maart 2010 KINDEROPVANG FCB Een landelijk werkende organisatie van werkgevers en werknemers Handreiking Ongewenst gedrag in Kindercentra

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "maart 2010 KINDEROPVANG FCB Een landelijk werkende organisatie van werkgevers en werknemers Handreiking Ongewenst gedrag in Kindercentra"

Transcriptie

1 maart 2010 KINDEROPVANG FCB Een landelijk werkende organisatie van werkgevers en werknemers Handreiking Ongewenst gedrag in Kindercentra

2 Inhoud Ongewenst gedrag in kindercentra 3 Maatregelen 5 Verdeling van taken en verantwoordelijkheden 8 Bijlagen 11 Bijlage 1: Definitie en vormen van agressie en geweld 12 Bijlage 2: Normen voor het veiligheidsbeleid 14 Bijlage 3: Gedragscode en elkaar aanspreken 16 Bijlage 4: Collegiale ondersteuning 18 Bijlage 5: Eerste opvang bieden 19 Bijlage 6: Nazorg bieden 20 Bijlage 7: Hoe ga je om met lastig gedrag 21 Ongewenst gedrag in kindercentra Als pedagogisch medewerker kun je te maken krijgen met geëmotioneerde of boze ouders. Soms kan dit hoog oplopen en bestaat de kans op mondeling of fysiek agressief gedrag. Dat betekent niet dat werken in kindercentra onveilig is. Maar veilig werken gaat niet vanzelf. In deze handreiking staat wat je kunt doen om veilig te kunnen werken. Waar hebben we het over? Bij lastig gedrag gaat het vaak om mondelinge agressie. Fysieke agressie tussen ouders en pedagogisch medewerkers komt zelden voor. In het contact tussen kinderen en pedagogisch medewerkers gaat het soms wel om schoppen, slaan of bijten. Daarnaast kunnen collega s elkaar ook ongewenst behandelen. >> 2 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 3

3 Wat is de aanleiding? Hoe ontstaat lastig, ongewenst gedrag? Er kunnen verschillende aanleidingen zijn: Maatregelen Terecht of niet, vaak is de dienstverlening in de kindercentra Categorie Lastig gedrag van kinderen Ontevreden ouders Ongewenste omgangsvormen (lomp, onvriendelijk etc) Omwonenden Overige Mogelijke aanleiding Gedragsproblemen. Onderlinge ruzie. Pesten / gepest worden. Een voorval met een kind (gebeten, geslagen, gevallen). Onvrede over slaapsituatie. Niet of te laat geïnformeerd. Niet adequaat optreden van pedagogisch medewerker. Beperkte openingstijden. Plaatsingsproblemen. Aangesproken op zijn gedrag (te laat ophalen kind). Pedagogisch medewerkers roddelen onderling. Ouder maakt prikkende beweging je gaat het nu voor me regelen. Ouder legt vriendelijke hand op je schouder. Ouder maakt denigrerende opmerkingen naar pedagogisch medewerker. Ouder maakt denigrerende opmerkingen over andere ouder. Ouders (ex-partners) maken ruzie bij de ingang. Ouder zoekt seksuele toenadering, maakt intimiderende opmerkingen. Buurman is boos vanwege geluidsoverlast spelende kinderen. Omwonenden zijn boos vanwege verkeersoverlast. Onbekende wil naar binnen om zijn kind te zien. Overige binnenlopers / maatschappelijke problematiek. zelf de aanleiding voor lastig gedrag. Door nog professioneler te werken, kun je dit lastige, ongewenste gedrag beperken. Speciaal voor de kinderopvang Je kunt verschillende maatregelen hanteren bij het tegengaan van ongewenst gedrag. Communicatie naar ouders Zorg dat je ouders tijdig en goed informeert. Zo voorkom je dat spanningen en irritaties onnodig oplopen. Kies voor verschillende momenten en vormen van contact. Formele klachtenregeling Zorg dat ouders weten waar zij met klachten terecht kunnen. Zorg voor een snelle en adequate afhandeling. Informele klachtenregeling Zorg dat ouders ook een aanspreekpunt binnen het dagverblijf hebben als ze er met de pedagogisch medewerker niet uitkomen. Een informele oplossing werkt vaak prettiger en sneller. Klanttevredenheidonderzoek Houd regelmatig een klanttevredenheidonderzoek. Dit helpt bij het opsporen van knelpunten en klachten van ouders. Pedagogisch werkplan informeer ouders over het pedagogisch beleid zodat ze weten hoe er met kinderen wordt gewerkt (bijvoorbeeld in een brochure of op de website). Kinderen met probleemgedrag Bij ouders kunnen emoties hoog oplopen als er iets met hun kind is gebeurd. Stel regels op voor verschillende situaties, zoals: Wat doe je als twee kinderen ruzie met elkaar hebben; Hoe corrigeer je kinderen die vaak lastig zijn of ruzie maken met andere kinderen. Informeer ouders over deze regels. >> 4 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 5

4 Pesten en ruzie op de groep Zorg voor een pest- en ruzieprotocol. Zorg dat ouders dit protocol kennen. Pas dit protocol consequent toe. Specialistische begeleiding bij gedragsproblemen sommige kinderen vragen bijzondere aandacht. Zijn er speciale begeleidingsinstructies voor pedagogisch medewerkers (nodig)? Kunnen zij een pedagoog of andere deskundige raadplegen? Toelatingsbeleid Problemen kunnen ook ontstaan bij een verkeerde plaatsing. Het toelatingsbeleid moet vragen beantwoorden zoals: Welke kinderen kunnen we plaatsen en welke niet? Waar ligt de grens? Hoe lastig of gedragsmoeilijk moet een kind zijn voordat het niet plaatsbaar is? Hoe stel je dat vast? Hoe informeer je de ouders hierover? Welk alternatief kun je ouders bieden? Is er een speciale groep voor gedragsmoeilijke kinderen of kinderen die om andere redenen extra veel aandacht vragen? Huisregels en sancties Zorg voor duidelijke huisregels. Pas de regels consequent toe. Wijs ouders op de consequenties als ze deze regels overtreden. Bijvoorbeeld als zij hun kind te laat halen of te vroeg brengen. Of brengen op niet afgesproken dagen. Hoe handel je als een ouder ruzie maakt met de co-ouder, andere ouders, de pedagogisch medewerker, of het kind? Zijn er sancties, en zo ja welke? Wie legt een sanctie op? Als er sancties zijn opgelegd aan een bepaalde ouder, dan gelden die ook voor de andere locaties. Geef aan wanneer je aangifte doet bij de politie. Gedragscode Zorg voor duidelijke gedragsregels waarin de omgangsvormen tussen medewerkers onderling en tussen medewerkers en ouders zijn vastgelegd. Kernpunten zijn onder andere: Wederzijds respect; Tweerichtingsverkeer in het gesprek; Wederzijds begrip en waardering; Wederzijds advies en informeren; Nakomen van afspraken. Zie ook CAO-Kinderopvang Artikel 8.3. Gedragscode. Algemene maatregelen uit de Arbowet De maatregelen specifiek voor de kinderopvang worden aangevuld met algemene maatregelen uit de Arbowet. Incidenten registreren een kindercentrum moet beschikken over een systeem om agressie te registeren. Eerste opvang maak afspraken over de eerste opvang (van medewerkers) na een incident (zie ook bijlage 5). Nazorg maak afspraken over de nazorg voor medewerkers die betrokken zijn geweest bij een incident (zie ook bijlage 6). Vertrouwenspersoon ongewenst gedrag een goede manier om opvang en nazorg bij ongewenst gedrag te organiseren, is het aanwijzen van een vertrouwenspersoon ongewenst gedrag. Bouwtechnische maatregelen Besteed aandacht aan: toegangscontrole; brand en inbraakwerende maatregelen; alarmsystemen. Voorlichting, training en instructie geef medewerkers voorlichting over de mogelijke risico s. Informeer ze over de maatregelen en stel ze in staat trainingen te volgen (bijvoorbeeld agressiehantering, communicatievaardigheden). Beleidsmatige aanpak inventariseer de risico s op het gebied van agressie en geweld en stel een plan van aanpak op. Dit is onderdeel van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Evalueer jaarlijks de effecten van het gevoerde beleid en stel waar nodig verbeterplannen op (zie ook bijlage 2). Een verdere uitwerking van de bovenstaande maatregelen leest u in het Pedagogisch kader, kindercentra Zie: Pedagogisch kader kindercentra 0-4, Elly Singer en Loes Kleerekoper, Elsevier gezondheidszorg, Maarsen FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 7

5 Verdeling van taken en verantwoordelijkheden Veilig werken is een gedeelde verantwoordelijkheid van het management, de locatiemanager (leidinggevende) en de pedagogisch medewerker. Het management moet zorgen voor beleid en protocollen en moet de randvoorwaarden voor veilig werken creëren. De locatiemanager / direct leidinggevende vertaalt dit beleid naar de praktijk en ziet toe op de naleving. Als pedagogisch medewerker moet je beschikken over de juiste kennis, houding en vaardigheden. 3.1 Verantwoordelijkheid van het management Het management heeft een zorgplicht. Dat betekent dat zij ervoor moeten zorgen dat medewerkers veilig kunnen werken. Daarvoor moeten zij een veiligheidsbeleid opstellen, dat voldoet aan de geldende normen. Een overzicht van deze normen, afgeleid van de Arbowet, staat in bijlage 2. Taken en verantwoordelijkheden van managers: Stel een intentieverklaring op over veilig werken. Formuleer beleid en schrijf protocollen. Volg de voortgang en effectiviteit van het beleid. Geef blijk van zorg en betrokkenheid. Blijf eindverantwoordelijk, ook voor de uitvoering van het beleid. 3.2 Verantwoordelijkheid van de locatiemanager (direct leidinggevende) Naast de taken en verantwoordelijkheden van leidinggevenden is er ook een viertal regels die van belang zijn. Regel 1: Aanwezigheid Als locatiemanager ben je verantwoordelijk voor de veiligheid van medewerkers en kinderen. Het is daarom belangrijk dat je dicht bij de werkvloer staat en weet wat er speelt. Je kunt dan snel inspelen op eventuele problemen. Als je zichtbaar aanwezig bent, is het voor pedagogisch medewerkers ook makkelijker je hulp in te schakelen bij (dreigende) problemen. Regel 2: Aanspreekpunt bij afwezigheid Sommige leidinggevenden hebben meerdere locaties onder zich en kunnen dus niet altijd zichtbaar aanwezig zijn. Zeker als er sprake is van een jong team of minder ervaren collega s, is het zinvol om bij afwezigheid een oudste aan te wijzen. De taak van deze oudste is collega s helpen bij alle niet-routine-matige zaken. Dit kunnen zaken zijn die de kinderen betreffen, de ouders of de bedrijfsvoering. Regel 3: Duidelijke instructies Zorg voor duidelijke afspraken en regels over de werkwijze van de pedagogisch medewerkers in bepaalde situaties. Denk bijvoorbeeld aan: te laat ophalen van kinderen, ziek kind, ruzie in de groep of een boze ouder. Regel 4: Duidelijke omgangsvormen Zorg voor duidelijke afspraken over de manier waarop pedagogisch medewerkers met ouders omgaan. Dezelfde afspraken gelden voor de omgang tussen medewerkers onderling. Taken en verantwoordelijkheden van leidinggevenden: Creëer een veilige werksfeer waarbinnen medewerkers zich voldoende gesteund weten, open staan voor feedback en elkaar aanspreken op ongewenst gedrag. Controleer of gedragsregels worden nageleefd. Spreek medewerkers hierop aan. Controleer of medewerkers zich houden aan de veiligheidsvoorschriften, protocollen en instructies. Spreek ze hierop aan. Zorg dat (bijna-)incidenten worden gemeld en nabesproken. evalueer eenmaal per jaar de maatregelen en werkafspraken over ongewenst gedrag tijdens het werkoverleg. inventariseer jaarlijks de behoeften en zorg dat medewerkers voldoende training, voorlichting en instructies ontvangen. Zorg voor de eerste opvang bij incidenten en calamiteiten. Bied nazorg aan medewerkers die een incident hebben meegemaakt. >> 8 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 9

6 3.3 Verantwoordelijkheid van de pedagogisch medewerker Samengevat is de verantwoordelijkheid van pedagogisch medewerkers: wees klantvriendelijk en duidelijk. Deze basis is uitgewerkt in een vijftal regels. Bijlagen Regel 1: Vertrouwensrelatie Ouders die hun kind bij het kinderdagverblijf achterlaten, doen dit op basis van vertrouwen. Wees je bewust van deze vertrouwensrelatie. Een goede vertrouwensband helpt ongewenst gedrag te voorkomen. Besteed, zeker in de wenperiode, extra aandacht aan die relatie. Geef uitleg en antwoord op vragen. Vraag ook hoe het gedrag van het kind thuis is. Als er spanningen ontstaan met ouders, bespreek dit dan altijd direct met je leidinggevende (zie ook bijlage 7). 1. Definitie en vormen van agressie en geweld 2. Normen voor het veiligheidsbeleid 3. Gedragscode en elkaar aanspreken 4. Collegiale ondersteuning 5. Eerste opvang bieden 6. Nazorg bieden 7. Hoe ga je om met lastig gedrag Regel 2: Emoties Voor ouders is hun kind hun dierbaarste bezit. Als er iets met dit kind gebeurt, reageren ouders niet altijd rationeel, maar emotioneel. Wees je hiervan bewust. Leer te denken en reageren vanuit de beleving van de ouders. Regel 3: Afspraken met ouders Zorg voor duidelijke werkafspraken met ouders; over halen en brengen, voeding, slaap- en eetritme en de omgang met het kind. Regel 4: Wees collegiaal Aan het begin of het einde van de dag zijn collega s vaak verantwoordelijk voor kinderen uit elkaars groep. Zorg voor een goede overdracht en breng collega s op de hoogte van eventuele risico s, knelpunten en dreigende onrust (zie ook bijlage 4). Regel 5: Werk als een team Zorg voor een open sfeer, zodat collega s zich veilig genoeg voelen om lastige situaties te bespreken. Spreek elkaar aan op het nakomen van afspraken en het naleven van gedragsregels. Zorg ervoor dat veilig werken een aandachtspunt is tijdens het werkoverleg. Wissel ervaringen uit en leer van elkaar. Zorg dat je als team op één lijn zit. 10 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 11

7 Bijlage 1: Definitie en vormen van agressie en geweld Onder agressie & geweld verstaan we: Het bewust of onbewust, verbaal of non-verbaal uiten, gebruiken van fysieke kracht of macht, of het dreigen daarmee, gericht tegen een medewerker, onder omstandigheden die rechtstreeks verband houden met het werk, wat resulteert of waarschijnlijk zal resulteren in een gevoel van bedreiging, psychische schade, materiële schade, letsel of de dood tengevolge hebbende. In de onderstaande tabel vind je voorbeelden van vormen van ongepast gedrag. Soort geweld (Non-) Verbaal (categorie I) Dit kan ook gaan om uitingen via een sms, weblog, blog, brief, fax of . Nadere omschrijving uitschelden. uitdagen om ruzie te maken. vernederen. Discrimineren. lastig vallen. Beledigen. intimideren. lasterlijke verdenkingen verspreiden. Hinderen / werk bemoeilijken. Bespugen. stalken. seksuele opmerkingen maken. seksuele handtastelijkheden. Poging tot slaan, schoppen en stompen. gevaarlijke voorwerpen, dieren of wapens bij zich hebben. Serieus bedreigen (categorie II) Fysiek (categorie III) Bedreigen met woorden. Dreigen met schoppen, slaan en stompen. Dreigen met voorwerpen, dieren of wapens. Dreigen naar familie / derden. stelselmatig hinderen / volgen. lichamelijk geweld door beetpakken, slaan, schoppen, etc. seksuele handtastelijkheden / aanranden. Fysiek verhinderen van werkzaamheden. Fysiek verhinderen dat iemand een vertrek kan verlaten. Bijten of prikken (door mogelijk) besmette persoon 2. goederen beschadigen. goederen vernielen. 2 Voor deze situaties moet een protocol bijt- en prikincidenten beschikbaar zijn. 12 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 13

8 Bijlage 2: Normen voor het veiligheidsbeleid Thema Onderdelen van het veiligheidsbeleid Gewenst in KDV Aanwezig Risico s inventariseren risico s inventariseren op gebied van agressie en geweld (RI&E). Voorkomen van agressie Beperken van agressie Huisregels opstellen. gedragsregels opstellen voor medewerkers en ouders. Personeel voorlichten, trainen en instrueren. Creëren van veilige werkprocessen, werkomgeving en gebouwen. vergroten van de interne samenwerking. samenwerken met derden zoals politie en GGD. voorlichting geven over het gevoerde beleid, aan ouders en mede werkers. Agressiehantering & de-escalatietechnieken kunnen inzetten. Weten hoe assistentie aan collega s te verlenen. Weten hoe en wanneer alarm te slaan. eerste opvang verlenen. nazorg bieden. Een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) moet aandacht besteden aan het risico op agressie en geweld. De onderstaande tabel is opgesteld op basis van de Arbowet, en geeft alle onderwerpen die bij de RI&E aan de orde moeten komen. Je kunt de tabel ook gebruiken als een snelle eerste evaluatie van het veiligheidsbeleid. Met behulp van de tabel controleer je of alle noodzakelijke beleidsonderdelen zijn uitgewerkt. Afhandelen Beleidsmatig inbedden melden en registreren incidenten. sancties opleggen. Aangifte doen. schade verhalen. visie op aanpak agressie en geweld formuleren. Beleidscyclus opzetten: RI&E, plan van aanpak, jaarverslag, jaarplan. taken en verantwoordelijkheden toebedelen. toezien op de implementatie en naleving van het beleid. 14 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 15

9 Bijlage 3: Gedragscode en elkaar aanspreken Met de gedragscode vraag je aandacht voor de manier waarop je met elkaar omgaat. Deze regels gelden voor de contacten tussen ouders en pedagogisch medewerkers, maar ook voor de contacten tussen medewerkers onderling. Maak de gedragscode onderwerp van gesprek bij: de werving en selectie; de introductie van nieuwe medewerkers; de functioneringsgesprekken; communicatietrainingen; het intake gesprek met ouders. Zorg dat de gedragscode voor iedereen toegankelijk en te vinden is op: de website van de organisatie; als verwijzing in de functieprofielen; in het informatiepakket voor nieuwe medewerkers; in het informatiepakket voor nieuwe klanten (ouders). Voorbeelden van mogelijke (en belangrijke) kernwaarden in de gedragscode zijn: tweerichtingsverkeer in het gesprek; wederzijds begrip en waardering; wederzijds advies en informeren; diverse momenten en vormen van contact; nakomen van afspraken. Gedragsregels zijn pas effectief als ouders en pedagogisch medewerkers worden aangesproken op het niet naleven van die regels. Bij het aanspreken kun je de volgende 5 stappen van het Blame model onderscheiden: 1. Bemerken Er wordt bepaald gedrag opgemerkt dat mogelijk niet integer is. 2. Labelen Het gedrag wordt gelabeld als ongewenst of niet integer. 3. Aanspreken Degene die het ongewenste gedrag vertoont, wordt aangesproken op zijn gedrag. 4. Melden Als de persoon die ongewenst gedrag heeft vertoond na aanspreking volhardt in zijn gedrag, dan is melding hiervan noodzakelijk bij een leidinggevende of een vertrouwenspersoon integriteit. 5. Egaliseren Melding van ongewenst gedrag, veroorzaakt vaak onrust of conflicten binnen de organisatie. De betrokken partijen moeten de kwestie na enige tijd evalueren. Daarmee kan de mogelijk ongemakkelijke sfeer binnen een organisatie weer hersteld worden. Dit is de afronding van het Blame model. Dit model is onderdeel van de integriteitkubus 3. Het laat zien welke stappen je kunt zetten bij de signalering en aanpak van ongewenst gedrag. 3 Zie 16 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 17

10 Bijlage 4: Collegiale ondersteuning Bijlage 5: Eerste opvang bieden De meeste (lastige) oudercontacten vinden aan het eind van de middag plaats, als de kinderen opgehaald worden. Let hierbij op de volgende zaken: Voorbereid zijn Zorg voor een goede overdracht als je jouw groep overdraagt aan een collega. Wat is er die dag gebeurd, wat moet zeker met de ouder worden besproken, met welke mogelijke vragen zal de ouder komen, zijn er andere zaken die spelen et cetera. Let op elkaar Je bent ook verantwoordelijk voor elkaars veiligheid. Dus let op wat er binnen jouw kindercentrum gebeurt, vooral aan het einde van de dag. Maak afspraken over hoe je collega s ondersteunt als de spanning oploopt of bij lastige situaties. Bij incidenten is de locatiemanager verantwoordelijk voor de eerste opvang van medewerkers. Bij afwezigheid van de direct leidinggevende, is dit de taak van een aanwezige collega. Bij de eerste opvang moet je een aantal beslissingen nemen en vervolgens actie ondernemen: Wat moet als eerste gebeuren? Welke zorg heeft het slachtoffer nodig? Welke aandacht heeft de dader nodig? Wat moet er gebeuren met omstanders, ouders, collega s? Hoe zorg je voor de veiligheid van je medewerkers en van jezelf? Wie schakel je in? Hoe snel is hulp aanwezig? Wat doe je voordat externe hulp aanwezig is, zoals politie en ambulance? Hoe werk je samen met externe hulpverleners? Als je ziet dat er iets speelt, kun je: Zorgen voor zichtbare aanwezigheid in nabijheid van je collega. De zorg voor de overige ouders en kinderen van je collega overnemen, zodat die de handen vrij heeft om de situatie op te lossen. De locatiemanager waarschuwen. Aan collega en ouder vragen of je iets kunt doen. 18 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 19

11 Bijlage 6: Nazorg bieden Als locatiemanager ben je verantwoordelijk voor het aanbieden van nazorg. Die nazorg moet starten binnen 72 uur nadat het incident heeft plaatsgevonden. Je moet het volgende doen: maak direct na het incident een inschatting van de ernst van het incident en een eerste inschatting van de behoefte aan ondersteuning. voer een eerste gesprek met je medewerker en wijs op de verschillende mogelijkheden. Check het beleid van je organisatie op dit punt. Als je medewerker in eerste instantie geen gebruik wil maken van de nazorg, herhaal je dit aanbod na twee weken. De inzet van professionele opvang is niet altijd nodig. Aandacht en ondersteuning van jou en spontane collegiale steun is wel altijd belangrijk. Zorg dat je medewerkers en jijzelf beschikken over de basiskennis traumaopvang. Bijlage 7: Hoe ga je om met lastig gedrag Als je geconfronteerd wordt met lastig gedrag heb je drie opties: 1. Laten gaan: je besluit het gedrag te negeren. 2. De-escaleren: je besluit de ouder aan te spreken op zijn gedrag, de-escalatie. 3. Assistentie inschakelen: je schat in dat je de situatie niet aankunt en schakelt hulp in. Als je besluit om voor keuze twee; de-escalatie te gaan, zijn er vier fases: Fase 1: Kalmeren Probeer in eerste instantie de ouder te kalmeren. Dit kun je doen door contact te maken en actief te luisteren. (Ik zie dat u boos bent, wat is er precies aan de hand?) Zo toon je respect voor de ouder en neem je de boosheid of klacht serieus. Vaak heeft deze aanpak een kalmerend effect. Fase 2: Grens stellen Als de ouder toch doorgaat, begint fase twee. Je kunt de ouder zeggen dat je snapt dat hij of zij boos is, maar dat je wilt dat hij of zij rustig praat en niet schreeuwt of scheldt. Fase 3: Consequenties aangeven Als de ouder doorgaat met het agressieve gedrag, begint fase drie. Je stelt de ouder voor de keuze. Hij/zij stopt met zijn/haar gedrag of jij staakt het gesprek. Wees duidelijk in wat je wel en niet accepteert. Fase 4: Alarm slaan Heeft dit alles geen zichtbaar effect, dan moet je voor je eigen veiligheid zorgen. Je verbreekt het gesprek, gaat weg of slaat alarm. 20 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 21

12 Colofon Maart 2010 Deze brochure is een uitgave van FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken Realisatie en tekst FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken en Radar Vertige Vormgeving RAAK Grafisch Ontwerp Utrecht Fotografie Humantouchphoto Oplage Publicatienummer Deze brochure kunt u downloaden of bestellen bij FCB via onze website Voor meer informatie FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken Koningin Wilhelminalaan LA Utrecht T F E I 22 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken 23

13 24 FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken Koningin Wilhelminalaan LA Utrecht T F E I

Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag

Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag Verbetercheck ongewenst gedrag VVT Workshop ongewenst gedrag Vul deze verbetercheck in om zicht te krijgen op waar uw organisatie staat met de aanpak rond ongewenst gedrag. Aan de hand van de scores kunt

Nadere informatie

GEDRAGSCODE AGRESSIE, GEWELD EN SEKSUELE INTIMIDATIE

GEDRAGSCODE AGRESSIE, GEWELD EN SEKSUELE INTIMIDATIE GEDRAGSCODE AGRESSIE, GEWELD EN SEKSUELE INTIMIDATIE Wat te doen op scholen bij incidenten waarbij agressie een rol speelt? Aanleiding In de afgelopen jaren hebben zich diverse incidenten voorgedaan op

Nadere informatie

d. Noteer de 7 W s voor eventuele aangifte bij de politie. Zie bijlage 2.

d. Noteer de 7 W s voor eventuele aangifte bij de politie. Zie bijlage 2. Doel: Het creëren van een veilige werkomgeving. Onder agressie verstaan wij elke vorm van ongewenst gedrag zowel verbaal als ook fysiek. Zie bijlage 1. Handelwijze bij telefonisch ongewenst gedrag: 1.

Nadere informatie

Omgaan met ongewenst gedrag in de thuiszorg

Omgaan met ongewenst gedrag in de thuiszorg Inleiding: Ongewenst gedrag, zoals in dit document beschreven wordt, is een veel voorkomend verschijnsel geworden in onze samenleving. Het veroorzaakt in het algemeen gevoelens van onveiligheid en machteloosheid.

Nadere informatie

RI&E agressie en geweld

RI&E agressie en geweld Bijlage H RI&E agressie en geweld De Arbeidsomstandighedenwet verplicht werkgevers tot het opstellen van een risico inventarisatie en evaluatie (RI&E). Onderdeel van deze RI&E zijn agressie en geweldsrisico

Nadere informatie

Vragenlijst: Omgaan met agressie en geweld in het werk

Vragenlijst: Omgaan met agressie en geweld in het werk Vragenlijst: mgaan met agressie en geweld in het werk Als. willen wij graag meer inzicht krijgen in de mate waarin onze medewerkers met agressie en geweld in aanraking komen en de manier waarop hiermee

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

Workshop Up to date agressiebeleid

Workshop Up to date agressiebeleid 1 Workshop Up to date agressiebeleid Van beleid naar praktijk 27 mei 2015 William Bertrand w.bertrand@radarvertige.nl Programma Introductie Feiten en cijfers enquête Knelpunten uit de praktijk Kijk op

Nadere informatie

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang Grensoverschrijdend gedrag Klik Kinderopvang wijst alle vormen van grensoverschrijdend gedrag af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang grensoverschrijdend gedrag voorkomen

Nadere informatie

Protocol veilig klimaat

Protocol veilig klimaat Protocol veilig klimaat Onze school wil een veilige school zijn voor iedereen. Kernwoorden hierbij zijn respect voor en acceptatie van elkaar. Een goede samenwerking tussen personeel, ouders/verzorgers

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE: 1. Voorwoord 2 3. Wat verstaan wij onder agressie 3 4. Agressiebeleid: 4 Bijlage I; Introductiebrief 5

INHOUDSOPGAVE: 1. Voorwoord 2 3. Wat verstaan wij onder agressie 3 4. Agressiebeleid: 4 Bijlage I; Introductiebrief 5 Agressieprotocol Omnia Wonen INHOUDSOPGAVE: Hfd.stuk Paginanr. 1. Voorwoord 2 3. Wat verstaan wij onder agressie 3 4. Agressiebeleid: 4 Bijlage I; Introductiebrief 5 2 1. VOORWOORD Van tijd tot tijd is

Nadere informatie

Gedragscode. Toepassing door:

Gedragscode. Toepassing door: Parochiebureau: Dorpsstraat 26 2712 AL Zoetermeer Telefoon: 079 316 30 Gedragscode Toepassing door: alle beroepskrachten, vrijwilligers en stagiaires die werkzaamheden en activiteiten verrichten binnen

Nadere informatie

Agressie op de werkvloer. Themadag LOMOZ 26 maart 2014 Agnes Vissers

Agressie op de werkvloer. Themadag LOMOZ 26 maart 2014 Agnes Vissers Agressie op de werkvloer Themadag LOMOZ 26 maart 2014 Agnes Vissers Programma Inleiding Inventarisatie Wettelijke kaders Rol en taak ondernemingsraad Naar een duurzame inzetbaarheid Agressie en geweld:

Nadere informatie

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten

HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten HELLAS-GLANA beleidsnotitie klachten 1. Inhoud 2. Inleiding 1. Inhoud 2. Inleiding 3. Intentie van het beleid op het gebied van klachten 4. Uitvoering beleid 5. Implementatie 6. Bijlage 1 Gemeenschappelijke

Nadere informatie

1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen

1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen Beleid ongewenste omgangsvormen en de vertrouwenspersoon 1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen Helaas vinden er soms ongewenste situaties op of rondom het voetbalveld plaats die betiteld kunnen

Nadere informatie

Agressiebeleid inclusief agressieprotocol vastgesteld MT: 24-07-2013 OR: 04-11-2013 def. vastgesteld MT 13-11-2013. 4,9 x 5,25 mm

Agressiebeleid inclusief agressieprotocol vastgesteld MT: 24-07-2013 OR: 04-11-2013 def. vastgesteld MT 13-11-2013. 4,9 x 5,25 mm Agressiebeleid inclusief agressieprotocol vastgesteld MT: 24-07-2013 OR: 04-11-2013 def. vastgesteld MT 13-11-2013 4,9 x 5,25 mm 1 Beleidsmatige aanpak agressie Op de werkvloer geconfronteerd worden met

Nadere informatie

6.13 Agressieprotocol Versiedatum Juli 2013 Vervaldatum/revisiedatum Juli 2014. Goedgekeurd Directeur/Adjunct-directeur

6.13 Agressieprotocol Versiedatum Juli 2013 Vervaldatum/revisiedatum Juli 2014. Goedgekeurd Directeur/Adjunct-directeur 6.13 Agressieprotocol Versiedatum Juli 2013 Vervaldatum/revisiedatum Juli 2014 Status MR Eigenaar Goedgekeurd Goedgekeurd Directeur/Adjunct-directeur 1 Inhoud Algemeen -context-... 3 1. Inleiding... 4

Nadere informatie

STICHTING SCHOLENGROEP PRIMATO

STICHTING SCHOLENGROEP PRIMATO STICHTING SCHOLENGROEP PRIMATO OPENBAAR PRIMAIR ONDERWIJS HENGELO OV. PROTOCOL AGRESSIE EN GEWELD (TUSSEN OUDERS EN SCHOOL) Indien er sprake is van een calamiteit in de zin van geweld op school kan het

Nadere informatie

Omgaan met emotioneel en agressief gedrag

Omgaan met emotioneel en agressief gedrag Omgaan met emotioneel en agressief gedrag RadarVertige training & opleiding Emotie mag, agressie niet! Dit boekje bevat informatie, tips en aandachtspunten uit de training Omgaan met emotioneel en/of agressief

Nadere informatie

Wat te doen als een leerling verbaal agressief of handtastelijk wordt tegen een leerkracht?

Wat te doen als een leerling verbaal agressief of handtastelijk wordt tegen een leerkracht? Inleiding: De school dient aandacht te schenken aan en beleid te ontwikkelen op het gebied van veiligheid tegen agressie en geweld op school. Dit moet resulteren in een plan welk bedoeld is om de veiligheid

Nadere informatie

Dit document is als volgt opgebouwd: 1. Afbakening 2. Beleid 3. Preventie 4. Hantering 5. Melden 6. Werkwijze 7. Relatie met andere documenten

Dit document is als volgt opgebouwd: 1. Afbakening 2. Beleid 3. Preventie 4. Hantering 5. Melden 6. Werkwijze 7. Relatie met andere documenten Inleiding Binnen Heliomare kunnen cliënten en medewerkers worden geconfronteerd met agressie en ander ongewenst gedrag. Dit beleidsdocument beschrijft het beleid van Heliomare met betrekking tot het voorkomen

Nadere informatie

De gedragscode voor patiënten/cliënten, bezoekers, klanten en derden

De gedragscode voor patiënten/cliënten, bezoekers, klanten en derden De gedragscode voor patiënten/cliënten, bezoekers, klanten en derden In het onderstaande kader staan de gedragsregels in het kort samengevat en omschreven. Op de volgende pagina s staan de regels een voor

Nadere informatie

PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG

PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG Op de Lidwinaschool gelden algemene gedragsregels voor leerlingen, leerkrachten, ouders, schoolleiding en andere medewerkers. Die staan beschreven in een gedragscode.

Nadere informatie

Agressie, geweld en ongewenst gedrag

Agressie, geweld en ongewenst gedrag Agressie, geweld en ongewenst gedrag Inleiding Iedereen heeft belang bij een goede behandel- en leefsfeer. Voorwaarde voor een goede behandelsfeer is de bejegening. Revant heeft daarom een beleidsnotitie

Nadere informatie

Vragenlijst. Thema 1: Beleid en organisatie

Vragenlijst. Thema 1: Beleid en organisatie Vragenlijst Thema 1: Beleid en organisatie 1) Het huidige anti-agressiebeleidsplan bestaat uit de onderstaande onderdelen: Algemene beleidsvisie op voorkomen/beheersen van agressie en geweld Definitie

Nadere informatie

4.1.1 CHECKLIST EVALUATIE BELEID AGRESSIE EN GEWELD OP ORGANISATIENIVEAU

4.1.1 CHECKLIST EVALUATIE BELEID AGRESSIE EN GEWELD OP ORGANISATIENIVEAU 4.1.1 CHECKLIST EVALUATIE BELEID AGRESSIE EN GEWELD OP ORGANISATIENIVEAU Onderdeel van de Arbocatalogus Agressie en Geweld 2.0, sector Gemeenten Doelgroep Inhoud Coördinatoren agressie en geweld, management,

Nadere informatie

Protocol Omgaan met agressie. Stichting Woningbouw Slochteren

Protocol Omgaan met agressie. Stichting Woningbouw Slochteren Protocol Omgaan met agressie Stichting Woningbouw Slochteren September 2010 1. Inleiding Voor je ligt het protocol omgaan met agressie van de Stichting Woningbouw Slochteren. Dit protocol is een verlengde

Nadere informatie

Protocol Hulp aan leerling en personeel

Protocol Hulp aan leerling en personeel Protocol Hulp aan leerling en personeel IV PROTOCOL Agressie, geweld, seksuele intimidatie, discriminatie en pesten binnen de school (Dit protocol is gebaseerd op het beleidsplan in bijlage I) Hieronder

Nadere informatie

Algemeen directeur Directeur sociale zaken

Algemeen directeur Directeur sociale zaken VOORWOORD Wanneer je aan je collega s zou vragen waarom zij naar het werk gaan, dan geven zij vast verschillende antwoorden. De één wil bijvoorbeeld veel geld verdienen, terwijl de ander het juist belangrijk

Nadere informatie

Om goed te definiëren wat we bedoelen met agressie wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds boosheid en anderzijds agressie

Om goed te definiëren wat we bedoelen met agressie wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds boosheid en anderzijds agressie 1 AGRESSIEPROTOCOL. 1. Inleiding. Agressief gedrag, in al zijn verschijningsvormen is een regelmatig terugkerend verschijnsel in onze samenleving. Dit stopt niet aan de deur van het OCMW. Ook binnen de

Nadere informatie

Beleid ongewenste omgangsvormen VMCA (versie 16 december 2011 Sociaal Beleidsplan, hoofdstuk 14.14 t/m 14.17)

Beleid ongewenste omgangsvormen VMCA (versie 16 december 2011 Sociaal Beleidsplan, hoofdstuk 14.14 t/m 14.17) Beleid ongewenste omgangsvormen VMCA (versie 16 december 2011 Sociaal Beleidsplan, hoofdstuk 14.14 t/m 14.17) Bij de VMCA moet elke medewerker in een gezonde en veilige omgeving kunnen werken. De VMCA

Nadere informatie

Gedragsregels - voor patiënten en bezoekers

Gedragsregels - voor patiënten en bezoekers Gedragsregels - voor patiënten en bezoekers De Sint Maartenskliniek verwacht van u dat u zich gedraagt als gast en dat u respectvol en vriendelijk met elkaar omgaat. Behandel de ander zoals u zelf behandeld

Nadere informatie

Klachten als gevolg van ongewenst gedrag

Klachten als gevolg van ongewenst gedrag Klachten als gevolg van ongewenst gedrag 1. Inleiding In deze nota zal ongewenst gedrag op het gebied van seksuele intimidatie, agressie en geweld, pesten en discriminatie aangeduid worden als ongewenst

Nadere informatie

Whitepaper Agressie en geweld: Hoe om te gaan met agressie en geweld binnen de organisatie? Voorwoord. Agressie en geweld: wat verstaan we eronder?

Whitepaper Agressie en geweld: Hoe om te gaan met agressie en geweld binnen de organisatie? Voorwoord. Agressie en geweld: wat verstaan we eronder? Voorwoord Agressie en geweld: wat verstaan we eronder? Wat schrijft de Arbowet voor? Wat schrijft het Burgerlijk Wetboek voor? Doel van tegengaan agressie Een beter imago door de aanpak van agressie Veel

Nadere informatie

G E D R A G S C O D E V O O R C W Z - M E D E W E R K E R S

G E D R A G S C O D E V O O R C W Z - M E D E W E R K E R S G E D R A G S C O D E V O O R C W Z - M E D E W E R K E R S Hoe gaan we om met onze klant en met elkaar? U als medewerker draagt bij aan het professionele en klantgerichte karakter van het ziekenhuis.

Nadere informatie

SCHOOLVEILIGHEIDSPLAN MONTESSORISCHOOL ELZENEIND

SCHOOLVEILIGHEIDSPLAN MONTESSORISCHOOL ELZENEIND SCHOOLVEILIGHEIDSPLAN MONTESSORISCHOOL ELZENEIND Inhoudsopgave Inleiding Onderzoek Visie schoolveiligheidsplan Montessorischool Elzeneind Doelstelling beleidsplan Preventief beleid Curatief beleid Registratie

Nadere informatie

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V.

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. 6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. Inleiding Wij willen graag dat de cliënten van THUIS met zorg Zaanstreek thuiszorg tevreden zijn over de zorg die aan hen wordt geboden. Ook vinden we het

Nadere informatie

Veiligheidsprotocol bij agressie-incidenten

Veiligheidsprotocol bij agressie-incidenten Veiligheidsprotocol bij agressie-incidenten Veiligheidsprotocol, procedure 8.0.2 Pagina 1 van 5 vastgesteld: 29-05-2008 Procedure 8.0.2 Veiligheidsprotocol Versie: 1 Hoofdproces: werkapparaat (8) Subproces:

Nadere informatie

Inleiding. IKC De Regenboog Gedragsprotocol 1

Inleiding. IKC De Regenboog Gedragsprotocol 1 Inleiding Gedragsregels geven duidelijkheid aan alle betrokkenen, welk gedrag op school op prijs wordt gesteld en welke niet. De gedragsregels die we met elkaar hebben besproken over agressie en geweld,

Nadere informatie

Melding incidenten op school protocol + formulier

Melding incidenten op school protocol + formulier Wettelijke basis: Artikel 3 Arbowet. Relatie met overige documenten: - Schoolregels; - Gedragregels; - Arbo-beleidsplan; - Pestprotocol; - Klachtenprocedure. Begripsomschrijving Volgens Van Dale is een

Nadere informatie

Agressiebeleid van Patrimonium Barendrecht

Agressiebeleid van Patrimonium Barendrecht Agressiebeleid van Patrimonium Barendrecht Auteurs: Ahmed Khoulali en Jacqueline van der Glas Opdrachtgever: Marja van Leeuwen, directeur-bestuurder Datum: 28 april 2014 Versie: 1.0 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland. Nulme&ng

Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland. Nulme&ng Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland Nulme&ng Nulme7ng. In het landelijk programma Veilige Publieke Taak worden er door het ministerie van Binnenlandse Zaken acht maatregelen genoemd die belangrijk

Nadere informatie

Bijlage 2 Agressieprotocol (inclusief gebruik alarmknop) Versie 0.1. 1. Aandachtspunten bij reageren op agressieve situaties

Bijlage 2 Agressieprotocol (inclusief gebruik alarmknop) Versie 0.1. 1. Aandachtspunten bij reageren op agressieve situaties Bijlage 2 Agressieprotocol (inclusief gebruik alarmknop) Versie 0.1 Inleiding Voor je ligt het protocol omgaan met agressie. R&B Wonen wil haar medewerkers zoveel mogelijk beschermen tegen agressie en

Nadere informatie

Seksuele intimidatie. informatie voor werkgevers

Seksuele intimidatie. informatie voor werkgevers Seksuele intimidatie informatie voor werkgevers Seksuele intimidatie: informatie voor werkgevers Van dubbelzinnige opmerking tot verkrachting: seksuele intimidatie kent veel vormen en komt overal voor,

Nadere informatie

Basisinspectiemodule Agressie & Geweld

Basisinspectiemodule Agressie & Geweld Basisinspectiemodule Agressie & Geweld Deze BasisInspectieModule (BIM) is opgesteld aan de hand van de stand der wetenschap en professionele dienstverlening en is geschreven voor intern gebruik bij de

Nadere informatie

Protocol. (On)Gewenst Gedrag MCO

Protocol. (On)Gewenst Gedrag MCO Protocol (On)Gewenst Gedrag MCO INHOUD 1. Uitgangspunten MCO 3 1.1. Intentieverklaring 3 1.2. Begripsbepalingen 3 1.3. Werkklimaat 3 1.4. MCO beleid 4 2. Wettelijk kader 4 2.1. Algemeen 4 2.2. Toetsingscriteria

Nadere informatie

Agressiebeleid. Woningstichting Buitenlust

Agressiebeleid. Woningstichting Buitenlust Agressiebeleid Woningstichting Buitenlust INHOUDSOPGAVE Inleiding p. 2 1. Visie op agressie en geweld p. 2 2. Beleidscyclus p. 3 3. Taken en verantwoordelijkheden p. 5 4. Afspraken per Agressie Maatregel

Nadere informatie

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl Protocol voor opvang bij ernstige incidenten Sint Clemensschool School Sint Clemensschool Bevoegd gezag Stichting Catent Bestuursnummer

Nadere informatie

uw bedrijf een plek waar zij lekker kunnen ontspannen de recreatiebranche omdat zij willen werken in een

uw bedrijf een plek waar zij lekker kunnen ontspannen de recreatiebranche omdat zij willen werken in een De branche verblijfsrecreatie en zwembaden is erop gericht mensen een plezierige tijd te bezorgen. Voor recreanten is uw bedrijf een plek waar zij lekker kunnen ontspannen en genieten van hun vrije tijd.

Nadere informatie

GEDRAGSCODE voor patiënten en bezoekers

GEDRAGSCODE voor patiënten en bezoekers GEDRAGSCODE voor patiënten en bezoekers de regels, de toelichting, de actie bij overtreding juni 2010 Bergen op Zoom, juni 2010 Het Lievensberg ziekenhuis wil graag een gastvrij ziekenhuis voor zijn patiënten

Nadere informatie

Gedragscode Raad & Daad Den Haag

Gedragscode Raad & Daad Den Haag Gedragscode Raad & Daad Den Haag Inleiding Wij willen graag dat de cliënten aan wie Raad & Daad Den Haag thuiszorg verleent, daarover tevreden zijn. Ook vinden we het belangrijk dat onze medewerkers met

Nadere informatie

7.5 HANDELINGSINSTRUCTIES AGRESSIE AAN DE TELEFOON

7.5 HANDELINGSINSTRUCTIES AGRESSIE AAN DE TELEFOON 7.5 HANDELINGSINSTRUCTIES AGRESSIE AAN DE TELEFOON Onderdeel van de Arbocatalogus Agressie en Geweld 2.0, sector Gemeenten Doelgroep Inhoud Coördinator agressie en geweld, leidinggevenden en medewerkers

Nadere informatie

GEDRAGSCODE (vrijwillige) medewerkers Veel grenzen in het contact tussen (vrijwillige) medewerkers en minderjarige of verstandelijk beperkte

GEDRAGSCODE (vrijwillige) medewerkers Veel grenzen in het contact tussen (vrijwillige) medewerkers en minderjarige of verstandelijk beperkte GEDRAGSCODE (vrijwillige) medewerkers Veel grenzen in het contact tussen (vrijwillige) medewerkers en minderjarige of verstandelijk beperkte deelnemers ( te noemen Deelnemer) aan de activiteiten van de

Nadere informatie

bs Den Krommen Hoek Pestprotocol Protocol gewenst gedrag.

bs Den Krommen Hoek Pestprotocol Protocol gewenst gedrag. bs Den Krommen Hoek Pestprotocol Protocol gewenst gedrag. Ontwikkeling. Met dit protocol geven wij aan, hoe wij aankijken tegen pestgedrag en hoe wij er op een positieve manier om gaan. Vanaf augustus

Nadere informatie

Meldingsformulier agressie en geweld

Meldingsformulier agressie en geweld Meldingsformulier agressie en geweld Naam melder: G. Vogelaar, leerlingbegeleider Naam slachtoffer: Naam dader: Datum melding: 30 november 2010 School:Hanze College Klas: School:Hanze College Datum voorval:

Nadere informatie

Protocol Ongewenste Omgangsvormen

Protocol Ongewenste Omgangsvormen Protocol Ongewenste Omgangsvormen 1 Inhoudsopgave Uitgangspunten... 3 Intentieverklaring... 3 Toepassingsgebied ongewenste omgangsvormen... 3 Geheimhouding en bescherming... 3 Definities... 4 Preventie...

Nadere informatie

Pestprotocol Aventus

Pestprotocol Aventus Pestprotocol Aventus Document historie Onderstaande tabel geeft een overzicht van de verschillende revisies en bespreekmomenten van dit document. Documentnummer Aan Van M&I.14.111 CvB Dienst M&I: Sandra

Nadere informatie

Psychosociale belasting op het werk. informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie, agressie en pesten.

Psychosociale belasting op het werk. informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie, agressie en pesten. Psychosociale belasting op het werk informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie, agressie en pesten. Psychosociale belasting op het werk informatie voor werknemers over o.a. seksuele intimidatie,

Nadere informatie

GEDRAGSCODE AGRESSIE EN ONVEILIGHEID

GEDRAGSCODE AGRESSIE EN ONVEILIGHEID GEDRAGSCODE AGRESSIE EN ONVEILIGHEID In deze gedragscode is vastgelegd wat de uitgangspunten zijn van Cavent op het gebied van bejegening en het omgaan met elkaar. Datum vaststelling : 1 juni 2005 Vastgesteld

Nadere informatie

Agressieprotocol. Veilig en respectvol werken, met klanten en met elkaar

Agressieprotocol. Veilig en respectvol werken, met klanten en met elkaar Agressieprotocol Veilig en respectvol werken, met klanten en met elkaar Publieksversie, April 2014 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 De norm: agressie wordt niet geaccepteerd... 3 3 Het voorkomen van agressie...

Nadere informatie

TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE)

TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE) TOT HIER EN NIET VERDER! OVER ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN OP HET WERK EN WAT JE ER TEGEN KUNT DOEN DE KLACHTENREGELING VAN WSD (VEREENVOUDIGDE VERSIE) Inhoud Algemeen 2 Seksuele intimidatie 4 Agressie en

Nadere informatie

Agressie en geweld buitendienstfuncties

Agressie en geweld buitendienstfuncties Agressie en geweld buitendienstfuncties 1. Inleiding In de nieuwe Arbowet (Arbowet 2007) wordt agressie en geweld geschaard onder het begrip psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Onder PSA wordt in de

Nadere informatie

Regeling ongewenst gedrag

Regeling ongewenst gedrag Uitgangspunten Van iedere bezoeker van de accommodaties van Turnlust Budel, lid, vrijwilliger en gast, wordt verwacht dat hij/zij zich gedraagt volgens de huisregels en de algemeen aanvaarde fatsoensnormen.

Nadere informatie

Volleybalvereniging Woudenberg. Functie- en taakomschrijving vertrouwenspersoon. Beleid vertrouwenspersoon Volleybalvereniging Woudenberg

Volleybalvereniging Woudenberg. Functie- en taakomschrijving vertrouwenspersoon. Beleid vertrouwenspersoon Volleybalvereniging Woudenberg Volleybalvereniging Woudenberg Functie- en taakomschrijving vertrouwenspersoon 1 1 Inleiding Binnen de Volleybalvereniging Woudenberg vinden we dat we met respect met elkaar moeten omgaan. Stelregel is:

Nadere informatie

Gedragscode Bernardusschool Den Haag

Gedragscode Bernardusschool Den Haag Gedragscode Bernardusschool Den Haag Ruychrocklaan 340 2597 EE Den Haag Wat is een gedragscode? Een belangrijk onderdeel van veiligheidsbeleid is het opstellen van regels voor het sociale verkeer op school.

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

1.5.3 LEERDOELWIJZER HANDHAVING INSPECTIE BOUW, MILIEU, WATER, LEERPLICHT

1.5.3 LEERDOELWIJZER HANDHAVING INSPECTIE BOUW, MILIEU, WATER, LEERPLICHT 1.5.3 LEERDOELWIJZER HANDHAVING INSPECTIE BOUW, MILIEU, WATER, LEERPLICHT Onderdeel van de Arbocatalogus Agressie en Geweld 2.0, sector Gemeenten Doelgroep Inhoud Coördinatoren Agressie en Geweld, leidinggevenden,

Nadere informatie

MODEL GEDRAGSCODE ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN

MODEL GEDRAGSCODE ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN MODEL GEDRAGSCODE ONGEWENSTE OMGANGSVORMEN Model gedragscode ongewenste omgangsvormen voor Kindercentrum t Rovertje. Juni 2009 Inleiding Kindercentrum t Rovertje wil met deze gedragscode waarborgen scheppen

Nadere informatie

Protocol Agressie, Geweld en Diefstal RK Bs De Duinsprong

Protocol Agressie, Geweld en Diefstal RK Bs De Duinsprong Protocol Agressie, Geweld en Diefstal RK Bs De Duinsprong Agressie En Geweld... 2 Richtlijn... 2 Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid... 3 Stappenplan bij agressief gedrag van:... 3 De medewerker...

Nadere informatie

Gedragscode ter voorkoming van ongewenst gedrag

Gedragscode ter voorkoming van ongewenst gedrag Gedragscode ter voorkoming van ongewenst gedrag Kinderdagverblijf Eigenwijs, handelend onder Vertah BV, verder te noemen organisatie: hanteert deze Gedragscode ter voorkoming van ongewenst gedrag voor

Nadere informatie

Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels

Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels Iedereen die Muziekvereniging Soli bezoekt onderschrijft de doelstellingen en het huishoudelijk reglement van de vereniging en houdt zich aan de omgangsregels

Nadere informatie

Beleid ongewenst gedrag Atletiekvereniging Attila Tilburg

Beleid ongewenst gedrag Atletiekvereniging Attila Tilburg Beleid ongewenst gedrag Atletiekvereniging Attila Tilburg Waarom beleid ongewenst gedrag? Op de website van Attila staan de volgende regels: Attila wil een club zijn waar leden alle onderdelen van de atletiek

Nadere informatie

KNMG-SYMPOSIUM Arts en strafrecht 16 FEBRUARI 2012 KOMT EEN AGENT BIJ DE DOKTER

KNMG-SYMPOSIUM Arts en strafrecht 16 FEBRUARI 2012 KOMT EEN AGENT BIJ DE DOKTER KNMG-SYMPOSIUM Arts en strafrecht 16 FEBRUARI 2012 KOMT EEN AGENT BIJ DE DOKTER DE ARTS ALS SLACHTOFFER VAN EEN STRAFBAAR FEIT - WAT (NIET) TE DOEN Marie-José Blondeau Sector Juridische Zaken, Erasmus

Nadere informatie

Pestprotocol BS de Kersenboom

Pestprotocol BS de Kersenboom Pestprotocol BS de Kersenboom Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen

Nadere informatie

Discriminatie op de werkvloer:

Discriminatie op de werkvloer: Discriminatie op de werkvloer: herkennen, oplossen en voorkomen Discriminatie op de werkvloer: herkennen, oplossen en voorkomen Inhoudsopgave Inleiding 5 Problemen herkennen, oplossen en voorkomen Hoe

Nadere informatie

Protocol ongewenst gedrag Stichting Mensen Met Mogelijkheden.

Protocol ongewenst gedrag Stichting Mensen Met Mogelijkheden. Protocol ongewenst gedrag Stichting Mensen Met Mogelijkheden. 1. DOEL Deze procedure is bedoeld om zorgvuldig handelen te waarborgen bij constatering van ongewenst gedrag op de werkplek. 2. REIKWIJDTE

Nadere informatie

1. Voorwoord... 2. 2. Wat verstaan we onder agressie?... 3. 3. Wie kunnen te maken krijgen met agressief gedrag?... 4

1. Voorwoord... 2. 2. Wat verstaan we onder agressie?... 3. 3. Wie kunnen te maken krijgen met agressief gedrag?... 4 Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 2 2. Wat verstaan we onder agressie?... 3 3. Wie kunnen te maken krijgen met agressief gedrag?... 4 4. Rol van de verschillende partijen... 5 5. Hoe kan agressie worden voorkomen?...

Nadere informatie

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol.

Er is geen slachtoffer en dader; beide partijen zijn even sterk. Plagen kan de sociale weerstand van kinderen vergroten. Vaak speelt humor een rol. PESTPROTOCOL Doel Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en afspraken zichtbaar te maken kunnen kinderen en volwassenen,

Nadere informatie

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014

Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Pestprotocol Christelijk Gymnasium Utrecht Versie 15 oktober 2014 Het pestprotocol vormt de verklaring van de vertegenwoordiging van de school en de ouders waarin is vastgelegd dat we pestgedrag op school

Nadere informatie

We onderscheiden 5 betrokkenen en gaan daarom uit van de vijf-sporen-aanpak.

We onderscheiden 5 betrokkenen en gaan daarom uit van de vijf-sporen-aanpak. Het Pestprotocol Inleiding Op onze school proberen we voor de kinderen een veilig klimaat te scheppen. De kinderen moeten zich geborgen weten op onze school. Toch komt pesten regelmatig voor, ook bij kinderen

Nadere informatie

Preventie van Agressie. Wim van Es

Preventie van Agressie. Wim van Es Preventie van Agressie Wim van Es Preventie van Agressie Voor veiligheidscoaches en andere medewerkers uit de zorg Preventie van Agressie Programma Agressie: Arbowet, Omvang, Oorzaken, Signalen, Gevolgen

Nadere informatie

In dit overzicht vindt u voorbeelden van hoe u Veiligezorg kunt verankeren. Op centraal of decentraal niveau. Of op beide niveaus.

In dit overzicht vindt u voorbeelden van hoe u Veiligezorg kunt verankeren. Op centraal of decentraal niveau. Of op beide niveaus. Voorbeelden van verankering van Veiligezorg In dit overzicht vindt u voorbeelden van hoe u Veiligezorg kunt verankeren. Op centraal of decentraal niveau. Of op beide niveaus. Enquête over veiligheid en

Nadere informatie

Functie en taakomschrijving vertrouwenspersoon

Functie en taakomschrijving vertrouwenspersoon Functie en taakomschrijving vertrouwenspersoon VEILIG SPORTKLIMAAT Budovereniging Asahi Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Doel van aanstelling van een vertrouwenscontactpersoon 2 3 Taken en bevoegdheden van

Nadere informatie

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud

Aan de slag blijven. Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Schematisch overzicht van thema s, leerdoelen en inhoud Jezelf presenteren De medewerker moet zichzelf goed presenteren. Bijvoorbeeld door er schoon en verzorgd uit te zien. Zo laat hij/zij een goede indruk

Nadere informatie

9 MAATSCHAPPELIJK BELEID

9 MAATSCHAPPELIJK BELEID 9 MAATSCHAPPELIJK BELEID Op de site van de KNVB (www.knvb.nl) is op 12 januari 2015 de onderstaande tekst te vinden: Voetbal kan uiteraard niet alle sociale problemen oplossen. De KNVB kiest daarom bewust

Nadere informatie

Protocol voor het handelen bij ongevallen

Protocol voor het handelen bij ongevallen Protocol voor het handelen bij ongevallen Maart 2016 Op grond van de Arbeidsomstandighedenwet, kortweg de Arbowet, is de werkgever verplicht om ongevallen op te nemen in een ongevallenregister en ernstige

Nadere informatie

Portier/baliemedewerker

Portier/baliemedewerker Portier/baliemedewerker Algemene kenmerken De functionaris is werkzaam binnen de Stichting Maatschappelijke Opvang Breda e.o., waaronder ressorteren dak- en thuislozenvoorzieningen Gaarshof en Weideveld,

Nadere informatie

Protocollen ZeelandCare Gedragscode

Protocollen ZeelandCare Gedragscode Protocollen ZeelandCare Gedragscode Nummer Y 505 Versie 1 Datum 25-11-2015 Status goedgekeurd Eigenaar Directeur Pagina Pagina 1 van 6 Y 505 Protocol gedragscode Voor u ligt de gedragscode van ZeelandCare.

Nadere informatie

Als ik een integriteitschending signaleer...

Als ik een integriteitschending signaleer... Als ik een integriteitschending signaleer... [andere illustratie]...wat moet ik dan doen? handleiding voor leidinggevenden Inhoud 2 Voorwoord 4 Integriteitschendingen op een rij 6 Ongewenste omgangsvormen

Nadere informatie

Uitgangspunten voor het beroep van ADL-assistent

Uitgangspunten voor het beroep van ADL-assistent Inleiding In dit document vind je de Uitgangspunten voor het beroep. Ze ondersteunen je bij het professioneel handelen als ADL-assistent en sluiten aan bij het beleid van Fokus. In je functie als ADL-assistent

Nadere informatie

Week van de Veiligheid

Week van de Veiligheid 2010 Week van de Veiligheid Week 41 (11 tot 17 oktober) is de nationale week van de veiligheid in de supermarkt. Ken jij jouw rol? Bij geweld of agressie Bij winkeldiefstal Bij binnenkomen en verlaten

Nadere informatie

Gedragscode medewerkers en cliënten

Gedragscode medewerkers en cliënten Gedragscode medewerkers en cliënten 2014 1/9 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Werkwijze... 3 3. Samenvatting gedragscode... 4 4. Gedragscode medewerkers stichting Zorg Almere... 5 - clientgerichtheid....5

Nadere informatie

KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL

KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL KLACHTENREGELING BERG EN BOSCHSCHOOL Klachtenregeling Berg en Boschschool - april 2015 1 1 Inleiding In artikel 3 van de Arbowet is opgenomen dat het bevoegd gezag beleid betreffende preventie en bestrijding

Nadere informatie

Agressie protocol. Wst Buitenlust

Agressie protocol. Wst Buitenlust Agressie protocol Wst Buitenlust INHOUDSOPGAVE 1. Omgaan met agressief gedrag p.3 1.2 Procedures bij agressie p. 4 1.3 Extreme incidenten p. 7 2 Opvang en nazorg p. 8 2.1 Opvangmodel in drie stappen p.

Nadere informatie

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011

Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Pestprotocol Jansenius de Vriesschool Juni 2011 Doelstelling Alle leerlingen moeten zich in hun basisschoolperiode vrij en veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door regels

Nadere informatie

Gedragsprotocol Prins Clausschool Nijmegen

Gedragsprotocol Prins Clausschool Nijmegen Gedragsprotocol Prins Clausschool Nijmegen 1. INLEIDING Wij, team en ouders, willen dat onze school een omgeving biedt, waar leerlingen, personeel en ouders/verzorgers zich vrij kunnen bewegen en zich

Nadere informatie

Handboek. Omgaan met agressie. Sprengenland Wonen

Handboek. Omgaan met agressie. Sprengenland Wonen Handboek Omgaan met agressie Sprengenland Wonen 1 Sprengenland Wonen en agressie 3 2 Omgaan met agressief gedrag 4 2.1 Reageren op frustratieagressie 4 2.2 Reageren op instrumentele agressie 5 2.3 Procedures

Nadere informatie