Wie was de eerste prins van Oranje? Leer het aan de hand van het Wilhelmus.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wie was de eerste prins van Oranje? Leer het aan de hand van het Wilhelmus."

Transcriptie

1 Wie was de eerste prins van Oranje? Leer het aan de hand van het Wilhelmus is het jaar van de Troonsopvolging en de viering van het 200 jarig Koninkrijk, maar hoe is het allemaal begonnen? Wie was de eerste Oranje van de Nederlanden? Bron 1: Wikipedia (Common) Het Wilhelmus Het Wilhelmus is het Nederlandse volkslied. Je kent het vast wel. Bij veel speciale gelegenheden wordt het gespeeld en gezongen. Het lied werd waarschijnlijk ergens rond 1572 geschreven door Filips van Marnix van st. Aldegonde. Maar zeker weten we dat niet. Het Wilhelmus gaat over Willem. Wie hij was leer je in deze lesbrief. 1. Bekijk bron 1. Bij welke gelegenheden wordt het Wilhelmus gezongen of gespeeld? (Noem er drie) 2. Je bekijkt nu enkele filmpjes. Bestudeer de teksten van de volksliederen. Waar gaan de teksten vooral over? Land Youtube link Welke woorden vallen je op? Nederland Belgie Polen Het Wilhelmus is het volkslied van Nederland. Het is het nationale volkslied. Er zijn ook volksliederen, die gaan over de provincies. Het Friese volkslied is een hele bekende. Zoek via YouTube naar het volkslied van jouw provincie. En beantwoord de volgende vragen: - Waar gaat de tekst over? - Ben je het eens met de tekst over jouw provincie? - Kun je een volkslied van een provincie vergelijken met een nationaal volkslied. Waarom wel/niet?

2 Een bijzonder volkslied De tekst van het volkslied is erg belangrijk. Het Wilhelmus bestaat uit 15 coupletten. De eerste letters van ieder couplet spellen de naam 'Willem van Nassov' (de V is een Romeinse U). Het Wilhelmus gaat dan ook over deze man. Wanneer je het eerste couplet leest kom je gekke zinnetjes tegen, die veel vertellen over de geschiedenis van Nederland. Want hoe zit dat bijvoorbeeld met het van Duitsen bloed zijn? En wie is de prinse van Oranje en waarom heeft hij de koning van Spanje geëerd? 4. De eerste letters van iedere zin uit de tekst van het volkslied spellen de naam 'Willem van Nassov'. We noemen dit een naamgedicht. Bedenk een kort gedichtje, waarbij de eerste letters van elke zin in het gedicht jouw naam of achternaam spelt. Verwerk in dat gedichtje ook wie je bent en wat je doet. Wilhelmus is Willem van Nassau Het verhaal van Willem van Nassau is ook het verhaal over de opstand van de Nederlanders tegen de Spanjaarden. Willem van Nassau wordt op 24 april 1533 in Duitsland geboren als zoon van de graaf van Nassau. De naam Nassau komt van het gebied waar de vader van Willem graaf is. Het ligt in het westen van Duitsland. Willem groeit daar op als protestant. 5. Lees het oranje kader. Waarom werden de protestanten zo genoemd? 6. Willem van Oranje wordt als zoon van een graaf geboren. In welk land wordt Willem geboren? 7. Willem van Nassau groeit op als protestant. Daar leert hij over de Katholieke Kerk. Zal Willem een aflaat gekocht hebben? Leg je antwoord uit. Prins Willem van Oranje Nassau In 1544 sterft een neef van Willem, René van Chalon. Hij was Prins van het gebied Orange (Oranje). Deze neef had in zijn testament gezet dat Willem van Nassau de prinsentitel en zijn bezittingen zou erven. Door deze erfenis krijgt Willem veel macht en bezitting. Een protestant met veel macht in het katholieke rijk van de Spaanse koning Karel V (vijfde). Kan dat? Keizer Karel keurt de erfenis goed, maar dan moet Willem als 11 jarige een goede katholieke opvoeding en opleiding volgen aan het Keizerlijk Hof in Brussel. De familie Van Nassau gaat akkoord en de nieuwe prins van Oranje gaat naar Brussel. Daar ontmoet Willem de Spaanse keizer Karel V en zijn zoon Filips II. Willem van Nassau werd prins Willem van Oranje-Nassau. 8. Hoe komt Willem van Nassau aan zijn naam prins Willem van Oranje Nassau? 9. Bedenk twee redenen waarom Karel V wil dat Willem naar het Keizerlijk Hof in Brussel komt? Protestanten Protestanten waren het niet eens met de Katholieke Kerk. Ze kwamen in protest tegen de kerk, die volgens de protestanten steeds vaker aan het geloof wilde verdienen. Het toppunt vonden de protestanten de aflaten. Met een aflaat kocht je toegang tot de hemel. Hierdoor werd de kerk steeds rijker en machtiger. Dat was niet de bedoeling van het geloof, vonden de protestanten. De katholieke kerk en de koning, die beschermer was van het katholieke geloof waren niet blij met deze kritieken. En toen de koning het katholieke geloof voor iedereen verplicht stelde en ongelovigen en protestanten zwaar strafte, ontstond er steeds meer het idee dat men tegen de Spaanse koning in opstand moest komen. Ook willen ze liever het bestuur zelf regelen.

3 Willem van Oranje is talentvol, slim en. Aan het hof van keizer Karel leert de jonge prins van Oranje erg snel. Hij is talentvol, slim en werkt hard. Hij heeft een bijzonder talent voor talen, maar Nederlands heeft hij nooit goed gesproken. Ook Karel V was onder de indruk van de charmante Willem. Sommigen aan het hof zeggen dat de keizer de jonge Willem ziet als zijn eigen zoon. Hij wordt al snel een belangrijke edelman aan het hof in Brussel. In 1555 treedt keizer Karel af en zijn zoon Filips II wordt koning. Tijdens de binnenkomst in de troonzaal leunde Keizer Karel V op de schouder van prins Willem van Oranje en niet op de schouder van zijn zoon Filips II. Hiermee wil Karel V zeggen: Ik draag de macht over aan mijn zoon, maar mensen steun op Willem. Hij is het vertrouwen waard. Willem van Oranje Nassau weet dat hij veel te danken heeft aan Karel V. Hij zal Karel V voor altijd eren. Bron 2: Karel V doet afstand van de troon. Hij leunt op Willem van Oranje zijn schouder. Links van de Keizer staat Prins Filips, die de troon opvolgt Welk talent heeft Willem van Oranje? 11. Iedereen aan het hof, ook Karel V, was onder de indruk van de Willem. Noem drie dingen waaraan je dat kon zien. 12. Ook jij hebt talenten. Welke talenten zijn dat en waarvoor kun je die in de toekomst gebruiken? Noem er twee. Filips tegen Willem Op advies van zijn vader benoemd Filips Willem in belangrijke functies. Hij wordt steeds belangrijker. Willem wordt stadhouder (bestuurder) van Holland, Zeeland en Utrecht. In de Nederlanden kan de adel niet goed opschieten met de strenge katholieke koning Filips II. Filips luistert niet naar de adel en straft ongelovigen en protestanten, die ook wel ketters genoemd werden, hard en wreed. De halfzus van koning Filips, die Margaretha de Parma heet, wordt landvoogdes en bestuurde het land zonder de hulp van de adel. Hierdoor heeft de Nederlandse Adel geen enkele macht meer. Koning Filips vertrekt in 1559 naar Spanje waar hij definitief gaat wonen. Bij het vertrek van Filips II naar Spanje smeekt Willem van Oranje of Filips alsjeblieft milder wil zijn voor de protestanten. Filips voelt hier niets voor. Het is de laatste keer dat de mannen elkaar zien. 13. Hoe worden de ongelovigen en protestanten ook wel genoemd? 14. Waarom was de adel niet tevreden over het bestuur van koning Filips II? 15. Bedenk een reden waarom Filips II zijn half zus tot landvoogdes van de Nederlanden maakte.

4 Nederland komt in Opstand Vanuit Spanje worden de regels steeds strenger en strenger. Dan neemt Willem een besluit. Hij wil vechten voor vrijheid van godsdienst en zegt daarbij dat geen koning of wie dan ook mag bepalen wat je moet geloven. Willem wil als protestant vrij van de Spanjaarden zijn. En deze gedachte is erg belangrijk geweest voor het begin van het land Nederland. Het Willen van Oranje is een tijd van ontevredenheid en angst. Veel edelen en landbouwers vinden het onterecht dat ze veel belasting moeten betalen aan Spanje. Door een strenge winter in 1566 zijn de oogsten mislukt, waardoor er hongersnood is. De hongerige bevolking kijkt met steeds meer afschuw, boosheid en ergernis naar de rijkdom van de kerk. In 1566 komt het tot een opstand en de Philip II protestanten dringen de kerken binnen en slaan alles kort en klein. Deze beeldenstorm breidt zich al snel uit over het land. Filips II is woedend. Hij moet de kerken en het katholieke geloof beschermen. Hij stuurt daarop zijn beste generaal Alva naar de Nederlanden. De protestanten en opstandelingen worden zwaar gestraft. Ze worden gemarteld en gevangen gezet. Ook met de edelen rekent Alva af. Willem van Oranje is intussen naar Duitsland gevlucht, bang om gevangen genomen te worden. Maar Willem van Oranje laat de Nederlanders niet in de steek. Hij verzamelt geld, huurt soldaten, koopt kanonnen en valt het leger van Alva aan. Die aanval is het begin van een oorlog tegen de Spaanse koning die tachtig jaar zal duren. 16. Filips II maakt de regels strenger. Iedereen moet een goed katholiek zijn. Waarom kiest Willem de kant van de protestanten? 17. Het is een tijd van ontevredenheid en angst. Waarom vielen de mensen de kerken binnen en sloegen alles kort en klein? 18. Willem van Oranje vluchtte. Waaraan kun je zien dat hij de Nederlanden niet in de steek liet? De vader des vaderlands. Willem van Oranje is nu de leider van de Opstand in de Nederlanden. Dat is de reden waarom koning Filips graag van hem af wil. Zijn gedachte is, dat wanneer Willem van Oranje dood is, de Opstand van De Nederlanden vanzelf stopt. Hij looft daarom gouden kronen uit aan degene die Willem van Oranje zal vermoorden. Het duurt niet lang of iemand vuurt schoten op Willem van Oranje af. Hij werd geraakt, maar bleef leven. Vanwege de veiligheid verhuist Willem van Oranje naar het Noorden. Vanuit zijn huis in Delft leidt hij de Opstand tegen de Spanjaarden. Maar dan op 10 juli 1584 staat Balthasar Gerards achter een pilaar op Willem van Oranje te wachten. Samen met zijn vrouw, kinderen en lijfwachten wil Willem van Oranje de trap oplopen. Op dat moment pakt Balthasar Gerards zijn pistool van onder zijn mantel en schiet Willem van Oranje op de trap dood. Uiteindelijk vechten de Nederlanders zich vrij van de Spanjaarden. De Nederlanden wordt een vrije republiek, waar geen koning de baas is. Voor Nederland heeft Willem van Oranje Nassau veel betekent. Hij is de eerste Oranje en wordt gezien als vader des vaderlands. De leden van ons Koningshuis zijn verre familie van Willem van Oranje. Niet gek dus dat onze nieuwe koning Willem (Alexander) heet.

5 19. Waarom wilde Filips II Willem doden? 20. Het Nederlands elftal heet ook wel Oranje. Kun jij verklaren waarom ze zo heten? 21. Waarom wordt het volkslied bij internationale wedstrijden gezongen? Zing jij dan mee? Het Wilhelmus Ken je het eerste couplet van het Wilhelmus nog? Lees de tekst van het eerste couplet nog een keer goed door. Achter de tekst staat een verwijzing Weet jij het antwoord? De originele tekstboek met het Wilhelmus uit 1572 TEKST WILHELMUS Wilhelmus van Nassouwe (vraag 22) ben ik, van Duitsen bloed, (vraag 23) den vaderland getrouwe blijf ik tot in den dood. (vraag 24) Een Prinse van Oranje (vraag 25) ben ik, vrij onverveerd, (vraag 26) den Koning van Hispanje heb ik altijd geëerd. (vraag 27) Vragen Antwoorden 22. Wie is Wilhelmus van Nassouwe? 23. Waarom is hij van Duitsen bloed? 24. Aan welk land is hij trouw? 25. Hoe is hij prins geworden? 26. Van wie wil hij vrij zijn? 27. Welke Spaanse koning eert hij? En waarom eert hij hem? Einde.

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Het verhaal van de 80 jarige oorlog!

Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Filips II erft het grote "Europese Rijk" van zijn vader Karel V. Om te beginnen gaat hij strenge belastingen heffen. 1 Na een aantal jaar vertrekt hij naar Spanje,

Nadere informatie

3b. Doe opdracht- Mijn eigen Geuzenlied

3b. Doe opdracht- Mijn eigen Geuzenlied 3b. Doe opdracht- Mijn eigen Geuzenlied Inleiding: Deze opdracht kan klassikaal gedaan worden. In deze handleiding zit een informatieblad met een duidelijke beschrijving van de opdracht. De beschrijving

Nadere informatie

Handleiding Willem van Oranje

Handleiding Willem van Oranje Korte lesomschrijving In deze les staat de vensterplaat over Willem van Oranje centraal. De leerlingen ontdekken aan de hand van deze interactieve vensterplaat wie hij was en hoe hij aan zijn einde is

Nadere informatie

Willem van Oranje. Over Willem. Info. Bekenden van Willem. Willem van Oranje. Tijdlijn Info Foto s. wsw. Dillenburg. Willem van Oranje Lente, 1545

Willem van Oranje. Over Willem. Info. Bekenden van Willem. Willem van Oranje. Tijdlijn Info Foto s. wsw. Dillenburg. Willem van Oranje Lente, 1545 Over Willem Willem krijgt op 11-jarige leeftijd door het overlijden van een neef een grote erfenis. Daar hoort ook bij dat hij verhuist van zijn ouders in de naar de grote stad. Daar wordt hij opgevoed

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 Inhoud Stamboom van het Koninklijk Huis 6 Inleiding 9 e 1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10 2 De geboorte van een prins 16 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 4 De studententijd van prins Willem-Alexander

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588)

Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588) Hoofdstuk 2: De Nederlandse Opstand (1555 1588) Geschiedenis VWO 2011/2012 www.lyceo.nl 1555-1588 Politiek: Nederland onafhankelijk Economie: Amsterdam wordt de stapelmarkt van Europa Welke staatsvorm?

Nadere informatie

Gebeurtenis Regeerperiode 1403-1442

Gebeurtenis Regeerperiode 1403-1442 Johanna van Polanen is pas 11 jaar als ze trouwt. Dit komt doordat haar familie een verstandshuwelijk sluit. Ontvang 100 florijnen. 1403 Engelbrecht de Eerste van Nassau trouwt met Johanna van Polanen.

Nadere informatie

PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen!

PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen! PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen! Met PINKSTEREN hebben we in Nederland altijd vrij! Er is een 1 e Pinksterdag, een 2 e Pinksterdag. En in Purmerend (en omgeving) hebben we zelfs een 3 e Pinksterdag. Op deze

Nadere informatie

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance Tijdvakken Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) / Renaissance K.A. * Het begin van de Europese overzeese expansie * Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een

Nadere informatie

Leerdoel Leerlingen horen spelenderwijs feiten langskomen over de staatsinrichting van de Republiek in de Gouden Eeuw.

Leerdoel Leerlingen horen spelenderwijs feiten langskomen over de staatsinrichting van de Republiek in de Gouden Eeuw. Geschiedenisquiz Korte omschrijving werkvorm De werkvorm is gebaseerd op het spel ren je rot. De inhoud van de quiz gaat over Nederland in de zeventiende eeuw. De leerlingen worden ingedeeld in teams.

Nadere informatie

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander verwerkingsopdrachten Willem-Alexander Van kind tot koning Vragen bij Stamboom van het Koninklijk huis (bladzijde 6 en 7) 1 Als je goed kijkt, zie een schild met het wapen van Nederland. Op het schild

Nadere informatie

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal Een volk in opstand, een boze koning, een dappere koningin, een onoverwinnelijke vloot en... een storm. Dit is het spannende verhaal van de Spaanse

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

L E E R L I N G E N W E R K B L A D

L E E R L I N G E N W E R K B L A D L E E R L I N G E N W E R K B L A D Koning Willem I en zijn taarten Noem een paar Nederlandse politieke partijen: Partij van de Dieren VVD Nederland heeft een minister president, wie is onze minister president?

Nadere informatie

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk

Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Karel de Grote Koning van het Frankische Rijk Eén van de bekendste koningen uit de Middeleeuwen is Karel de Grote. Hij leeft zo'n 1300 jaar geleden, waar hij koning is van het Frankische rijk. Dat rijk

Nadere informatie

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats).

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats). Het verhaal van 1588 Bodystorming Inleiding Het jaar 1588 is een belangrijk jaar in de geschiedenis van de Republiek. De gebeurtenissen die eraan vooraf gaan worden als feiten voorgelezen en tussen de

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) 5.4 Uit de Opstand een Republiek geboren. (1500 1600)

Tijd van ontdekkers en hervormers (1500 1600) 5.4 Uit de Opstand een Republiek geboren. (1500 1600) Onderzoeksvraag: Welke bestuurlijke, godsdienstige en economische oorzaken waren bij de Opstand in de Nederlanden het belangrijkst, en wat waren de gevolgen? De Nederlandse Opstand is de strijd van de

Nadere informatie

Samenvatting Gouden Eeuw ABC

Samenvatting Gouden Eeuw ABC Samenvatting Gouden Eeuw ABC Week 1ABC: Gouden Eeuw algemeen Info: De Gouden Eeuw (1600-1700) De 17 e eeuw wordt de Gouden Eeuw genoemd, omdat er in Nederland veel geld werd verdiend. Vooral door de handel.

Nadere informatie

Naam: FLORIS DE VIJFDE

Naam: FLORIS DE VIJFDE Naam: FLORIS DE VIJFDE Floris V leefde van 1256 tot 1296. Hij was een graaf, een edelman. Nederland zag er in de tijd van Floris V heel anders uit dan nu. Er woonden weinig mensen. Verschillende edelen

Nadere informatie

KIJKROUTE IN VREDESNAAM

KIJKROUTE IN VREDESNAAM ONDERHANDELEN VECHTEN COLOFON Deze kijkroute is gemaakt voor kinderen vanaf 8 jaar en hun ouders, bij de tentoonstelling In Vredesnaam. De Vrede van Utrecht 1713. Deze tentoonstelling staat van 12 april

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

Noord-Nederlandse gewesten. Smeekschift

Noord-Nederlandse gewesten. Smeekschift Habsburgs gezag Vanaf dat moment stonden de zuidelijke Nederlanden onder Habsburgs gezag. Noord-Nederlandse gewesten Door vererving en verovering vielen vanaf dat moment ook alle Noord- Nederlandse gewesten

Nadere informatie

Filips. Over Filips. Info. Bekenden van Filips. Filips. Tijdlijn Info Foto s Eten & Drinken. wsw. Filips 1540. Filips 1549.

Filips. Over Filips. Info. Bekenden van Filips. Filips. Tijdlijn Info Foto s Eten & Drinken. wsw. Filips 1540. Filips 1549. Over is de oudste zoon van de machtige keizer Karel V. Karel is geboren in Gent en is regelmatig in de Nederlanden. is geboren in Spanje en groeit daar op. Zijn vader ziet hij maar weinig, die is altijd

Nadere informatie

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht?

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Onderzoeksvraag: Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Kenmerkende aspect: Het streven van vorsten naar absolute macht. De bijzondere plaats in staatskundig opzicht

Nadere informatie

Info plus Het leenstelsel

Info plus Het leenstelsel Project Middeleeuwen F- verrijking week 1 Info plus Het leenstelsel Inleiding De Middeleeuwen betekent letterlijk de tussentijd. Deze naam is pas later aan deze periode in de geschiedenis gegeven. De naam

Nadere informatie

het groene boekje van... verkenner derde klas

het groene boekje van... verkenner derde klas het groene boekje van... verkenner derde klas Dit is het groene boekje. Elke geïnstalleerde verkenner heeft er een. Het staat vol met opdrachten die je kunt doen. Als je alle opdrachten gedaan hebt en

Nadere informatie

Waterdunen. Een bewerking van Patricia Kuiper naar het boek Waterdunen van Rob Ruggenberg in opdracht van stichting de drang/oscar Postema

Waterdunen. Een bewerking van Patricia Kuiper naar het boek Waterdunen van Rob Ruggenberg in opdracht van stichting de drang/oscar Postema Waterdunen Een bewerking van Patricia Kuiper naar het boek Waterdunen van Rob Ruggenberg in opdracht van stichting de drang/oscar Postema Rolverdeling: Robbe, jongen/justus, oude man, Jana Barbe, meisje/yunio,

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het Christendom Naam: Het Christendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

TIJD VAN ONTDEKKERS EN HERVORMERS 1500-1600 PERIODE: DE VROEGMODERNE TIJD

TIJD VAN ONTDEKKERS EN HERVORMERS 1500-1600 PERIODE: DE VROEGMODERNE TIJD TIJD VAN ONTDEKKERS EN HERVORMERS 1500-1600 PERIODE: DE VROEGMODERNE TIJD DE KENMERKEN VAN HET TIJDVAK het begin van de Europese overzeese expansie; het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance

Nadere informatie

TROONOPVOLGING TROONOPVOLGING

TROONOPVOLGING TROONOPVOLGING KINDErkrant TROONOPVOLGING 2013 / e JAARGANG / NUMMER 01 INTERVIEW Weetjes opdrachten Puzzels Een kroon hoort echt bij een koning. Daaraan kun je zien dat hij koning is. Maar in Nederland heeft de koning

Nadere informatie

Troonopvolging. Hij wordt koning. Er is op 30 april dus een troonswisseling. Hoe gaat dat? Dit en meer lees je in deze krant.

Troonopvolging. Hij wordt koning. Er is op 30 april dus een troonswisseling. Hoe gaat dat? Dit en meer lees je in deze krant. Troonopvolging LEVE DE KONING! Hoe ging het vroeger? In dit filmpje zie je hoe koningin Beatrix in 1980 werd ingehuldigd. 0 april 01 een bijzondere dag! Waarom? Op die dag stopt koningin Beatrix met haar

Nadere informatie

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding.

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Welkom Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Gebed (groep 6) Lieve God, we zijn hier bij elkaar gekomen om Pasen te vieren het feest van de opstanding

Nadere informatie

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648)

Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) 1 Ontstaan van de Gouden Eeuw (1588-1648) H!to"sche context Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 meneervanempel.nl 2 Hoofdvraag Waardoor ontstond in de Republiek de Gouden Eeuw, 1588-1648?

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

quiz De Nederlandse geschiedenis

quiz De Nederlandse geschiedenis quiz De Nederlandse Wie is de eerste troonopvolger van koningin Beatrix? A. Prins Filip B. Prins Willem-Alexander C. Prinses Máxima Wie is de eerste troonopvolger van koningin Beatrix? A. Prins Filip B.

Nadere informatie

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij.

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. Werkblad Introductie 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 2. PETJE OP, PETJE AF: WAAR OF NIET? Zijn de volgende zinnen

Nadere informatie

Het begin van staatsvorming en centralisatie. Onderzoeksvraag; Hoe vond de staatsvorming van Engeland, Frankrijk en het hertogdom Bourgondië plaats?

Het begin van staatsvorming en centralisatie. Onderzoeksvraag; Hoe vond de staatsvorming van Engeland, Frankrijk en het hertogdom Bourgondië plaats? Onderzoeksvraag; Hoe vond de staatsvorming van Engeland, Frankrijk en het hertogdom Bourgondië plaats? Voorbeeld 1: Engeland De bezittingen van de Engelse koning Hendrik II in Frankrijk rond 1180 zijn

Nadere informatie

KONING DAVID (DEEL 1)

KONING DAVID (DEEL 1) Bijbel voor Kinderen presenteert KONING DAVID (DEEL 1) Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Partijen Staatsgezinden: 3900 man infanterie en 200 man cavalerie, geleid door graaf Lodewijk van Nassau en graaf Adolf van Nassau, voornamelijk

Partijen Staatsgezinden: 3900 man infanterie en 200 man cavalerie, geleid door graaf Lodewijk van Nassau en graaf Adolf van Nassau, voornamelijk Partijen Staatsgezinden: 3900 man infanterie en 200 man cavalerie, geleid door graaf Lodewijk van Nassau en graaf Adolf van Nassau, voornamelijk bestaande uit huurlingen en een kleine groep getrouwe troepen

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

Naam: IK WOON IN NEDERLAND

Naam: IK WOON IN NEDERLAND Naam: IK WOON IN NEDERLAND Nederland is een land in Europa. Het land ligt aan de Noordzee, naast Duitsland en België. Nederland is niet erg groot. Toch wonen er ruim 16 miljoen mensen, waardoor Nederland

Nadere informatie

Sessie 64. Meningen over Johan van Oldenbarnevelt. Mening in 1618. Mening Nu. Niet waar of Valt niet te zeggen

Sessie 64. Meningen over Johan van Oldenbarnevelt. Mening in 1618. Mening Nu. Niet waar of Valt niet te zeggen Sessie 64. Meningen over Johan van Oldenbarnevelt Mening in 1618 Mening Nu Niet waar of Valt niet te zeggen Sessie 64. Uitspraken over Johan van Oldenbarnevelt Johan van Oldenbarnevelt verdiende het om

Nadere informatie

DE LATE MIDDELEEUWEN (1300-1555)

DE LATE MIDDELEEUWEN (1300-1555) DE LATE MIDDELEEUWEN (1300-1555) Deel 1: 1305-1354 De groei van de macht van het volk en het uitbreken van de Hoekse en Kabeljouwse twisten. In deze periode zien we de macht van de graafschappen en hertogdommen

Nadere informatie

Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht?

Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Dit deel van 6.2 hoort bij de HC De republiek Onderzoeksvraag: Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Kenmerkende aspect: Het streven van vorsten naar absolute macht.

Nadere informatie

Hoofdluiscontrole Dinsdag 19 mei Gastles Amnesty Internationaal voor groep 7/8 Excursie groep 6/7: Econexishuis te Zwolle

Hoofdluiscontrole Dinsdag 19 mei Gastles Amnesty Internationaal voor groep 7/8 Excursie groep 6/7: Econexishuis te Zwolle Inhoud Agenda Algemeen nieuws nieuwsbrief De bron van het lezen Regel van de maand mei Heractiveren ambrasoft Agenda Vrijdag 24 april Koningsspelen voor deze dag geldt continurooster. Om 14. 00 uur zijn

Nadere informatie

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren.

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren. Tijdvak 6 Toetsvragen 1 In de Tijd van Vorsten en Regenten werden in ook in de Nederlanden de eerste handelstochten naar Azië georganiseerd. Hoe werden deze tochten gefinancierd? A De Nederlandse overheid

Nadere informatie

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin

Examen Geschiedenis. Geef de 7 tijdsvakken: Mintiens Quintin Examen Geschiedenis Geef de 7 tijdsvakken: Prehistorie :... 3500 v.c Stroomculturen : 3500 v.c 800 v.c Klassieke Oudheid : 800 v.c 500 n.c Middeleeuwen : 500 n.c 1450 n.c Nieuwe tijd : 1450 n.c 1750 n.c

Nadere informatie

Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel

Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Groep 7/8 Erfgoed educatie Bezoek les Stevig Sterk Zaltbommel Stevig Sterk Zaltbommel is een bezoek les over historische vestingwerken van Zaltbommel. Nadruk ligt op het

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648

De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648 1 Waardoor brak er een opstand uit 1515 in de Nederlanden 1515-1572 Karel V Habsburg wordt heerser over een groot deel van de Nederlanden 1572 De

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis - Toelating Pabo. Tijdvak 5 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis - Toelating Pabo. Tijdvak 5 Toetsvragen Tijdvak 5 Toetsvragen 1 Rond 1500 konden Europese schepen steeds langere zeereizen maken dankzij het gebruik van nieuwe navigatiemiddelen. Welke nieuwe navigatiemiddelen werden gebruikt, en waarvoor? A

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Hartelijk welkom in de kerk! Thema 2 Blij met beleving!

Hartelijk welkom in de kerk! Thema 2 Blij met beleving! Hartelijk welkom in de kerk! Thema 2 Blij met beleving! Mededelingen Wilt u aub uw mobiele telefoons uitzetten i.v.m. storing van de beeldopnames? Lied van de week Lied Thuis in Gods huis Couplet 1 en

Nadere informatie

Het Wilhelmus door de eeuwen heen. Hoe functioneert het Nederlandse volkslied in onze moderne tijd?

Het Wilhelmus door de eeuwen heen. Hoe functioneert het Nederlandse volkslied in onze moderne tijd? Het Wilhelmus door de eeuwen heen Hoe functioneert het Nederlandse volkslied in onze moderne tijd? Profielwerkstuk Naam: Joanne van den Bosch Klas: L6E Cursusjaar 2012/2013 Inhoudsopgave Voorwoord blz.

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

Naamloos schooiert liefde langs de wegen

Naamloos schooiert liefde langs de wegen Nieuwe Liefde Viering Zondag 22 maart 2015, 19:00 Open Hof, Ommoord, Rotterdam Naamloos schooiert liefde langs de wegen Aan deze dienst werken mee: Voorganger: Bart Starreveld Pianist/organist: Henri Heuvelmans

Nadere informatie

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest

30. De koning wordt geboren 31. Blij met Jezus 32. Jezus, de koning die dient 33. Jezus sterft 34. Jezus leeft 35. Jezus en de Heilige Geest Themaoverzicht Groep 1 1. In het begin 2. Noach 3. God belooft 4. Abraham 5. Isaak 6. Jakob en Esau 7. Jakob 8. Jozef 9. Dromen 10. Jozef de onderkoning 11. Mozes 12. Mozes naar de farao 13. God straft

Nadere informatie

'Vrede voor jou, hierheen gekomen' (Geroepen om te zingen, nr. 15) 'Hij kent je bij je naam'. (internet) http://www.youtube.com/watch?

'Vrede voor jou, hierheen gekomen' (Geroepen om te zingen, nr. 15) 'Hij kent je bij je naam'. (internet) http://www.youtube.com/watch? Liturgie Jongerenviering op 10 juni 2012 Protestantse Kerk in Wehl Welkom Anneke We begroeten elkaar met het zingen van: 'Vrede voor jou, hierheen gekomen' (Geroepen om te zingen, nr. 15) Thema van de

Nadere informatie

Introduceren thema 80 jarige oorlog. Thema: 80 jarige oorlog. centraal: 2. Maak een nieuw eigentijds volkslied.

Introduceren thema 80 jarige oorlog. Thema: 80 jarige oorlog. centraal: 2. Maak een nieuw eigentijds volkslied. Geschiedenis 80 jarige oorlog Omschrijving van de opdracht: Introductie Thema: 80 jarige oorlog In dit thema staan de volgende hogere orde denkvragen centraal: 1. Hoe zou Nederland eruit zien als Nederland

Nadere informatie

KJV 2011-2012 (GROEP 6) Galgenmeid / Jean-Claude van Rijckeghem en Pat van Beirs (door Joni De Mol)

KJV 2011-2012 (GROEP 6) Galgenmeid / Jean-Claude van Rijckeghem en Pat van Beirs (door Joni De Mol) KJV 2011-2012 (GROEP 6) Galgenmeid / Jean-Claude van Rijckeghem en Pat van Beirs (door Joni De Mol) Auteursinfo (zie ook www.villakakelbont.be) Jean-Claude van Rijckeghem werd op 1 december 1963 geboren

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Groep 2: De symbolen van België. Bron 2.1. De naam België/Belgique: (uit: Dossier De Belgische Revolutie, 1, De Standaard, p. 2)

Groep 2: De symbolen van België. Bron 2.1. De naam België/Belgique: (uit: Dossier De Belgische Revolutie, 1, De Standaard, p. 2) Bron 2.1. De naam België/Belgique: (uit: Dossier De Belgische Revolutie, 1, De Standaard, p. 2) Vragen: a) Naar welk stukje geschiedenis verwijst de naam België? b) Is de keuze voor deze naam juist? Bron

Nadere informatie

DE WIJZE KONING SALOMO

DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO

Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek. Willem van Oranje

De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek. Willem van Oranje De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek Willem van Oranje Willem van Oranje Wij brengen een muzikaal theaterstuk over prins Willem van Oranje. Tijdens deze familievoorstelling blikt de

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Nederlandse soldaten naar Mali

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Nederlandse soldaten naar Mali PrO -weekkrant Week 45 november 2013 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 4-1 0 november 2013 Eenvoudig Communiceren Nederlandse soldaten naar Mali Foto: ANP In Mali helpen buitenlandse soldaten de inwoners.

Nadere informatie

Jezus geeft zijn leven voor de mensen

Jezus geeft zijn leven voor de mensen Eerste Communieproject 38 Jezus geeft zijn leven voor de mensen Niet iedereen gelooft in Jezus In les 5 hebben we gezien dat Jezus vertelt over de Vader. God houdt van de mensen. Hij vergeeft je zonden.

Nadere informatie

Lou en Lena: NEE tegen geweld!

Lou en Lena: NEE tegen geweld! Mijn prentenboek Prentenboek voor leerlingen 1 e en 2 e leerjaar Lou en Lena: NEE tegen geweld! Mijn naam:... Mijn klas:... Mondiale Vorming - Plan België Hallo, ik ben Lou. En dit is mijn zus Lena. We

Nadere informatie

De klassieke tijdlijn

De klassieke tijdlijn De klassieke tijdlijn In de lessen geschiedenis heb je waarschijnlijk al gehoord over de tijdlijnen, of de historische periodes en waarschijnlijk ook over exacte datums zoals 476. In dit documentje kom

Nadere informatie

JOOST VAN DEN VONDEL. Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová

JOOST VAN DEN VONDEL. Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová JOOST VAN DEN VONDEL Jakub Jun Kristýna Němčanská Ema Kubovičová 1. Geboren in Duitsland op 17 november 1587 Overleden te Amsterdam op 5 februari 1679 Vanaf 1596 leefde hij in Amsterdam 2. Streven naar

Nadere informatie

Geschiedenis van China

Geschiedenis van China Geschiedenis van China Periodes: Shang dynastie 1766 1046 v.chr. Zhou dynastie 1046 256 v.chr. Han 206 v. Chr. 220 n.chr. Tang dynastie 618 907 Song dynastie 960 1279 Ming dynastie 1368 1644 Qing dynastie

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze cursus is geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Lesbrief. Voetstappen Kader Abdolah

Lesbrief. Voetstappen Kader Abdolah Lesbrief Voetstappen Kader Abdolah Doe meer met Leeslicht! Bij een aantal boeken in de serie Leeslicht kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen,

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Analyseschema Tacitus Jaarboeken. Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990)

Analyseschema Tacitus Jaarboeken. Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990) Analyseschema Tacitus Jaarboeken Bron: Tacitus, P.C., Jaarboeken, vert. J.W. Meijer (Baarn 1990) Inhoudsopgave Religie blz. 3 Priesters blz. 3 Offeren blz. 3 Goden blz. 3 Overige blz. 3 Oorlog blz. 4-5

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

Les 4 Rellen Politieke rellen

Les 4 Rellen Politieke rellen Les 4 Rellen Politieke rellen! Lezen uit de bijbel 2 Sam. 15: 1-5 Enige tijd later liet Absalom een wagen maken, schafte zich paarden aan en nam een escorte van vijftig man in dienst. Elke ochtend stelde

Nadere informatie

Analyseschema Tacitus Het leven van Agricola

Analyseschema Tacitus Het leven van Agricola Analyseschema Tacitus Het leven van Agricola Bron: Tacitus, P.C., Het leven van Agricola en de Germanen, vert. Vincent Hunink (Amsterdam 2000) (Voor online versie, zie: http://www.let.ru.nl/v.hunink/documents/tac_agr_germ_nl.pdf

Nadere informatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie

Werkbladen bij uitzending schooltv Docenteninformatie Docenteninformatie Deze werkbladen horen bij het Schooltv-programma Vrijheid. Aan de hand van de Four Freedoms van president Roosevelt komen verschillende aspecten van vrijheid aan bod. Het programma is

Nadere informatie

GODS GEZIN. Studielessen voor 4-7 jarigen

GODS GEZIN. Studielessen voor 4-7 jarigen GODS GEZIN Studielessen voor 4-7 jarigen 2003 Geschreven door Beryl Voorhoeve en Judith Maarsen Oorspronkelijk bedoeld voor studie in kleine groepen in de Levend Evangelie Gemeente Gebruikte Bijbelvertaling

Nadere informatie

Zondag 17 november 2013

Zondag 17 november 2013 Zondag 17 november 2013 aansteken tafelkaarsen lichtlied Stilte Welkom v Onze hulp is in de naam van de Heer a DIE HEMEL EN AARDE GEMAAKT HEEFT v in de naam van de Heer die de weerstand van de nacht wil

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen. van Duitsland? nog steeds een Nationale Dodenherdenking? gehouden?

Tekst lezen en vragen stellen. van Duitsland? nog steeds een Nationale Dodenherdenking? gehouden? 1. Lees de uitleg. Tekst lezen en Als je een tekst leest, is het belangrijk om actief te lezen. Door jezelf vragen te stellen, controleer je of je de tekst nog begrijpt. Als je het antwoord op je vragen

Nadere informatie

OEFENTOETS HISTORISCHE CONTEXT REPUBLIEK (HAVO)

OEFENTOETS HISTORISCHE CONTEXT REPUBLIEK (HAVO) OEFENTOETS HISTORISCHE CONTEXT REPUBLIEK (HAVO) Voor de uitvoering van zijn centralisatiepolitiek stelde Karel V drie centrale raden in. 1 Noem één van deze centrale raden en leg uit op welke wijze deze

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH, 25 december 2014 Johannes 1

Ontmoetingskerk - Laren NH, 25 december 2014 Johannes 1 Ontmoetingskerk - Laren NH, 25 december 2014 Johannes 1 Halverwege de vorige eeuw lanceerde de theoloog Paul Tillich de term: God beyond God. Hij zei: wereldwijd zijn mensen op zoek naar God. Ze hebben

Nadere informatie

Orde van dienst voor de oecumenische viering op zondag 26 april 2015 in de Vloedschuur te Heteren Thema: VRIJHEID

Orde van dienst voor de oecumenische viering op zondag 26 april 2015 in de Vloedschuur te Heteren Thema: VRIJHEID Orde van dienst voor de oecumenische viering op zondag 26 april 2015 in de Vloedschuur te Heteren Thema: VRIJHEID Voorgangers : Ds. Cees de Gooijer en Diaken Ronald Heinen Ouderling van dienst : Alette

Nadere informatie

Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis

Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis Orde van Dienst voor de Oecumenische Vredesdienst op 22 september 2013 In de Heilige Familie Kerk in het Kruis m.m.v. Cantorij Protestantse gemeente o.l.v mevr. Coby Moens; voorgangers: dhr. Sjaak Stegers,ds.

Nadere informatie

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800 Onderzoeksvraag: Hoe probeerde men tijdens de Franse Revolutie enkele Verlichtingsidealen in praktijk te brengen? Kenmerkende aspect: De democratische revoluties in westerse landen met als gevolg discussies

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten?

Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Onderzoeksvraag; welke motieven leidden in de middeleeuwen tot de kruistochten? Rond 1080 bedreigen de minder tolerante Seldjoeken Constantinopel. Het werd voor christelijke pelgrims steeds moeilijker

Nadere informatie

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Liturgie: Welkom EL 142: Majesteit, groot is zijn majesteit Begroeting Psalm 47: 2,3 Gedicht Luisterlied Gebed Lezen: Lucas 24: 36-53 Psalm 93:

Nadere informatie

http://www.schoolsamenvatting.nl/ - De site voor samenvattingen en meer!

http://www.schoolsamenvatting.nl/ - De site voor samenvattingen en meer! Hoofdstuk 1: Paragraaf 1: 1. Hendrik VII weet in Engeland het gezag van de koning te herstellen door middel van een politiek van centralisatie. Zo verstevigt hij zijn positie ten opzichte van de edelen

Nadere informatie