EEN WOORD VAN WAARSCHUWING AAN DE NEDERLAND8CHE BELEGGERS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EEN WOORD VAN WAARSCHUWING AAN DE NEDERLAND8CHE BELEGGERS"

Transcriptie

1 ^l/n^c/loo^yl. y<^,..,.mm^pm~ l V'1-?R NEOERÜ V n' ^ U'^. EEN WOORD VAN WAARSCHUWING AAN DE NEDERLAND8CHE BELEGGERS DOOR Mr. M. W. F. TREUB 'S-GRAVENHAGE MARTINUS NIJHOFF 1924

2

3 Geen bedenkelijker zieken dan les malades imaginaires. Zoo gaat het ook den Nederlandschen gulden. Niet dat de arme munt het zelf helpen kan. Maar de geneesheeren willen hem niet loslaten. Hij moet nu eenmaal bedokterd worden. En het effect is hetzelfde. Of men, gezond zijnde, zichzelf ziek waant of door de dokters voor ziek wordt verklaard, komt vrijwel op hetzelfde neer. En hier is het geval daarom des te erger, omdat het spreekwoord van de vele honden er ook op van toepassing is. Hiermede bedoel ik niet te beweren, dat de gulden er evengoed voorstaat als vóór den oorlog. Dat is met geen enkele munt het geval. Maar hij staat er niet slechter voor dan de krachtigste onder zijn broeders. Dat zal, wat de Europeesche munten betreft, wel worden toegegeven, maar men is over het algemeen van oordeel, dat de Amerikaansche dollar zoowel als waardemeter als in zijn kwaliteit van ruilmiddel het in stabiliteit verwint. Ik meen dat te moeten betwijfelen. Ongetwijfeld zijn er een aantal factoren, die in het voordeel van den dollar werken, maar er zijn er andere, die voor de stabiliteit van de munt der Vereenigde Staten allerminst gunstig zijn. Amerika is door den oorlog in een heel andere positie te-

4 'm- 2 EEN WOORD VAN WAARSCHUWING genover Europa geraakt dan het voordien was. Van debiteur is het crediteur geworden. Op zich zelf genomen is dat voor een land, zoo goed als voor een individu een heel prettige verandering van positie. Maar zoowel de een als de ander zal er weinig baat bij vinden, wanneer hij er niet in slaagt, bijtijds de consequenties van die verandering in zijn toestand te trekken en er naar te handelen. Dat nu heeft Amerika juist niet gedaan en er is niet het minste uitzicht, dat het spoedig tot een beter begrip van zijn eigen toestand komen zal. Individuen zijn gewoon elkander met geld te betalen. Bij landen gaat dat anders in zijn werk. Deze betalen elkander met goederen. Een land, dat groote vorderingen op andere landen heeft, veel grooter dan de schulden, die er tegenover staan, kan zich niet veroorloven, goederen als betalingsmiddel zijner vorderingen te weigeren. Dat komt op hetzelfde neer, als het weigeren van afdoening ervan in welken vorm dan ook. En toch gaat Amerika aldus te werk. Vóór den oorlog, toen het rente en aflossing van schulden aan het rijke Europa had te betalen, kon er een goede reden zijn om door het volgen van een protectionistische politiek, zijn in opkomst zijnde industrie tegen de oudere Europeesche concurrenten te versterken en daardoor het land beter in staat te stellen de goederen te produceeren, die ter vol- «

5 w AAN DE NEDERLANDSCHE BELEGGERS 3 doening van een en ander uitgevoerd moesten worden. Thans staat de zaak anders. Aan petroleum, steenkool en andere grond- en hulpstoffen voor zijn nijverheid heeft het geen of niet in noemenswaardige hoeveelheden behoefte. Graan behoeft het zeker niet van elders te halen. Het moet dus, indien het überhaupt betaling van zijn vorderingen wenscht en tegenover Europa niet de rol wil vervullen van den barmhartigen Samaritaan, die geeft zonder iets weder te hopen en dat komt^niet geheel met het karakter van Uncle Sam 'overeen nolens volens goederen accepteeren. Maar dat wil het niet. Integendeel, sedert het sluiten van den vrede omringt het zijn territoir met een steeds hoogeren afsluitmuur tegen de producten zijner Europeesche concurrenten op industrieel gebied. Het is duidelijk, dat dit falikant moet uitloopen. De Vereenigde Staten hebben al een te veel aan goud. Vermeerdering van de hoeveelheid van dit edel metaal kan het land eer schaden dan baten. Tijdelijk wordt nu een uitweg gezocht in het verstrekken van leeningen aan Europeesche en Aziatische landen en in het aankoopen van gronden en fabrieken of aandeelen daarin in Europa en elders. Dat is echter slechts uitstel geen afstel van executie. Immers de leeningen moeten in korteren of langeren tijd worden afgelost en inmiddels moet

6 =^1 4 EEN WOORD VAN WAARSCHUWING er rente van worden betaald. En uit de andere buitenlandsche beleggingen vloeien eveneens baten terug. De vorderingen van het land op het buitenland worden op die manier niet vereffend, maar slechts veranderd in vorm. Wat wil dit nu zeggen? Dat Amerika bezig is zich eenfinancieele indigestie op denhalstehalen. Waarop die zal uitloopen, zou ik niet durven voorspellen. Maar iemand, die ziek wordt van te veel eten is er in den regel al weinig beter aan toe, dan hij die zwak is geworden door ondervoeding. Het komt in Amerika, indien het niet heel spoedig de bakens zijner internationale financieele en economische pohtiek verzet, onvermijdelijk tot een Krach". Hoe de dollar zich onder die omstandigheden houden zal, is alweer niet te voorspellen, maar het is wel zeker, dat er dan van waardevastheid weinig sprake zal zijn. De beurs rekent overal en altijd zoo goed als uitsluitend met het heden. Voor de toekomst heeft zij geen oog. Vele beleggers hebben dit meer dan eens tot hun schade moeten ondervinden. Hiermede wil ik allerminst den indruk vestigen, dat er m. i. waarschijnlijkheid is, dat het den bezitters van goede Amerikaansche effecten vergaan zal als den houders van Russische of Hongaarsche fondsen. Zulk een vaart zal het zeker niet loopen. Maar wat ik hiermede heb willen uiteen-

7 AAN DE NEDERLANDSCHE BELEGGERS 5 zetten is dit, dat men in zoo bewogen en onzekere tijden als wij beleven altijd kwade kansen loopt bij belegging van zijn bezit in buitenlandsche waarden, zelfs als die belegging geschiedt in fondsen van het schijnbaar economisch meest bevoorrechte land. Er steekt daarin onvermijdelijk een speculatief element, dat men alleen door belegging in waarden vanheteigen land ontgaan kan. Slechts als er een gerechtvaardigde vrees behoefde te bestaan voor een van beteekenis zijnde depreciatie van de eigen munt, zou dit tegen het zooeven aangewezen gevaar kunnen en misschien zelfs moeten opwegen. Zoo kom ik van zelf weer tot den gulden terug. Zooeven zeide ik reeds, dat deze niet meer zoo vast staat als vóór den oorlog het geval was. Maar dat geldt voor alle andere munten zonder onderscheid. Eerst als er weer werkelijk vrede in Europa zal zijn teruggekeerd en als het mogelijk zijn zal bij v. door een internationale conferentie tot het algemeen vrijlaten van het goud terug te keeren, zal er hierin een verandering ten goede kunnen komen. Zoolang dit niet zal zijn geschied, blijft de gulden los van het goud en kan hij tijdelijk daaronder dalen of daarboven stijgen. De voorstanders van het door Nederland met zijn grooten goudvoorraad eenzijdig loslaten van de sedert het begin van den oorlog gevolgde goudpolitiek zien de

8 6 EEN WOORD VAN WAARSCHUWING zaak wat al te eenvoudig. Zij zijn ervan overtuigd, dat daarmede normale toestanden op de wisselmarkt voor ons land zouden terugkeeren en dat wij er dan ten minste even goed zouden voorstaan als Amerika. In een zeer lezenswaardige brochure, onlangs uitgegeven door Mr. P. J. C. Tetrode, Directeur van de Nederlandsche Bank, over De Nederlandsche Gulden" betoogde deze deskundige, dat wij dan op zijn best zouden hebben bereikt, dat de gulden alle ups en downs van den dollar zou meemaken. En dat deze schommelingen van beteekenis kan en naar alle waarschijnlijkheid zal vertoonen, trachtte ik hierboven duidelijk te maken. Een schijnbaar zeer krachtig argument ten gunste van de vrijlating van het goud las ik dezer dagen in een hoogst interessant artikel van Mr. A. C. Wiessing in Koloniale Studiën". Dat deze schrijver het had over den Indischen en niet over den Nederlandschen gulden doet in dit verband niet ter zake. De heer W. nu, wiens beschouwingen ik belangrijk noem om haar oorspronkelijkheid, al acht ik ze in meer dan één opzicht niet juist, is o. m. van meening, dat de vrijlating van het goud dit gunstig effect zou hebben, dat, daar dit edel metaal even goed een handelswaar is als een ander, het bij voorkeur het land zal opzoeken, waar het vrij kan in en uitgaan. Dat kan op

9 AAN DE NEDERLANDSCHE BELEGGERS 7 den duur wel zoo wezen, maar er is toch alle kans, dat het eerste gevolg van den maatregel in omgekeerde richting zou gaan. En zelfs afgezien van drastische maatregelen, welke de Nederlandsche Bank dan zou moeten nemen om althans haar voorgeschreven metaaldekking te behouden, zou een tijdelijke weg vloeiing van groote hoeveelheden goud de beurs wel eens zoo zenuwachtig kunnen maken, dat vóór de terugvloeiing, welke de heer Wiessing verwacht, er aan den gulden reeds een niet of hoogst moeilijk te redresseeren kwaad zou zijn gedaan. The proof of the pudding is the eating. Welnu, de door de Regeering en de Nederlandsche Bank tot nog toe gevolgde goudpolitiek is aan ons land niet slecht bekomen. De gulden staat slechts weinig onder zijn goudwaarde en mag zich met het Engelsche pond en de munten der landen, die evenals wij buiten den oorlog bleven, gerust meten. Dat het zoo gesteld is, komt evenwel niet uitsluitend op het credit van die politiek. De omstandigheden zijn ons ook in dit opzicht gunstig geweest. Er moet intusschen nauwlettend voor worden gewaakt, dat hierin geen keer ten kwade kome. Onder die omstandigheden zijn er een tweetal van overwegende beteekenis. Er is een aanzienlijke waarde aan Nederlandsche bankbiljetten naar het buitenland, met name naar Duitschland,

10 8 EEN WOORD VAN WAARSCHUWING gevloeid, om daar ten deele als circulatiemiddel te dienen en ten deele te worden opgepot. Voorts zijn er om verschillende redenen, waarop hier niet nader behoeft te worden ingegaan, aanzienlijke saldi van uit het buitenland, ook hier weer in de eerste plaats uit Duitschland, in Nederland geplaatst. Dat heeft een precairen toestand teweeg gebracht. Zoodra toch rees er een gerechtvaardigde of zelfs alleen uit zenuwachtigheid verklaarbare twijfel aan de waarde van den Nederlandschen gulden of een grooter of kleiner deel van die bankbiljetten zou terugvloeien en een grooter of kleiner deel van die saldi zou worden opgevraagd en elders worden geplaatst. Daarmede zou niet alleen een groote verzwakking van de positie van de Nederlandsche Bank intreden, maar de gulden zou er in een crisispositie door kunnen komen. In deze even moeilijke als delicate materie speelt het psychologisch moment een veel grootere rol dan over het algemeen wordt vermoed. Wel wordt in enkele geschriften nu en dan de aandacht op dit element gevestigd, maar men rekent er toch te weinig mede. Anders zouden verschillende effectenmakelaars onlangs niet aan hun cliënten hebben aangeraden hun Nederlandsche fondsen in dollarwaarden om te zetten. Over de economische en financieele waarde van

11 6 AAN DE NEDERLANDSCHE BELEGGERS 9 dien raad sprak ik reeds. Daarop behoef ik niet terug te komen. Maar het psychologisch effect ervan zou, indien de raad in belangrijke mate was opgevolgd, niet anders dan funest hebben kunnen wezen. Ik wil gaarne aannemen, dat die heeren niet precies wisten wat zij deden en dat er uit dien hoofde aanleiding is om hun vergiffenis te schenken. Maar dit neemt niet weg, dat hun bedrijf onverantwoordelijk was. Indien zij er in geslaagd waren een belangrijk deel van het geld-beleggend publiek naar hun raad te doen luisteren,'"zouden zij een paniekstemming hebben - teweeggebracht en daarmede een onnoemelijke schade hebben veroorzaakt. Het gaat er mede als met een lawine, die bij het voortrollen al sterker en al gevaarlijker wordt. Is eenmaal het vertrouwen in den gulden geschokt, dan weet niemand te zeggen hoever de gevolgen daarvan wel zullen reiken. Daarom is ook het altijddoor bedokteren van den gulden, waarover ik in den aanvang sprak, zoo gevaarlijk. In één opzicht is er wel aanleiding het frappez, frappez toujours" toe te passen, maar toch is het voorzichtiger, dat zoo weinig mogelijk te doen in verband met de waarde van den gulden en met het voor Nederland, naar mijn vaste overtuiging, weinig dreigende inflatiegevaar. Ik bedoel natuurlijk de noodzakelijkheid om

12 10 EEN WOORD VAN WAARSCHUWING zonder verwijl de noodige maatregelen te nemen tot het brengen van evenwicht tusschen de Staatsuitgaven en de Staatsinkomsten en dat niet door verhooging van de reeds boven de grenzen, welke de eischen van 's Lands welvaart stellen, opgevoerde belastingen, maar door stelselmatige verlaging der Staatsuitgaven. Hiertoe zal het, het zij ter loops opgemerkt, niet voldoende zijn de salarissen der ambtenaren te verlagen. De in de laatste jaren veel te veel opgeblazen staatsmachine moet binnen meer normale grenzen worden teruggebracht. Aan het geld wegsmijten aan woningbouw, het geld vermorsen aan een aantal kleine scholen zonder dat het onderwijs er ook maar in het minst door wordt gebaat, aan het met de beste bedoelingen aankweeken van luiheid en arbeidsschuwheid op kosten van Staat en gemeenten moet liever vandaag dan morgen een eind komen. Dit is ook wel van belang in verband met de waarde van den gulden en ter bezwering van het inflatiegevaar, maar het is ook om andere redenen broodnoodig. Indien men er niet in slaagt de belastingen zonder tekorten op den dienst stevig omlaag te drukken, zal er niet alleen van kapitaalvorming geen sprake meer zijn, maar teert het Nederlandsche volk zijn kapitaal in. Welken invloed dit op de toekomstige welvaart van het land hebben zal, behoef ik hier niet uiteen te zetten. Ik

13 AAN DE NEDERLANDSCHE BELEGGERS 11 mag wel aannemen, dat ieder dit zal inzien. Komt het eenmaal tot kapitaalintering en ik ben overtuigd, dat het hier te lande daartoe al gekomen is dan gaat het ook hier, indien men niet schielijk maatregelen neemt om de ramp te verhoeden, als met de lawine. Aan den anderen kant is het verband tusschen de Staatsfinanciën en de waarde van den gulden ook hierom niet zoo nauw, omdat ook bij een goede financiering van den Staat de wisselkoers nog wel ongunstig zijn kan, ook al is dan één der belangrijkste factoren, die dit effect kunnen teweeg brengen, uitgeschakeld. Ook de internationale betalingsbalans heeft daarop een grooten invloed en op die balans neemt de internationale goederenhandel van het land een eerste plaats in. Ik wil er echter aanstonds bijvoegen, dat ons land er in dit opzicht niet ongunstig voorstaat. Wel zijn in- en uitvoer belangrijk lager dan vóór den oorlog en kwijnt de scheepvaart, maar toch bewegen import en export zich in een langzaam stijgende lijn. Men zij bij de beoordeeling hiervan intusschen zoo voorzichtig niet zonder meer op de waardecijfers van onzen internationalen handel te letten. Deze toch staan zeer onder den invloed van de in de laatste jaren sterk gedaalde indexcijfers der groothandelsprijzen. Brengt men die waardecijfers terug tot het indexcijfer van vóór den oor-

14 12 EEN WOORD VAN WAARSCHUWING log, dan ziet men daarin een langzame stijging even goed als in de gewichtscijfers. Hoewel het uiterst moeilijk is op dit gebied vaste gegevens te verkrijgen, die niet meer of minder afhankelijk zijn van persoonlijk inzicht, meen ik toch wel niet al te ver van de werkelijkheid te zijn, wanneer ik zeg, dat onze betalingsbalans thans gunstiger is dan in 1920 en dat ons land, zij het ook op een aanmerkelijk lager niveau dan vóór 1914, tegenwoordig een vrijwel sluitende internationale balans heeft. Deze conclusie wordt niet gevitieerd door de omstandigheid, dat er zoowel onder de in- als onder de uitgevoerde goederen een zeker percentage voorkomt, dat hier alleen als doorgangshuis doorheen gaat, zonder er eenige bewerking te ondergaan, alleen maar omdat het onder de gegeven internationale verhoudingen op de wereldmarkten gemakkelijker koopers vindt, wanneer het zich als Nederlandsch goed presenteert, dan wanneer het zich onder zijn werkelijke natio-, nahteit aanbiedt. Het gevolg hiervan is alleen, dat het peil waarop de balans tot sluiting komt nog iets lager is dan zonder deze bijkomende omstandigheid toch reeds het geval zou wezen. Misschien verwondert het dezen en genen, dat ik niet een meer pessimistischen toon aansla. Immers het valt niet te ontkennen, dat al is de invloed der Duitsche concurrentie op het

15 AAN DE NEDERLANDSCHE BELEGGERS 13 oogenblik heel wat geluwd, de toestand van de binnenlandsche industrie allesbehalve rooskleurig is. Als gevolg van de malaise in de scheepvaart, gaat het den scheepsbouw uiterst slecht en de geheele metaalindustrie, welke in het begin der eeuvr zich zoo krachtig ontwikkelde, ondervindt den terugslag van dien toestand. Ook in de textielnijverheid zijn de toestanden niet gunstig en de leerlooierijen staan er slecht voor. Wanneer desondanks de algemeene toestand op de Nederlandsche goederenmarkt nog dragelijk is en de economische positie van ons land geen reden geeft tot ongerustheid, indien men er in slaagt de Staatsuitgaven binnen korten tijd binnen de grenzen der draagkracht van het volk terug te brengen, is dat te danken aan Indië. Daar gaat het over het algemeen weer goed. Wel zijn er daar nog heel wat verliezen van vorige j aren goed te maken, maar de malaise is er voorbij en dat heeft op verschillende manieren een gunstigen terugslag op ons land. Niet alleen is het bedrag aan Indische dividenden en tantièmes dat naar ons land toevloeit, thans wel op omstreeks /"300 millioen te stellen, een som van beteekenis niet alleen voor het volksinkomen maar indirect ook voor de Nederlandsche schatkist, maar de opleving in het deel van Nederland om den equator werkt ook gunstig terug op enkele takken van onze industrie. De suikerfabrie-

16 14 EEN WOORD VAN WAARSCHUWING ken daarginds doen weer grootere bestellingen en compenseeren voor onze machinefabrieken althans ten deele de schadelijke gevolgen van het kwijnen van de scheepvaart. En als de betere toestand in Indië wat langer zal hebben geduurd, zal de vraag naar katoentjes van de zijde der inlandsche bevolking, die sedert het herstel der verbinding met het Oosten zich al zeer verblijdend heeft ontwikkeld, naar het zich laat aanzien, in nog sterker stijgende richting gaan. Bij het een en ander komt, dat als niet alle teekenen bedriegen, een verbetering in den toestand bij onze Oostelijke naburen nabij is. Gaat het daarheen, dan zal dit voor ons land, dat zijn Hinterland niet kan missen, niet anders dan gunstig kunnen zijn. Rotterdam, welks haven thans zulk een treurigen aanblik biedt, zal er de goede gevolgen als het ware terstond van ondervinden en ook onze land- en tuinbouw zal dan weer daarheen kunnen exporteeren. Voorts kan niet genoeg worden geapprecieerd, dat het Britsche volk ons voor een protectionistisch Engeland heeft behoed. Alles bijeen genomen, is er weliswaar zeker nog geen reden tot juichen maar evenmin tot een pessimistischen kijk op de naaste toekomst. Indien de ongehoord lang aangehouden Regeeringscrisis ons ten slotte een Ministerie brengt, dat waarborgen biedt den ernst van den toestand van 's

17 AAN DE NEDERLANDSCHE BELEGGERS 15 Lands financiën in te zien en de consequenties van dat inzicht flink te durven trekken, zet 1924, gegeven de omstandigheden, goed in. Weliswaar zal het terugbrengen van het S taatsbudget niet zonder moeilijkheden in zijn werk gaan en zullen ook de maatregelen, die noodig zijn om Nederland weer in staat te stellen mee te dingen op de wereldmarkt, niet zonder meer of minder ernstige stribbelingen, misschien zelfs opstootjes, tot stand te brengen zijn. Maar het land mag verwachten en verlangen, dat de komende Regeering krachtig genoeg zijn zal om, gedragen door de eischen van 's lands welvaart, zich daardoor niet te laten weerhouden, die noodzakelijke maatregelen door te voeren. Onverdeeld gunstig staan de zaken er ook hier te lande zeker niet voor, maar de toestand is hier niet slechter, veeleer gunstiger dan in de best gesitueerde landen van Europa en zelfs dan in Amerika. Indien de Staatsfinanciën met vaste hand worden geregeld en in orde gebracht, is er zoolang geen nieuwe internationale verwikkelingen, nieuwe beroering en onrust brengen, geen enkele gegronde reden om voor inflatie in Nederland te vreezen. De muntstelsels van alle landen der wereld zonder onderscheid bevinden zich tengevolge van de naweeën van den oorlog in een toestand van labiel evenwicht, maar hier is die la-

18 16 EEN WOORD VAN WAARSCHUWING [ biliteit zeker niet ernstiger dan waar ter wereld p ook. En gooien nieuwe internationale verwikkelingen het wankelegebouw ondersteboven, danzullen de gevolgen ervan hier niet ernstiger zijn dan elders. Waarschijnlijk in verband met de innerlijke kracht van het Grooter Nederland minder ernstig. Volledige geruststelling kunnen thans alleen financieele en economische kwakzalvers geven. I Maar voor zenuwachtigheid is er, zooals de zaken I nu staan, evenmin reden. En bij een precairen, toestand, als er thans in de heele wereld heerscht, I is het steeds het veiligst zoo dicht mogelijk bij i honk te blijven, ook met zijn beleggingen. Men : riskeert op die manier het minste en men werkt j tevens er toe mede om de financieele en economische kracht van het land, waarop in een tijd als j wij beleven zoo bij uitstek veel aankomt, te ver- [ grooten bovendien. Wie het speculeeren niet heelemaal laten kan, koope aandeden in goede Nederlandsche of Indische zaken; wie, voor zoover dit tegenwoordig mogelijk is, rustig wil slapen, koope goed gefundeerde Nederlandsche of Indische obligaties. Het omruilen van goede vaderlandsche fondsen tegen dollarwaarden of andere buitenlandsche papieren is onredelijk en landsgevaarlijk tevens. TREUB

19

20

/^ i^^^^d^^i^:^!^ ^^// t;-^ MUNTKWESTIE. IXlOl. üiicctoi' ot tlio rnion ]),ink of Spain and England. ->- «_Jir^^5^'^'":=^-ï_

/^ i^^^^d^^i^:^!^ ^^// t;-^ MUNTKWESTIE. IXlOl. üiicctoi' ot tlio rnion ]),ink of Spain and England. ->- «_Jir^^5^'^':=^-ï_ /^ i^^^^d^^i^:^!^ ^^// t;-^ DE MUNTKWESTIE IXlOl üiicctoi' ot tlio rnion ]),ink of Spain and England ->- «_Jir^^5^'^'":=^-ï_ \v. Vi. P. VAX STOCKITM & ZOOX 18.S3 ' -'r^:-: ^r^ac^'-y^y-::'/^ '.-'t*'/,.j

Nadere informatie

^ &^ee ^ Qylpmnei mi Q/Sén=^ ^eneiaa/.

^ &^ee ^ Qylpmnei mi Q/Sén=^ ^eneiaa/. i^/cx^^/ rc'^'^l-. COPIJ. a^ ^ &^ee ^ Qylpmnei mi Q/Sén=^ ^eneiaa/. De ondergeteekenden, meelfabrikanten te Roermond, nemen eerbiediglijk de vrijheid UEdelmogenden kennis te geven, dat hunne industrie,

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Nederlaiidsche Belaalmidde!

Nederlaiidsche Belaalmidde! - = «-tti-js.tkjs»?" Je Depreciatie 9 i * van het Nederlaiidsche Belaalmidde! DOOR Mr. W. C. MEES R.Azn. (Naar aanleiding van de Verklaring van 14 economen betreffende de geldpolitiek.).^,-'>s^-: -c -

Nadere informatie

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen.

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Goud is al duizenden jaren simpelweg een betaalmiddel: geld. U hoort de term steeds vaker opduiken in de media.

Nadere informatie

Lyy^j^s, In het Algemeen Handelsblad van den 5 December 187G ko7nt het navolgend opstel voor:

Lyy^j^s, In het Algemeen Handelsblad van den 5 December 187G ko7nt het navolgend opstel voor: Lyy^j^s,. ^ «In het Algemeen Handelsblad van den 5 December 187G ko7nt het navolgend opstel voor: Er zijn er in den lande, vooral onder de rechterlijke ambtenaren en jongere rechtsgeleerden, die het der

Nadere informatie

Een woord (wer e^'»^ keeraiide der ont?el"tins^ uil clr

Een woord (wer e^'»^ keeraiide der ont?eltins^ uil clr Een woord (wer e^'»^ keeraiide der ont?el"tins^ uil clr OUüFiRiJJKI. i'fk/i.«^ 1 i 1 DOOR MEVROUW VLIELANDER HEIN COUPERUS. 'S-GRAVENHAGE, W. P. VAN STOCKUM & ZOON 1908 Prijs 25 cent. Een woord over eene

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Aan. de Tweede Kamer de Staten-Generaal.

Aan. de Tweede Kamer de Staten-Generaal. ^, Aan de Tweede Kamer de Staten-Generaal. Den len Maart jl. werden door Zijne Excellentie den Minister van Justitie bij Uwe Vergadering ingediend wetsontwerpen, betreffende de inrichting en het rechtsgebied

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

wisselkoers Euro in Amerikaanse dollar 1,3644 Hoeveel dollar is 590?

wisselkoers Euro in Amerikaanse dollar 1,3644 Hoeveel dollar is 590? wisselkoers Euro in Amerikaanse dollar 1,3644 Hoeveel dollar is 590? 1,3644 * 590 = $805 2300 is dan 1,3644 * 2300 =$3138,12 Hoeveel euro is $789? 1,3644 dollar = 1 euro $789 / 1,3644 =578,28 euro Bereken

Nadere informatie

Or, W. J, LEYDn /!Nnl«msJag 8J7. ,...c F \ '- EEN TEHUIS VOOR WEEZEN IN ZUID-AFRIKA 1!.

Or, W. J, LEYDn /!Nnl«msJag 8J7. ,...c F \ '- EEN TEHUIS VOOR WEEZEN IN ZUID-AFRIKA 1!. Or, W. J, LEYDn /!Nnl«msJag 8J7,...c F \ '- EEN TEHUIS VOOR WEEZEN IN ZUID-AFRIKA 1!. L. S. Het is velen in Holland wellicht bekend, hoe ik, eerst onlangs uit Zuid-Afrika teruggekeerd, den langen en b'!ngen

Nadere informatie

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land.

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. 1 De wisselmarkt 1.1 Begrip Wisselkoers = de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. bv: prijs van 1 USD = 0,7

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V.

PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V. PERSBERICHT GROOTHANDELSGEBOUWEN N.V. 2007: VERDER HERSTEL RESULTATEN. - Huuropbrengst + 19,6 % (van 9,1 naar 10,8 miljoen) - Bezetting gebouw van 63% naar 81,5% - Resultaat van 8.276.000 naar 12.643.000

Nadere informatie

KRONIEK. SURINAME Wat indertijd in deze kroniek gezegd werd in verband met de pogingen om in Suriname te geraken tot volledig en volwaardig middelbaar onderwijs, een heelemaal niet nieuwe kwestie, heeft

Nadere informatie

STANDAARD EN RUILMIDDEL

STANDAARD EN RUILMIDDEL HOOFDSTUK I STANDAARD EN RUILMIDDEL Het moet geenszins als vanzelfsprekend beschouwd worden, dat juist het geld de drie functies van ruilmiddel, waardemeter en waardestandaard in zich zou hebben te vereenigen.

Nadere informatie

OMffiRWIJSRAAD. 'S-GRAVENHAGE, mjttbbjçgassamigqi Stat 125.

OMffiRWIJSRAAD. 'S-GRAVENHAGE, mjttbbjçgassamigqi Stat 125. OMffiRWIJSRAAD. Bericht op schrijven van.,...: i 13. ff ebruari 1930»Nr.436» Af d.h.o» Betreffende: eer-s-toexes.--vo-or de moderne...talen aim de Ri jksuniversi t ei t en# 'S-GRAVENHAGE, mjttbbjçgassamigqi

Nadere informatie

EENIGE AANVULLINGEN OP DE ENCYCLOPAED1E VAN WEST-INDIE

EENIGE AANVULLINGEN OP DE ENCYCLOPAED1E VAN WEST-INDIE EENIGE AANVULLINGEN OP DE ENCYCLOPAED1E VAN WEST-INDIE HET MUNTWEZEN IN SURINAME DOOR C. R. WEIJTINGH Kort na het uitbreken van den wereldoorlog in 1914 werd den Gouverneur bij Verordening van 18 Augustus

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

instellingen, maar al is de beteekenis van den invloed dier bijzondere personen groot, na eene periode van belangstelling en enthousiasme voor

instellingen, maar al is de beteekenis van den invloed dier bijzondere personen groot, na eene periode van belangstelling en enthousiasme voor 27 wensch om eene nieuwe regeling te scheppen, maar niet van de gedachte, of men meer voelt voor de openbare school of de bijzondere school of omgekeerd. De Minister CORT VAN DER LINDEN zeide nog in de

Nadere informatie

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2

UITWERKING TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 TOELICHTING OP DE ANTWOORDEN VAN HET EXAMEN 2002-I VAK: ECONOMIE 1,2 NIVEAU: EXAMEN: HAVO 2001-II De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen

Nadere informatie

CHINEESCHE IMMIGRANTEN

CHINEESCHE IMMIGRANTEN PUBLICATIES VAN HET GEOGRAFISCH EN SOCIOGRAFISCH SEMINARIUM DER UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM F. VAN HEEK CHINEESCHE IMMIGRANTEN IN NEDERLAND N. V. DRUKKERIJ,,'T KOGGESCHIP" - AMSTERDAM CHINEESCHE IMMIGRANTEN

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen).

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). 42 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). Hoofdseinpalen. Een hoofdseinpaal bestaat uit een paal met een naar rechts uitstekenden draaibaren

Nadere informatie

Tekststudio Schrijven en Schrappen 06-13 59 30 44 www.schrijven-en-schrappen.nl - lotty@schrijven-en-schrappen.nl -

Tekststudio Schrijven en Schrappen 06-13 59 30 44 www.schrijven-en-schrappen.nl - lotty@schrijven-en-schrappen.nl - Graag zou ik je bij dezen iets vertellen betreffende onnodig moeilijk taalgebruik dat geregeld wordt gebezigd. Alhoewel de meeste mensen weten dat ze gerust in spreektaal mogen schrijven, gebruiken ze

Nadere informatie

EEN VERGETEN HOOFDSTUK UIT DE GESCHIE- DENIS VAN HET CURACAOSCHE CIRCULATIE- BANKWEZEN

EEN VERGETEN HOOFDSTUK UIT DE GESCHIE- DENIS VAN HET CURACAOSCHE CIRCULATIE- BANKWEZEN EEN VERGETEN HOOFDSTUK UIT DE GESCHIE- DENIS VAN HET CURACAOSCHE CIRCULATIE- BANKWEZEN DOOR J. VAN ETTINGER Medio Juli 1925 diende de Gouverneur van Curacao bij den Kolonialen Raad een voorstel in tot

Nadere informatie

BELEGGINGSPROFIEL. Naam cliënt: Cliëntnummer: Rekening nummer: Datum: Referentie:

BELEGGINGSPROFIEL. Naam cliënt: Cliëntnummer: Rekening nummer: Datum: Referentie: BELEGGINGSPROFIEL Naam cliënt: Cliëntnummer: Rekening nummer: Datum: Referentie: Beleggingsadvies impliceert in de eerste plaats dat wij een voldoende inzicht krijgen in uw risico-profiel, uw kennis en

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

NOG EENIGE OPMERKINGEN OVER SURINAAM- SCHE LIBERIA-KOFFIE EN DE MOGELIJKHEID TOT VERBETERING DER REPUTATIE ER VAN

NOG EENIGE OPMERKINGEN OVER SURINAAM- SCHE LIBERIA-KOFFIE EN DE MOGELIJKHEID TOT VERBETERING DER REPUTATIE ER VAN NOG EENIGE OPMERKINGEN OVER SURINAAM- SCHE LIBERIA-KOFFIE EN DE MOGELIJKHEID TOT VERBETERING DER REPUTATIE ER VAN DOOR DR. J. E. VAN AMSTEL In een artikel, getiteld: Een en ander over de bereiding van

Nadere informatie

PPJ6RAMMA èf kefiéigbèit vepeigch om tst de versehtkenée. met friejarigen' mnm voor meisjes te Batavia te wöpdeh teegelatee.

PPJ6RAMMA èf kefiéigbèit vepeigch om tst de versehtkenée. met friejarigen' mnm voor meisjes te Batavia te wöpdeh teegelatee. PPJ6RAMMA èf kefiéigbèit vepeigch om tst de versehtkenée klassee UÏI de tesgere faupppieiioai met friejarigen' mnm voor meisjes te Batavia te wöpdeh teegelatee. (Strekkende m voldoening aan de voorlaatste

Nadere informatie

Vast-stelling begrooting openbaar lichaam,,de Wieringermeer" voor 1938. Wijziging begrooting Zuiderzeefonds voor 1936.

Vast-stelling begrooting openbaar lichaam,,de Wieringermeer voor 1938. Wijziging begrooting Zuiderzeefonds voor 1936. 6 301.5. Vast-stelling begrooting openbaar lichaam,,de Wieringermeer" voor 1938. Wijziging begrooting Zuiderzeefonds voor 1936. 301. 5. BIJLAGE VAN DE MEMORIE VAN TOELICHTING. Nota betreffende de financiering

Nadere informatie

Beleggingrisico s. Rendement en risico

Beleggingrisico s. Rendement en risico Beleggingsrisico s Beleggingrisico s Onderstaand tref je de omschrijving aan van de belangrijkste beleggingsrisico s die samenhangen met jouw keuze voor een portefeuilleprofiel. Je neemt een belangrijke

Nadere informatie

1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

Het 1 e kwartaal van 2015.

Het 1 e kwartaal van 2015. 1 Het 1 e kwartaal van 2015. Achteraf bezien was het eerste kwartaal van 2015, vooral in Europa, uiterst vriendelijk voor beleggers. Hoewel door Invest4You, ondanks de jubelverhalen in de pers een zekere

Nadere informatie

HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. Sein 5. Sein 5. Veilig.

HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. Sein 5. Sein 5. Veilig. 22 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. Toepassingsvoorschriften. 23 HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. De beambte toont

Nadere informatie

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen.

Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Evenwichtig beleggen? Ontdek de juiste balans tussen rendement en risico, zonder dat u ervan wakker hoeft te liggen. Bent u als belegger op zoek naar rendement én bescherming, zonder de zorgen van het

Nadere informatie

Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s

Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s Kenmerken van effecten en daaraan verbonden specifieke risico s Hieronder worden de kenmerken van diverse vormen van effecten besproken en de daaraan verbonden specifieke risico s. Bij alle vormen van

Nadere informatie

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) :

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Naam persoon 1 :.Voornaam :.. Naam persoon 2 :.Voornaam :.. Adres :. Heeft u een partner? : ja / neen Aantal kinderen ten laste + hun leeftijd :. Voor

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

www.jooplengkeek.nl Hoofdstuk 42 belangrijk

www.jooplengkeek.nl Hoofdstuk 42 belangrijk www.jooplengkeek.nl belangrijk 1 Liquiditeitskengetallen Current ratio Quick ratio Working capital (werkkapitaal) Cashflow Kengetallen Kengetallen zijn verhoudingsgetallen, ze geven de verhouding aan tussen

Nadere informatie

Portefeuilleprofielen

Portefeuilleprofielen Portefeuilleprofielen Rood Aandelen 80,00% 100,00% 95,00% Obligaties 0,00% 15,00% 0,00% Onroerend Goed 0,00% 10,00% 5,00% 16,84 8,01% -25,00% 41,02% Je bent zeer risicobewust en hebt tenminste een beleggingshorizon

Nadere informatie

-onderwijzers- Aan Zijne Excellentie den Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen te 's-gravenhage.

-onderwijzers- Aan Zijne Excellentie den Minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen te 's-gravenhage. ONDERWIJSRAAD* No. 162 40.»s-Gravenhage, 27 Mm 1938, Bericht op schrijven van ^f^^ 24 Maart 1938,Nr.3415,Afd.L.O. ér Betreffende5 Toepassing van artikel 56, lid 2, Lager-Onderwijswet 1920, Naar aanleiding

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 Sarajane Marilfa Omouth Paramaribo, juni 2015 1. Inleiding De totale

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Zitting 1981-1982 17 125 Aanpassingen van middenkoersen in het kader van het Europees Monetair Stelsel 1981 Nr. 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

PRIJSBEHEERSCHING IS ZELFBEHEERSCHING

PRIJSBEHEERSCHING IS ZELFBEHEERSCHING PRIJSBEHEERSCHING IS ZELFBEHEERSCHING Er is een dringend tekort aan grondstoffen voor de Nederlandsche industrie en het Nederlandsche ambacht. Voor het herstellen van beschadigde huizen is hout, glas,

Nadere informatie

r-)j, ADRES NEDERLANDSCHE MAATSCHAPPIJ TP:R BEVORDERING VAN NIJVERHEID AAN Zijne Majesteit den Koning, HAARLEM, Julij 1876.

r-)j, ADRES NEDERLANDSCHE MAATSCHAPPIJ TP:R BEVORDERING VAN NIJVERHEID AAN Zijne Majesteit den Koning, HAARLEM, Julij 1876. r-)j, ADRES NEDERLANDSCHE MAATSCHAPPIJ TP:R BEVORDERING VAN NIJVERHEID AAN Zijne Majesteit den Koning, s HAARLEM, Julij 1876. ADRES DER NEDERLANDSCHE MAATSCHAPPIJ TER BEVORDERING VAN NIJVERHEID AAN Zijne

Nadere informatie

INVINCO BENELUX. Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk

INVINCO BENELUX. Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk Goudprijs is alweer op zijn retour. Een crash blijft mogelijk 2 Wat is het geheim en de essentie van goed beleggen? Je moet anticiperen op de werkelijkheid van morgen en wat die voor gevolgen heeft voor

Nadere informatie

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Opgave 1 Sinds 1 juni 1998 maakt De Nederlandsche Bank (DNB) samen met de centrale banken van andere

Nadere informatie

BLOKHOOFDEN INSTRUCTIE LUCHTBESGHERMINGSDIENST 'S-GRAVENHAGE VOOR

BLOKHOOFDEN INSTRUCTIE LUCHTBESGHERMINGSDIENST 'S-GRAVENHAGE VOOR LUCHTBESGHERMINGSDIENST 'S-GRAVENHAGE INSTRUCTIE VOOR BLOKHOOFDEN HIERMEDE VERVALLEN ALLE VORIGE INSTRUCTIES ~ VASTGESTELD TE 'S-GRAVENHAGE DEN 19EN MEI 1941 DOOR HET HOOFD VAN DEN LUCHTBESCHERMINGSDiENST

Nadere informatie

Valutamarkt. fransetman.nl

Valutamarkt. fransetman.nl euro in dollar wisselkoers Wisselkoers (ontstaat op valutamarkt) Waarde van een munt uitgedrukt in een andere munt Waardoor kan de vraag naar en het aanbod van veranderen? De wisselkoers van de euro in

Nadere informatie

Bijlage HAVO. economie. tijdvak 1. Bronnenboekje. HA-1022-a-14-1-b

Bijlage HAVO. economie. tijdvak 1. Bronnenboekje. HA-1022-a-14-1-b Bijlage HAVO 2014 tijdvak 1 economie Bronnenboekje HA-1022-a-14-1-b Opgave 1 bron 1 inflatieontwikkelingen in de VS: 1965-2008 14 % 12 10 Legenda: PPI verandering ten opzichte van het voorgaande jaar CPI

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-303 d.d. 30 oktober 2012 (prof. mr. M.L. Hendrikse, voorzitter, en de heren drs. L.B. Lauwaars RA en G.J.P. Okkema, leden, en mr. D.M.A.

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-135 2 juli 2002 9.30 uur Aandelen hard onderuit in tweede kwartaal De koersen van Nederlandse aandelen zijn hard onderuit gegaan in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Z^^^,^...^' ^ ^ AANMERKINGEN V TE ARJVHEM. *.; ' <

Z^^^,^...^' ^ ^ AANMERKINGEN V TE ARJVHEM. *.; ' < Z^^^,^...^' ^ ^ V TE ARJVHEM. *.; ' < AANMERKINGEN VERSLAG DER MUNT-COMMISSIE. f\ AANMERKINGEN OP HET VERSLAG DER MUNT-COMMiSSIE DOM! BARON D'ABLAINÜ VAN GlKSSENiUJPtU,1. 11. I). ÜTHKCHT J. L, n K J,

Nadere informatie

Is levensverzekering tegen den halven prijs levensvatbaar?

Is levensverzekering tegen den halven prijs levensvatbaar? Is levensverzekering tegen den halven prijs levensvatbaar? EBKE UITEENZETTING TEN DIENSTE YAN HEN DIB ZICH DOOR DE GOEDKOOPE AANBIEDINGEN YAN AsSESSlIENT- OF OMSLAGYERZEKBiUNGJIAATSCHAPPIJEN AANGETROKKEN

Nadere informatie

Landenanalyse H4. Week 1 Landenrisico

Landenanalyse H4. Week 1 Landenrisico Landenanalyse H4 Week 1 Landenrisico Risico s en problemen die verbonden zijn met het exporteren naar het buitenland - Importbelemmeringen (als bijvoorbeeld de handelsbalans een groot tekort vertoont)

Nadere informatie

N 54. 'SGRAVENHAGE, den 10 October 1876.

N 54. 'SGRAVENHAGE, den 10 October 1876. A A (Extract). EXTRACT nit het Register der Resolutien van den Minister van Financien. In- en uitgaande regteu en accijnsen. N 54. 'SGRAVENHAGE, den 10 October 1876. Dc Minister, enz. Heeft goedgevonden

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed.

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed. Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij DNB, tijdens het beleggersberaad van Pensioen Pro op 8 oktober 2015, getiteld Beleggen tussen twee vuren. In zijn speech ging Boertje

Nadere informatie

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Module 8 havo 5 Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. laagconjunctuur Reëel binnenlands product groeit

Nadere informatie

Investeer nu in een duurzame toekomst.

Investeer nu in een duurzame toekomst. Investeer nu in een duurzame toekomst. Investeer in de groei van Bij werkt uw geld aan een duurzame samenleving waarin levenskwaliteit centraal staat. U kunt daaraan bijdragen door certificaten van aandelen

Nadere informatie

Verschijnt maandelijks INHOUD. Twintigste jaar Vol. II Juli-December 1945

Verschijnt maandelijks INHOUD. Twintigste jaar Vol. II Juli-December 1945 NATIONALE BANK VAN BELGIË Afdeeling Studiën en Documentatie O TIJDSCHRIFT voor Documentatie en Voorlichting Verschijnt maandelijks INHOUD Twintigste jaar Vol. II Juli-December 1945 Nummer van het Tijdschrift

Nadere informatie

Ruilen over de tijd (havo)

Ruilen over de tijd (havo) 1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

Rederlandschlndisde laatschappij

Rederlandschlndisde laatschappij J VAN-PE Rederlandschlndisde laatschappij VAN NIJVERHEID en LANDBOUW. i:, o-i, Handel enz. JK ^f ",. 'T 4 STATUTEN VAN DE Rederlandsch-Indische Maatschappij VAN NIJVERHEID en LANDBOUW. OGILVIE & Co. 1885.

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 600 bezoekers (2.800 2.200) 2 maximumscore

Nadere informatie

de naamloze vennootschap ABN AMRO Bank N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

de naamloze vennootschap ABN AMRO Bank N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-205 d.d. 19 mei 2014 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, drs. L.B. Lauwaars RA en R.H.G. Mijné, leden en mr. I.M.M. Vermeer, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I

Eindexamen havo economie oud programma 2012 - I Opgave 1 Beleggingen leiden tot inkomensverschillen Aangetrokken door voorspoedige ontwikkelingen op de effectenbeurs, zijn in een land de mensen steeds meer gaan beleggen in aandelen en obligaties. Mede

Nadere informatie

Kenmerken financiële instrumenten en risico s

Kenmerken financiële instrumenten en risico s Kenmerken financiële instrumenten en risico s Inleiding Aan alle vormen van beleggen zijn risico s verbonden. De risico s zijn afhankelijk van de belegging. Een belegging kan in meer of mindere mate speculatief

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2012 tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.00 uur oud programma economie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.

Nadere informatie

Advanced Battery Tech Inc.

Advanced Battery Tech Inc. TIP 1: Advanced Battery Tech Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten ABAT US00752H1023 Industrial Electrical Equipment Advanced Batteries (ABAT) ontwikkelt, fabriceert en

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. VastNed Retail nv is een Nederlands vastgoedbeleggingsfonds dat met gelden

Nadere informatie

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 1 Datum: 25 november 2013

FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 1 Datum: 25 november 2013 Identiek aan het digitaal ingediende verslag FAILLISSEMENTSVERSLAG Nummer: 1 Datum: 25 november 2013 Gegevens onderneming: : Thurlings Management Beheer Holding B.V., gevestigd te Rotterdam (3059 VH) aan

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-270 d.d. 1 oktober 2012 (mr. J. Wortel, voorzitter, de heer H. Mik RA en de heer G.J.P. Okkema, leden en mevrouw mr. I.M.M. Vermeer, secretaris)

Nadere informatie

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL Amsterdam in 1594, aan het begin van de Gouden Eeuw. De Nederlandse kunst, wetenschap en vooral de economie bloeien op. Ondernemers krijgen nieuwe kansen en kunnen steeds grotere investeringen doen. De

Nadere informatie

Kenmerken financiële instrumenten en risico s

Kenmerken financiële instrumenten en risico s Kenmerken financiële instrumenten en risico s Aan alle vormen van beleggen zijn risico s verbonden. De risico s zijn afhankelijk van de belegging. Een belegging kan in meer of mindere mate speculatief

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen ijn lieve engel, bewaar en help mij altijd goed. God heeft U aan mij gegeven, als een helper in dit leven. Mocht ik verkeerde wegen gaan, haal me daar dan vlug vandaan. Leid mij veilig aan Uw hand, zodat

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Aurington. Administratie en Advies

Aurington. Administratie en Advies Aurington Administratie en Advies Let op de houdbaarheidsdatum! Mei 5 Pincode 6 7 8 Boetes Dit jaar Deze maand De balans Tandorine B.V. Debet Activa Bezittingen Wat heb ik? Credit Passiva Vermogen Hoe

Nadere informatie

No. 44 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH.INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN ^«BANDOENG

No. 44 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH.INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN ^«BANDOENG No. 44 PUBLICATIE VAN DE NEDERLANDSCH.INDISCHE WEGENVEREENIGING TRACTIE-WEERSTANDEN r / Q,\ ^«BANDOENG TRACTIE. WEERSTANDEN. Het moderne verkeer, het verkeer in mechanische tractie, over den gewonen weg,

Nadere informatie

Om je goed voor te bereiden ontvang je bijgaand op de volgende bladzijden:

Om je goed voor te bereiden ontvang je bijgaand op de volgende bladzijden: TOETSTIPS HAVO 4 vak M&O De vraagstelling in het schoolexamen is gerubriceerd naar: 1. Vermogensmarkt 2. Eigen vermogen 3. Vreemd vermogen lang 4. Vreemd vermogen kort Bij 1. Vermogensmarkt Zorg er voor

Nadere informatie

Aan het college van burgemeester en schepenen,

Aan het college van burgemeester en schepenen, Ham, 19 september 2011 Aan het college van burgemeester en schepenen, Betreft: Schriftelijke vraag met schriftelijk antwoord over de Gemeentelijk Holding Geacht college, De Gemeentelijk Holding (verder:

Nadere informatie

WAAHDMIER BET m DOOR G4SBH\\I)EHS

WAAHDMIER BET m DOOR G4SBH\\I)EHS * - J!" 3^ Ö. "y&s ^ j OVER I)E DRUKKnC WAAHDMIER BET m DOOR G4SBH\\I)EHS GEVOERD MOET WOKÜEN. ö^ I>^)Oil p. L. K IJ K E. ia Overgediukt uit Je Veislagtu eu Medeileehugeü dei K.üuiiiklijke Akademie vrtii

Nadere informatie

Wat zijn de financiële risico s van een belegging in aandelen in DIM Vastgoed? DIM Vastgoed N.V.

Wat zijn de financiële risico s van een belegging in aandelen in DIM Vastgoed? DIM Vastgoed N.V. Deze financiële bijsluiter is bijgewerkt tot en met 13 juni 2005. Bij of krachtens wet voorgeschreven productinformatie over een belegging in aandelen in Over de financiële bijsluiter Voor producten als

Nadere informatie

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014

Kwartaalbericht. 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015. Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Kwartaalbericht 4e kwartaal 2014 Den Haag, 30 januari 2015 Samenvatting cijfers per 31 december 2014 Dekkingsgraad: 111,5% Beleidsdekkingsgraad: 112,6% Belegd vermogen: 19,6 miljard Rendement 2014: 27,6%

Nadere informatie

Unlimited Speeders. Achieving more together

Unlimited Speeders. Achieving more together Unlimited Speeders Achieving more together Unlimited Speeders: Beleg met een hefboom 3 Unlimited Speeders: Beleg met een hefboom Snel en eenvoudig beleggen met een geringe investering? Inspelen op een

Nadere informatie

1. Doelstelling van de stichting 3

1. Doelstelling van de stichting 3 JAARVERSLAG 2012 Inhoudsopgave 1. Doelstelling van de stichting 3 2. Verslag over het boekjaar 2012 4 Bestuur 4 Resultaat 4 Uitkeringen 4 Erfstellingen, legaten en giften 5 Slotopmerking 5 3. Jaarrekening

Nadere informatie

De conclusies van het IMF betreffende de betalingsbalans en het monetair beleid zijn onderverdeeld in drie aspecten:

De conclusies van het IMF betreffende de betalingsbalans en het monetair beleid zijn onderverdeeld in drie aspecten: SAMENVATTING BELANGRIJKSTE CONCLUSIES IN HET RAPPORT D.D. 19 SEPTEMBER 2011 NAAR AANLEIDING VAN DE BESPREKINGEN IN HET KADER VAN DE 2011 ARTIKEL IV CONSULTATIES VAN HET IMF 1. HOOFDTHEMA Het belangrijkste

Nadere informatie

INBRENG IN de besloten vennootschap: UNIVÉ HET ZUIDEN BEMIDDELING B.V. gevestigd te Wouw (gemeente Roosendaal)

INBRENG IN de besloten vennootschap: UNIVÉ HET ZUIDEN BEMIDDELING B.V. gevestigd te Wouw (gemeente Roosendaal) Blad 1 INBRENG IN de besloten vennootschap: UNIVÉ HET ZUIDEN BEMIDDELING B.V. gevestigd te Wouw (gemeente Roosendaal) Heden, ***, verscheen voor mij, mr. **, notaris te **: **, te dezen handelend als schriftelijk

Nadere informatie

M * V = P * T (T kan ook Y (reëel inkomen zijn)

M * V = P * T (T kan ook Y (reëel inkomen zijn) Centrale bank leent aan banken geld. Banken kunnen geld uitlenen aan gezinnen en bedrijven. Gezinnen consumeren meer, bedrijven investeren meer. De bedrijven gaan meer produceren. (Er ontstaat meer welvaart

Nadere informatie

DOOR DR. P. A. ROWAAN

DOOR DR. P. A. ROWAAN SURINAAMSCHE HONING ALS EXPORTPRODUCT») DOOR DR. P. A. ROWAAN «-mïwer van In vroegere tijden, toen het gebruik van suiker onbekend was of nog als luxe werd beschouwd, was de honing, afkomstig van eenige

Nadere informatie