 2010 Sociale zekerheid in de crisis Een ondernemer kan vanwege verschillende oorzaken een inkomensterugval meemaken. Zwangerschap,

Nadere informatie

Nederlander minder op vakantie in 2010

Nederlander minder op vakantie in 2010 Vakantieparticipatie De vakantieparticipatie geeft het percentage van de Nederlandse bevolking weer dat in het onderzoeksjaar minstens één keer op vakantie is geweest. In de vorige eeuw is de vakantieparticipatie,

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen

Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Rente de prijs van tijd. Als rente hoger is dan de opofferingskosten individuele prijs van tijd niet lenen maar sparen Ruilen over de tijd Intertemporele substitutie Bedrijven lenen geld om te investeren

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers

Koopkracht van 65-plussers Koopkracht van 65-plussers 2009-2010 Berekeningen Prinsjesdag 2009 In opdracht van de ouderenbonden UnieKBO en PCOB Nibud, september 2009 Koopkracht van 65-plussers 2009-2010 Berekeningen Prinsjesdag 2009

Nadere informatie

Update Financieringsmonitor MKB September 2009

Update Financieringsmonitor MKB September 2009 Update Financieringsmonitor MKB September Lia Smit Joris Meijaard Johan Snoei Pim van der Valk Zoetermeer, 10 september Financieringssituatie MKB blijft zorgelijk De vierde meting van de MKB-Financieringsmonitor

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 13 26 maart 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Werkloosheid gedaald door afname beroepsbevolking 3 Werkloze beroepsbevolking 1) 5 2. Inkomen en bestedingen

Nadere informatie

2014D41757 LIJST VAN VRAGEN

2014D41757 LIJST VAN VRAGEN 2014D41757 LIJST VAN VRAGEN De vaste commissie voor Financiën1 heeft over de brief van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Staatssecretaris van Financiën over de Nederlandse vermogensverdeling

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2004-I

Eindexamen economie 1 vwo 2004-I Opgave 1 Dollarisering in Latijns Amerika In veel landen in Latijns Amerika circuleert naast de eigen valuta de Amerikaanse dollar. De dollar is door de jaren heen in dit deel van de wereld de meest stabiele

Nadere informatie

Langdurige, hardnekkige armoede

Langdurige, hardnekkige armoede Langdurige, hardnekkige armoede Auteur(s): Muffels, R. (auteur) Fouarge, D. (auteur) Snel, E. (auteur) Muffels en Fouarge zijn verbonden aan het Tilburg Institute of Social Security Research, Katholieke

Nadere informatie