Kernproject risicomanagement

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kernproject risicomanagement"

Transcriptie

1 Kernproject risicomanagement 1

2 Inhoudsopgave 1. Inkadering kernproject Probleemstelling en achtergronden Randvoorwaarden en uitgangspunten Deelprojecten en op te leveren eindproducten Risico s en voortgangsbewaking Samenhang met andere kernprojecten Commitment en communicatie Planning van capaciteit en middelen... 7

3 1. Inkadering kernproject 1.1. Bestuurlijk kader NIVRA In de NIVRA bestuursvergadering van 29 maart 2008 zijn acht kernthema s voor vastgesteld. Een daarvan is Risicomanagement. In de notitie Prioriteiten 2008 van 10 april 2008 is dit kernthema uitgewerkt als volgt:. De behoefte aan verantwoording op het gebied van bijvoorbeeld ESG (Environment, Social and Governance) geeft voeding aan de discussies rond risicomanagement. Het belang van een adequaat risicomanagement wordt steeds pregnanter onder invloed van de kredietcrisis en de eisen die voortvloeien uit wet- en regelgeving (o.a. Code Tabaksblat en Basel II ). In eerdere projecten (Corporate Governance) is reeds een algemeen kader ontwikkeld met betrekking tot risicomanagement. In dit projectvoorstel wordt het onderwerp verder uitgewerkt in een aantal concrete deelprojecten. De input voor het projectvoorstel is mede afkomstig vanuit discussies in de werkgroep Interne beheersing/ Adviesgroep Corporate Governance en de kick-off sessie met enkele NIVRA medewerkers en - bestuursleden op 23 juni j.l. In de Adviesgroep Corporate Governance hebben de volgende personen zitting: Erik Mouthaan voorzitter (Deloitte), Remko Renes (KPMG), Jos de Groot (PwC), Bart van Beurden (Ernst & Young), Michel Kee (IAD Heineken en lid INTAC), Ellen van Schoten (Algemene Rekenkamer), Petra de Bie (zelfstandig consultant en linking pin IIA Nederland), Peter van der Knaap (KPMG en linking pin NOREA), Wilmar de Munnik (Corporatieholding Friesland en Rijks Universiteit Groningen), Simone Heidema (Corgwell CPI Governance), Arthur Izeboud (Resources Global Professionals), John Bendermacher (Robeco en linking pin SBBB) en Johan Scheffe (NIVRA) Relatie met voorafgaand project Het kernproject Risicomanagement staat niet op zichzelf, de basis is gelegd in het kernproject Corporate Governance dat o.a. heeft geleid tot de Discussion paper Risk management and internal control systems die het NIVRA in oktober 2007 heeft gepubliceerd. Daarnaast is in het voorjaar 2008 onderzoek uitgevoerd naar de verslaggeving over risicomanagement. Dit onderzoek heeft geleid in juni 2008 tot de publicatie van het NIVRA onderzoeksrapport Inzicht in Onzekerheid, in het kader van de cyclus Het NIVRA in het maatschappelijk debat. Een debat over de waarde van goed risicomanagement en de bijbehorende verantwoording vond plaats tijdens een goed bezocht seminar op 24 juni Maatschappelijk krachtenveld Vanuit de behoefte aan zekerheid omtrent de winstgevendheid en/of continuïteit van organisaties in de profit en de non-profit sector is de laatste jaren veel aandacht geschonken aan de kwaliteit van de interne risicobeheersings en controle systemen en de wijze waarop organisaties verantwoording af dienen te leggen over de mate waarin zij de risico s beheersen. De naleving van de Code Tabaksblat op dit terrein blijkt in de praktijk tot veel vragen en onduidelijkheden te leiden. Externe partijen zoals toezichthouders, beleggers, banken en bijvoorbeeld ook de belastingdienst hechten steeds meer waarde aan een goed systeem van risicomanagement. In juli 2008 heeft de Monitoring Commissie Corporate Governance (Frijns) voorstellen gepubliceerd om de Code Tabaksblat op het terrein van o.a. risicomanagement aan te passen. Het NIVRA zal in september 2008 reageren op deze voorstellen. Kernproject risicomanagement 1

4 1.4. Belanghebbende partijen De stakeholders bij risicomanagement zijn divers, waarbij de informatiebehoefte kan verschillen. Om te kunnen inspelen op de behoefte van stakeholders, is het nodig om vast te stellen wie ze zijn en wat hun informatiebehoefte precies inhoudt. Wat verwacht de gebruiker van de accountant als deze bij een verantwoording over risicomanagement is betrokken en wat ziet hij bij voorkeur als eindproduct? De accountant kan in diverse rollen betrokken zijn bij risicomanagement. 1. Als openbaar accountant in het kader van de jaarrekeningcontrole, als assuranceprovidor en/of als adviseur bij de implementatie van risicomanagement. 2. Als intern accountant zowel bij de implementatie van risicomanagement als het geven van assurance bij de uitkomsten en/of het proces van risicomanagement. 3. Als accountant in de publieke sector in de hierboven beschreven rollen. 4. Als accountant in business als adviseur, risicomanager en andere functies binnen organisaties. De dialoog met de stakeholders is belangrijk. Een (nieuwe) verwachtingskloof op het gebied van risicomanagement valt te voorkomen door participatie van en communicatie met alle betrokken partijen. Het betekent ook, dat het kernproject Risicomanagement alleen kan slagen als de stakeholders bij dit onderwerp voldoende zijn betrokken. Het maatschappelijk verkeer als stakeholder is een onwerkbaar begrip. Het is beter om de belanghebbende partijen in een aantal groepen in te delen: Intern: alle partijen die binnen de organisatie betrokken zijn bij Risicomanagement. Dit betreft bestuur en management, toezichthouders (raad van toezicht of raad van commissarissen), risicomanagers, controllers, internal auditors en externe accountants; Extern: alle partijen buiten de organisatie. Dit betreft aandeelhouders en verschaffers van eigen vermogen, analisten, kredietverschaffers, leveranciers en afnemers, toezichthouders, overheid en regelgevende instanties en brancheverenigingen. Het commitment bij het kernproject Risicomanagement valt met name te bereiken via de pluriforme Adviesgroep Corporate Governance waarin ook gelieerde organisaties zoals NOREA, IIA en CI zijn vertegenwoordigd. 2. Probleemstelling en achtergronden Probleemstelling Bij stakeholders bestaat behoefte aan duidelijkheid omtrent risicomanagement en de diverse rollen die accountants kunnen spelen bij dit onderwerp. Dit leidt tot de volgende probleemstelling: In hoeverre kan de accountant bijdragen aan de actuele discussie over risicomanagement vanuit het perspectief van de verschillende rollen die accountants in kunnen nemen. Hierbij spelen de volgende achtergronden: Er is geen uniform referentiekader beschikbaar. Er bestaan nog geen algemeen aanvaarde grondslagen voor risicomanagement. De functie van risicomanager is nog onvoldoende uitgewerkt. Er is momenteel wel sprake van een verdere professionalisering van het beroep door middel van opleidingen, certificering en een beroepsorganisatie. 2 Koninklijk NIVRA

5 De diversiteit van risico s en risicomanagement systemen is groot. Naarmate de informatie over risico s en beheersingssystemen meer kwalitatief van aard is en verder afstaat van financiële systemen zijn deze moeilijker te meten; De kwaliteitseisen voor risicomanagement, de wijze waarop dit wordt ingevuld, de wijze waarop hierover verantwoording wordt afgelegd en de beroepsregels voor accountants in dit kader zijn nog onvoldoende uitgewerkt. Indien assurance van accountants wordt gevraagd is er behoefte aan een algemeen conceptueel kader, dat voor de accountant een basis biedt om in de concrete situatie te voldoen aan de behoefte van stakeholders aan zekerheid over de betrouwbaarheid van de risicomanagement verantwoording. Het bestaande Stramien voor assurance-opdrachten (NV COS) geeft wel voorbeelden van niet-financiële informatie, maar gaat niet in op de specifieke kenmerken. Opgemerkt wordt dat zo veel mogelijk aansluiting zal worden gezocht bij het NIVRA kernproject NFI (Niet Financiële Informatie). Daarnaast. dienen de internationale ontwikkelingen op het terrein van risicomanagement goed te worden gevolgd. Via participatie in diverse FEE werkgroepen en deelname aan het ISO proces dat leidt tot een internationale norm voor risicomanagement wordt hier verder invulling aan gegeven. 3. Randvoorwaarden en uitgangspunten Om het project te laten slagen moet rekening worden gehouden met een aantal randvoorwaarden en uitgangspunten. Ze vormen in feite de kritische succesfactoren: 1. Commitment bij de stakeholders. Het kernproject moet vooral extern zijn gericht, dit zorgt ervoor dat de uitkomsten maximaal aansluiten op de wensen van de stakeholders. Het valt in dit kader te overwegen om ook een marktonderzoek uit te voeren. Het project moet uitdrukkelijk niet alleen vanuit accountantsperspectief worden ingestoken; 2. Commitment betekent naast participatie in het project vooral veel communicatie over de rol van de accountant en de (assurance)producten die hij kan opleveren; 3. Het gaat om het volledige proces van risicomanagement. De accountant kan in de verschillende fasen van dit proces een rol spelen, hetgeen een nauwe afstemming impliceert met andere (controle)organen binnen de organisatie. De NIVRA Discussion paper Risk management and internal control systems en het NIVRA onderzoeksrapport Inzicht in Onzekerheid vormen een belangrijke basis voor het kernproject Risicomanagement. In enkele deelprojecten zal ook aandacht worden geschonken aan internationale initiatieven en best practices. 4. Deelprojecten en op te leveren eindproducten Het kernproject Risicomanagement bestaat uit een aantal deelprojecten die ieder worden afgesloten met één of meerdere deliverables. 4.1 Deelproject: Conceptueel kader Het is van belang dat het accountantsberoep over referentiekader beschikt dat dient als kapstok om de discussie over risicomanagement te voeren en als basis voor het geven van nadere guidance. De afgelopen twee jaar zijn hiervoor al de nodige aanzetten gegeven, die het komend jaar leiden tot de volgende deliverables. Kernproject risicomanagement 3

6 1a De definitieve Discussion paper Risk management and internal control systems. De concept Discussion Paper is in oktober 2007 aangeboden aan de voorzitter. van de Monitoring Cie. (Frijns) en is o.a. met een persoonlijk schrijven van Gert Smit toegestuurd naar de CFO's van alle Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen. Het stuk is tevens op de NIVRA website geplaatst en is al meer dan 1000 maal gedownload. De uiterste reactiedatum is vastgesteld op 1 februari In het stuk worden voorstellen gedaan voor de nadere invulling van risicomanagement inclusief de bijbehorende verantwoordelijkheden en de wijze waarop verantwoording wordt afgelegd door de organisatie. Er zijn 4 reacties ontvangen die momenteel worden beoordeeld door de Adviesgroep Corporate Governance. Daarna wordt een definitieve versie uitgebracht. Tevens komt er een Nederlandstalige versie. Deze stukken zullen in het najaar 2008 beschikbaar komen. 1b Reactie NIVRA op voorstellen Monitoring Commissie Uit het derde rapport van de Monitoring Cie. (Frijns) blijkt overigens dat de visie van het NIVRA weliswaar wordt genoemd maar dat een aantal punten uit de Discussion Paper niet zijn overgenomen in de aanbevelingen van de MC. In juni 2008 heeft de Monitoring Commissie voorstellen gepubliceerd met betrekking tot aanpassing van de Code Tabaksblat. Een van deze voorstellen heeft betrekking op de In control verklaring van het management. Het NIVRA zal mede op basis van de uitgangspunten in de Discussion paper reageren op deze voorstellen. Deze reactie wordt in september 2008 verstuurd. 4.2 Deelproject: Verantwoording en Assurance Rond verantwoording van en assurance bij risicomanagement spelen zich enkele concrete en actuele discussies af. Dit leidt tot de volgende deliverables : 2a Nalevingsonderzoek Audit Alert 18 Naar aanleiding van een verzoek vanuit de Monitoring Cie. CG wordt onderzoek gedaan naar de naleving van Audit Alert nr. 18 door accountants bij de kleinere beursgenoteerde ondernemingen. De uitkomsten worden in oktober 2008 verwacht. Deze audit alert heeft het NIVRA in januari 2005 gepubliceerd (als Audit Alert nr. 14) naar aanleiding van de Code Tabaksblat. 2b Aanpassing Audit Alert 18 Audit Alert 18 dient aangepast te worden op basis van de guidance en voorstellen (juni 2008) van de Monitoring Commissie en wijzigingen in de regelgeving voor accountants. In de CCR vergadering van 14 februari 2008 is besloten om tevens de komende aanpassingen in BW 2 titel 9 te verwerken. Deze aanpassingen betreffen de verplichte corporate governance verklaring (op basis van EG Richtlijn 2006/46 van 14 juni 2006) in de jaarverslagen van beursgenoteerde ondernemingen. De aangepaste Audit Alert dient uiterlijk december 2008 gepubliceerd te worden. 4 Koninklijk NIVRA

7 2c Onderzoek naar RvC verslagen in jaarverslagen 2007 Onderzoek naar de jaarverslagen 2007 van de 75 AEX, AMX en ASCX beursfondsen. De verslagen van de Raden van Commissarissen worden onderzocht en beoordeeld op informatieve waarde. De Code Tabaksblat speelt hierin een belangrijke rol;. Dit onderzoek wordt tezamen met Prof. Dr. Auke de Bos RA uitgevoerd mede ten behoeve van de NIVRA publicatie Het Jaar Verslagen 2007 die in januari 2009 uit zal komen. Waarschijnlijk zullen ook andere publicaties op basis van dit onderzoek verschijnen. 2d Assurance bij In Control statements Op basis van een praktijkvoorbeeld wordt onderzoek gedaan naar een mogelijke Nederlandse standaard en/of praktijkhandreiking voor het geven van Assurance over een In Control statement van het management, waarbij eerst wordt nagegaan in hoeverre Assurance is gewenst. Dit deelproject zal met name in het eerste halfjaar 2009 tot concrete deliverables leiden. 4.3 Deelproject: Verdeling van rollen en verantwoordelijkheden Om een goed functioneren van de Financial Reporting Supply Chain te waarborgen is het van belang dat de diverse schakels in de keten hecht met elkaar samenwerken. Rollen en taken dienen helder te zijn en nauw op elkaar afgestemd. Dit leidt tot de volgende deliverables. 3a NIVRA- onderzoek en seminar Bondgenoten op afstand (over de relatie tussen audit commissies en interne accountants) Via deskresearch en interviews met hoofden van Audit Commissies en Internal Audit afdelingen worden best practices geïdentificeerd. Dit deelproject wordt in samenwerking met IIA Nederland uitgevoerd. De uitkomsten van het onderzoek worden gepresenteerd tijdens een seminar (30 september 2008) in het kader van de NIVRA debatcyclus. 3b Onderzoek: samenwerking interne en externe accountants Dit onderzoek dient inzicht te geven in de wijze waarop interne en externe accountants samenwerken. Naar verwachting zullen hieruit ook nieuwe inzichten voortkomen als het gaat om Assurance rondom In Control statements (zie 2d)en het proces van risicomanagement. Dit deelproject wordt eveneens in samenwerking met IIA Nederland uitgevoerd. De resultaten zullen in het najaar 2008 gepubliceerd worden. 4.4 Deelproject: Gedrag en cultuur Een adequate risicobeheersing kan alleen gedijen op een goede voedingsbodem. Cultuur en gedrag vormen essentiële voorwaarden voor een juiste toepassing van regels en procedures. 4 Onderzoek naar soft controls aan de top (waaronder integriteit) Er is een startnotitie opgesteld naar aanleiding van een brainstormsessie. Deze notitie zal verder worden uitgewerkt in concrete vervolgstappen. Een van deze stappen betreft een VERA cursus Auditen van soft controls ontwikkeld die zeer goed wordt bezocht Kernproject risicomanagement 5

8 en die in 2008 verder wordt geoptimaliseerd mede n.a.v. laatste inzichten en evaluaties deelnemers. Tevens participeert het NIVRA in een promotie onderzoek van de Rijks Universiteit Groningen waarin o.a. instrumenten worden ontwikkeld ten behoeve van de evaluatie van Raden van Commissarissen en Bestuur. Naar verwachting zullen in de tweede helft van 2009 de eerste resultaten bekend zijn. In het najaar 2008 wordt een ronde tafelbijeenkomst georganiseerd over de gedragsmatige aspecten van interne beheersing. 4.5 Deelname in externe organen/projecten Het NIVRA participeert o.a. in 2 FEE-projecten: Assurance on Corporate Governance Audit Committees and the relation with the auditor. Tevens neemt NIVRA neemt deel aan de Nederlandse normcommissie die een belangrijke rol speelt in de totstandkoming van de internationale norm voor risicomanagement: ISO Risico s en voortgangsbewaking In elk project zijn risico s te onderkennen. Ze hangen samen met de kritische succesfactoren. Om de risico s te beheersen is een goede voortgangsbewaking nodig. Hieronder worden de belangrijkste risico s genoemd en de bijpassende beheersingsmaatregelen: 1. Het onderzoeksterrein van het project wordt te breed, en/of te versnipperd waardoor binnen de projectperiode geen concrete eindproducten opgeleverd worden. Tijdens het project overlegt de projectleider periodiek met het verantwoordelijke MT-lid. Ook de Adviesgroep Corporate Governance speelt hierin een belangrijke rol. 2. Het kernproject levert onvoldoende toegevoegde waarde op, waardoor de beoogde discussie niet van de grond komt. Er worden een producten opgeleverd waarop niemand zit te wachten. Om dit te voorkomen is een goede communicatie met de stakeholders nodig. Hierdoor wordt commitment bereikt en zijn zij bereid om actief aan het kernproject deel te nemen. Zoals hierboven vermeld speelt de Adviesgroep Corporate Governance hierin een belangrijke rol. 3. Het project loopt vertraging op door capaciteitsgebrek. Dit is vooral afhankelijk van de beschikbare bureaucapaciteit. Het is belangrijk om te werken met een relatief kleine projectgroep. 6. Samenhang met andere kernprojecten Voor zijn acht kernprojecten benoemd binnen twee hoofdthema s. Het Kernproject Risicomanagement valt binnen het hoofdthema Het maatschappelijk debat (activiteiten ten behoeve van de samenleving en het beroep). Er bestaan raakvlakken met de volgende thema s/projecten: 6 Koninklijk NIVRA

9 Verantwoording en Assurance van niet-financiële informatie. In het maatschappelijk verkeer bestaat een toenemende behoefte aan verantwoording en assurance van niet financiële informatie. In dit project wordt onderzocht op welke wijze accountants invulling kunnen geven aan deze behoefte. Innovatie en ontwikkeling. Het opstellen van een conceptueel kader voor de verantwoording en assurance van niet-financiële informatie zoals bijvoorbeeld een In Control Statement is een voorbeeld van innovatie. Voorkomen moet worden dat dubbeling optreedt en dat visies of standpunten van elkaar gaan afwijken. Hier ligt een rol voor het MT. De verantwoordelijke MT-leden kunnen erop toezien, dat de onder hun verantwoordelijkheid vallende kernprojecten met elkaar in de pas lopen. De betreffende projectleiders zullen periodiek of ad-hoc overleg met elkaar moeten hebben.dit betreft minimaal het kennisnemen van elkaars projectplannen en concept publicaties. 7. Commitment en communicatie Het belang van commitment en communicatie is op diverse plaatsen in dit projectvoorstel aan de orde geweest. Ook zijn al een aantal acties benoemd. Dit hoofdstuk geeft een kort overzicht van de belangrijkste maatregelen: 1. Vanaf de start moet het kernproject (doel en eindproducten) naar buiten gecommuniceerd worden. Dit betreft zowel algemene bekendheid in het kader van de NIVRA kernthema s , als gerichte communicatie naar de stakeholders/doelgroepen van dit kernproject. Te denken valt aan: Het inrichten van een speciale, direct toegankelijke webpagina over het project; Nieuwsberichten in De Accountant en nog te selecteren (vak)bladen; Vermelding in het digitale NIVRA Nieuws en op Accountant.nl; 2. Het instellen van een klankbordgroep. Deze groep treedt niet sturend op, maar dient vooral als sparring-partner tijdens het project. De aansturing van het project blijft in handen van het NIVRA bestuur (op hoofdlijnen) en het verantwoordelijke MT-lid (directe aansturing). De reeds eerder genoemde Adviesgroep Corporate Governance zal deze rol vervullen. 8. Planning van capaciteit en middelen Projectplanning De diverse deelprojecten worden via het NIVRA Project Management Systeem bewaakt en gevolgd. Per deelproject is een globale planning bepaald. Capaciteit en middelen De benodigde capaciteit en middelen bestaan uit twee onderdelen: de benodigde capaciteit in manuren en het beschikbare financiële budget. Aan bureaucapaciteit is ongeveer 1 FTE nodig (0,6 FTE projectleider, Johan Scheffe, en 0,4 FTE voor ondersteuning/begeleiding). Het financiële budget betreft de kosten voor: promotie onderzoek RUG, eventueel marktonderzoek, uitgeven en vertalen Discussion paper, communicatie en het organiseren Kernproject risicomanagement 7

10 van de ronde tafel bijeenkomsten. De kosten hiervan volgens een eerste indicatieve schatting bedragen ca Koninklijk NIVRA

Kernproject Assurance en verantwoording van digitale informatie

Kernproject Assurance en verantwoording van digitale informatie Kernproject Assurance en verantwoording van digitale informatie 1 Inhoudsopgave 1. Aanleiding kernproject 1 2. Opdrachtformulering en aanpak 4 3. Randvoorwaarden en uitgangspunten 6 4. Op te leveren eindproducten

Nadere informatie

PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit

PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit Van commissie Peters naar commissie Van Manen, een statusupdate PAS Conferentie 3 december 2015 Gefeliciteerd! PAS Conferentie

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

NBA LIO, Ledengroep Intern en Overheidsaccountants Jaarplan 2015

NBA LIO, Ledengroep Intern en Overheidsaccountants Jaarplan 2015 NBA LIO, Ledengroep Intern en Overheidsaccountants Jaarplan 2015 1 0.Inleiding 0.1 Ledengroep Intern en Overheidsaccountants (LIO) LIO is één van de drie ledengroepen van de Nederlandse Beroepsorganisatie

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

RvC-verslagen geven weinig inzicht

RvC-verslagen geven weinig inzicht RvC-verslagen geven weinig inzicht Erasmus Universiteit Rotterdam September 2010 Dr. Mijntje Lückerath-Rovers Drs. Margot Scheltema contact: luckerath@frg.eur.nl Het onderzoek Ondernemingen : Van 60 ondernemingen

Nadere informatie

Niet-financiële informatie (NFI) in Nederland

Niet-financiële informatie (NFI) in Nederland Niet-financiële informatie (NFI) in Nederland Koninklijk NIVRA Michèl J.P. Admiraal RA IBR 7 december 2009 1 Inhoud van deze presentatie 1. Voorstellen spreker 2. State of the art in Nederland 3. NIVRA

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

IIA Nederland Commissie Vaktechniek(CPP) Jaarplan Commissie Vaktechniek 2008

IIA Nederland Commissie Vaktechniek(CPP) Jaarplan Commissie Vaktechniek 2008 1 1 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Samenstelling 3. Verantwoordelijkheden en doelstellingen 4. Werkwijze 5. Activiteiten 2008 6. Begroting 2008 2 3 1. Inleiding Dit jaarplan geeft de samenstelling, de

Nadere informatie

Met de gebruiker aan tafel

Met de gebruiker aan tafel Met de gebruiker aan tafel Brainstormen over niet-financiële informatie (NFI) Met de gebruiker aan tafel 1 Dagprogramma 12 mei 2009 10.00 12.00 : De bestuurlijke agenda 12.00 13.00 : Pauze met lunch 13.00

Nadere informatie

NBA LIO, Ledengroep Intern en Overheidsaccountants Jaarplan 2016

NBA LIO, Ledengroep Intern en Overheidsaccountants Jaarplan 2016 NBA LIO, Ledengroep Intern en Overheidsaccountants Jaarplan 2016 1 1.Inleiding 1.1 Ledengroep Intern en Overheidsaccountants (LIO) LIO is één van de drie ledengroepen van de Nederlandse Beroepsorganisatie

Nadere informatie

De Internal auditor bij Nederlandse beursfondsen.

De Internal auditor bij Nederlandse beursfondsen. De Internal auditor bij Nederlandse beursfondsen. 1. Inleiding Corporate governance ontwikkelingen en codes hebben internationaal een positieve invloed op de beslissing om een interne audit dienst (hierna

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! 1! Inrichting van de IAF! zoals het moet! Esther Poelsma RA CIA! 2! Programma! Even voorstellen Waarom een IAF? Wat is de rol van een

Nadere informatie

De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief.

De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief. De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief. In de Code van Commissie Peters De Veertig Aanbevelingen (juni 1997) staat in zeer algemene termen iets over risicobeheersing.

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Het begrip assurance en maatschappelijke ontwikkelingen

Nadere informatie

TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje

TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje TOEZICHT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Een bewerkelijk werkje 4 juli 2011 Bijeenkomst KPMG door Marry de Gaay Fortman Partner HouthoffBuruma m.fortman@houthoff.com Tel: 020 6056365 Toezicht bij maatschappelijke

Nadere informatie

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu!

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! 18 Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! Belang van snelle en betrouwbare informatie groter dan ooit Drs. Wim Kouwenhoven en drs. Maarten van Delft Westerhof Drs. W.P. Kouwenhoven is manager

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

Reglement van de Auditcommissie van de Raad van Commissarissen

Reglement van de Auditcommissie van de Raad van Commissarissen Reglement van de Auditcommissie van de Raad van Commissarissen 1 Artikel 1 Begripsbepalingen 3 Artikel 2 Vaststelling reglement 3 Artikel 3 Taak van de auditcommissie 3 Artikel 4 Samenstelling, deskundigheid

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN

REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN Dit reglement is op 11 mei 2012 vastgesteld door de raad van commissarissen van Koninklijke FrieslandCampina N.V. (de "Vennootschap"). Artikel

Nadere informatie

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring maart 2012 Concept Praktijkhandreiking 1119 Inleiding Binnen de huidige wet- en regelgeving kan de accountant reeds uitdrukkelijk inspelen op

Nadere informatie

Verder dan 1 mei 2015

Verder dan 1 mei 2015 4.2.2 Governance Tabel 20. Resultaten maatregelen governance Overzicht resultaten maatregelen uit het rapport 'In het publiek belang' Verder dan 1 mei 2015 Governance 2.1 - Instellen rvc + * * + + + +

Nadere informatie

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE Corporate Governance Novisource streeft naar een organisatiestructuur die onder meer recht doet aan de belangen van de onderneming, haar klanten,

Nadere informatie

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE Vastgesteld door de RvC op 10 maart 2010 1 10 maart 2010 INHOUDSOPGAVE Blz. 0. Inleiding... 3 1. Samenstelling... 3 2. Taken en bevoegdheden... 3 3. Taken betreffende

Nadere informatie

PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V.

PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V. BIJLAGE B BIJ DE TOELICHTING OP DE AGENDA VOOR DE EERSTE ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN ALLIANDER N.V. TE HOUDEN OP 12 MEI 2011 PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V. 1. OMVANG EN SAMENSTELLING

Nadere informatie

Algemene Ledenvergadering 5 april 2012

Algemene Ledenvergadering 5 april 2012 Jaarplan 2013 Algemene Ledenvergadering 5 april 2012 Commissie Vaktechniek 1 Doel van de commissie De commissie Vaktechniek heeft tot doel de leden en het bestuur van IIA Nederland te ondersteunen op het

Nadere informatie

Mogelijkheden zien waar niemand ze ziet. CPI Governance: pragmatische en transparante governance-oplossingen.

Mogelijkheden zien waar niemand ze ziet. CPI Governance: pragmatische en transparante governance-oplossingen. Mogelijkheden zien waar niemand ze ziet CPI Governance: pragmatische en transparante governance-oplossingen. Risicobeheersing begint aan de top CPI Governance CPI (Corporate, Public en Internal) Governance

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT COMMISSIE BALLAST NEDAM N.V.

REGLEMENT AUDIT COMMISSIE BALLAST NEDAM N.V. REGLEMENT AUDIT COMMISSIE BALLAST NEDAM N.V. Vastgesteld door de RvC op 13 december 2007 Reglement Audit Commissie Ballast Nedam N.V. d.d. 13 december 2007 1 / 10 INLEIDING 3 1. SAMENSTELLING 3 2. TAKEN

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014

REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014 0. INLEIDING REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014 0.1 Dit reglement is opgesteld door de RvC ingevolge artikel 5 van het Reglement van de

Nadere informatie

Corporate governance code Caparis NV

Corporate governance code Caparis NV Corporate governance code Caparis NV De brancheorganisatie sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie Cedris heeft in het voorjaar van 2010 een branchecode aangenomen. In de inleiding van deze branchecode

Nadere informatie

Januari 2011. Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties. Governance, Risk & Compliance

Januari 2011. Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties. Governance, Risk & Compliance Januari 2011 Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties - Governance, Risk & Compliance Agenda Bespreken ontwikkelingen Governance, Risk & Compliance Invloed op bestuurdersaansprakelijkheid

Nadere informatie

IN CONTROL STATEMENTS

IN CONTROL STATEMENTS 10 3e editie Bij volledige deelname ontvangt u 10 PE-punten van het NIVRA. Ontmoet: Herstel de geloofwaardigheid & toegevoegde waarde voor uw belanghebbenden -CFO s/cro s -Risk Managers -Controllers -Auditors

Nadere informatie

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup Drie raden balans tussen strategie en toezicht 9 december 2015 Doelstellingen Achtergrond schetsen van de relaties in de gouden driehoek Ideeën presenteren voor de intensivering van de relaties in de gouden

Nadere informatie

Reglement Auditcommissie

Reglement Auditcommissie Reglement Auditcommissie Dit reglement is vastgesteld op grond van artikel 7.1 van het reglement van de raad van commissarissen. Artikel 1: Instelling, samenstelling en doelstelling 1. De raad van commissarissen

Nadere informatie

Jaarvergadering. 27 april 2010

Jaarvergadering. 27 april 2010 Jaarvergadering 27 april 2010 Agenda Introductie Fusie NIVRA-NOvAA Finad en de NIVRA debatcyclus Blaffen of bijten 2009 Keurslijf of maatpak? 2010 Signalen aan verzekeraars 2010 Internationale netwerken

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V.

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. Datum: 11 mei 2015 Artikel 1. Definities AvA: Commissie: Reglement: RvB: RvC: Vennootschap: de algemene vergadering van aandeelhouders

Nadere informatie

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN Aanbevelingen toekomst Code Banken 22 maart 2013 Inleiding De Monitoring Commissie Code Banken heeft sinds haar instelling vier rapportages uitgebracht. Zij heeft daarin

Nadere informatie

RJ-Richtlijn 400 en Handreiking Maatschappelijke verslaggeving. Nancy Kamp-Roelands Ernst & Young

RJ-Richtlijn 400 en Handreiking Maatschappelijke verslaggeving. Nancy Kamp-Roelands Ernst & Young RJ-Richtlijn 400 en Handreiking Maatschappelijke verslaggeving Nancy Kamp-Roelands Ernst & Young Adviesaanvraag min. EZ Vrijwilligheid en eigen verantwoordelijkheid Ruimte voor eigen invulling en uiting

Nadere informatie

Hoezo dé nieuwe ISO-normen?

Hoezo dé nieuwe ISO-normen? De nieuwe ISO-normen Dick Hortensius Senior consultant Managementsystemen NEN Milieu & Maatschappij dick.hortensius@nen.nl 1 Hoezo dé nieuwe ISO-normen? 2 1 De cijfers voor Nederland (eind 2013) Norm Aantal

Nadere informatie

Interne controle en risicobeheer

Interne controle en risicobeheer COMMISSIE CORPORATE GOVERNANCE PRIVATE STICHTING Interne controle en risicobeheer Richtlijnen in het kader van de wet van 6 april 2010 en de Belgische Corporate Governance Code 2009 Hulpdocument voor het

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Informatiebeveiliging the next level! 1! 1. Introductie Agenda! 2. Stand van zaken in de Cyber Security wereld 3. Verschillende soorten

Nadere informatie

Impact op governance. Interne en externe auditor; samen een nog sterkere bijdrage aan de governance

Impact op governance. Interne en externe auditor; samen een nog sterkere bijdrage aan de governance Samenvatting Impact op governance Interne en externe auditor; samen een nog sterkere bijdrage aan de governance N I V R A - d e b a t b i j e e n k o m s t e n 2 0 0 9 Titel Impact op governance. Interne

Nadere informatie

Implementatie Code Banken

Implementatie Code Banken Implementatie Code Banken Koninginnegracht 2 2514 AA Den Haag T 070 3750 750 www.bngbank.nl BNG Bank is een handelsnaam van N.V. Bank Nederlandse Gemeenten, statutair gevestigd te Den Haag, KvK-nummer

Nadere informatie

ISO 31000: hét nieuwe raamwerk voor risicomanagement

ISO 31000: hét nieuwe raamwerk voor risicomanagement ISO 31000: hét nieuwe raamwerk voor risicomanagement Actuele informatie over de toepassing van risicomanagement en de betekenis van de nieuwe ISO 31000 Dinsdag 8 december 2009 CineMec Ede Mondiaal geaccepteerd

Nadere informatie

Reglement Raad van Toezicht. Stichting Hogeschool Leiden CONCEPT 140331 ALGEMEEN

Reglement Raad van Toezicht. Stichting Hogeschool Leiden CONCEPT 140331 ALGEMEEN Reglement Raad van Toezicht Stichting Hogeschool Leiden ALGEMEEN Artikel 1. Algemene bepalingen 1. Dit reglement is het Huishoudelijk Reglement van de Raad van Toezicht, bedoeld in artikel 15 van de Statuten

Nadere informatie

Ledengroep Intern en Overheidsaccountants (LIO) ACTIVITEITENPLAN 2013. 1. Speerpunten 2013

Ledengroep Intern en Overheidsaccountants (LIO) ACTIVITEITENPLAN 2013. 1. Speerpunten 2013 Ledengroep Intern en Overheidsaccountants (LIO) ACTIVITEITENPLAN 2013 1. Speerpunten 2013 De speerpunten van het bestuur van LIO zijn gericht op het aangaan van de dialoog met het maatschappelijke verkeer

Nadere informatie

Curriculum Verplichte Permanente Educatie professioneel-kritische instelling

Curriculum Verplichte Permanente Educatie professioneel-kritische instelling Curriculum Verplichte Permanente Educatie professioneel-kritische instelling Verantwoording De NBA besteedt aandacht aan de bewustwording rond het thema professioneel-kritische instelling. Dit initiatief

Nadere informatie

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. Consultatiedocument Gewijzigde Standaard 3000 en Stramien 4 juni 2015

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. Consultatiedocument Gewijzigde Standaard 3000 en Stramien 4 juni 2015 Dit document maakt gebruik van bladwijzers. Consultatiedocument 4 juni 2015 Consultatieperiode loopt tot 1 september 2015 Consultatiedocument gewijzigde Standaard 3000 en Stramien Inhoudsopgave 1 Inleiding

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen

Profielschets Raad van Commissarissen Profielschets Raad van Commissarissen Vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 18 maart 2009 en laatstelijk gewijzigd in 2014. 1. Doel profielschets 1.1 Het doel van deze profielschets is om uitgangspunten

Nadere informatie

NBA T.a.v. de heer J. Scheffe RA RO CIA Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM. Per email: j.scheffe@nba.nl. Geachte heer Scheffe,

NBA T.a.v. de heer J. Scheffe RA RO CIA Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM. Per email: j.scheffe@nba.nl. Geachte heer Scheffe, NBA T.a.v. de heer J. Scheffe RA RO CIA Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM Per email: j.scheffe@nba.nl Den Haag 3 december 2012 Referentie: 2012078 GK / DT Betreft: Reactie VEB op Discussierapport NBA Het

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT COMMISSIE BALLAST NEDAM N.V.

REGLEMENT AUDIT COMMISSIE BALLAST NEDAM N.V. REGLEMENT AUDIT COMMISSIE BALLAST NEDAM N.V. 20 november 2015 Reglement Audit Commissie Ballast Nedam N.V. d.d. 20 november 2015 1 / 11 INLEIDING 3 1. SAMENSTELLING 3 2. TAKEN EN BEVOEGDHEDEN 3 3. TAKEN

Nadere informatie

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals Executive Academy Permanente Educatie voor Professionals Permanente Educatie voor Professionals Wat is de Executive Academy? De Executive Academy is een samenwerking tussen de Amsterdam Business School

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013

REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013 REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013 Inhoudsopgave 1. Algemeen... 3 2. Taken en bevoegdheden... 3 3. Samenstelling... 6 4. De voorzitter... 7 5. De secretaris... 7 6.

Nadere informatie

Meer dan euro s alleen. Nieuwe kaders voor de verantwoording en assurance van niet-financiële informatie

Meer dan euro s alleen. Nieuwe kaders voor de verantwoording en assurance van niet-financiële informatie Meer dan euro s alleen Nieuwe kaders voor de verantwoording en assurance van niet-financiële informatie NIVRA-debatbijeenkomsten 2009 Titel Meer dan Euro s alleen; Nieuwe kaders voor de verantwoording

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen Versie 1.1 dd. 15 januari 2014 Artikel 1 - Algemene taak 1.1 De raad van commissarissen

Nadere informatie

Wij hebben kennis genomen van het Ontwerp Wet op het accountantsberoep (Ontwerp) en de Memorie van toelichting (MvT) hierop.

Wij hebben kennis genomen van het Ontwerp Wet op het accountantsberoep (Ontwerp) en de Memorie van toelichting (MvT) hierop. Ministerie van Financiën T.a.v. de Minister van Financiën Mr. drs. J.C. de Jager Postbus 20201 2500 EE Den Haag Breukelen, 4 september 2010 Onderwerp: Ontwerp Wet op het accountantsberoep Geachte heer

Nadere informatie

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015)

Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID. (inwerkingtreding: 1 januari 2015) Gewijzigde doelstellingen in de leidraad interne controle/ organisatiebeheersing VLAAMSE OVERHEID (inwerkingtreding: 1 januari 2015) 2 1. Doelstellingen, proces- & risicomanagement Subthema kwaliteitsbeleid

Nadere informatie

Governancestructuur WonenBreburg. januari 2012, geactualiseerd augustus 2015

Governancestructuur WonenBreburg. januari 2012, geactualiseerd augustus 2015 Governancestructuur WonenBreburg januari 2012, geactualiseerd augustus 2015 1 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Bestuur 3 2.1 Taak en werkwijze 3 2.2 Rechtspositie en bezoldiging bestuur 4 2.3 Tegenstrijdige belangen

Nadere informatie

NOREA Visie 2020. - Brigitte Beugelaar. 14 september 2015

NOREA Visie 2020. - Brigitte Beugelaar. 14 september 2015 NOREA Visie 2020 - Brigitte Beugelaar 14 september 2015 NOREA, de beroepsorganisatie van IT-auditors Opgericht in 1992 1635 registerleden 253 aspirant-leden, d.w.z. in opleiding 123 geassocieerde leden,

Nadere informatie

Auditcommissie wettelijk verplicht voor organisaties van openbaar belang

Auditcommissie wettelijk verplicht voor organisaties van openbaar belang Auditcommissie wettelijk verplicht voor organisaties van openbaar belang Jos de Groot, Assurance Organisaties van openbaar belang (OOBs) dienen een auditcommissie in te stellen of als alternatief hiervoor

Nadere informatie

Rol van de Audit Commissie Drechtsteden Toelichting door Jan de Groot, OBA (= Onafhankelijk Bestuurskundige & Accountant)

Rol van de Audit Commissie Drechtsteden Toelichting door Jan de Groot, OBA (= Onafhankelijk Bestuurskundige & Accountant) Rol van de Audit Commissie Drechtsteden Toelichting door Jan de Groot, OBA (= Onafhankelijk Bestuurskundige & Accountant) Nut, Noodzaak, Taak Audit Committees Over: Accountants Controletoren CVB Controlering

Nadere informatie

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis.

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis. BESTUURSREGLEMENT Vastgesteld door het bestuur op 6 mei 2015. Hoofdstuk I. Algemeen. Artikel 1. Begrippen en terminologie. Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!! Tom Veerman! Triple A Risk Finance B.V.! 1! Programma! Solvency II stand

Nadere informatie

De toegevoegde waarde van de internal auditor in corporate governance

De toegevoegde waarde van de internal auditor in corporate governance De toegevoegde waarde van de internal auditor in corporate governance Wierden, juni 2004 Contactgegevens auteur Bart Bruins Schepel 6 7641 JG Wierden telefoon : 06 50228231 e-mail : bruinsbart@hotmail.com

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering en de directie van Hanzevast capital N.V. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen

Nadere informatie

Raads informatiebrief

Raads informatiebrief gemeente Eindhoven Raadsnummer 02.2y8.oor rnboeknummer osjorzs64 Classificatienummer oy Dossiernummer s4y.sop r9 november 202 Raads informatiebrief Betreft aanbesteding accountantswerkzaamheden 1 Inleiding

Nadere informatie

Bouwen aan professioneel vertrouwen

Bouwen aan professioneel vertrouwen PwC doet 21 aanbevelingen voor toezichthouders in semi-publieke sector Bouwen aan professioneel vertrouwen Het is in de semi-publieke sector nog vaak onduidelijk wat de taken en verantwoordelijkheden van

Nadere informatie

Paul Hurks Manager International Relations NBA WELKOM

Paul Hurks Manager International Relations NBA WELKOM Bijeenkomst postactieve leden NBA 20 maart 2014 Paul Hurks Manager International Relations NBA WELKOM Huub Wieleman Voorzitter NBA VAN REGELS NAAR GEDRAG Heeft de accountant nog toekomst? Zekerheden verdwijnen

Nadere informatie

het Zijlstra Center for Public Control and Governance

het Zijlstra Center for Public Control and Governance Aedes en het Zijlstra Center bieden u aan: - Een op woningcorporaties toegesneden Leergang voor Controllers - Waarin alle relevante en actuele beleidsvelden en aspecten van het vak van controller aan de

Nadere informatie

Informatiebehoefte/voorziening van de interne toezichthouders

Informatiebehoefte/voorziening van de interne toezichthouders 25 september 2013 Informatiebehoefte/voorziening van de interne toezichthouders Prof. dr. ir. Rienk Goodijk GITP/TiasNimbas Business School Agenda vanavond Ontwikkelingen Eigen taakopvatting toezichthouders

Nadere informatie

DE KLOOF OVERBRUGGEN BIJ RISICOMANAGEMENT

DE KLOOF OVERBRUGGEN BIJ RISICOMANAGEMENT Het derde rapport van de Monitoringcommissie deed opnieuw veel stof opwaaien in de Nederlandse media. En dan ging het weer vooral om de vaste en variabele beloningen van de leden van de raad van bestuur.

Nadere informatie

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS biedt in 2015 weer enkele actuele, interessante opleidingen aan op het eigen kantoor in de rustieke omgeving van Driebergen. Kernwoorden zijn kleinschaligheid,

Nadere informatie

Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015

Consultatiedocument Standaard 4400N Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015 Dit document maakt gebruik van bladwijzers Consultatiedocument Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden 30 juli 2015 Consultatieperiode loopt tot en met 21 september 2015

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER Auditcommissie reglement def Pag. 1 Missie / doelstellingen De auditcommissie is een vaste commissie van de Raad van Toezicht. De auditcommissie

Nadere informatie

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink

Workshop Pensioenfondsen. Gert Demmink Workshop Pensioenfondsen Gert Demmink 13 november 2012 Integere Bedrijfsvoering Integere bedrijfsvoering; Bas Jennen Bestuurderstoetsingen; Juliette van Doorn Integere bedrijfsvoering, beleid & uitbesteding

Nadere informatie

HANDLEIDING BIJ HET OPSTELLEN VAN REGLEMENTEN VOOR TOEZICHT EN BESTUUR

HANDLEIDING BIJ HET OPSTELLEN VAN REGLEMENTEN VOOR TOEZICHT EN BESTUUR HANDLEIDING BIJ HET OPSTELLEN VAN REGLEMENTEN VOOR TOEZICHT EN BESTUUR Inleiding In deze handleiding wordt toegelicht hoe aan de hand van de Governancecode woningcorporaties reglementen voor bestuur en

Nadere informatie

De Internal Audit Functie, één van de pijlers van Good Governance. Een beschouwing door de bril van bestuurders en commissarissen in Nederland

De Internal Audit Functie, één van de pijlers van Good Governance. Een beschouwing door de bril van bestuurders en commissarissen in Nederland De Internal Audit Functie, één van de pijlers van Good Governance Een beschouwing door de bril van bestuurders en commissarissen in Nederland Voorwoord In discussies omtrent corporate governance en corporate

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen R.K. Woningbouwvereniging Zeist

Profielschets Raad van Commissarissen R.K. Woningbouwvereniging Zeist Profielschets Raad van Commissarissen R.K. Woningbouwvereniging Zeist 1. Inleiding De RvC van de R.K. Woningbouwvereniging Zeist heeft drie taken: - toezicht houden op het bestuur en op de gang van zaken

Nadere informatie

Toelichting toepassen Governance Principes Verzekeraars

Toelichting toepassen Governance Principes Verzekeraars Toelichting toepassen Governance Principes Verzekeraars INHOUD 1. TOELICHTING TOEPASSEN GOVERNANCE PRINCIPES VERZEKERAARS 2. RAAD VAN COMMISSARISSEN SAMENSTELLING EN DESKUNDIGHEID RVC TAAK EN WERKWIJZE

Nadere informatie

Communicatieplan CO 2 -reductie

Communicatieplan CO 2 -reductie Communicatieplan CO 2 -reductie Heerenveen, 8 februari 2012 Auteur(s): G. Schoemaker Geaccordeerd door: Directeur C O L O F O N Het format voor dit communicatieplan is opgesteld door Stichting Stimular.

Nadere informatie

Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie

Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie Het nieuwe plug-in model: interpretatie en certificatie 1 Wat kunt u verwachten? De nieuwe aanpak van ISO normen voor managementsystemen Eerste ervaringen bij herziening ISO 14001 en ISO 9001 Betekenis

Nadere informatie

NIEUWE REGELGEVING VOOR ORGANISATIES VAN OPENBAAR BELANG De gevolgen voor uw organisatie op een rij

NIEUWE REGELGEVING VOOR ORGANISATIES VAN OPENBAAR BELANG De gevolgen voor uw organisatie op een rij NIEUWE REGELGEVING VOOR ORGANISATIES VAN OPENBAAR BELANG De gevolgen voor uw organisatie op een rij Omdat mensen tellen. Nieuwe regelgeving voor Organisaties van Openbaar Belang 3 Invoering nieuwe regelgeving

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER. Algemeen. Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015. Organisatie: Stichting Magentazorg

FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER. Algemeen. Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015. Organisatie: Stichting Magentazorg FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER Algemeen Organisatie: Stichting Magentazorg Organisatorische eenheid: raad van bestuur Opsteller functiebeschrijving: adviseur P&O Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V.

DoubleDividend Management B.V. Management B.V. Best practices voor betrokken aandeelhouderschap Amsterdam, januari 2015 Management B.V. Herengracht 252 1016 BV Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl KVK nr. 30199843

Nadere informatie

Managementsamenvatting Onderzoek Code Goed Bestuur. Monitoringscommissie Code Goed Bestuur, VO-raad. 21 januari 2011

Managementsamenvatting Onderzoek Code Goed Bestuur. Monitoringscommissie Code Goed Bestuur, VO-raad. 21 januari 2011 Managementsamenvatting Onderzoek Code Goed Bestuur Monitoringscommissie Code Goed Bestuur, VO-raad. 21 januari 2011 Twee jaar na invoering van de Code Goed Onderwijsbestuur heeft een grote meerderheid

Nadere informatie

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl

ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS meerdaagse opleidingen i.s.m. Auditing.nl ACS biedt in 2014 weer enkele actuele, interessante opleidingen aan op het eigen kantoor in de rustieke omgeving van Driebergen. Kernwoorden zijn kleinschaligheid,

Nadere informatie

Concept Praktijkhandreiking 1118 Het optreden van de accountant in de algemene vergadering van aandeelhouders Reactietermijn tot 16 december 2011

Concept Praktijkhandreiking 1118 Het optreden van de accountant in de algemene vergadering van aandeelhouders Reactietermijn tot 16 december 2011 Concept Praktijkhandreiking 1118 Het optreden van de accountant in de algemene vergadering van aandeelhouders Reactietermijn tot 16 december 2011 NIVRA en NOvAA gebruiken de merknaam NBA (Nederlandse Beroepsorganisatie

Nadere informatie

NBA-handreiking 1128 De betrokkenheid van de accountant bij de publicatie van persberichten over jaarcijfers Oktober 2014

NBA-handreiking 1128 De betrokkenheid van de accountant bij de publicatie van persberichten over jaarcijfers Oktober 2014 Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA-handreiking 1128 Oktober 2014 NBA-handreiking 1128 NBA-handreiking 1128 publicatie van persberichten over jaarcijfers Van toepassing op: Accountants die

Nadere informatie

Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V.

Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V. Remuneratierapport 2014 Loyalis N.V. Voorwoord Dit remuneratierapport geeft inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen in het beloningsbeleid van Loyalis N.V. over het jaar 2014. Met dit rapport wil Loyalis

Nadere informatie

Instruerend Bestuur Quickscan en checklist

Instruerend Bestuur Quickscan en checklist Instruerend Bestuur Quickscan en checklist Stade Advies BV Kwaliteit van samenleven Quickscan Instruerend Bestuur (0 = onbekend; 1 = slecht; 2 = onvoldoende; 3 = voldoende; 4 = goed; 5 = uitstekend) 1.

Nadere informatie

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015 NTA 8620 versus ISO-systemen Mareille Konijn Voorstellen Mareille Konijn Lid van de NEN-werkgroep Senior HSE consultant Industry, Energy & Mining T: 088 348 21 95 M: 06 50 21 34 27 mareille.konijn@rhdhv.com

Nadere informatie

Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet

Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet Aandeelhouder doorstaat toets Tabaksblat nog niet 7 oktober 2005 - Goed bestuur zoals dat wordt beschreven in de code- Tabaksblat moet van twee kanten komen. De bedrijfsbestuurders moeten hun organisatie

Nadere informatie

Charco & Dique. De auditfunctie bij trustkantoren. Risk Management & Compliance

Charco & Dique. De auditfunctie bij trustkantoren. Risk Management & Compliance De auditfunctie bij trustkantoren Trustkantoren zijn vanaf 1 januari 2015 verplicht om een auditfunctie in te voeren. In deze brochure geven wij een toelichting op de auditfunctie, een overzicht van alle

Nadere informatie