Handleiding bij scheiding door mr. J.A.M.P. Keijser Derde, herziene druk Kluwer-Deventer-1995
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 De fase vöör de scheiding 1 1.1. Scheiden of niet 1 1.2. Inschakeling van een advocaat 2 1.3. Verzoening 4 1.4. Gescheiden wonen 5 1.5. Risico's bij het verlaten van de echtelijke woning 6 Hoofdstuk 2 Verschillen tussen echtscheiding, scheiding van tafel en bed, ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed, en nietigverklaring van het huwelijk 9 2.1. Algemeen 9 2.2. Echtscheiding 10 2.3. Scheiding van tafel en bed 11 2.4. Ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed 14 2.5. Nietigverklaring van het huwelijk 15 Hoofdstuk 3 Voorlopige voorzieningen 17 3.1. Algemeen 17 3.2. Welke voorzieningen zijn mogelijk? 18 3.2.1. Toewijzing van de echtelijke woning 18 3.2.2. Beschikbaarstelling goederen tot dagelijks gebruik 19 3.2.3. Voorzieningen ten aanzien van minderjarige kinderen 20 3.2.4. Alimentatie voor de andere echtgenoot 23 3.3. Procedure 23 3.4. Duur van de voorlopige voorzieningen 26 VII
Hoofdstuk 4 Nevenvoorzieningen 29 4.1. Nevenvoorzieningen ten aanzien van gevolgen van de scheiding 29 4.1.1. Alimentatie voor de andere echtgenoot 30 4.1.2. Voorzieningen met betrekking tot boedelscheiding 30 4.1.3. Regelingen met betrekking tot kinderen 31 4.1.4. Voortgezet gebruik echtelijke woning 32 4.1.5. Huurrecht van de echtelijke woning 33 4.2. Procedure 33 Hoofdstuk 5 Het verloop van de procedure 35 5.1. De duur van de procedure 35 5.2. Rechtsmacht van de Nederlandse rechter 37 5.3. Welk recht moet worden toegepast 38 5.4. Erkenning van Nederlandse beschikkingen en buitenlandse scheidingen 39 5.5. Welke rechter is bevoegd 40 5.6. De inhoud van het verzoekschrift 41 5.7. Het verloop van de procedure in eerste instantie 43 5.7.1. Gemeenschappelijk verzoek 43 5.7.2. Eenzijdig verzoek 45 5.7.2.1. Algemeen 45 5.7.2.2. Indiening en betekening 45 5.7.2.3. De wederpartij voert verweer 47 5.7.2.4. Referte of verstek 50 5.7.3. Mogelijk verweer tegen verzoek tot echtscheiding; het pensioenverweer 51 5.7.4. Scheiding van tafel en bed 52 5.7.5. Ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed 53 5.8. Hoger beroep 54 5.9. Cassatieberoep 57 5.10. Wanneer is de scheiding defmitief? 57 Hoofdstuk 6 Kinderen 61 6.1. Algemeen 61 6.2. Voorlopige voorzieningen 61 6.3. Definitieve voorzieningen 62 VIII
6.3.1. Voogdij en toeziende voogdij 63 6.3.2. Co-ouderschap 65 6.3.3. Uitoefening van de ouderlijke macht na scheiding van tafel en bed 66 6.3.4. Omgangsregeling 66 6.3.5. Procedures 68 6.3.5.1. Processuele bevoegdheden van de minderjarige 68 6.3.5.2. Nevenvoorziening in de scheidingsprocedure 71 6.3.5.3. Afzonderlijk verzoek omgangsregeling 71 6.3.5.4. Wijziging gezag of omgangsregeling 72 6.3.5.5. Voogdij na overlijden 72 6.4. Nederlandse kinderen in het buitenland en buitenlandse kinderen in Nederland 73 6.5. Alleenstaande oudertoeslag, buitengewone lastenaftrek en kinderbijslag 74 6.6. Nakomende kinderen 75 Hoofdstuk 7 Alimentatie 79 7.1. Algemeen 79 7.2. Wie heeft recht op alimentatie? 80 7.2.1. Kinderen 81 7.2.2. De ex-echtgenoot 83 7.2.2.1. Voorwaarden voor aanspraak op levensonderhoud 83 7.2.2.2. Wangedrag 84 7.2.2.3. Nieuw huwelijk of concubinaat van de alimentatiegerechtigde; proefsamenleving 85 7.3. Fiscale aspecten 88 7.3.1. Alimentatie aftrekbaar? 88 7.3.2. Buitengewone lastenaftrek 90 7.3.3. Tariefgroep 91 7.3.4. Afkoop van alimentatie 89 7.3.5. Eigen woning 93 7.4. Omvang van de kinderalimentatie 94 7.5. Omvang van de alimentatie voor de ex-echtgeno(o)t(e) 96 7.5.1. Draagkracht 97 7.5.2. Nieuw huwelijk of samenlevingsverband van de alimentatieplichtige 101 7.5.3. Behoefte 103 7.5.4. Overlijdensrisico alimentatieplichtige 104 7.5.5. De alimentatiegerechtigde en een nieuwe partner 107 7.6. Alimentatienormen 107 IX
7.7. Indexering 110 7.8. Wijziging van alimentatie 113 7.9. Limitering van de alimentatieduur 115 7.10. Einde van de alimentatieplicht 119 7.11. De alimentatie-overeenkomst 121 7.11.1. Duur, afbouw-en kortingsregelingen 121 7.11.2. Beding van niet-wijziging 122 7.11.3. Wijziging bij overeenkomst van door de rechter vastgestelde alimentatie 123 7.11.4. Niet-wijziging bij nieuwe partner 123 7.11.5. Afkoop van alimentatie 124 7.11.6. Aandachtspunten 125 7.12. Bijstand en verhaal 126 7.13. Hoe wordt de alimentatie vastgesteld? 129 7.13.1. Voorlopige voorzieningen 130 7.13.2. Nevenvoorziening in de scheidingsprocedure 130 7.13.3. Afzonderlijke alimentatierequesten 131 7.13.4. Wijziging van alimentatie 133 7.14. Tenuitvoerlegging van alimentatiebeschikking; beslag en gijzeling 133 Hoofdstuk 8 Goederengemeenschap en huwelijkse voorwaarden 137 8.1. Algemeen 137 8.1.1. Inschakeling van notaris 137 8.1.2. Gemeenschap van goederen, koude uitsluiting en tussenvormen 137 8.1.3. Belang van het vermogensregime 138 8.1.4. Wijziging van huwelijksgoederenregime 139 8.1.5. Huwelijksgoederenregime bij internationale echtscheidingen 139 8.1.6. Ontbinding van de goederengemeenschap 141 8.1.7. Opheffing van de gemeenschap bij vonnis/beschikking 141 8.1.8. Gevolgen van de ontbinding 142 8.1.9. Problemen bij uitsluiting goederengemeenschap 143 8.2. Verdeling van de goederengemeenschap 144 8.2.1. Methode van verdeling 144 8.2.2. Wat moet worden verdeeld? 146 8.2.2.1. Wat behoort wel tot de gemeenschap? 146 8.2.2.2. Wat behoort niet tot de gemeenschap? 147 8.2.2.3. Recht op informatie 147 8.2.2.4. Opbrengsten en gebruiksvergoeding 147 8.2.2.5. Wie krijgt wat? 148 8.2.2.6. Benadeling van de goederengemeenschap 149 X
8.2.3. Tegen welke waarde? Fiscale notities 149 8.2.4. Vorm en procedure 151 8.3. Huwelijkse voorwaarden; verrekenbedingen 153 8.4. Schulden 157 8.5. Pensioenverevening 159 8.5.1. Scheidingen na 1 mei 1995 159 8.5.2. Scheidingen in de periode van 27 november 1981 tot 1 mei 1995 161 8.5.3. Scheidingen vöör 27 november 1981 163 8.6. De woning 164 8.7. Maritaal en conservatoir beslag 166 8.8. Erfrechtelijke aspecten 167 8.9. Verzekeringen 168 Hoofdstuk 9 Verzoening en hertrouwen 171 Hoofdstuk 10 Wat kost de scheiding? 173 Vreemde-woordenlijst 177 Enige literatuur 181 Trefwoordenregister 183 XI