Nederland en het communisme

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederland en het communisme"

Transcriptie

1 Nederland en het communisme Naam: Fred Roustaie Profiel: C&M Vak: Geschiedenis School: Fons Vitae Lyceum Klas: 5HA Naam Begeleider: B. Steenhof Datum: Blz.1

2 Inhoudsopgave: 1. Inleiding (blz. 3 t/m 4) 1.1 Hoe kom ik aan deze vraag? 1.2 Waar gaat dit werkstuk over? 1.3 Interview met een deskundige. 2. Wat is het communisme? (blz. 5 t/m 7) 2.1 Wie heeft het bedacht? 2.2 Waarom had het zoveel aanhang? 3. Wat is de Sovjet Unie? (blz. 8 t/m 9) 3.1 Hoe is het ontstaan? 3.2 Waarom hebben ze het communisme aangenomen? 4. Wat voor invloed had de Koude Oorlog (Hongaarse Opstand) op het denken van Nederlanders over het communisme? (blz. 10 t/m 11) 4.1 Wat is de Hongaarse Opstand? 4.2 Wat voor gevolgen had de Hongaarse opstand in Nederland? 5. Wat voor spotprenten werden er gebruikt in Nederland tijdens de Koude Oorlog? (blz. 12 t/m 17) 5.1 Uitleg 5.2 Waarom koos Nederland voor de Amerikaanse kant? 6. Had Nederland veel aanhang van het communisme en wat is hun geschiedenis? (blz. 18) 7. Had het vallen van de Sovjet Unie veel invloed op het denken van Nederlanders over de Sovjet unie? (blz. 19 t/m 20) 7.1 Hoe is de Sovjet Unie gevallen? 7.2 Hoe denken Nederlanders dat de Sovjet Unie is gevallen? 8. Samenvatting en conclusie (blz. 21)

3 Inleiding 1.1 Hoe kom ik aan deze bewering? Wat ik vaak hoor in Nederland is dat communisme een slecht systeem was en dat de Sovjet Unie een arm land was. Ik lees dat ook in onze geschiedenisboeken op school. Maar wat ik dus van familie hoor, is dat ze het liefst het communistisch systeem terug willen hebben. Ze hebben allemaal het communisme meegemaakt en de meesten hebben in Nederland gewoond en ze vonden allemaal onze systeem slecht. Vroeger zijn er discussies ontstaan tussen mij en mijn moeder over dit onderwerp. Ze heeft me allemaal uitgelegd hoe het in werkelijkheid zit en dat Nederland waarschijnlijk vooral veel informatie over het communisme wat verouderd is en dat het vooral om propaganda van vroeger ging. Dit komt waarschijnlijk doordat er niet vaak echt onderzoek naar is gedaan en dat de Sovjet Unie zich eigenlijk niet echt liet onderzoeken. Ik vraag me af waarom er verschillen zijn tussen onze meningen en doe graag onderzoek naar de echte geschiedenis van het communisme en de Sovjet Unie. Ikzelf ben overtuigd communist. 1.2 Waar gaat dit werkstuk over? De hoofdvraag luidt: Hoe denken en dachten Nederlanders over communistisch Sovjet- Unie? Het belangrijkste deel gaat over de mening van Nederlanders. Dit onderwerp zal zich vooral richten op de Koude Oorlog in Nederland, om preciezer te zijn de Hongaarse Opstand en wat de Nederlanders ervan vonden. Dit werkstuk zal uitleggen wat het communisme is, wat de Sovjet Unie is, maar de ervaring van Nederland is het hoofdonderwerp. Er zullen hier interviews in voorkomen van Nederlanders en Russen. Een paar Nederlandse spotprenten tijdens de Koude Oorlog zullen er ook in voorkomen. Ik ga uitleggen waarom Nederland voor de Amerikaanse kant koos en of de val van de Sovjet Unie veel invloed had op het denken van Nederlanders over het communisme. En als laatste zal ik een conclusie en een samenvatting schrijven.

4 1.3 Interview met een deskundige, Ronald Kruger, een Nederlandse man die zich heel erg verdiepte in de geschiedenis van Rusland. Hij heeft Ruslandkunde gestudeerd op de universiteit en is zelf in de Sovjet- Unie geweest in zijn jongere jaren. Omdat hij enige ervaring had met de Sovjet- Unie wilde ik hem graag interviewen voor mijn Profielwerkstuk. Wat vindt u van het communisme en waarom? Allereerst vind ik dat het communisme een goed idee was, maar geen realistisch idee. Dat komt doordat er te hoge eisen gesteld werden, dat iedereen moet nemen waarin zij behoefte aan hadden, er werd meer genomen dan dat er geproduceerd werd. Het idee van communisme is dat er uiteindelijk geen staat moest zijn, maar dan ontstaat er een grote chaos. Wat voor goede en slechte dingen heeft u meegemaakt in de Sovjet- Unie? Goeie en gratis onderwijs en gezondheidszorg, dat zijn de belangrijkste en meest opvallende punten. Een negatieve punt is waarschijnlijk dat er minder vrijheid was in de Sovjet- Unie dan in Nederland. Met vrijheid bedoel ik bijvoorbeeld dat er in Nederland vrije verkiezingen zijn, dus je stemt en je stem is geheim, dat gebeurde niet in de Sovjet- Unie. Je mocht wel naar de kerk in de Sovjet- Unie, maar dat was niet goed voor je carrière, want het communisme is een atheïstische politieke stroming, en als je zal niet ver komen als mensen zien dat je gelovig bent en openlijk naar de kerk gaat. Wat voor verschillen zijn er in het leven in Nederland en de Sovjet- Unie? In Nederland waren de mensen een stuk rijker dan in de Sovjet- Unie, maar dat zal waarschijnlijk komen doordat geld in de Sovjet- Unie niet zo belangrijk was als in Nederland. Dat is een groot verschil, maar wat ook belangrijk is, is dat als je bijvoorbeeld in Nederland een auto koopt, dat je hem dan de volgende dag kan afhalen, maar in de Sovjet- Unie duurde dat soms wel 10 jaar. Had de regering veel invloed op het leven in de Sovjet- Unie of juist weinig? Een beetje zoals het hier is, maar waar de regering het meeste invloed op heeft is natuurlijk de markteconomie, je had in de Sovjet- Unie geen echte vrijheid van handel, en daar hadden ze wel een punt, want de regering kon daardoor zorgen dat er niet al te veel armoede heerste door veel te hoge prijzen van dagelijkse producten.

5 Wat is het communisme? Dit is het typische wapen van het communisme. Communisme, nog steeds zichtbaar in een aantal plekken in de wereld, is het systeem van politieke en economische organisatie dat zich over een derde van de wereld verspreidde vanaf de geboorteplek in Rusland. Communistische machtsovernames werden vaak ingegeven door idealisme, proberen om een idee te realiseren, maar dit werd vaak opzij geschoven voor de noodzakelijkheid om economische groei te produceren. Vaak gebeurde dit in landen met achtergestelde economieën. De revolutie in Rusland was een voorbeeld voor vele navolgende communistische landen. Het systeem in Rusland werd gezien als het communisme, terwijl het communisme zelf al veel ouder is. Het woord komt van het woord commune van het Frans, dat gemeenschap betekent. In veel Nederlandse boeken staat dat in het communistisch systeem de mensen niet zoveel mochten zeggen over het leiderschap in het communisme. Dit is een citaat uit het boek Het Communisme : Gewone mensen hadden slechts een beperkt aantal mogelijkheden om hun gevoelens en gedachten over het leiderschap kenbaar te maken. Dat is absoluut niet waar. Mijn moeder zei dat iedereen kon praten over elke onderwerp als ze wilden. Er werd natuurlijk ook positief en negatief gepraat over het politiek systeem in de Sovjet Unie. Nog een citaat uit dezelfde boek: Communistische successen en kapitalistische blunders werden onderwezen en gepubliceerd; communistische blunders en kapitalistische successen werden vrijwel nooit genoemd.

6 Dat mag dan wel zo zijn, maar hier in Nederland is het niet bepaald anders. Als ik onze geschiedenisboeken lees, zie ik dat er bijna alleen maar slechte dingen staan over het communisme en de Sovjet Unie en dat er vaak goed wordt gedacht over het kapitalisme. 2.1 Wie heeft het bedacht? Vaak denken de meeste mensen dat de bedenker van het communisme Karl Marx is. Maar dat is niet zo. Het systeem is oorspronkelijk bedacht door Plato die in zijn tijd al begon over een gemeenschappelijke samenleving. Maar het werd pas tijdens de Russische Revolutie in ongeveer 1917 uitgevoerd. Marx heeft het idee toegepast en heeft het ook nog een naam gegeven. Volgens Marx moest het communisme twee fasen meemaken. Tijdens de eerste fase moet het land het socialisme meemaken, want bij het communisme moeten mensen zonder geld en gelijk leven, maar daar is de mens nog niet klaar voor dus daarom moet het socialisme mensen tot goeie communisten, let op: de Sovjet Unie was nooit communistisch geweest! De Sovjet Unie was altijd socialistisch geweest (Unie van Socialistische Sovjet Republieken), net zoals alle landen waar het communisme nu nog als een utopie regeert. De tweede fase is uiteraard het communisme. Er bestaan nog steeds communistische (socialistische) landen, zoals Noord- Korea en Belarus. Maar het zou voorlopig niet meer zo een belangrijke rol in de wereld spelen als in de tijd van de Sovjet Unie. 2.2 Waarom had het zoveel aanhang? Zoals al eerder vermeld werd het communisme vaak toegepast op landen waar een lage economie heerst. Ook waren de overheden in die landen vaak corrupt en terroriseerden ze de bevolking. De bevolking streefde naar gelijkheid en een goeie regering die de wil van het volk vertegenwoordigd. Een goed voorbeeld is de Russische Revolutie. Doordat de Russische troepen tijdens de Eerste Wereldoorlog weinig succes boekten, werd de bevolking woedend op de tsaar, en onder leiding van Lenin werd de tsaar en zijn familie gedood en kwam Lenin aan de macht. In China was de eerste communistische leider Mao Zedong. Hij was de zoon van een rijke boerenfamilie. Toen hij zag in wat voor leefomstandigheden de boeren leefden, wilde hij voor de rechten van de arme Chinese boeren opkomen, maar in het begin mislukte dat door de nationalisten die toentertijd China regeerden. Nadat hij lid werd van de Chinese Communistische Partij (CCP), kreeg een officieel opdracht van de

7 Sovjet- Unie om rekening te houden met de arme boeren. Maar ze werden steeds gehinderd door de nationalistische partijen in China. Dankzij de oorlog met Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog konden de twee partijen een wapenstilstand sluiten en de Japanners verdrijven. Via verkiezingen werd Mao de communistische leider van China. Dankzij deze revoluties ging er bij andere armere landen en koloniën een lichtje branden. Er was sprake van een soort domino- effect, stuk voor stuk werden landen communistisch, vooral in Azië en Oost Europa, maar ook in Afrika. Nadat de Sovjet Unie viel, verminderden het aantal communistische staten in de wereld. De enige nog bestaande communistische staten zijn: Vietnam, Belarus, China, Noord- Korea, Cuba en Laos. Veel van deze landen, zoals Noord- Korea en Vietnam, zijn niet alleen maar communistisch, maar ook stalinistisch. In deze landen maken mensen de dictatoriale kant van het communisme mee. Veel Oost Europese landen, zoals Rusland en Servië, streven vaak terug naar de tijden tijdens de Sovjet Unie, omdat er nog steeds positief wordt gereageerd naar de mooie tijd in het verleden. Het leven in Rusland tegenwoordig, is slechter geworden door de val van het communisme, iets dat Michail Gorbatsjov, de laatste Sovjet president, wilde voorkomen. Mao Zedong, de eerste communistische Chinese leider

8 Wat is de Sovjet Unie? Dit is de vlag van de Sovjet- Unie De Sovjet- Unie (in het Russisch Cavjetskich Cajoez ) is de eerste communistische staat in de geschiedenis. Het behoorde ook tot de grootste en machtigste communistische staat in de geschiedenis. Het communisme in Rusland was in het begin heel Marxistisch, maar geleidelijk werd begon er steeds meer vrijheid in die landen te ontstaan. Dat komt doordat Stalin het leven van de Russen terroriseerde en de leiders na hem het onterecht vonden wat hij allemaal gedaan heeft, zoals het verlinken van je eigen leraren of ouders door kinderen als zij horen dat ze tegen Stalin waren, of mensen tegen Stalin uit de straten plukken en naar concentratiekampen sturen. Het leven in communistisch Sovjet- Unie na Stalin was, volgens de mening van vele Russen, waaronder mijn familie, veel gelukkiger dan in het huidige systeem. Dat komt doordat het leven in Rusland sinds de val van het communistisch Sovjet- Unie is verslechterd. Er heerst armoede en corruptie in het land en de maffia heeft ook wat te zeggen in het land. Dat hoort niet zo te zijn in een normaal land. Deze dingen kwamen niet voor tijdens de Sovjet tijd in Rusland.

9 3.1 Hoe is het ontstaan? Het is tijdens de Eerste Wereldoorlog, tijdens de Russische Revolutie, ontstaan in Rusland. De oorlog verliep niet zo goed voor de Russen, en dat zorgde voor oproer in het land. De bevolking was woedend op de tsaar, omdat hij, met name door de oorlog, voor armoede en ontevredenheid zorgde in Rusland. De al door Marx overtuigde Lenin, die samen met Trotski en Stalin de gevangenissen van Siberië heeft overleefd, greep zijn kans om van Rusland het land van gelijkheid te maken. De bevolking wist het Russische leger te overtuigen om de tsaar de onttronen. De tsaar en zijn familie werden zonder genade gedood. Na de revolutie paste Lenin Marx zijn ideeën toe. Veel Oost- Europese landen volgden de voorbeeld van Rusland op en hun regeringen werden ook communistisch. Ze sloten zich aan bij Rusland en dat werd uiteindelijk de Sovjet- Unie. Na de dood van Lenin kwam Stalin aan de macht, die al zijn tegenstanders uit de weg ruimde, waaronder Léon Trotski. Lenin wilde dat Stalin aan de macht kwam doordat Stalin een ruwe leider zou zijn, en Lenin vond dat deze eigenschap van hem een goeie leider maakt. Maar wat Lenin niet wist, is dat Stalin uiteindelijk een mooi voorbeeld van een dictator zou worden, die de hele Russische bevolking zou terroriseren. Na de dood van Stalin kwam Nikita Chroestjov aan de macht, die het land uiteindelijk liet zien hoe slecht Stalin was. Hij verbeterde het leven in de Sovjet- Unie, en vanaf die tijd ging het welvarend in de Sovjet- Unie. Pas in 1991, toen de leider Michail Gorbatsjov aan de macht kwam, viel de Sovjet- Unie. Zie hoofdstuk 7.1 voor meer informatie hierover. 3.2 Waarom hebben ze het communisme aangenomen? Lenin was ervan overtuigd dat het communisme Rusland een mooie toekomst zou geven. Hij geloofde dat deze theorie echt zou gaan werken. Maar het Russische volk zelf? Het maakte niet zoveel uit voor hun. Er waren zelfs veel deelnemers van de Russische Revolutie die geen idee hadden dat Lenin een communist was. Maar voor hun was de revolutie hard nodig, anders liet de tsaar het Russische volk nog meer lijden, en voor deze revolutie hadden ze een sterke leider nodig, Lenin. Tijdens het regime van Lenin kreeg uiteindelijk heel Rusland te weten dat ze communistisch zullen worden. Bijna iedereen vond dat goed, en alle tegenstanders werden gedood of naar strafkampen gestuurd. De tsaar en zijn familie werden zonder rechterlijke uitspraak geëxecuteerd. Dat moest ook, want anders zou er opstand komen van de tegenstanders. Hierna maakte de Sovjet- Unie hoogte- en dieptepunten mee.

10 Wat voor invloed had de Koude Oorlog (Hongaarse Opstand) op het denken van Nederlanders over het communisme? Een gewapende Hongaarse vrouw tijdens de Hongaarse Opstand De Koude Oorlog had hele grote invloeden op Nederland, vooral omdat het ervoor zorgde dat de Sovjet- Unie en het communisme als iets slechts werden gezien. Als gevolg van deze oorlog werd bijvoorbeeld de straat genaamd Stalinlaan veranderd in Vrijheidslaan. Maar de druppel die de emmer deed overlopen was de Hongaarse opstand. Dit was een opstand waarin de Hongaren geen communistische regeringen wilde hebben. Uiteindelijk heeft de Sovjet- Unie de Hongaarse opstandelingen de kop ingedrukt, en dat zorgde voor veel ophef in Nederland. Als gevolg hiervan werden de Nederlandse communisten en de Communistische Partij Nederland (CPN) geterroriseerd door de hele Nederlandse bevolking. Het communisme zou nooit meer een echte goede reputatie krijgen in Nederland, terwijl ze dat eerst wel hadden, doordat de Russen zo hard en heldhaftig tegen de Nazi s vochten. In dit hoofdstuk ga ik vertellen wat de Hongaarse opstand is en waarom het communisme zelf hier de schuld van kreeg.

11 4.1 Wat is de Hongaarse opstand? De Hongaarse Opstand was een opstand waarin de Hongaren zich van de Sovjet- Unie wilde bevrijden, omdat ze vonden dat een kapitalistisch systeem veel beter zou zijn voor het land. In het begin ging het heel rustig, in het begin waren er maar een paar studenten die gingen protesteren, omdat er pas geleden een bloedige opstand in Polen is onderdrukt. Maar daarna ging opeens een heel groot deel van de Hongaarse bevolking meedoen met de opstand, ze vernielden Sovjet vlaggen en standbeelden van bijvoorbeeld Stalin en Lenin. Ze probeerden de communistische regering in Hongarije te verwerpen, en hun eigen leider op het spel te zetten. Natuurlijk vroegen de communisten de Sovjet- Unie om hulp, en die stuurde ook gelijk troepen naar Hongarije. In (TIJDLIJN) vielen Russische tanks Hongarije binnen, waarbij veel Hongaarse opstandelingen werden vermoord. Dit beviel het westen helemaal niet, zij verzochten de Sovjet- Unie om de aanvallen onmiddellijk te staken, maar de Sovjet- Unie luisterde niet en ging door met het vermoorden van Hongaarse tegenstanders. Velen burgers sneuvelden tijdens deze gevechten. Uiteindelijk heeft Hongarije niks bereikt met deze opstand, en heeft eigenlijk voor niks zoveel burgers laten sneuvelen, maar de gevolgen in het westen waren meer dan zichtbaar, ook in Nederland. 4.2 Wat voor gevolgen had de Hongaarse opstand in Nederland? Zoals al eerder is vermeld had de Russische reactie op de Hongaarse opstand veel indruk gemaakt op Nederland. Deze opstand was de grootste reden dat veel Nederlanders het communisme als een slecht systeem begonnen te zien. Fanatieke tegenstanders begonnen leden van de Communistische Partij Nederland (CPN) in elkaar te slaan of hun huizen kapot te maken. De CPN bleef de Sovjet- Unie ondanks alles steunen, waardoor er een soort jacht op de leden werd gemaakt. Waarom het communisme zelf hiervan de schuld kreeg, is voor mij onduidelijk. Het waren de Russen die de Hongaren uitmoorden en niet per se communisten, ik heb bijvoorbeeld nergens gelezen dat Chinese communisten met de Russen mee gingen vechten. Het kan zijn dat veel Nederlanders de communisten haatten dankzij de CPN, die de Sovjet- Unie steunde, ondanks het neerslaan van de opstand.

12 Wat voor spotprenten werden er gebruikt in Nederland tijdens de Koude Oorlog? Hier volgen 3 voorbeelden van Nederlandse spotprenten tijdens de Koude Oorlog:

13

14

15

16 5.1 Uitleg: Hieronder geef ik uitleg over de spotprenten en wat ik zelf in de spotprenten zie. Spotprent 1: Op deze spotprent zie je de Sovjet leiders roepen dat ze het kapitalisme willen en zullen vernietigen, terwijl ze zelf van de kapitalistische landen profiteren. Dit betekent waarschijnlijk dat het communisme het kapitalisme wil vernietigen, terwijl ze niet zonder kunnen leven, door bijvoorbeeld handel in granen uit kapitalistische landen zoals Australië of de Verenigde Staten van Amerika. Spotprent 2: Hier staat de Sovjet leider Chroestjov afgebeeld die de wereld opeet. Hij moet waarschijnlijk het communisme voorstellen en de landen die hij al heeft opgegeten is de Sovjet- Unie. Langzamerhand eet hij uiteindelijk de hele wereld op, wat betekent dat de hele wereld dan communistisch wordt. Spotprent 3: Hier staat een man afgebeeld die in het communistisch drijfzand langzaam naar beneden zakt. Op de achtergrond roepen mensen naar hem om eraf te komen, maar makkelijker gezegd dan gedaan. Zuid- Vietnam is al bijna naar beneden gezakt. Dit moet waarschijnlijk voorstellen dat de man die nog tot zijn knieën is gezakt Nederland is, en dat het communistisch drijfzand hem langzamerhand naar beneden laat zakken. Dit betekent waarschijnlijk dat Nederland langzamerhand communistisch wordt. Spotprent 4: Twee raketten uit de Verenigde Staten en uit de Sovjet- Unie worden door elkaar achtervolgd, met een bukkende man onder de raketten. Dit betekent waarschijnlijk dat de VS en de SU elkaar zo erg bedreigen, dat ze de rest van de wereld vergeten.

17 5.1 Waarom koos Nederland voor de Amerikaanse kant? Op de spotprenten op de vorige pagina s zie je duidelijk dat veel spotprenten tegen het communisme waren. Een paar spotprenten waren neutraal, zoals spotprent 4. Maar ze waren nooit voor het communisme. Maar waarom eigenlijk? Daar zijn verschillende redenen voor, met name: 1. De Amerikanen waren rijker, en geld is wat Nederland nodig had na de Tweede Wereldoorlog, dat kregen ze ook dankzij de Marshall plan, die ervoor zorgde dat Europa weer omhoog kwam met de economie, maar was vooral om de reden dat Europa niet communistisch zou worden. 2. De Hongaarse opstand maakte veel indruk op Nederland, de Russische troepen die Hongaarse opstandelingen vermoorden, maakte Nederland woedend. Dat zorgde ervoor dat Nederland niet communistisch wordt. Er zijn ook redenen waarom Nederland wel voor het communisme zou kunnen kiezen: 1. De Vietnam oorlog is een soortgelijke oorlog als de Hongaarse opstand, waarin er veel onschuldige burgers om het leven zijn gekomen, in plaats van de Russen waren het de Amerikanen die voor de doden zorgden. 2. Het waren uiteindelijk de Sovjets die de Duitsers echt versloegen. Zij namen Berlijn in en brachten ook de meeste offers, in totaal 20 miljoen doden, waaronder burgers. 3. Als Amerika niet met de Marshallhulp kwam, zou Nederland hoogstwaarschijnlijk communistisch worden, omdat het communisme de armere landen helpt. Zo zien we dat het eigenlijk op het nippertje was dat Nederland en de rest van West- Europa niet communistisch werden.

18 Had Nederland veel aanhang voor het communisme en wat hun geschiedenis? De verkiezingsposter van de CPN (Communistische Partij Nederland) Rond 1900 was er helemaal geen communistische partij in Nederland. De liberale partij overheersten Nederland. Na de Oktoberrevolutie in 1917 kwam de eerste Nederlandse communistische partij, namelijk de CPH (Communistische Partij Holland), de voorganger van de CPN (Communistische Partij Nederland). De partij behaalde in het begin weinig steun, doordat de arbeiders het in Nederland het best goed hadden in die tijd. Was de CPN eerder, in de tijd waarin de arbeiders het slecht hadden, kregen ze waarschijnlijk veel meer steun van de arbeiders in Nederland. Tijdens de Tweede Wereld Oorlog was het de CPN die het meeste verzet toonde tijdens de bezetting. Dat komt omdat de Nazi s na de Joden de communisten als de grootste vijand zagen. Na de Tweede Wereld Oorlog kreeg de CPN zelfs 10 procent van de stemmen, dankzij de heldhaftigheid van de Russen en omdat de CPN het grootste verzet toonde. Maar tijdens de Koude Oorlog veranderde alles. De CPN bleef de Sovjet- Unie steunen, met grote ongenoegen van de Nederlanders. De CPN werd zelfs geterroriseerd. Na de Koude Oorlog veranderde de CPN in de huidige GroenLinks, een sociaaldemocratisch partij die zich ook nog eens richt op het milieu.

19 Had het vallen van de Sovjet- Unie veel invloed op het denken van Nederlanders over de Sovjet- Unie? Een Duitser tijdens de val van de Berlijnse muur. De val van de Berlijnse muur, velen vinden dat dit het einde was van de Sovjet tijdperk, hoewel de Sovjet- Unie pas 2 jaar later zou worden opgeheven. Dit was een evenement waarin West en Oost- Duitsland zou worden samengevoegd tot 1 Duitsland. Veel landen waren ertegen, want een nieuwe Duitsland zou betekenen dat er weer een nieuw gevaar zou dreigen, Duitsland heeft immers voor 2 Wereldoorlogen gezorgd. Maar de oprichting van de Europese Unie zorgde tenminste voor vrede in Europa. Hoewel iedereen zou verwachten dat het leven van de Oost- Duitsers zou zijn verbeterd, is dat opvallend genoeg niet het geval. Het leven was tijdens de Sovjet- Unie volgens de Oost- Duitsers veel beter, omdat daar nu werkloosheid heerst en de Oost- Duitsers als minderwaardig worden gezien door de West- Duitsers. Veel Nederlanders denken dat de val van de Sovjet- Unie een soort overwinning van de kapitalisten was, en dat het communisme heeft gefaald. Dat had veel invloed op het denken over het communisme. Na de val van de Sovjet- Unie is de reputatie van het communisme gezakt tot nul in Nederland.

20 7.1 Hoe is de Sovjet- Unie gevallen? Om te beginnen heeft de Communistische commissie gestemd om het een- partij stelsel, hierdoor kwamen veel republieke partijen, die eveneens veel stemmen kregen. Daarna probeerde Litouwen, Estland en Letland zich onafhankelijk te maken, natuurlijk niet zonder problemen. Rusland probeerde nog met geweld de protesten te onderdrukken, maar zonder succes. Tijdens de verkiezingen in de Sovjet- Unie won Boris Jeltsin 57 procent van de stemmen. Na de verkiezingen wilde ook Oekraïne zich afscheiden van de Sovjet- Unie. In 1991 ondertekenden de leiders van Rusland, Wit- Rusland en Oekraïne het akkoord van Minsk. Hierin werd de Sovjet- Unie opgeheven. Vele voormalige staten dachten dat dit goed zou zijn, maar ze zagen dan opeens de nadelen van het kapitalisme: namelijk het grote verschil tussen arm en rijk. Inderdaad velen voormalige Sovjet inwoners dachten dat het kapitalisme voor veel geld zouden zorgen, maar ze verwachtten niet dat alles ook duurder zou zijn, en dat er hoge belastingen betaald moesten worden. Velen Oost- Europeanen zijn hier niet op voorbereid geweest toen ze naar het westen gingen verhuizen. Uit een onderzoek in 2006 bleek dat 66 procent van de Russen het jammer vonden dat de Sovjet- Unie viel, net zoals 50 procent van de Oekraïners. 7.2 Hoe denken Nederlanders dat de Sovjet- Unie is gevallen? Ik heb een paar interviews gehouden met een paar mensen op straat. Ze dachten allemaal dat het kwam doordat de Sovjet- Unie teveel schulden had en geen geld had om alles terug te betalen. Dit staat ook in mijn geschiedenisboek. Maar dit was alleen maar een deel van de redenen waarom het gevallen is. De grootste reden is dat de staten niet meer mee willen doen. Ze wilden hun politieke systeem veranderen, ze wilden het kapitalisme uitproberen en meer geld kunnen verdienen. Verder dacht iemand dat de leiders corrupt waren en dat de bewoners uiteindelijk gingen protesteren. Dit klopt niet helemaal. De leiders waren niet echt corrupt, want anders zou de Sovjet- Unie veel eerder vallen.

21 Samenvatting en conclusie Uit het onderzoek dat ik heb gedaan, bleek dat de meerderheid van de Nederlandse bevolking een negatieve kijk en mening heeft over het communisme. En dat terwijl je het ook met een andere oog kunt bekijken. Daarmee bedoel ik dat het communisme streefde naar gelijkheid in de bevolking en gelijkheid in economie. De Sovjet- Unie is nooit communistisch geweest, maar eerder socialistisch. De Sovjet- Unie had een slechte reputatie mede dankzij door de Hongaarse opstand, dat voor veel onschuldige slachtoffers zorgde. Het is duidelijk dat de Sovjet- Unie een noodzakelijke land was geweest. Zonder de Sovjet- Unie waren we nu allemaal onderdeel van het Nazi rijk van Hitler. De Sovjet- Unie liet ook zien dat op dit moment een paradijs waarin mensen in gelijkheid en zonder een regering kon leven, niet realiseerbaar is. Het communisme heeft ook voor minder goeie dingen gezorgd. Het leven in de Sovjet- Unie tijdens Stalin was een leven vol onzekerheid. Je wist maar nooit wanneer je uit de straat werd geplukt en naar strafkampen werd gestuurd als je door iemand bent verklikt als een verrader van de samenleving. Ook heerste er veel propaganda. De bevolking werd tegen andere landen gezet die niet bij de Sovjet- Unie hoorden. Zo ontstond er een antiwesters beeld in de Sovjet- Unie, dat trouwens nog steeds te merken is in veel voormalige staten. Ook blijkt dat 66 procent van de Russen het liefst het communisme terug wil hebben in het land. Maar nog een machtige communistische staat is niet meer realistisch. Ik hoop dat u met plezier mijn werkstuk heeft gelezen, en dat u het interessant vond. Fred Roustaie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Week 1ABC: De Franse Revolutie Info: De Franse Tijd (1795 1814) Na de Franse Revolutie werd Napoleon de baas in Frankrijk. Napoleon veroverde veel Europese landen,

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de)

Turken in Kreuzberg. Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) Turken in Kreuzberg Bram Vrielink en Jens Barendsen (2de) 1 OPDRACHT 1 Waarom werd de Berlijnse muur opgericht? Na de 2 e Wereldoorlog werd Duitsland in 2 gedeeltes opgesplitst, te weten West-Duitsland

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

De tijd van: Wereldoorlogen

De tijd van: Wereldoorlogen De tijd van: Wereldoorlogen WoI Interbellum WoII Wereldoorlog I Casus Belli (Latijn, de oorzaak van de oorlog) Wereldoorlog I Tweefronten oorlog: Oostfront/Westfront Tannenberg 1914: Bewegingsoorlog: Verdun

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3)

Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Vervolg en einde van De Koude Oorlog: 1953-1995 (10.1 & 10.3) Na de dood van Stalin leek de Sovjet greep op het Oost Europa wat losser te worden. Chroesjtsjov maakte Stalins misdaden openbaar (destalinisatie),

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit.

8*. Na de dood van Karel de Grote werd de eerste grondslag gelegd voor Grenzen in Europa. Leg uit. Gebruik bron 1 en 2 In 1897 werd in de venen bij Yde het lijk van een ongeveer zestienjarig meisje gevonden. Deze vondst gaf aanleiding tot twee voorlopige conclusies over de leefwijze van het volk waartoe

Nadere informatie

Toetsvragen geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 9 Toetsvragen

Toetsvragen geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 9 Toetsvragen Tijdvak 9 Toetsvragen 1 De Eerste Wereldoorlog brak uit naar aanleiding van een moordaanslag in Serajewo. Maar lang daarvoor groeiden er al tegenstellingen waarbij steeds meer landen werden betrokken.

Nadere informatie

DE GESCHIEDENIS VAN RUSLAND MET POSTZEGELS

DE GESCHIEDENIS VAN RUSLAND MET POSTZEGELS DE GESCHIEDENIS VAN RUSLAND MET POSTZEGELS De eerste postzegels van Rusland werden uitgegeven in 1858.Rusland was toen een Keizerrijk, dat door de familie Romanov ( de Tsaren) Alexander I, Alexander II,

Nadere informatie

35 oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1

35 oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1 35 Oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1. De Tweede Wereldoorlog dankt zijn naam aan: a. Het aantal landen dat erbij betrokken was b. Het feit dat de oorlog in meerdere werelddelen werd uitgevochten

Nadere informatie

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie

China. - De geschiedenis en cultuur van Peking -

China. - De geschiedenis en cultuur van Peking - Pagina 1 Groep 8 Colofon China - De geschiedenis en cultuur van Peking - Leerling - informatie Inleiding In deze les gaan wij het hebben over de Chinese stad Peking. We kijken met elkaar naar een stukje

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 1 woensdag 25 mei 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 1. Bekijk bron 1. De titel van de onderstaande Russische cartoon is: De Amerikaanse stemmachine. De Verenigde Staten drukken op het knopje voor, dat naast het knopje

Nadere informatie

Koude Oorlog. Geschiedenis SO I 4 november 2010. Tijdvak 1

Koude Oorlog. Geschiedenis SO I 4 november 2010. Tijdvak 1 Geschiedenis SO I 4 november 2010 Tijdvak 1 Koude Oorlog Dit SO bestaat uit 40 vragen. 25 openvragen en 15 gesloten vragen. Schrijf de antwoorden op je antwoordblad. 1 2 3 4 5 6 7 In het jaar 1938 werd

Nadere informatie

3 Andere landen waren door de Russen gewoon ingepikt. dat waren :

3 Andere landen waren door de Russen gewoon ingepikt. dat waren : DE KOUDE OORLOG (1945-1989) Koude oorlog? Wat is dat nou weer? Met "de Koude Oorlog" bedoelen we de spanningen tussen de 2 grootste landen van de wereld. Die 2 landen waren de Sovjet-Unie en Amerika. Na

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

S.O. 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2014-2015

S.O. 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2014-2015 S.O. 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2014-2015 Dit S.O. bestaat uit 41 vragen. Je schrijft met een blauwe of zwarte pen. Schrijf netjes en duidelijk. Indien bij een vraag een verklaring wordt gevraagd en de verklaring

Nadere informatie

Belangen: Rusland versus de EU

Belangen: Rusland versus de EU Belangen: Rusland versus de EU Korte omschrijving werkvorm Leerlingen denken na over de redenen waarom Rusland en de EU zich met het conflict in Oekraïne bemoeien. Dit doen zij door eerst een tekst te

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie

Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie Hoofdstuk 5: Koude Oorlog en Dekolonisatie Geschiedenis VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Nieuwe ontwikkelingen na de Tweede Wereldoorlog Nieuwe machtsverhoudingen: Verenigde Staten en de Sovjet-Unie nieuwe supermachten

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b Bijlage VMBO-KB 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke prent over een biddende fabrikant (1907): Onderschrift

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen.

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013 Staat en Natie Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. In de 17 e en de 18 e eeuw ontstond er in Europa een politieke en filosofische stroming,

Nadere informatie

Indelen 1. Voor in het schrift komen de aantekeningen te staan en ook de uitwerkingen 2. Achterin het schrift komen de opdrachten te staan

Indelen 1. Voor in het schrift komen de aantekeningen te staan en ook de uitwerkingen 2. Achterin het schrift komen de opdrachten te staan Antwoordkernen bij Eureka 3M, Amersfoort 2014-2015 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De bedoeling is, dat je

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2010 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 53 punten

Nadere informatie

Nederland. Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Welke bekende persoon is er altijd bij?

Nederland. Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Welke bekende persoon is er altijd bij? Nederland Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Waar? (vul in) Op de. in (plaats) Waarom zijn al die mensen daar?... Welke bekende persoon is er altijd bij?. Hoe heet het meisje rechts? Haar moeder viert

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 Welke kaart geeft de historisch

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2004 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2004 - I E KOUE OORLOG + NEERLN EN E VERENIGE STTEN N E TWEEE WERELOORLOG 2p 24 Hieronder staan vijf voorstellen voor afspraken over uitsland na de Tweede Wereldoorlog: 1 uitsland moet gedemilitariseerd worden.

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie

Naam:.. Fotokopie begrippen

Naam:.. Fotokopie begrippen Tl3_begrippen.doc Naam:.. Fotokopie begrippen 1. Het communisme + vragen 2. Rusland rond 1917 + vragen 3. Stalin 4. West-Europa in de tijd van de Industriële Revolutie + vragen 5. De sociale kwestie en

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 1 tijdvak 1 donderdag 22 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 42 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2010 tijdvak 1 vrijdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 39 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54 punten

Nadere informatie

Examen VMBO-KB 2015. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-KB 2015. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-KB 2015 tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 40 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Verboden om te zeggen

Verboden om te zeggen Verboden om te zeggen Wat is het? Met deze oefening leert de leerling beredeneren en argumenteren door begrippen toe te passen en in een bepaalde context te plaatsen. Kennis van het onderwerp waarmee wordt

Nadere informatie

> Lees In de loopgraven. > Lees Nieuwe wapens.

> Lees In de loopgraven. > Lees Nieuwe wapens. LB -. Nederland doet niet mee > Lees Ruzie in Europa. Leg uit waarom Nederland toch met de oorlog te maken krijgt. Gebruik de volgende woorden: vluchten kamp voedsel België. In 9 krijgen twee landen ruzie

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL 2005

Examen VMBO-GL en TL 2005 Examen VMBO-GL en TL 2005 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 9.00 11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL

geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Gebruik het bronnenboekje. Dit examen bestaat uit 39 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Wat is een dictatuur?

Wat is een dictatuur? Wat is een dictatuur? Een dictatuur is een regeringsvorm waarin alle macht in handen is van één persoon of van één groep mensen. In verreweg de meeste gevallen komt een dictatuur tot stand na gebruik van

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2012 1 tijdvak 1 dinsdag 15 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 44 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/25770 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/25770 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/25770 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Van Thuy, Pham Title: Beyond political skin : convergent paths to an independent

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Onderduiken Mijn spreekbeurt gaat over mensen die in de tweede wereldoorlog zijn ondergedoken. Mijn werkstuk heb ik gemaakt over Anne Frank. Anne Frank is in de tweede wereld oorlog ook ondergedoken. Vandaar

Nadere informatie

Bibliografie blz.1 2

Bibliografie blz.1 2 0 Voorwoord/Inleiding blz. 3 Wie was M ao Zedong? blz. 4 Hoe kwam Mao aan de macht? blz. 5 Mao s rode boekje. blz. 6 Wat is het Maoïsme? blz. 7 Mao s ideeën. blz. 8 Mao s relaties. blz. 9 Mao s overlijden.

Nadere informatie

Lastige woorden 3 Blad 1

Lastige woorden 3 Blad 1 Lastige woorden 3 Blad 1 Les 1 Nederland doet niet mee neutraal Als je geen partij kiest. loopgraaf Een gat of geul in de grond waarin je beschermd bent tegen kogels. explosie Een ontploffing. vlammenwerper

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014. Mr. Muilder Maatschappij

HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014. Mr. Muilder Maatschappij HUSEYIN UCAR 4B 18-3-2014 Mr. Muilder Maatschappij Voorwoord Omschrijving: Een dictatuur is dat een iemand de absolute macht heeft en dat er in dat land geen democratie heerst. Motivatie: Ik heb voor dit

Nadere informatie

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG!

MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! MODULE I EUROPA: NOOIT MEER OORLOG! I.I De geboorte van de Europese Unie Zoals jullie waarschijnlijk wel weten zijn er de vorige eeuwen veel oorlogen in Europa geweest. Vooral de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

Nadere informatie

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam Leerlingen handout stadswandeling Amsterdam Groep 1: de Surp Hoki Armeens Apostolische kerk Adres: Kromboomsloot 22, Amsterdam Namen leerlingen: In deze handout staat alle informatie die je nodig hebt

Nadere informatie

2

2 1 2 3 4 5 6 Mt 16,21 7 8 9 10 Ze spraken met elkaar over alles wat er gebeurd was. 15 Terwijl ze zo liepen te praten, kwam er iemand bij hen lopen. Het was Jezus, 16 maar de leerlingen herkenden hem niet.

Nadere informatie

Referentie onderzoek

Referentie onderzoek Referentie onderzoek Project Vrij Research - Harald Warmelink 12-06-2016 - Michelle Avis - G&I1A Inleiding Als onderdeel van het schoolproject Vrij ga ik, samen met een groepje klasgenoten, een installatie/spel

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

Geschiedenis Tweede Wereldoorlog groep 8

Geschiedenis Tweede Wereldoorlog groep 8 Film 1 Gewapend verzet Gewapend verzet duurt 19:42 minuten en is aflevering 7 uit de serie: 13 in de oorlog: http://13indeoorlog.nps.nl/uitzending7.html. In de Tweede Wereldoorlog was er ook verzet tegen

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2009 - I Historisch overzicht vanaf 1900 2p 16 Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden veel nieuwe wapens op grote schaal toegepast. Dit werd mogelijk gemaakt door technische ontwikkelingen. Geef van deze nieuwe

Nadere informatie

Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea

Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea Opgave 4 Conflict Noord-Korea en Zuid-Korea Bij deze opgave horen figuur 3 en de teksten 7 tot en met uit het bronnenboekje. Gebruik tekst 7. Er zijn twee vormen van dictaturen: autoritaire en totalitaire

Nadere informatie

Koloniën worden onafhankelijk

Koloniën worden onafhankelijk Koloniën worden onafhankelijk 10.2 Onderzoeksvragen : Wat waren de oorzaken en gevolgen van de dekolonisatie na 1945? Kenmerkende aspecten : De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie

Nadere informatie

1. Zinloos geweld. zinloos geweld vandalisme pesten Lieveheersbeestje 2. Wapens. In de prehistorie: pijl en boog bijlen knotsen

1. Zinloos geweld. zinloos geweld vandalisme pesten Lieveheersbeestje 2. Wapens. In de prehistorie: pijl en boog bijlen knotsen 1. Zinloos geweld. Alle vormen van geweld of agressiviteit zijn zinloos geweld. Geweld dat je moet gebruiken om jezelf of iemand anders uit een levensbedreigende situatie te redden, rekenen we niet tot

Nadere informatie

Naam: FLORIS DE VIJFDE

Naam: FLORIS DE VIJFDE Naam: FLORIS DE VIJFDE Floris V leefde van 1256 tot 1296. Hij was een graaf, een edelman. Nederland zag er in de tijd van Floris V heel anders uit dan nu. Er woonden weinig mensen. Verschillende edelen

Nadere informatie

Hoofdstuk 7: De Vietnam Oorlog (1963-1973)

Hoofdstuk 7: De Vietnam Oorlog (1963-1973) Hoofdstuk 7: De Vietnam Oorlog (1963-1973) Geschiedenis HAVO 2011/2012 www.lyceo.nl 1963-1973 De oorlog in Vietnam De oorlog aan het thuisfront 1963 1969: Johnson 1969 1973: Nixon De rol van de media De

Nadere informatie

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 1 maandag 18 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het

Nadere informatie

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad

Waar gebeurde het? Korte omschrijving. Lesdoel. Lesbeschrijving. Materiaal. Docentenblad Docentenblad Waar gebeurde het? Korte omschrijving In de strip worden vaak plaatsen genoemd. Er zijn drie kaartjes (Nederland, Europa en de wereld) en een aantal stripplaatjes waarin plaatsen genoemd worden.

Nadere informatie

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten

Arigato. opdrachtenblad. Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Arigato opdrachtenblad Regie: Anielle Webster Scenario: Sandra Beerends Jaar: 2012 Duur: 10 minuten Lesuurpakket Arigato Thema s: oorlogsverleden; mensenrechten; vergeven; herdenken. Verdiepingsopdrachten:

Nadere informatie

!"#$%&'&(%)*#+&,-#./##

!#$%&'&(%)*#+&,-#./## Brandaan samenvatting groep 6 Mijn Malmberg!"$%&'&(%)*+&,-./ :%$)-%330); (%)*+&0)&1$23.*%$!"$%&%'%"()%"$%%%*++%,$-%$%,./"$%%",)01%"2%./"3,)014/"$%.5./"$6785(%,$/8+/54%( 9%"(,*8'/"$%4/"$%.67.'/"/:;11%"1>>?.)%$%"*)($%4%.%+%,%.$"//,$%&%5(/$6

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politicus schrijft aan zijn vrouw (12 april 1848):

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen Tijdvak 7 Toetsvragen 1 In de Tijd van Pruiken en Revoluties hielden kooplieden uit de Republiek zich bezig met de zogenaamde driehoekshandel. Tussen welke gebieden vond deze driehoekshandel plaats? A

Nadere informatie

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.

Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen. Examen VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 1 dinsdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 10 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 10 Toetsvragen Tijdvak 10 Toetsvragen 1 In de loop van de twintigste eeuw zijn er grote veranderingen geweest in de relatie tussen de Europese landen en hun kolonies overzee. De Europese landen kregen steeds minder greep

Nadere informatie

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland Nationale herdenking in Nederland Hebben we in Nederland de oorlog altijd zo herdacht? - een kleine herdenkingsgeschiedenis

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld In meer dan dertig landen in de wereld is er oorlog. Wereldwijd zijn er dus miljoenen kinderen die een oorlog meemaken. Vraag 1. Kun je drie landen noemen

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 13.30 15.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE BB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen

Nadere informatie

De hereniging van Duitsland

De hereniging van Duitsland De hereniging van Duitsland 9 november is voor onze oosterburen een bijzondere dag. Op die dag in 1989 viel namelijk de Berlijnse muur en die ingrijpende gebeurtenis wordt nog steeds elk jaar in het hele

Nadere informatie

Herdenking Capitulaties Wageningen

Herdenking Capitulaties Wageningen SPEECH SYMPOSIUM 5 MEI 2009 60 jaar NAVO Clemens Cornielje Voorzitter Nationaal Comité Herdenking Capitulaties Wageningen Dames en heren, De détente tussen oost en west was ook in Gelderland voelbaar.

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Er worden heel veel kinderen geboren. Werkblad 22 Ω Na 1945 Ω Les 1: Dertig jaar verschil Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Er worden heel veel kinderen geboren. Werkblad 22 Ω Na 1945 Ω Les 1: Dertig jaar verschil Naam: Werkblad Ω Na 945 Ω Les : Dertig jaar verschil In de Tweede Wereldoorlog is er veel vernield in Nederland. Na de oorlog is er Na de Tweede Wereldoorlog geen geld meer om het land op te bouwen. De Verenigde

Nadere informatie

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen

De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. De Vietnam-oorlog. Twee grote processen Koude Oorlog Amerikaanse buitenlandse politiek communisme rivaliteiten tussen de Sovjet-Unie en China nationalistische bewegingen dekolonisatie Twee grote processen Koude oorlog Nationalisme en dekolonisatie

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje 800045-2-612b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Kiesgerechtigden (als percentage van de bevolking van

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

Week 1. Het noorden van een windroos wijst naar boven. Het zuiden wijst naar beneden. Het oosten naar rechts. Het westen naar links.

Week 1. Het noorden van een windroos wijst naar boven. Het zuiden wijst naar beneden. Het oosten naar rechts. Het westen naar links. Week 1 Info: Europa Er zijn zeven werelddelen: Noord-Amerika, Zuid Amerika, Afrika, Europa, Azië, Australië en Antarctica. Europa bestaat uit 45 landen. Nederland hoort bij Europa. Het noorden van een

Nadere informatie

Sessie 64. Meningen over Johan van Oldenbarnevelt. Mening in 1618. Mening Nu. Niet waar of Valt niet te zeggen

Sessie 64. Meningen over Johan van Oldenbarnevelt. Mening in 1618. Mening Nu. Niet waar of Valt niet te zeggen Sessie 64. Meningen over Johan van Oldenbarnevelt Mening in 1618 Mening Nu Niet waar of Valt niet te zeggen Sessie 64. Uitspraken over Johan van Oldenbarnevelt Johan van Oldenbarnevelt verdiende het om

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-15-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-15-2-b Bijlage VMBO-KB 2015 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-15-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een tekst op een website over de viering van 200 jaar koninkrijk

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 1 Kroatië toegetreden tot de EU Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 en figuur 1. Inleiding Kroatië is een van de staten in de Balkan die voorheen tot Joegoslavië behoorden. In 1991 verklaarde

Nadere informatie

HERDENKING JOODS MONUMENT

HERDENKING JOODS MONUMENT HERDENKING JOODS MONUMENT Op vrijdag 9 maart zullen de leerlingen aanwezig zijn bij de herdenking van het Joods monument op het terrein van voormalig Groot Bronswijk. Tijdens deze herdenking zullen de

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2013 tijdvak 1 dinsdag 21 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 41 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 55

Nadere informatie

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...

1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN... HET CONGRES VAN WENEN 1. WAT VOORAFGING...1 2. HET CONGRES VAN WENEN...2 2.1. BESLISSINGEN...3 2.2. GEVOLGEN...6 2.3. BELANG VAN HET CONGRES VAN WENEN...7 3.1. Het Congres van Wenen en de restauratie Het

Nadere informatie