HANDLEIDING DE REIS, DE ROOS, DE SCHRIJVER EN HET VERHAAL.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HANDLEIDING DE REIS, DE ROOS, DE SCHRIJVER EN HET VERHAAL."

Transcriptie

1 HANDLEIDING DE REIS, DE ROOS, DE SCHRIJVER EN HET VERHAAL.

2 Dertig dagen onderweg. Voor even was ik de beroemdste literaire rozenman. Te land, ter zee en in de lucht. Van Elmina tot Antwerpen, van Jeruzalem tot Amsterdam. Een witte roos leggend op de graven van honderd schrijvers. Als ode aan de honderd schrijvers van Het Pantheon, schrijvers die onze literatuur hebben gemaakt tot wat zij nu is. Een mooie reis met onvergetelijke ontmoetingen. Vol van verhalen. Aad Meinderts, directeur 2 Handleiding Handleiding 3

3 Van Jan Wolkers en Anne Frank, tot Louis Couperus, P.C. Hooft en Anna Bijns. U kent ze waarschijnlijk allemaal, maar uw leerlingen misschien niet. Mede daarom heeft het Letterkundig Museum het project Een literaire roadtrip opgezet. Met dit project wil het museum de herinnering aan de honderd belangrijkste Nederlandse en Vlaamse schrijvers levend houden. Deze honderd auteurs staan ook centraal in Het Pantheon, een vaste tentoonstelling van het Letterkundig Museum in Den Haag. Samen met u wil het museum zijn passie voor literatuur overbrengen op uw leerlingen. Daarbij wil het jongeren stimuleren hun eigen creatieve talenten te gebruiken. Door de laagdrempeligheid en de toepassing van moderne digitale leermiddelen is dit project bij uitstek geschikt om scholieren kennis te laten maken met de wereld van het literaire erfgoed. Ook sluit het project aan bij een aantal van de door het Ministerie van OCW opgestelde kerndoelen: 01. Spreken en schrijven 02. Correct taalgebruik 04. Lezen en luisteren 05. Omgaan met informatiebronnen 07. Presenteren 4 Handleiding Handleiding 5

4 OPDRA CHT S TA R T Vanuit een passie voor literatuur reisde de directeur van het Letterkundig Museum, Aad Meinderts, de wereld over om een witte roos te leggen op de graven van de honderd belangrijkste Nederlandse en Vlaamse op lmpjes die te bekijken zijn VERDIEP ING U kunt extra verdieping geven aan het project door een bezoek te brengen aan het Letterkundig Museum. Het museum heeft een speciale rondleiding ontwikkeld in het kader van dit project. A A N D E S L A G Elke leerling downloadt zijn eigen werkboek. U bepaalt zelf of u de opdrachten in kleine groepjes of individueel laat uitvoeren. De leerlingen wordt gevraagd zich te verdiepen in deze honderd schrijvers en vervolgens een shortlist te maken. Hoe de leerlingen tot hun selectie komen, is aan u. Om u op weg te helpen, hebben wij verderop in deze handleiding al een aantal manieren op een rijtje gezet. Vervolgens selecteert iedere leerling vanuit de shortlist één schrijver die hem of haar het meest aanspreekt. Over deze persoon verzamelen ze informatie, die ze verwerken in een verslag en een eindpresentatie. een beeldhouwwerk, een rap of een andere creatieve uiting. Het is aan u om leerlingen te stimuleren een persoonlijke invalshoek voor de opdracht te kiezen. Een duidelijk stappenplan en concrete opdrachten ondersteunen de leerlingen bij het bereiken van een goed eindresultaat. Geadviseerd wordt minimaal twee lessen aan dit project te besteden. 6 Handleiding Handleiding 7

5 BEATRIJS Dit gedicht is overgeleverd in een rijkversierd handschrift. De naam van de tot inzicht gekomen zondige non heeft van 1939 tot 1967 het Katholieke week blad voor de vrouw gesierd. WILLEM, DIE MADOC MAAKTE (ca. 1230?) Willem die Madocke maecte schrijft een hoogtepunt uit de Middelnederlandse literatuur: Van den Vos Reynaerde, inspiratiebron voor Shakespeares Romeo and Juliet. ANNA BIJNS ( ) Een van de grootste rederijkers, ook al kon ze als vrouw geen lid zijn van zo n herenkamer. Nu wordt de Anna Bijns-Prijs elke twee jaar uitgereikt aan de beste vrouwelijke auteur. P.C. HOOFT ( ) Hooft stamt uit een Amsterdams koopmansgeslacht. Vanaf 1609 tot zijn dood is hij Drost van Muiden en Baljuw van Gooiland. In religieuze en politieke twisten weigert hij partij te kiezen. KAREL ENDE ELEGAST Dit anoniem overgeleverde Middelnederlandse epos is wijdverspreid over Europa. Al vroeg zijn er Franse, Noorse, Deense en Middelduitse vertalingen. JACOB VAN MAERLANT (ca ca. 1291) Van Maerlant schrijft als eerste beroepsauteur niet in het Latijn, maar in de volkstaal. Daarom wordt hij ook wel als de vader van alle Nederlandse dichters gezien. DIRCK VOLCKERTS- ZOON COORNHERT ( ) Auteur van de eerste ethica in een moderne Europese taal, Zedekunst dat is Wellevenskunste uit Hij schrijft ook een tiental komedies. ANNA ROEMERSDR. VISSCHER ( ) Visscher heeft een sleutelrol in de Amsterdamse literaire wereld. Naast haar poëzie oogst ook haar glasgraveerkunst veel lof. Ghenoegh is meer is haar levensmotto. MARIKEN JAN VAN RUUSBROEC JAN VAN DER NOOT HUGO DE GROOT De eerste druk van dit mirakelspel (toneelstuk) verschijnt in Antwerpen. Drie jaar later komt er een Engelse bewerking en rond 1800 is het verhaal zelfs in Oost-Turkije verspreid. ( ) De Wonderbare wordt deze mysticus genoemd. Hij brengt veertig jaar biddend, filosoferend en schrijvend door in een bos. In 1901 is hij zalig verklaard. (ca ) Met zijn rijk uitgevoerde bundel Het bosken intro duceert Van der Noot in 1568 het sonnet in de Lage Landen. Al jong is hij bestuurder in Antwerpen, later vervalt hij tot grote armoede. ( ) Zijn listige ontsnapping in een boekenkist uit Slot Loeve stein is een van de bekendste verhalen uit de Nederlandse geschiedenis. Maar liefst drie Nederlandse musea claimen de originele kist te bezitten. HENRIC VAN VELDEKE (ca ca. 1200) Van Veldeke is de eerste Nederlandse schrijver van wie we de naam kennen. Maar is hij wel zo Nederlands, is vaak de vraag. Zijn Eneide (Aeneis) is alleen in Duitse versies overgeleverd. THOMAS A KEMPIS (ca ) Hij brengt minstens zeventig jaar van zijn leven door in het klooster. Zijn beroemdste werk De Imitatione Christi (De navolging van Christus), is in veel talen verschenen. MARNIX VAN SINT ALDEGONDE ( ) Zijn naam is verbonden aan het Wilhelmus, al staat niet vast of hij dit echt geschreven heeft. Als katholiek geboren, wordt hij later fanatiek calvinist. G.A. BREDERO ( ) t Kan verkeren is het motto van Gerbrand Adriaensz Bredero, dichter en toneelschrijver. Hoewel van eenvoudige komaf heeft hij voorname vrienden als P.C. Hooft en Hugo de Groot. HADEWIJCH (13e eeuw) Door de eeuwen heen leest iedereen wat hij in de gedichten van deze religieuze wil lezen: christelijke spiritualiteit, dwarsheid tegen de kerk of feminisme avant la lettre. ERASMUS (ca ) Erasmus schrijft in één week zijn Lof der Zotheid. Arnon Grunberg put er inspiratie uit en schrijft in 2007 De mensheid zij geprezen, een verdedigingsrede voor de mensheid. JACOB CATS ( ) Al in de 18e eeuw krijgt hij de bijnaam Vader Cats, vanwege zijn vele, goedbedoelde vermaningen. Hij overlijdt in wat nu de ambtswoning van de minister-president is. JOOST VAN DEN VONDEL ( ) Prins der Poëten genoemd, al verdient hij de kost als kousenhandelaar. Na zijn overstap van de doopsgezinde gemeente naar de katholieke kerk wordt hij onterfd. 10 Handleiding Handleiding 11

6 CONSTANTIJN HUYGENS ( ) Diplomaat, secretaris van drie stadhouders, dichter, musicus en architect. Vader van de beroemde wetenschapper Christiaan Huygens. Gezien als ontdekker van Rembrandt. BETJE WOLFF EN AAGJE DEKEN ( ) / ( ) Dit onafscheidelijke duo schrijft in 1782 Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart, ook gezien als de eerste moderne Nederlandse roman. Deken overlijdt negen dagen na Wolff. JACOB VAN LENNEP ( ) Schrijver van historische romans, politicus en rokkenjager. Multatuli ruziet met hem over de rechten en opbrengsten van Max Havelaar. Het tijdschrift Braga beschuldigt hem van plagiaat. NICOLAAS BEETS ( ) Zijn Camera obscura verschijnt in Frederik van Eeden drijft de spot met hem: O Beets, wat zijt gij groot! / Als God het niet verbood, / Dan zou ik u aanbidden.../ Nu laat ik dat in t midden. SPINOZA BELLE VAN ZUYLEN DE SCHOOLMEESTER MULTATULI ( ) Deze grote denker verdient de kost met het slijpen van lenzen. In de televisiebewerking van Leon de Winters Hoffman s honger speelt Huub Stapel de rol van Spinoza. ( ) Pseudoniem van jonkvrouwe Isabelle Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken, geboren op Slot Zuylen bij Utrecht. Op haar 21ste publiceert ze Le Noble, een satire over de adel. ( ) Door een affaire met een getrouwde vrouw, een onwettig kind en opdringerige schuldeisers kan Gerrit van de Linde Jz. geen predikant worden. Hij wordt kostschoolhouder in Londen. ( ) Pseudoniem van Eduard Douwes Dekker en Latijn voor ik heb veel (leed) gedragen. Vond de boodschap van zijn werk het aan de kaak stellen van misstanden belangrijker dan zijn schrijfstijl. WILLEM GODSCHALCK VAN FOCQUENBROCH ( ) Studeert eerst theologie, maar promoveert als medicus op geslachtsziekten. Heeft in Amsterdam een weinig bloeiende artsenpraktijk. Een onvermoeibaar levensgenieter. RHIJNVIS FEITH ( ) Als burgemeester van Zwolle en later als belastingontvanger heeft Rhijnvis Feith de middelen en tijd om zich op zijn buitengoed Boschwijk aan de letteren te wijden. E.J. POTGIETER ( ) Everhardus Johannes Potgieter verdient de kost als handelaar, maar leeft voor de literatuur. Aanvankelijk publiceert hij anoniem, omdat hij in de eerste plaats zakenman wil zijn. CONRAD BUSKEN HUET ( ) Redacteur en een van de scherpste, geestigste en meest gehate critici van De Gids: De Haarlemsche beul. Lidewyde veroorzaakt een schandaal door de erotische passages. JUSTUS VAN EFFEN ( ) Als zijn vader in 1706 overlijdt, moet Van Effen zijn studie afbreken. In 1722 promoveert hij alsnog tot meester in de rechten. In de tussentijd verdient hij de kost als huisleraar en vertaler. WILLEM BILDERDIJK ( ) Nu is Bilderdijk een lijk, aldus zijn eigen graf dicht. Hij is privaatdocent vaderlandse geschiedenins en geeft Nederlandse les aan Lodewijk Napoleon de Franse koning. A.L.G. BOSBOOM- TOUSSAINT ( ) Schrijven is opium voor mij, zegt de als onderwijzeres geschoolde Anna Louisa Geertruida Bosboom- Toussaint. Met Busken Huet discussieert ze fel over godsdienst. J.J. CREMER ( ) Jacobus Jan Cremer, opgeleid als kunstschilder, is een van de eerste Nederlandse beroepsauteurs die volledig van zijn werk kan leven. Hij trekt volle zalen met zijn voordrachten. H.K. POOT ( ) Hubert Korneliszoon Poot staat bekend als de dichtende boer. Het boerenleven geeft hij op voor het schrijven. Hij sterft berooid en anoniem. Zijn grafschrift: Hier ligt Poot/ Hij is dood. HENDRIK TOLLENS CZ. ( ) Vergood, verguisd, vergeten, zo is Tollens carrière ooit getypeerd. In zijn tijd is deze verffabrikant de bekendste Nederlandse volksdichter; na zijn dood herinneren weinigen hem. HENDRIK CONSCIENCE ( ) De verfilming van zijn De leeuw van Vlaanderen is geregisseerd door Hugo Claus. In Antwerpen worden Consciencefeesten gevierd die in het teken staan van het Vlaamse erfgoed. P.A. DE GENESTET ( ) Petrus Augustus de Genestet verliest al jong zijn ouders aan tbc, waaraan hij zelf later ook overlijdt. Als middelbare scholier debuteert hij met gedichten in de Nederlandsche Muzen-Almanak. 12 Handleiding Handleiding 13

7 GUIDO GEZELLE ( ) Met een vader als hovenier krijgt Gezelle de liefde voor de natuur met de paplepel ingegoten. Als priester raakt hij verstrikt in politieke intriges, waardoor de bisschop hem aan de kant schuift. WILLEM KLOOS ( ) Hij piekt vroeg met zijn lyrische gedichten, maar vervalt later in alcoholisme. Wanneer hij de drank overwint, is zijn dichterschap al vervaagd. LODEWIJK VAN DEYSSEL ( ) Pseudoniem van Karel J.L. Alberdingk Thijm. Debuteert als hij 17 is. Voor hem staat vast dat de literaire prestaties van zijn generatie eeuwigheidswaarde bezitten. JOHAN HUIZINGA ( ) In de jaren dertig is Huizinga een serieuze kandidaat voor de Nobelprijs voor de literatuur. De auteur van Homo Ludens is een in zichzelf gekeerd man, maar onder vrienden hartelijk en gevat. PIET PAALTJENS ( ) François HaverSchmidt bedenkt het alter ego Piet Paaltjens, waar hij zelf in gaat geloven. Pleegt zelfmoord met het gordijnkoord van zijn bedstee. JACQUES PERK ( ) Na Perks vroege dood krijgt goede vriend Willem Kloos het beheer over zijn literaire nalatenschap. De postuum gepubliceerde bundel Gedichten wordt binnen 20 jaar vier keer herdrukt. HERMAN GORTER ( ) Gorter vertaalt in 1904 het Manifest der Kommunistischen Partei van Marx en Engels. Tot ergernis van zijn proletarische partijgenoten is hij dol op elitaire sporten als zeilen, voetbal, tennis en cricket. ARTHUR VAN SCHENDEL ( ) Van Schendel schrijft niet alleen over zwervers: zelf zwerft hij ook de wereld rond. Hij bewaart de potloodstompjes die hij voor het schrijven van een boek gebruikt. VIRGINIE LOVELING ( ) Loveling schrijft aanvankelijk met haar zus Rosalie. Ze bewondert het schrijftalent van Émile Zola, maar verafschuwt zijn onderwerpkeuze. Is begraven naast haar neef Cyriel Buysse. CYRIEL BUYSSE ( ) Buysse is een echte autofan en een van de eerste autobezitters. In veel van zijn werken spelen auto s een rol. Kort voor zijn dood wordt hij tot baron verheven. HERMAN HEIJERMANS ( ) Voordat hij zich geheel aan het schrijven wijdt, is hij o.a. bankmedewerker en handelaar in lompen en oude metalen. Zijn toneelstuk Op hoop van zegen is direct een succes. KAREL VAN DE WOESTIJNE ( ) Met zijn debuut Eerste verzen zijnde: Het vader-huis is hij op zijn 18e direct de belangrijkste dichter van zijn tijd. Correspondent voor de Nieuwe Rotterdamsche Courant. MARCELLUS EMANTS ( ) Door een grote erfenis kan Emants stoppen met zijn rechtenstudie en wijdt hij de rest van zijn leven aan literatuur en reizen. Trouwt drie keer en schrijft treurig stemmende romans. FREDERIK VAN EEDEN ( ) De waterlelie geldt als persoonlijk beeldmerk van Van Eeden: het siert verschillende van zijn boeken. Van de koele meren des doods is in 1982 verfilmd met Renée Soutendijk in de hoofdrol. J.H. LEOPOLD ( ) Jan Hendrik Leopold is docent klassieke talen en leidt een zeer teruggetrokken bestaan. Hij dicht: Ik wil gaan schuilen in mijn eigen woorden, onzichtbaar zijn in mijn verliefd gedicht. THEO THIJSSEN ( ) Dankzij de kweekschool ontsnapt hij aan armoede; ontwikkelt zich tot vrijdenker, pedagoog, vakbondsman en Kamerlid. Naamgever van de Nederlandse prijs voor jeugdliteratuur. VINCENT VAN GOGH ( ) Van Gogh schrijft zo n 650 brieven aan zijn broer Theo. Waarschijnlijk is hij zich meestal niet bewust geweest dat hij bij tijd en wijle prachtig schreef, aldus W.F. Hermans. LOUIS COUPERUS ( ) Door zijn literaire werken, maar ook door zijn verschijning geniet hij grote bekendheid. Mede-dandy Oscar Wilde is lovend over Footsteps of Fate, de Engelse vertaling van Noodlot. STIJN STREUVELS ( ) Pseudoniem van bakker en bibliothecaris Frank Lateur. Zijn werk speelt zich af in de streek tussen de Leie en de Schelde, waar hij ook zijn huis Het Lijsternest laat bouwen. CARRY VAN BRUGGEN ( ) De Nederlandse Virginia Woolf. Na haar scheiding leeft zij, als alleenstaande vrouw met twee kinderen, van de pen. Overlijdt na ernstige depressies, waarschijnlijk aan een overdosis slaapmiddelen. 14 Handleiding Handleiding 15

8 JACOB ISRAËL DE HAAN ( ) In 1904 verschijnt zijn homoerotische roman Pijpelijntjes. Het Amsterdamse homomonument draagt een dichtregel van hem. Hij is vermoord in Jeruzalem. A. ROLAND HOLST ( ) Adriaan Roland Holst, de troubadour van het verlangen, is bekend om zijn vriendschappen met andere literatoren en zijn liefde voor vrouwelijk schoon. Verknocht aan zijn woonplaats Bergen. J. SLAUERHOFF ( ) Alleen in mijn gedichten kan ik wonen, / Nooit vond ik ergens anders onderdak, schrijft deze scheepsarts. Tijdens zijn laatste dagen in een verpleeghuis wijkt A. Roland Holst niet van zijn zijde. MENNO TER BRAAK ( ) Het oeuvre van deze leraar, criticus en essayist is doordrenkt met het ontmaskeren van schijnwaarden. De Nederlandse capitulatie op 15 mei 1940 is voor hem aanleiding zelfmoord te plegen. WILLEM ELSSCHOT MARIA DERMOÛT S. VESTDIJK COLA DEBROT ( ) Pseudoniem van Alfons De Ridder. De zoon van een Antwerpse bakker wordt zaken man in Parijs, Rotterdam, Brussel en Antwerpen. De reclamewereld geeft hem inspiratie. ( ) Ze debuteert als ze 62 is. Drie jaar later, in 1955, wordt De tienduizend dingen een internationale bestseller. ( ) Arts Simon Vestdijk schrijft 52 romans, gedichten, 1 toneelstuk en circa 35 essaybundels en studies. Is in 1957 voorgedragen voor de Nobelprijs. ( ) Schrijver van proza, poëzie, toneel, essays, dagboeken en balletrecensies. Is van beroep arts, maar wordt politicus en de eerste lokale gouverneur van de Nederlandse Antillen. NESCIO MARTINUS NIJHOFF H. MARSMAN BELCAMPO ( ) Pseudoniem van Jan Hendrik Frederik Grönloh en Latijn voor ik weet (het) niet. Hij was directeur van de exportfirma Holland Bombay Trading. ( ) Pom voor intimi. Bezingt in het sonnet De moeder de vrouw de oude Waalbrug bij Zaltbommel. De Martinus Nijhoff-prijs wordt jaarlijks toegekend voor vertalingen in en uit het Nederlands. ( ) Hendrik Marsman vindt Nederland bekrompen, reist veel en woont zijn laatste jaren in Zuid-Frankrijk. Zijn Herinnering aan Holland is in 1999 verkozen tot Gedicht des Vaderlands. ( ) Pseudoniem van H.P. Schönfeld Wichers. Tijdens zijn wandeltochten door Europa krijgt hij eten en onderdak in ruil voor het voorlezen van verhalen. F. BORDEWIJK PAUL VAN OSTAIJEN E. DU PERRON ALBERT HELMAN ( ) Jurist Ferdinand Johan Wilhelm Christiaan Karel Emil Bordewijk laat zijn zes voornamen terugbrengen tot één: Ferdinand. Karakter uit 1938 is verfilmd en wint in 1998 een Oscar. ( ) Op zijn vijftiende wordt hij van school gestuurd. Hij ontwikkelt zich razendsnel van tamelijk traditioneel tot modernistisch dichter. Hij overlijdt, net 32 jaar oud, aan tbc. ( ) Charles Edgar (Eddy) du Perron richt in 1932 samen met vriend en geestverwant Menno ter Braak het gevreesde tijdschrift Forum op. Overlijdt na de capitulatie aan een hartaanval. ( ) Pseudoniem van Lou Lichtveld. Vocht in de Spaanse Burgeroorlog mee met de republikeinen. Verzetsman in de Tweede Wereldoorlog. Vanaf 1949 actief in de Surinaamse politiek. J.C. BLOEM GERARD WALSCHAP MAURICE GILLIAMS ANNA BLAMAN ( ) Burgemeesterszoon Jakobus Cornelis Bloem leeft met gepaste tegenzin. Zijn ideaal is een makke lijk baantje dat genoeg oplevert voor de enige passie die hij schijnt te hebben: boeken. ( ) Walschap wil missionaris worden, maar hij keert nog tijdens zijn studie de kerk de rug toe en wijdt zich aan de literatuur. In 1976 krijgt hij de titel van baron. ( ) In het gasthuis waar hij voor een depressie verblijft, ontmoet hij in 1939 zijn grote liefde: Maria de Raeymaekers. Ze trouwen pas in 1976, nadat zijn kortstondige huwelijk uit 1935 is ontbonden. ( ) Pseudoniem van Johanna Petronella Vrugt. Schrijft ook cabaretteksten voor Wim Sonneveld. Slachtoffer van het Boekentribunaal, een schijnproces tegen Eenzaam avontuur. 16 Handleiding Handleiding 17

9 IDA GERHARDT MARTEN TOONDER W.F. HERMANS HUGO CLAUS ( ) Krijgt les van de dichter en haar grote voorbeeld, J.H. Leopold, die haar de liefde voor de klassieke talen bijbrengt. Ze leert Hebreeuws om psalmen te vertalen. ( ) Toonder leert de basis voor het maken van strips en tekenfilms uit een schriftelijke cursus. Hij verrijkt het Nederlands met woorden en uitdrukkingen als minkukel en verzin een list. ( ) Willem Frederik Hermans vormt met Gerard Reve en Harry Mulisch De Grote Drie. De verwoede verzamelaar van typemachines is ook lector in de fysische geografie. ( ) Claus verzet zich tegen elke poging om hem vast te leggen op één kunstvorm. Hij publiceert meer dan 150 titels en heeft relaties met de actrices Elly Overzier, Kitty Courbois en Sylvia Kristel. GERRIT ACHTERBERG GODFRIED BOMANS F.B. HOTZ ANNE FRANK ( ) Tijdens zijn lange verblijf in psychiatrische inrichtingen (tbs, omdat hij zijn hospita doodschoot) produceert hij veel werk. Sluit zijn brieven vaak af met: Wat niet goed is, is niet geschreven. ( ) Als student wordt Bomans in 1941 in één klap beroemd met Erik of het klein insectenboek. Zijn imago, met pijp, is dat van een wat onhandige filosoof. Op televisie komt hij heel naturel over. ( ) Frits Bernard Hotz lijkt voor de jazz te leven, als recensent en trombonist. Debuteert op 53-jarige leeftijd met De tramrace. Hij schuwt de publiciteit en neemt de P.C. Hooft-prijs thuis in ontvangst. ( ) Wanneer ze in 1944 op Radio Oranje hoort van het plan om na de bevrijding dagboeken en brieven uit de oorlogstijd in te zamelen, herschrijft ze haar dagboek. De titel weet ze al: Het achterhuis. THEUN DE VRIES S. CARMIGGELT GERARD REVE RENATE RUBINSTEIN ( ) Spreekt als kleuter uitsluitend Fries. Hij is overtuigd marxist en jarenlang bestuurslid van de CPN. Hij debuteert als dichter, maar is bekender door zijn (historische) romans. ( ) Simon Carmiggelt schrijft voor Het Parool meer dan Kronkels. Krijgt in 1974 de P.C. Hooft-prijs, wat sommige critici te veel eer vinden. ( ) Gerard (van het) Reve is getrouwd met dichteres Hanny Michaelis. Schreef veel over mannelijke liefdespartners, al dan niet onder koosnaam. ( ) De eerste columniste van Nederland. Is beboet wegens betrokkenheid bij het plakken van leuzen tegen het huwelijk van Beatrix en Claus. Postuum onthult ze haar verhouding met Carmiggelt. M. VASALIS BERT SCHIERBEEK LUCEBERT HANS FAVEREY ( ) Pseudoniem van Margaretha Droogleever Fortuyn- Leenmans; het is haar gelatiniseerde meisjesnaam. De kinderpsychiater geeft in haar leven slechts één interview. ( ) In boeken, beelden en op het toneel werkt Schierbeek samen met beeldend kunstenaars als Appel en Corneille. Mengt poëtische proza met verhalende poëzie tot wat hij zelf proëzie noemt. ( ) De dichter, schilder en fotograaf Lubertus Swaanswijk haalt in 1954 als keizer verkleed de Poëzieprijs van Amsterdam op. Schrijft voor de Zangeres zonder Naam De soldatenmoeder. ( ) Deze dichter, geboren in Suriname, komt als kind naar Nederland en werkt als psycholoog (bij de Rijksuniversiteit Leiden). Hij is een groot liefhebber van klassieke muziek en speelt goed piano. LOUIS-PAUL BOON ( ) Communist die zijn geloof in een betere maatschappij verliest. Beschrijft geregeld de zelfkant van het leven. Hij krijgt een heldenbegrafenis met een rouwstoet en fanfare. KAREL VAN HET REVE ( ) Deze Rusland-liefhebber is een van de oprichters van de Alexander Herzenstichting, die dissidenten in staat stelt hun boeken te publiceren. Speelt in 1989 een rechter in de film Loos van Theo van Gogh. JAN WOLKERS ( ) Wolkers voelt zich in de eerste plaats beeldend kunstenaar. Weigert de Constantijn Huygens-prijs (1982) en de P.C. Hooft-prijs (1989). Aanvaardt in 1991 wel de Busken Huet-prijs. FRANS KELLENDONK ( ) Kellendonk geldt als grote belofte voor de Nederlandse literatuur, maar overlijdt jong aan aids. Die ziekte en het katholieke geloof spelen een grote rol in zijn roman Mystiek lichaam. 18 Handleiding Handleiding 19

10 STAP 3 SELECTIE STAP 4 ONDERZOEK Uit de bij stap 2 gemaakte shortlist kiezen de leerlingen nu één schrijver over wie ze een verslag gaan maken. Dit verslag moet een persoonlijk accent krijgen. Het is daarom belangrijk dat ze een schrijver kiezen die hen op enige manier aanspreekt. Naast de filmpjes op kunnen de leerlingen ook op en andere sites relevante informatie over hun schrijvers vinden. De leerlingen verdiepen zich nu in de door hen gekozen schrijver. Vervolgens ordenen ze de gevonden informatie, bijvoorbeeld met behulp van een woordweb en maken ze een schriftelijk verslag. U bepaalt zelf de omvang van dit verslag. VERDIEPING (OPTIONEEL) Bespreek met de leerlingen het belang van bronvermelding en leer hoe ze dit moeten toepassen. Vertel de leerlingen ook het verschil tussen citeren en plagiëren. VERDIEPING (OPTIONEEL) Bespreek in de klas welke schrijvers zijn gekozen en waarom. Wellicht dat u door het vertellen van enkele opmerkelijke feiten uit het leven en/of werk (denk bijvoorbeeld aan moord, gevangenisverblijf, bijzondere beroepen etc.) de op het eerste gezicht minder aansprekende auteurs, aantrekkelijk kunt maken voor uw leerlingen. 20 Handleiding Handleiding 21

11 STAP 1 INTRODUCTIE STAP 2 SHORTLIST Introduceer het project in de klas door het introductiefilmpje op klassikaal te tonen. Het filmpje is een gesprek tussen de directeur van het museum, Aad Meinderts, en zijn zoon. Meinderts vertelt over zijn passie voor literatuur en de motivatie voor zijn literaire roadtrip. Na het filmpje kunt u de leerlingen vragen stellen als: Wat is passie? Wat is jouw passie? Snap je waarom de zoon van Aad Meinderts zijn vader niet begreep? Waarom heeft Meinderts deze tocht langs honderd graven gemaakt? Discussieer met uw leerlingen over de vraag waarom het belangrijk is de herinnering aan de honderd schrijvers levend te houden. Op de pagina s 10 t/m 19 vindt u een overzicht van de honderd belangrijkste Nederlandse en Vlaamse schrijvers. Dit overzicht is ook opgenomen op pagina 8 t/m 17 in het werkboek van uw leerlingen. Het is de bedoeling dat de leerlingen de bijbehorende stukjes tekst lezen en die schrijvers aanvinken die hen aanspreken. Deze opdracht is een algemene kennismaking met alle honderd schrijvers die de leerlingen voorziet van bagage om de volgende opdrachten goed uit te kunnen voeren. Laat de leerlingen individueel een shortlist samenstellen van ten minste vijf roadtrip-schrijvers die hen aanspreken. Hieronder vindt u enkele manieren waarop dit zou kunnen. JOUW LITERAIRE ROADTRIP De leerlingen maken een eigen literaire roadtrip: ze gaan op bezoek bij enkele mensen uit hun omgeving en interviewen deze persoon over zijn of haar band met één of meerdere van de honderd schrijvers. Zo ontstaat een shortlist. MIJN IDOOL De leerlingen maken een lijst van hun favoriete schrijvers. Vervolgens zoeken ze of deze schrijvers een link hebben met iemand uit de literaire roadtrip. Deze schrijvers plaatsen ze op hun shortlist. DE BOEKENKAST De leerlingen gaan een kijkje nemen in de boekenkast van hun familieleden. Staan er ook boeken van de honderd roadtrip-schrijvers? Wie komen ze tegen? Deze namen worden op de shortlist geplaatst. SCHRIJVERS OP STRAAT De Erasmusbrug, de P.C. Hooft-straat, het Catshuis: alle vernoemd naar een roadtrip-schrijver. Wie zijn er in uw omgeving vereerd met een eigen gebouw, park, beeld, school, straat etc.? 8 Handleiding Handleiding 9

12 Ee presentat atie. Een schild e. Een website. Een r entoonstelling. Een toneel n lied. Een gedicht. Een PowerPoi rap. Een poster. Een kunstwerk. Een ani eelstuk. Een collage. Een strip. Een filmpje. Ee cht. Een PowerPoint-presentatie. Een fototentoonst kunstwerk. Een animatie. Een schilderij. Een lied. Een ged strip. Een filmpje. Een website. Een rap. Een poster. Een kunstwer en fototentoonstelling. Een toneelstuk. Een collage. Een strip ilderij. Een lied. Een gedicht. Een PowerPoint-presenta p. Een poster. Een kunstwerk. Een animatie. Een. Een collage. Een strip. Een filmpje. Een w Point-presentatie. Een fototentoon tie. Een schilderij. Een lied. E n website. Een rap. Een. Een toneelstuk dicht. Een nstw f ototentoonstelling. Een toneels uk kunstwerk. Een animatie. Een schilderij. Een lied. Een gedicht. Een PowerPoint-presentatie. Een fototentoonstelling ge. Een strip. Een filmpje. Een website. Een rap. Een poster. Een kunstwerk. Een animatie. Een schilderij. Een lied. Een resentatie. Een fototentoonstelling. Een toneelstuk. Een collage. Een strip. Een filmpje. Een website. Een rap. Een po animatie. Een schilderij. Een lied. Een gedicht. Een PowerPoint-presentatie. Een fototentoonstelling. Een toneelstuk mpje. Een website. Een rap. Een poster. Een kunstwerk. Een animatie. Een schilderij. Een lied. Een gedicht. Een Powe tentoonstelling. Een toneelstuk. Een collage. Een strip. Een filmpje. Een website. Een rap. Een poster. Een kunstwer k erij. Een lied. Een gedicht. Een PowerPoint-presentatie. Een fototentoonstelling. Een toneelstuk. Een collage. Een str n rap. Een poster. Een kunstwerk. Een animatie. Een schilderij. Een lied. Een gedicht. Een PowerPoint-presentatie. Ee lstuk. Een collage. Een strip. Een filmpje. Een website. Een rap. Een poster. Een kunstwerk. Een animatie. Een s erpoint-presentatie. Een fototentoonstelling. Een toneelstuk. Een collage. Een strip. Een filmpje. Een we Een animatie. Een schilderij. Een lied. Een gedicht. Een PowerPoint-presentatie. Een fototentoons je. Een website. Een rap. Een poster. Een kunstwerk. Een animatie. Een schilderij. Een lied. E elling. Een toneelstuk. Een collage. Een strip. Een filmpje. Een website. Een rap. Een p n gedicht. Een PowerPoint-presentatie. Een fototentoonstelling. Een toneelstu kunstwerk. Een animatie. Een schilderij. Een lied. Een gedicht. Een Powe icht. Een PowerPoint-presentatie. Een fototentoonstelling. Een toneelstuk. Een collage. Een strip. Een filmpje. Een oneelstuk. Een collage. Een strip. Een filmpje. Een website. Een rap. Een poster. Een kunstwerk. Een animatie n rap. Een poster. Een kunstwerk. Een animatie. Een schilderij. Een lied. Een gedicht. Een PowerPoint ntoonstelling. Een toneelstuk. Een collage. Een strip. Een filmpje. Een website. Een rap. Ee erij. Een lied. Een gedicht. Een PowerPoint-presentatie. Een t pje. Een website. Een rap. Een poster. Een kunstwerk. Een animatie. Een schilderij. E atie. Een schilderij. Een lied. Een gedicht. Een PowerPoint-presentatie. Een fo presentatie. Een fototentoonstelling. Een toneelstuk. Een collage. Een e. Een strip. Een filmpje. Een website. Een rap. Een poster. Een ku S TA P 5 P RES ENTAT I E Tot slot bedenken de leerlingen een manier om hun schrijver op een persoonlijke en originele manier aan hun klasgenoten te presenteren en bereiden ze hun presentatie voor. 22 Handleiding

Jacob van Maerlant (ca. 1231 ca. 1291) Van Maerlant schrijft als eerste

Jacob van Maerlant (ca. 1231 ca. 1291) Van Maerlant schrijft als eerste De honderd schrijvers Beatrijs Dit gedicht is overgeleverd in één rijkversierd handschrift. De naam van de tot inzicht gekomen zondige non heeft van 1939 tot 1967 het Katholieke weekblad voor de vrouw

Nadere informatie

Naam: WERKBOEK DE REIS, DE ROOS, DE SCHRIJVER EN HET VERHAAL.

Naam: WERKBOEK DE REIS, DE ROOS, DE SCHRIJVER EN HET VERHAAL. Naam: WERKBOEK DE REIS, DE ROOS, DE SCHRIJVER EN HET VERHAAL. Dertig dagen onderweg. Voor even was ik de beroemdste literaire rozenman. Te land, ter zee en in de lucht. Van Elmina tot Antwerpen, van Jeruzalem

Nadere informatie

Verlichting 1700-1800

Verlichting 1700-1800 Verlichting 1700-1800 Kenmerken Verlichting Algemeen Rationalisme Empirisme Optimisme Maakbare samenleving Opvoeding Kunst en literatuur Kunst weerspiegelt orde en redelijkheid schepping Utile dulce Didactisch

Nadere informatie

Bachelorexamen Nederlands

Bachelorexamen Nederlands Bachelorexamen Nederlands 1. Richtlijnen Bachelorexamen Nederlands 1.1. Inleiding 1.2. Scriptie 1.3. Lectuurlijst 1.4. Literair essay 1.5. Map taalkunde 1.6. Map land en volk 1.7. Vertaling 1.8. Conclusie

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

De brieven van Van Gogh

De brieven van Van Gogh De brieven van Van Gogh Tijdens een rondwandeling door het dorp, vertelt ieder gids wel iets over de vele brieven die Vincent schreef in zijn leven. Hoe belangrijk waren de brieven voor Vincent, aan wie

Nadere informatie

3 minuten: Geef een samenvatting van het verhaal. 3 minuten: Wat is jouw mening over. Onderbouw je mening.

3 minuten: Geef een samenvatting van het verhaal. 3 minuten: Wat is jouw mening over. Onderbouw je mening. Geef een samenvatting van het verhaal. Geef een samenvatting van het verhaal. Geef een samenvatting van het verhaal. Vertel alles wat je weet over de hoofdpersoon. Vertel alles wat je weet over de hoofdpersoon.

Nadere informatie

inhoud 1. Een leven in beeld 2. Vincents jeugd 3. Aan het werk 4. Brieven 5. Boeren 6. Naar Parijs 7. Naar het zuiden 8. De ruziemaker 9.

inhoud 1. Een leven in beeld 2. Vincents jeugd 3. Aan het werk 4. Brieven 5. Boeren 6. Naar Parijs 7. Naar het zuiden 8. De ruziemaker 9. Vincent van Gogh inhoud 1. Een leven in beeld 3 2. Vincents jeugd 4 3. Aan het werk 5 4. Brieven 6 5. Boeren 7 6. Naar Parijs 9 7. Naar het zuiden 10 8. De ruziemaker 11 9. Ziek 12 10. Het einde 13 11.

Nadere informatie

NI02_03 Nizozemská literatura 20. a 21. století I jaro 2012 Afspraken i.v.m. individueel traject Marianna Bartková (učo 362017)

NI02_03 Nizozemská literatura 20. a 21. století I jaro 2012 Afspraken i.v.m. individueel traject Marianna Bartková (učo 362017) NI02_03 Nizozemská literatura 20. a 21. století I jaro 2012 Afspraken i.v.m. individueel traject Marianna Bartková (učo 362017) Lic. Sofie Royeaerd, M.A. Ústav germanistiky, nordistiky a nederlandistiky

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

Auteur Titel Categorie Niveau Sisocode Uitgavejr. Blaman, Anna Verhalen: waarin opgenomen Ram Horna Overdag De kruisvaarder en Verspreide verhalen

Auteur Titel Categorie Niveau Sisocode Uitgavejr. Blaman, Anna Verhalen: waarin opgenomen Ram Horna Overdag De kruisvaarder en Verspreide verhalen H. Marsman voor de spiegel 870 1966 Aletrino, A. Martha 2-2 1982 Blaman, Anna De verliezers 1980 Blaman, Anna Eenzaam avontuur: roman 1967 Blaman, Anna Op leven en dood: roman 1976 Blaman, Anna Overdag

Nadere informatie

Impressie of verwerking van een gebeurtenis

Impressie of verwerking van een gebeurtenis Impressie of verwerking van een gebeurtenis In deze opdracht maken de leerlingen een impressie van een gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog. Zij besteden in ieder geval aandacht besteden aan: de periode

Nadere informatie

Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh?

Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh? Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh? Soms weten bezoekers ons tijdens rondleidingen te vermelden dat Vincent van Gogh ooit een kamertje bewoonde in hotel Schafrath aan het Park in Nuenen.

Nadere informatie

Nederlandse. literatuurvan de. 20 ste en 21 ste eeuw deel 1

Nederlandse. literatuurvan de. 20 ste en 21 ste eeuw deel 1 Nederlandse literatuurvan de 20 ste en 21 ste eeuw deel 1 0. Dit college Doel & inhoud Volgende week Literatuurgeschiedenissen De rol van literatuur 1. Doel & inhoud Doel & inhoud Collegemateriaal Literatuur

Nadere informatie

Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant. 1. Voorpagina

Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant. 1. Voorpagina Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant 1. Voorpagina Geen mens is hetzelfde, want iedereen is weer anders. Elk mens heeft iets unieks. Dat maakt het soms lastig om elkaar te begrijpen. Of

Nadere informatie

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander verwerkingsopdrachten Willem-Alexander Van kind tot koning Vragen bij Stamboom van het Koninklijk huis (bladzijde 6 en 7) 1 Als je goed kijkt, zie een schild met het wapen van Nederland. Op het schild

Nadere informatie

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8

Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 Docentenhandleiding Rijksmuseum Groep 7-8 1 Inhoud Voorbereidende les Afsluitende les Aanvullend materiaal bij deze lessen staat op de website: Introductiefilmpje PowerPoint presentatie Werkbladen 2 Voorbereidende

Nadere informatie

De grootste Nederlander

De grootste Nederlander De grootste Nederlander De grootste Nederlander is een televisieprogramma dat in Nederland in 2004 door de KRO werd uitgezonden. Het programma is gebaseerd op het BBC-programma Great Britons (2002). Door

Nadere informatie

Sterre, de familie Huygens in de Gouden Eeuw. van Rieks Veenker. Voor groep 6, 7 en 8

Sterre, de familie Huygens in de Gouden Eeuw. van Rieks Veenker. Voor groep 6, 7 en 8 Sterre, de familie Huygens in de Gouden Eeuw van Rieks Veenker Voor groep 6, 7 en 8 Vooraf Sterre is de zus van Christiaan Huygens. Hij is natuurkundige en een kei in wiskunde en astronomie. Hij doet een

Nadere informatie

Zeg het voort. Werkboek

Zeg het voort. Werkboek Zeg het voort Werkboek In het werkboek Zeg het voort komen verschillende soorten oefeningen voor. De onderstaande plaatjes maken duidelijk om welke oefeningen het gaat. Deze les gaan we... Speel het spel

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Het Amsterdam Museum gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen.

Het Amsterdam Museum gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen. 2 INTRODUCTIE Het programma is gemaakt door het. Het gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen. Een schilderij is gemaakt door een schilder. In het museum zijn ook voorwerpen te zien. Het

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

Wie was de eerste prins van Oranje? Leer het aan de hand van het Wilhelmus.

Wie was de eerste prins van Oranje? Leer het aan de hand van het Wilhelmus. Wie was de eerste prins van Oranje? Leer het aan de hand van het Wilhelmus. 2013 is het jaar van de Troonsopvolging en de viering van het 200 jarig Koninkrijk, maar hoe is het allemaal begonnen? Wie was

Nadere informatie

In het voetspoor van...

In het voetspoor van... In het voetspoor van... Bijbelse figuren en hun levensgeheim voor jongeren van 2 en 3 jaar drs. M. van Campen Zevende druk Zoetermeer Inhoud. Timotheüs - op school bij God 7 2. Adam - een gevallen mens

Nadere informatie

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO SAGAAM IN DE KLAS Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO 1 Hoe meer mensen worden aangezet tot schrijven hoe meer ze gaan lezen Adriaan van Dis Colofon Auteur: Tom Blok Huisstijl:

Nadere informatie

De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek. Willem van Oranje

De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek. Willem van Oranje De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek Willem van Oranje Willem van Oranje Wij brengen een muzikaal theaterstuk over prins Willem van Oranje. Tijdens deze familievoorstelling blikt de

Nadere informatie

JOOST VAN DEN VONDEL. Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová

JOOST VAN DEN VONDEL. Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová JOOST VAN DEN VONDEL Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová 1. Geboren in Duitsland op 17 november 1587 Overleden te Amsterdam op 5 februari 1679 Vanaf 1596 leefde hij in Amsterdam 2. Streven naar

Nadere informatie

De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy

De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy De vijftig vensters en de kenmerkende aspecten van de tien tijdvakken van de commissie De Rooy In blauw: de tijdvakken en de kenmerkende aspecten (alleen uitgewerkt voor het en ). In oranje: de canonvensters,

Nadere informatie

werkboek tekenaar & dichter dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst

werkboek tekenaar & dichter dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst tekenaar & dichter werkboek dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst Tekenen en dichten; dat doe je allebei met je hand. Het maakt niet uit hoe je het doet, je kunt zelf kiezen: je doet

Nadere informatie

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam Museum. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het

Nadere informatie

Gymnasium. Op lariks. www.csvincentvangogh.nl. Ook tweetalig onderwijs!

Gymnasium. Op lariks. www.csvincentvangogh.nl. Ook tweetalig onderwijs! Gymnasium Ook tweetalig onderwijs! Op lariks Inhoud Welkom! Het gymnasium aan CS Vincent van Gogh Eerste fase Tweede fase Romereis Gymnasium en tweetalig onderwijs Activiteiten Gymnasiumteam Viva Vox Contact

Nadere informatie

Agenda: Stop motion: Gedicht van Hugo Korte voorstelling stagiair 5 min.

Agenda: Stop motion: Gedicht van Hugo Korte voorstelling stagiair 5 min. Timing Activiteitsdoelen Leerinhouden Didactische werkvormen Didactische Organisatie Inleiding Agenda: Stop motion: Gedicht van Hugo Korte voorstelling stagiair Claus Vragen om de agenda te nemen. De leerlingen

Nadere informatie

Martinus Nijhoff. en het modernisme

Martinus Nijhoff. en het modernisme Martinus Nijhoff en het modernisme Overzicht 1. Modernisme 2. Nijhoff vs. PvO 3. Nijhoffs poëzie 4. Vorm vs. vent 1. Modernisme James Joyce Virginia Woolf T.S. Eliot Marcel Proust André Gide Thomas Mann

Nadere informatie

Over dit boek. Max Havelaar was meteen een bestseller, en Multatuli was in één klap beroemd.

Over dit boek. Max Havelaar was meteen een bestseller, en Multatuli was in één klap beroemd. Over dit boek Max Havelaar is het beroemdste boek uit de Nederlandse literatuur. Het is geschreven in 1860 en wordt nog steeds herdrukt en gelezen. Het verhaal van Max Havelaar speelt in Nederlands-Indië

Nadere informatie

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam

Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam Initiatiefgroep Roze Vieringen Rotterdam Oecumenisch Roze Viering zondag 6 maart 2016 om 15.00 uur THEMA Hoe ik ook ben Voorganger ds. Ilse Hogeweg Paradijskerk Nieuwe Binnenweg 25, Rotterdam Gedachten

Nadere informatie

VOORBEREIDING OP BEZOEK AAN DE MUSICAL SOLDAAT VAN ORANJE. Een project over Soldaat van Oranje kan uit verschillende onderdelen bestaan :

VOORBEREIDING OP BEZOEK AAN DE MUSICAL SOLDAAT VAN ORANJE. Een project over Soldaat van Oranje kan uit verschillende onderdelen bestaan : VOORBEREIDING OP BEZOEK AAN DE MUSICAL SOLDAAT VAN ORANJE Een project over Soldaat van Oranje kan uit verschillende onderdelen bestaan : - het lezen van het boek Soldaat van Oranje en het maken van de

Nadere informatie

voorspellen (laatste keer in week 12: de zonsverduistering)

voorspellen (laatste keer in week 12: de zonsverduistering) Handleiding niveau B De Nieuwsbegripbieb Achteraan deze handleiding vindt u een lijstje met titels van informatieve en fictieboeken, die aansluiten bij het onderwerp van de Nieuwsbegriples. Op de website

Nadere informatie

Spojená východoindická společnost. Comenius Státní překlad Bible

Spojená východoindická společnost. Comenius Státní překlad Bible Inleidende les Nederlands, een probatio pennae? Quiz Kongo Peter Stuyvesant Max Havelaar Erasmus Olga Krijtová Anna Franková Nieuw Amsterdam nootmuskaat Flandry Spojená východoindická společnost Comenius

Nadere informatie

Bijlage I Lesopzet voor leerlingen groep 7 en 8. welkom

Bijlage I Lesopzet voor leerlingen groep 7 en 8. welkom Bijlage I Lesopzet voor leerlingen groep 7 en 8 welkom t r u u b s k in de voulgblik n oud nieuws en ee ter welkom in de volksbuurt oud nieuws en een terugblik Introductie Eerst bekijken jullie de animatiefilm

Nadere informatie

Sprekers aanbod. De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep.

Sprekers aanbod. De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep. Sprekers aanbod De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep. Lezingen zijn populair. Geen wonder, want luisteren naar

Nadere informatie

Beoordeling Leerlingen beoordelen elkaars portret, waarna de leraar een eindoordeel geeft.

Beoordeling Leerlingen beoordelen elkaars portret, waarna de leraar een eindoordeel geeft. Portret van een historische persoon Beschrijf een persoon uit de canon van Nederland Korte lesomschrijving Leerlingen maken een portret van een historische persoon uit de canon van Nederland. Ze maken

Nadere informatie

Les 1: Orkest en Anne Frank

Les 1: Orkest en Anne Frank Anne en Zef Inleiding Jullie gaan in april de voorstelling Anne & Zef en bekijken. Anne & Zef is een jeugdopera en zal worden gespeeld door twee solozangers, en een ensemble uit het Nederlands Philharmonisch

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Sanne Sannes, Zonder titel, ong. 1967. Ontwikkelgelatinezilverdruk

Sanne Sannes, Zonder titel, ong. 1967. Ontwikkelgelatinezilverdruk Sanne Sannes, Zonder titel, ong. 1967. Ontwikkelgelatinezilverdruk Sanne Sannes, The Face of Love Fotografie uit de collectie van het Rijksmuseum 13 november 15 december 2013 Het onlangs geheel gerenoveerde

Nadere informatie

Gymnasium. Op het Hondsrug College. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst!

Gymnasium. Op het Hondsrug College. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Gymnasium Op het Hondsrug College Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Gymnasium Hondsrug Het Gymnasium Hondsrug is een afdeling van het Hondsrug College. Het is onderdeel van het vwo,

Nadere informatie

FOTOEXPOSITIE. De Wereld van Van Gogh

FOTOEXPOSITIE. De Wereld van Van Gogh - - persbericht FOTOEXPOSITIE De Wereld van Van Gogh Zundert, 1 oktober 2014 - In het kader van het Van Goghjaar 2015 organiseert het Vincent van GoghHuis een tentoonstelling van fotografen die in de loop

Nadere informatie

Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer

Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer Erfgoed- en cultuureducatie 2015 2016 Stadsmuseum Zoetermeer WIE ERGENS NAAR TOE WIL, MOET WETEN (ONTDEKKEN) WAAR HIJ VANDAAN KOMT Erfgoededucatie is omgevingsonderwijs: het leren in, van omgeving tot

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

KORTE INTRODUCTIES VAN DICHTERS VAN DE HERMEN HOMMAGE

KORTE INTRODUCTIES VAN DICHTERS VAN DE HERMEN HOMMAGE KORTE INTRODUCTIES VAN DICHTERS VAN DE HERMEN HOMMAGE Noud Bles woont in Gendt en is zeer actief in het literaire leven van Nijmegen. Hij publiceert niet alleen gedichten maar ook romans, verhalen en artikelen.

Nadere informatie

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO SAGAAM IN DE KLAS Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO 1 Hoe meer mensen worden aangezet tot schrijven hoe meer ze gaan lezen Adriaan van Dis Colofon Auteur: Tom Blok Huisstijl:

Nadere informatie

Les 7 Drie Hollandse denkers

Les 7 Drie Hollandse denkers Les 7 Drie Hollandse denkers gatentekst versie 1 In de Nederlandse varen al eeuwenlang handelsschepen af en. Door de eeuwen heen werden niet goederen aangevoerd, maar zetten ook vreemdelingen aan wal.

Nadere informatie

Goudse Rembrandts bekend!

Goudse Rembrandts bekend! PERSBERICHT 17 juli 2014 Goudse Rembrandts bekend! De jury (directeur Museum Gouda, Gerard de Kleijn) heeft ruim honderd tekeningen en schilderwerken ontvangen voor de tekenwedstrijd: Wie is de beste Rembrandt

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

De Nieuwe Bijbelvertaling

De Nieuwe Bijbelvertaling De bijbel als geloofsdocument laat de teksten uit de Bijbel opnieuw spreken. Veel mensen lezen dagelijks in de Bijbel. Het is voor hen de dragende kracht van het bestaan, een bron van inspiratie, de goddelijke

Nadere informatie

1. Zwanenmeer - Ballet en Orkest van de Staatsopera van Tatarstan - Ballet

1. Zwanenmeer - Ballet en Orkest van de Staatsopera van Tatarstan - Ballet 1. Zwanenmeer - Ballet en Orkest van de Staatsopera van Tatarstan - Ballet Het Zwanenmeer is één van de hoogtepunten van het klassiekromantische balletgenre. Het Ballet van de Staatsopera van Tatarstan

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: Inleiding Reflecteren op de eigen ervaringen met kunst en cultuur. De leerling kan: uitleggen wat cultuur is; uitleggen wat

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Afgelopen maandag hebben we met de deelnemers van de kring Eigentijds Bijbellezen Paasverhalen gelezen. Vier verhalen van de opstanding, verteld door

Nadere informatie

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent De Bijbel Een geloofsboek EWe kunnen vele wegen gaan met de Bijbel. De één ervaart het vooral als een mooi kunstobject. Vele kunstenaars hebben er inspiratie in gevonden om een kunstwerk te maken. We kennen

Nadere informatie

De dood is dood, leve het leven!

De dood is dood, leve het leven! De dood is dood, leve het leven! blok A - nivo 3 - avond 5 Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Bijbelstudie Romeinen 6:1-13 19.30 De opstanding als historisch feit 19.45 Zondag 17 HC 20.00

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente,

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente, Lieve Gemeente, Waar woont God? Waar is God thuis? Die vraag hebben we hier wel eens besproken n.a.v. ons mooie kerkgebouw. Een mooi huis van God is hier gebouwd. Maar zoals de eerste predikant van deze

Nadere informatie

Kom tot ons, de wereld wacht. Kalender voor Advent en Kerst 2013

Kom tot ons, de wereld wacht. Kalender voor Advent en Kerst 2013 Kalender voor Advent en Kerst 2013 Kom tot ons, de wereld wacht Deze adventskalender heeft de vorm van een wereldbol. Want Jezus is de Redder voor de hele wereld. De meeste voorouders van Jezus kwamen

Nadere informatie

Lesbrieven voor de basisschool Groep 6 t/m 8. Behorend bij de tentoonstelling. Anton Heyboer DE HAARLEMSE JAREN

Lesbrieven voor de basisschool Groep 6 t/m 8. Behorend bij de tentoonstelling. Anton Heyboer DE HAARLEMSE JAREN Lesbrieven voor de basisschool Groep 6 t/m 8 Behorend bij de tentoonstelling Anton Heyboer DE HAARLEMSE JAREN 23 november 2012-19 mei 2013 Inhoudsopgave 1. Tijdelijke tentoonstelling Anton Heyboer De Haarlemse

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 VIDEO/FILM Maak een video over jouw buren of buurt over de tijd van ongeveer 1930-1935. Enkele ideeën: Interview met buurtbewoner Misschien wonen er nog wel mensen in jouw buurt die je kunt interviewen

Nadere informatie

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson De Jefferson Bijbel Thomas Jefferson Vertaald en ingeleid door: Sadije Bunjaku & Thomas Heij Inhoud Inleiding 1. De geheime Bijbel van Thomas Jefferson 2. De filosofische president Het leven van Thomas

Nadere informatie

Plaatsingslijst. Archiefnummer: 62 Archiefnaam: JAGE Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Persoonsarchief Datering: 1905-1949

Plaatsingslijst. Archiefnummer: 62 Archiefnaam: JAGE Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Persoonsarchief Datering: 1905-1949 Plaatsingslijst Archief T.A. de Jager Archiefnummer: 62 Archiefnaam: JAGE Sector: Cultuur en recreatie Soort archief: Persoonsarchief Datering: 1905-1949 Katholiek Documentatie Centrum 2013 1 Binnengekomen

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten voortgezet onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie Inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor VMBO/HAVO/VWO 9 2.1 Kies je Kunst 9

Nadere informatie

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Grote Klus Thema : Cultuur

Grote Klus Thema : Cultuur Grote Klus Thema : Cultuur Bij cultuur horen : muziek drama beeldend dans erfgoed foto/film - literatuur Als je 5 opdrachten maakt en laat aftekenen, mag je meedoen met onze speciale cultuur viering. Als

Nadere informatie

Boekrecensie: De geschiedenis van de schoonheid Auteur: Umberto Eco Uitgeverij: Bert Bakker Jaar van uitgave: 2005

Boekrecensie: De geschiedenis van de schoonheid Auteur: Umberto Eco Uitgeverij: Bert Bakker Jaar van uitgave: 2005 1 Boekrecensie: De geschiedenis van de schoonheid Auteur: Umberto Eco Uitgeverij: Bert Bakker Jaar van uitgave: 2005 Student: Jedidja van Wijngaarden Mobiele nummer: 06-14808686 Studentenummer: 412073

Nadere informatie

13 37 38 39 43 100 EXMENVRGEN IJ HET FOTOOEK EN DE FILM NR NEDERLND Nummer Vraagtekst Correcte antwoord vb01 U ziet de Nederlandse vlag. Wat zijn de kleuren van de Nederlandse vlag? vb02 U ziet een foto.

Nadere informatie

Connie Palmen De Wetten

Connie Palmen De Wetten Connie Palmen De Wetten Connie Palmen geboren: 25 november 1955 in Limburg opleiding: de studie Nederlandse Taal en Letterkunde en Filosofie in Amsterdam Bij Nederlands bleef ik met vragen zitten, die

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

Rembrandt en de Bijbel

Rembrandt en de Bijbel Rembrandt en de Bijbel POSE CHRISTENDOM HAV0/VWO 4 - CSG CALVIJN GODSDIENST De profetie van Simeon aan Maria olieverf op paneel (55 44 cm) 1628 Kunsthalle, Hamburg - Duitsland 1 Wat gaan jullie doen? Als

Nadere informatie

Klassiekers opnieuw geschreven POËZIE OP SCHOOL

Klassiekers opnieuw geschreven POËZIE OP SCHOOL Klassiekers opnieuw geschreven POËZIE OP SCHOOL Wintertuin Wintertuin is het eerste Nederlandse literaire productiehuis. Het productiehuis houdt kantoor in Nijmegen. Daar worden nieuwe producties op het

Nadere informatie

Willem van Oranje. Over Willem. Info. Bekenden van Willem. Willem van Oranje. Tijdlijn Info Foto s. wsw. Dillenburg. Willem van Oranje Lente, 1545

Willem van Oranje. Over Willem. Info. Bekenden van Willem. Willem van Oranje. Tijdlijn Info Foto s. wsw. Dillenburg. Willem van Oranje Lente, 1545 Over Willem Willem krijgt op 11-jarige leeftijd door het overlijden van een neef een grote erfenis. Daar hoort ook bij dat hij verhuist van zijn ouders in de naar de grote stad. Daar wordt hij opgevoed

Nadere informatie

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling

BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1. Les 1 - De oorsprong van de Bijbel. In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling BIJBELSTUDIES VOOR JONGE GELOVIGEN LES 1 Les 1 - De oorsprong van de Bijbel In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Deze bijbelstudies zijn vooral bedoeld voor jongeren van 11

Nadere informatie

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt.

Bijeenkomst 1 Zet je eigen Jong ontmoet oud op! Tijdens deze bijeenkomst ontdekken de leerlingen hoe je van de activiteit een succes maakt. Lesmateriaal: jong ontmoet oud In een lessenreeks van vier bijeenkomsten bereidt u de leerlingen voor op het project Jong Ontmoet Oud: een activiteit dat jong en oud met elkaar in contact brengt. Tijdens

Nadere informatie

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank

Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Handleiding digitale les Lezen en Schrijven met Anne Frank Een digitale les over Anne Frank voor vmbo-leerlingen van 13-15 jaar ter bevordering van lezen en schrijven. De digitale les bestaat uit: > Diverse

Nadere informatie

Inleiding op Middeleeuwse Epiek

Inleiding op Middeleeuwse Epiek Inleidingop MiddeleeuwseEpiek I. Periodisering II. Oudnederlands: 700-1150 a) Inleiding b) De oudste zin De oudste bron in het Nederlands is het volgende zinnetje: Hebban olla vogola nestas higunnan Hinase

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Tolstoj als pedagoog CAHIER. Levensloop. jaartallen

Tolstoj als pedagoog CAHIER. Levensloop. jaartallen Tolstoj als pedagoog CAHIER 1 Levensloop jaartallen in Levensloop in jaartallen Chronologie van leven en werken van schrijver en pedagoog L.N.Tolstoj, van 1828 tot 1878. Van de latere jaren tot aan zijn

Nadere informatie

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij

Suske en Wiske: 65! De eerste Suske en Wiske. Rikki en Wiske in de krant. Stijn Dekelver. Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij Suske en Wiske: 65! Stijn Dekelver Wiske. Na het eerste verhaal wordt hij vervangen door Suske. Het verhaal Suske en Wiske worden 65 jaar. Niet echt natuurlijk, want dan zouden ze in de strips al opa en

Nadere informatie

KIJKWIJZER FDN MUSEUM

KIJKWIJZER FDN MUSEUM KIJKWIJZER FDN MUSEUM Welkom in Heerenveen Museum. Hier ontdek je het verhaal van Heerenveen. Je gaat straks kijken naar het Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum. Domela had een duidelijke mening over drank

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik hoop voor u dat u ooit eens flink verliefd bent geweest. Niet zo n beetje van: die of die vind ik best aardig. Misschien wordt dat nog wel eens wat

Nadere informatie

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 1 Vera Kleuskens groep 7 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1. Wat is E.H.B.O... 5 2. E.H.B.O. vereniging... 6 3. Cursus... 7+8+9 4. Reanimatie en A.E.D....

Nadere informatie

Er zal geen verzengende hitte, geen dorst en geen honger meer zijn want Hij zal ze weiden aan water dat vloeit uit het hart der woestijn.

Er zal geen verzengende hitte, geen dorst en geen honger meer zijn want Hij zal ze weiden aan water dat vloeit uit het hart der woestijn. VESPER op woensdag maart 016 in de Dorpskerk te Bloemendaal aanvang: 19.15 uur Liturgen: Agneta Markusse en Ali Bos Pianist: Janny van der Meer Thema: 'De vreemdeling in ons midden' STILTE VOOR DE VESPER

Nadere informatie

Hier leer je verschillende academische teksten lezen, schrijven en voordragen. Deze cursus dient ook als een soort voorbereiding op je scriptie.

Hier leer je verschillende academische teksten lezen, schrijven en voordragen. Deze cursus dient ook als een soort voorbereiding op je scriptie. 1 e Jaar Master (MA) Academisch schrijven Code: MHL 1011 hoorcollege Hier leer je verschillende academische teksten lezen, schrijven en voordragen. Deze cursus dient ook als een soort voorbereiding op

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Graven van burgemeesters op het Kamper kerkhof in IJsselmuiden door Kees Schilder

Graven van burgemeesters op het Kamper kerkhof in IJsselmuiden door Kees Schilder Graven van burgemeesters op het Kamper kerkhof in IJsselmuiden door Kees Schilder Vóór 1829 werden welgestelde burgers en inwoners van Kampen begraven in de kerken die de stad rijk was. Minder gegoeden

Nadere informatie

1: De nederlanden komen in verzet tegen Filips II

1: De nederlanden komen in verzet tegen Filips II 1: De nederlanden komen in verzet tegen Filips II Wat wilden Karel V en Filips II bereiken? Op politiek gebied wilden ze dat de macht van de regering in Brussel vergroot werd Grote ontevredenheid onder

Nadere informatie

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Van wie ben jij er één? Dat was telkens de vraag van tante Betje als ik bij mijn oma, haar zuster, kwam logeren in Baarn. Die vraag

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

voorspellen (laatste keer in week 12: zonsverduistering) Naturalistisch (natuurknap): analyseren van overeenkomsten en verschillen Clib-niveau 80/8+

voorspellen (laatste keer in week 12: zonsverduistering) Naturalistisch (natuurknap): analyseren van overeenkomsten en verschillen Clib-niveau 80/8+ Handleiding niveau C Onderwerp Van Goghjaar Strategie voorspellen (laatste keer in week 12: zonsverduistering) Sleutelschema tijdbalk Intelligenties Naturalistisch (natuurknap): analyseren van overeenkomsten

Nadere informatie