Navigatie techniekpact Beleidsthema s en - doelen Beleid in cijfers Beleidsinstrumentarium EZ 1 Versie oktober 2015
Beleidsthema s en doelen techniekpact Zorgen voor voldoende gekwalificeerde technici en het aantrekkelijk maken van leren en werken in de techniek: 1 Kiezen voor techniek Meer leerlingen kiezen voor een techniekopleiding 2 3 Leren in de techniek Meer leerlingen en studenten met een technisch diploma kiezen voor een baan in de techniek Werken in de techniek Mensen met baan in de techniek blijven behouden voor de techniek Mensen met technische achtergrond maar zonder baan worden ingezet in techniek Structureel beter werkende technische arbeidsmarkt in de volle breedte Duurzaam menselijk kapitaal 2
Beleidsthema s en doelen techniekpact Werkwijze Werkwijze techniekpact Regionale aanpak met 5 landsdelen Bedrijfsleven, topsectoren, onderwijsinstellingen, werknemers, studenten, regio s, OCW, SZW en EZ Kiezen, leren en werken 3
Beleidsinstrumentarium techniekpact Overzicht acties Kiezen voor techniek 1 Kiezen voor techniek 2 Leren in de techniek 3 Werken in de techniek Ambitie 1: Jong geleerd, oud gedaan Ambitie 2: Deskundige docenten voor inspirerend techniekonderwijs 1 Iedere basisschoolleerling krijgt techniek in het onderwijs 8 Nieuwe leraren zijn klaar voor het lesgeven van techniek 2 3 Meerjarenplan primair onderwijs legt verankering techniek in onderwijs vast Meer leerlingen in het havo en vwo kiezen voor een profiel met Natuur en Techniek 9 10 11 Basisschoolleraren krijgen nascholing in techniekonderwijs Docenten gaan op stage Technische vakkrachten gaan voor de (mbo)klas staan 4 Bedrijven worden actief betrokken bij het voortgezet onderwijs 5 Meer vmbo-leerlingen kiezen voor een bètatechnisch profiel Van 45% naar 55% in 2015 6 7 Iedere vmbo-leerling Techniek kan doorstromen naar het mbo Een digitaal loket voor scholen voor ondersteuning bij technisch onderwijs vmbo-bb / vmbo-kb van 23% naar 30% in 2015 vmbo-gl/vmbo-tl van 47% naar 50% in 2015 4
Beleidsinstrumentarium techniekpact Overzicht acties Leren in de techniek 1 Kiezen voor techniek 2 Leren in de techniek 3 Werken in de techniek Ambitie 3: Opleiden van de technische vakmensen van de toekomst 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Financiële impuls voor samenwerking bedrijfsleven en het beroepsonderwijs Optimale publiek-private samenwerking beroepsonderwijs Behoud van hogere bekostiging voor dure technische mbo-opleidingen Opleidingen sluiten beter aan op regionale arbeidsmarkt Studiebijsluiter voor alle mbo-opleidingen. Meer mbo-studenten kiezen voor een technische beroepsopleiding Nieuwe en heldere indeling van technische hbo-opleidingen Internationaal talent binden aan Nederland Jaarlijks 1.000 studiebeurzen voor excellente studenten in het hoger onderwijs 30% in 2016 Vanaf 2016/17 5
Beleidsinstrumentarium techniekpact Overzicht acties Werken in de techniek 1 Kiezen voor techniek 2 Leren in de techniek 3 Werken in de techniek Ambitie 4: Technische vakkrachten behouden voor de techniek 21 22 Kabinet stelt 600 miljoen euro beschikbaar om mensen aan het werk te krijgen en te houden Werkzoekenden omscholen voor technische sector 6
7 Beleidsthema s en doelen techniekpact Landsdelen Landsdelen techniekpact
Beleidsthema s en doelen techniekpact Interdepartementale aanpak Interdepartementale aanpak Ministerie van Economische Zaken Ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap Ministerie van Sociale Zaken & Werkgelegenheid 60 partijen 8
Beleidsthema s en doelen techniekpact Raakvlakken techniekpact en andere B&I-thema s Raakvlakken met andere thema s B&I Topsectoren 9
Navigatie stand van zaken in cijfers VMBO-bb/kb VMBO-bb/kb VMBO-tl Havo & vwo Lerarenopleidingen Kiezen voor techniek Aantal leerlingen in bètatechniek Aandeel leerlingen bètatechniek binnen totaal Aandeel bèta-leerlingen dat doorstroomt naar bètatechnisch mbo Aandeel gediplomeerden met NaSk binnen totaal Aandeel leerlingen met N-profiel Doorstroom leerlingen met N-profiel naar bètatechnische vervolgstudie Aantal studenten dat instroomt in exacte lerarenopleidingen Leerbedrijven Mbo Mbo Hbo & Wo Hbo & Wo Leren in de techniek Aantal leerbedrijven Aantal stages bij leerbedrijven Aantal instromende leerlingen bètatechniek per niveau en leerweg Aantal gediplomeerden bètatechniek per niveau Aandeel gediplomeerden bètatechniek binnen het totaal Aantal instromende studenten bètatechniek Aandeel bètatechniek binnen totale instroom Aantal diploma s binnen bètatechniek Aandeel bètatechnische studenten binnen totaal Werken in de techniek Doorstroom naar technische beroepen Doorstroom vanuit opleidingen naar bètatechinische en andere beroepen Technische banen per sector Aantal technische banen per technische sector Vacatures Groei van aantal vacatures naar techniek en ICT Groei van aantal vacatures naar opleidingsniveau 10
Beleid in cijfers techniekpact Kiezen voor techniek Meer technici in vmbo-bb/kb na jarenlange daling Aantal leerlingen bètatechniek in het 3e leerjaar vmbo-bb/kb Aandeel bètatechniek binnen totaal vmbo-bb, -kb en -bb/kb 20.000 18.000 16.000 14.000 33% 31% 29% 12.000 10.000 27% 8.000 25% 6.000 4.000 04/05 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 14/15 23% 04/05 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 14/15 bb bètatechniek kb bètatechniek bb bètatechniek kb bètatechniek bb bètatechniek incl. ICT kb bètatechniek incl. ICT bb bètatechniek incl. ICT kb bètatechniek incl. ICT bb/kb bètatechniek bb/kb bètatechniek Kaderberoepsgerichte leerweg telt inmiddels meer bètatechniekleerlingen dan beroepsgerichte leerweg, 8.180 om 6.165 leerlingen aandeel bètatechniekleerlingen in vmbo-bb en vmbo-kb op circa 27%, aandeel in vmbo-kb sinds 2011/12 in de lift 11
Beleid in cijfers techniekpact Kiezen voor techniek Aandeel doorstroom bb/kb naar mbo-bt gedaald Doorstroom leerlingen beroeps- en kadergerichte leerweg naar bètatechnisch mbo 86% 81% 04/05 13/14 81% van leerlingen die in 2013/14 een vmbo-bb/kbdiploma behaalden in een BT-richting en direct doorstroomden naar mbo koos voor studie in BT in 2004/05 was dit 86% 12
Beleid in cijfers techniekpact Kiezen voor techniek Aandeel diploma s vmbo met NaSk gestegen in 2013/14 39% Aandeel gediplomeerden met NaSk binnen het totaal aantal gediplomeerden vmbo-gl/tl 38% 37% 36% 35% 04/05 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 vmbo-tl totaal vmbo-gl/tl Sinds 2012/13 neemt het aandeel gediplomeerden in vmbo met natuurkunde en scheikunde weer toe tot circa 38% in 2013/14 het aantal gediplomeerden met NaSk in de gemengde leerweg bleef tussen 2004/05 en 2013/14 constant met 2.245 gediplomeerden 13
Beleid in cijfers techniekpact Kiezen voor techniek Havo & vwo: toename N-profiel en vervolgstudie in BT Aandeel leerlingen met N-profiel van het totaal aantal leerlingen in het 4e leerjaar havo/vwo Aandeel gediplomeerden met N-profiel dat direct doorstroomde naar hoger onderwijs en koos voor bètatechnische vervolgopleiding 70% 65% 60% 60% 51% 56% 50% 40% 30% 20% 04/05 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 14/15 Vwo Havo Totaal havo / vwo 12/13 13/14 12/13 13/14 Vwo Havo Aantal leerlingen met profielen Natuur & Gezondheid of Natuur & Techniek toegenomen tot 43% op havo en 62% in vwo ook de doorstroom van leerlingen met een N- profiel vanaf havo en vwo naar een bètatechnische vervolgopleiding is gegroeid 14
Beleid in cijfers techniekpact Kiezen voor techniek Lichte groei instroom exacte lerarenopleidingen 1.400 Instroom lerarenopleidingen 1.200 1.000 800 600 400 200 0 04/05 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 14/15 leraar vo (2e graads) beroepsgericht leraar vo (1e graads, hbo) exact leraar vo (2e graads) exact leraar vo (1e graads, ulo) exact Totale instroom in 2 e -graads lerarenopleidingen in exacte wetenschappen licht toegenomen van circa 1.000 in 2004/05 tot ruim 1.200 in 2014/15 de 2 e -graads beroepsgerichte opleiding kende in dezelfde periode een relatief sterke daling, van 586 naar 273 15
Beleid in cijfers techniekpact Leren in de techniek Meer leerbedrijven, minder stages Aantal leerbedrijven in de bètatechnische sector Aantal stages van mbo-studenten bij leerbedrijven 103.499 104.325 105.878 121.067 112.950 2013 2014 2015 Tussen 2013 en 2015 is het aantal leerbedrijven in de bètatechnische mbo-domeinen licht gestegen 12/13 13/14 het aantal mbo-studenten dat stage liep bij een leerbedrijf is gedaald 16
Beleid in cijfers techniekpact Leren in de techniek Afnemend aantal mbo-leerlingen in bètatechniek Aantal instromende mbo-leerlingen bètatechniek per niveau Aantal instromende studenten bètatechniek mbo per leerweg 60.000 60.000 50.000 50.000 40.000 40.000 30.000 30.000 20.000 20.000 10.000 10.000 0 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 14/15 Niveau 1 Niveau 2 0 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 14/15 Niveau 3 Niveau 4 BBL bètatechniek BBL bètatechniek incl. entrée opleidingen Totaal Niveau 1 incl. entreeopleidingen BOL vt bètatechniek BOL vt bètatechniek incl. entrée opleidingen Totaal incl. entreeopleidingen Totaal BBL/BOL Totaal BBL/BOL incl. entrée opleidingen Op niveau 2 daalt het aantal mbo-leerlingen met een bètatechnische opleiding sinds 2010/11; niveau 4 kent wel een lichte toename met name in de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) is sprake van daling, de beroepsopleidende leerweg (BOL) kent juist een groeiende instroom 17
Beleid in cijfers techniekpact Leren in de techniek Sinds 2011/12 afname aantal mbo-diploma s in BT Aantal gediplomeerden bètatechniek mbo per niveau Aandeel gedipomeerden bètatechniek mbo per niveau 55.000 45% 50.000 40% 45.000 40.000 35% 35.000 30% 30.000 25% 25.000 20.000 15.000 20% 15% 10.000 10% 5.000 5% 0 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 Niveau 1 Niveau 2 Niveau 3 Niveau 4 Eindtotaal 0% 05/06 13/14 14/15 05/06 13/14 14/15 05/06 13/14 14/15 05/06 13/14 14/15 05/06 13/14 14/15 Niveau 1 Niveau 2 Niveau 3 Niveau 4 Eindtotaal Met name op niveau 2 en in de beroepsopleidende leerweg daalde het aantal mbo-leerlingen met diploma in bètatechnische richting het aandeel bètatechniek op niveau 1 is met 9%- punt gegroeid, maar het aantal gediplomeerden op niveau 1 is relatief klein (2.547 in 2014/15) 18
Beleid in cijfers techniekpact Leren in de techniek Instroom bètatechniek hoger onderwijs groeit gestaag Aantal instromende studenten bètatechniek hoger onderwijs Aandeel bètatechniek binnen totale instroom hoger onderwijs 45.000 40% 40.000 35% 35.000 30.000 30% 25.000 25% 20.000 20% 15.000 10.000 15% 5.000 04/05 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 14/15 10% 04/05 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 14/15 hbo wo Totaal hbo/wo hbo wo Totaal hbo/wo Hbo kent in absolute aantallen grootste instroom in bètatechnische studies, maar ook het wo kende sinds 2004/05 bijna een verdubbeling ook het aandeel bètatechniek binnen de totale instroom in het hbo en wo is toegenomen 19
Beleid in cijfers techniekpact Leren in de techniek Aantal wo-diploma s in bètatechnische studies gegroeid Diploma s bètatechniek hoger onderwijs, 2003/04 2013/14 Aandeel bètatechnische studenten binnen gediplomeerden hoger onderwijs 22.000 20.000 18.000 16.000 14.000 20% 18% 18% 27% 27% 25% 22% 23% 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 03/04 04/05 05/06 06/07 07/08 08/09 09/10 10/11 11/12 12/13 13/14 hbo associate degree / bachelor wo master/ongedeeld totaal hbo/wo 03/04 12/13 13/14 12/13 13/14 03/04 12/13 13/14 hbo associate degree / bachelor wo bachelor wo master / ongedeeld In het wo nam het aantal diploma s voor bètatechnische studies in 10 jaar toe met ruim 2.700, in het hbo daalde het aantal met circa 850 toename van aantal bètatechnische diploma s in het wo heeft niet geleid tot groter aandeel binnen het totaal aantal wo-diploma s 20
Beleid in cijfers techniekpact Werken in de techniek 53% van technisch opgeleide mensen werkt in techniek Opgeleid in de techniek 1.545 Aantallen x1.000 Niet opgeleid in de techniek 6.302 113 586 641 595 Werkloos (7%) 826 4.999 Werkloos (9%) Werkzaam in de techniek: 1.554 Niet werkzaam in de techniek: 5.585 38% van de technisch geschoolde mensen werkt in een niet-technisch beroep 7% van de technisch geschoolde mensen is werkloos, tegen 9% van de mensen die geen technische opleiding hebben gevolgd 21
Beleid in cijfers techniekpact Werken in de techniek Bouw en metaal zijn grootste technische sectoren Technisch opgeleid personeel werkzaam technische sectoren (x 1.000) Bouw 296 Metaal 166 ICT 92 Chemie 67 Voedingsmiddelen 62 Energie & delfstoffen 29 Overige industrie 121 De bouw- en metaalsector zijn samen goed voor de helft van het aantal technische banen binnen de technische sectoren gezamenlijk omvatten de technische sectoren 54% van alle technische banen 22
Beleid in cijfers techniekpact Werken in de techniek Aantal openstaande vacatures bètatechniek opgelopen Openstaande vacatures, technisch, ICT en totaal, 2011-2014 (2011 Q1 = 100) Openstaande vacatures per opleidingsniveau, 2011-2014 120 16.000 110 14.000 100 12.000 90 10.000 80 8.000 70 6.000 60 4.000 50 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 2.000 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 Q1 Q2 Q3 Q4 2011 2012 2013 2014 2011 2012 2013 2014 ICT Technisch Totaal Laag Middelbaar Hoger Na een periode van een afnemend aantal openstaande vacatures voor technici en ICT ers is in 2012-Q4 een stijgende trend ingezet sinds 2014-Q1 is er weer sprake van een toenemend aantal openstaande vacatures op alle opleidingsniveaus 23
Navigatie beleidsinstrumentarium EZ COE s / CIV s Topsector beurzen 24
Beleidsinstrumentarium EZ techniekpact Centres of Expertise / Centra voor Innovatief Vakmanschap Impuls samenwerking bedrijfsleven en beroepsonderwijs Samenwerking bedrijven en onderwijs belangrijk voor kennis studenten en docenten van moderne apparatuur en technieken 24 HBO Centres of Expertise 17 MBO Centra voor Innovatief Vakmanschap Regionaal investeringsfonds voor duurzame publiek-private samenwerking in beroepsonderwijs CoE CIV 25
Beleidsinstrumentarium EZ techniekpact Centres of Expertise / Centra voor Innovatief Vakmanschap Case Sustainable Electrical Energy Centre of Expertise SEECE leidt technici op met kennis van duurzame elektrische energie Werken en leren met energie : leerwerktraject voor zij-instromers en technici op mbo-niveau Samenwerking tussen Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en energiebedrijven uit regio zoals Tennet, Alliander, DNV, GL en kiemt 26
Beleidsinstrumentarium EZ techniekpact Leren in de techniek, actie 13 Optimale PPS beroepsonderwijs Doel: spelregels organiseren voor optimale PPS, zodat onderwijsinstellingen, CoE s en CIV s ambities kunnen realiseren EZ-OCW werkgroep Publiekprivate samenwerking in het beroepsonderwijs gericht op doorontwikkeling en verduurzaming PPS-constructies 27
Beleidsinstrumentarium EZ techniekpact Leren in de techniek, actie 20 Topsectorbeurzen Stimulans voor talentvolle studenten die zich willen ontwikkelen in topsectoren Beurzen verstrekt door bedrijven uit topsectoren Feiten: 13 beurzenprogramma s Meer dan 120 deelnemende bedrijven Circa 500 deelnemende studenten Meer dan 2,2 mln aan investeringen 28
Beleidsinstrumentarium EZ techniekpact Leren in de techniek, actie 20 Aantal topsectorbeurzen meer dan verdubbeld Aantal topsectorbeurzen, 2013/14 en 2014/15 492 205 2013/14 2014/15 In het studiejaar 2013/14 ontvingen 205 studenten een studiebeurs van bedrijven uit de topsectoren In het studiejaar 2014/15 is dit aantal opgelopen tot 492 studenten 29
Beleidsinstrumentarium EZ techniekpact Leren in de techniek, actie 20 Case Topsecorbeurs Chemie: Analytical Sciences Talent Program Talentenprogramma voor hbo-studenten met specialisatie in analytische chemie 66 studenten krijgen in 2 e tot en met 4 e studiejaar: 150 uur per jaar extra onderwijs 600 uur per jaar extra stages bij bedrijven 3000 tot 5400 per jaar aan financiële ondersteuning Georganiseerd door Center of Expertise Analytical Sciences (CEAS) 30