Rob van het Groenewoud



Vergelijkbare documenten
TANTE BETSIE. Charles & Herman Horsthuis. (Elisabeth Helena Henriëtte Issels) (Arnhem 11 oktober 1885 Haarlem 29 oktober 1943)

WERKBLAD KITTY WURMS

Joden op De Pol Lezing in de Dijksynagoge 16 september 2015 door Geert Groen

WERKBLAD KITTY WURMS

Mergelweg 129 Horst Wolfgang

Rob Fransman getuigt zelf in Demjanjukproces Gepubliceerd : 23 december :54 pm door Rob Fransman

Wat rest is een foto

De nakomelingen van Hartogh Hirsch Samuel VERDONER

Maurits de Leeuw, mijn grootvader, werd in 1887 in Steenwijk geboren als oudste zoon van Simon de Leeuw en Kaatje Kan.

Genealogie van Simon ELEKAN Seite 1

De kwartierstaat van Siegfried Koe

Peeters (V2).indd :31

Jacques (A.J.H.L.)

Een Eemnesser familie Ruijter die in Blaricum terechtkwam

Mijn mond zat vol aarde

Carl Polak

Hoe gaat het met jullie?

Marie Anne Tellegen overleefde de oorlog. Zij werd na de oorlog benoemd tot directeur van het Kabinet der Koningin ( ).

Boekverslag Nederlands Spinder door Simon van der Geest

Everdina Josina van der Wyck ( ) en Epo Sjuck Burmania Vegelin van Claerbergen ( )

Eduard III van Engeland: Windsor Castle, 13 november 1312 Richmond upon Thames, 21 juni 1377

Cornelis Dros ( ), keldergraf 135, vak B Mede-eigenaar van de zeepziederij De Gekroonde Haan

WERKBLAD JUDITH WURMS

Stemmen van nerinnering uit Beth Shalom

Lyonnetstraat 3 Sophia Clara Muijsson-Gazan

WERKBLAD ERNST VERDUIN

Stamboom dossier. Albertus (Albert) Wilhelmus Maria Cuijpers ( ) Ongehuwd. Nvt. Update door Ir. René A.M.

WERKBLAD JUDITH WURMS

NAMEN OP EEN MONUMENT DE WEGGEVOERDE JOODSE GEMEENSCHAP VAN HOOGEVEEN

Trompstraat 77 Trompstraat 77 Trompstraat 77

JODENVERVOLGING IN TWAALF PORTRETTEN. Davidson. Dit is de lesbrief over Barend Davidson. Zoek zijn portret op in de tentoonstelling en

Wilhelmina Frenk-Labzowski (en Mozes Salomon Frenk)

Hoofdstuk 1: De Tweede Wereldoorlog: Hitler

WERKBLAD CARLA VEFFER

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

100 jaar geleden. t Is Oorlog! Een lesmap voor het vierde, vijfde en zesde leerjaar, door juffrouw Anita en de papa van Anna.

Van Buggenhout-Opstal to the States

Het Frans Walkate Archief, de nalatenschap van Henk van Ulsen en een verrassende ontdekking

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Wilem de Kooning Academie Hogeschool Rotterdam ( Art media design & leisure ) Over Henk Fortuin ( ) oud-student in de jaren dertig

Karel van België: Brussel, 10 oktober Oostende, 1 juni 1983

Het leven van Petronella Kortenhof (l ), een Haarlemse vondelinge en inwoonster van Heemstede.

Simon Maris. RKDartists& man / Nederlands. aquarellist, etser, graficus, kunsthandelaar, schilder, tekenaar. Naamvarianten

Beste Donateurs, Voor u ligt de nieuwsbrief voorjaar 2013 van Stichting Historie Stedum.

Instituut Wegerif

Werkwoordoefeningen bij les 5

De familie Mak en het oude Spijkenisse. Lesbrief stadswandeling en bezoek museum/groentewinkel MAK

Toespraak Jet Bussemaker, Lid College van Bestuur van de UvA/Hva en voormalig staatssecretaris van VWS, op 11 april 2012.

Emancipatie EMANCIPATIE

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken

Fulco V van Anjou: ca Jeruzalem, 12 november 1143

Albert I van België: Brussel, 8 april Marche-les- Dames, 17 februari 1934

Artikelen. Een terugblik op het ouderlijk gezin. Arie de Graaf

Graf Antoon Hubert Janssen begraafplaats Einighausen.

Informatie voor de scholen over het lot van de Joodse families Van Tijn en Van Leeuwen in Naaldwijk en Monster

Wenceslaus I van Luxemburg: Praag, 25 februari 1337 Luxemburg, 8 december 1383

Dit boekje is van. Doodgewone Helden

DIT BOEKJE IS VAN DOODGEWONE HELDEN

Dit ben ik Naam: juf Alma van den Bergh School: o.b.s. de Torenuil Groep: 7a Datum: juni 2015

WERKBLAD LOTTY VEFFER

Zuidsingel 57. Zuidsingel 57. Zuidsingel 57. Sint Jorisstraat 7

DR. W.F. VAN GUNSTEREN,

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO Historisch Overzicht

Boekverslag Nederlands Ausländer door Paul Dowswell

Heerenkleeding Wat heeft heerenkleeding te maken met financiële en juridische dienstverlening? Zoektocht: Heerenkleeding:

Mevr. Habets-Abrahams

Blad 1. Kwartierstaat van Antoon van den Berg ( ) Zus Mina van den Berg

Albrecht van Oostenrijk: (Wiener Neustadt, 15 november 1559 Brussel, 13 juli 1621

Adressen op basis van de burgerlijk stand:

STICHTING OMGEVINGSEDUCATIE IN 2015

Die week hoort hij van zijn moeder dat hij, zijn zus en zijn moeder terug gaan naar Berlijn, omdat het daar veiliger is.

Javier Gómez en Arian Winterink exposeert in Museum vd Togt

Archief Henri Rietstap 1898,

Graven van burgemeesters op het Kamper kerkhof in IJsselmuiden door Kees Schilder

Nieuwe Doelenstraat 6-8

Vincent van Gogh. Hier zie je er een afbeelding van.

1 Het ontstaan van het Koninkrijk De geboorte van een prins De jeugd van prins Willem-Alexander 20

Groeten uit Opatów! Hallo!

Drie zusters Sara en hun trouwakten

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag

NIEUWSBRIEF 23 september 2016

Inhoudsopgave. Voorwoord... 3 Waarom struikelstenen... 5 Joodse gemeenschap Appingedam... 7

Pension Kronthal. Hilbert G.de Vries

Hier herdenken wij. JAKOB van DAM. vermoord in AUSCHWITZ op jaar oud. Hier herdenken wij

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg ter gelegenheid van in ontvangst nemen boek Klein en groot zijn daar gelijk, 23 november 2009

Zeventig jaar na dato (project Stolpersteine)

Struikelstenen Appingedam. Een mens is pas vergeten als zijn naam is vergeten

De historie van PLAN_80: (Door John Voogt, huidige eigenaar/bewoner)

Mijn vader Nicolas Gurowitsch is bevrijd in kamp Westerbork. Over zijn geschiedenis is een mooi bevrijdingsportret

INHOUD. Inleiding Anne Frank Huis Boijmans Van Beuningen Corpus reis door de mens Gevangenismuseum...

mirjam prinsen Door de ogen van mijn moeder Oorlogsherinneringen van een Rotterdams meisje

Samenvatting Geschiedenis De Tweede Wereldoorlog

Begraafplaats Sint Pieter bij Maastricht.

Over cijfers en getallen gesproken

Portfolio p1/10. ontwerpbureau. raza? expertise. opdrachtgevers. Graphic Design Art Direction

WERKBLAD WANDA VERDUIN

Joseph en Selma Sanders

Transcriptie:

Rob van het Groenewoud Fré (Frederika Sophia) Cohen is geboren in Amsterdam op 11 augustus 1903 als dochter van Levie Cohen en Esther Sarlie. Na Fré werden er nog twee kinderen geboren in dit joodse en socialistische arbeidersgezin: Sophie en Bernard Henri. Evenals vele andere diamantbewerkers was ook Levie Cohen vaak werkloos. Daarom verhuisde het gezin Cohen naar Antwerpen waar meer werk in het diamantvak was. Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, in 1914, keerde het gezin terug naar Amsterdam waar zij eerst een woning in de Swammerdamstraat 66 in Amsterdam-Oost betrokken. Al snel daarna gingen ze wonen Zaaiersweg 125 in Betondorp, een buurt waar veel geschoolde arbeiders woonden. Kenmerkend voor het milieu van geschoolde arbeiders was het feit dat Fré na de lagere school de mulo bezocht. In die jaren was dat bij de meeste arbeidersgezinnen nog vrij ongebruikelijk. Links achter haar moeder, Fré Cohen; rechts haar zus Sophie met kind op schoot en in het raam van Zaaiersweg 125, haar vader. De andere vrouw is wellicht een tante.

Als kind al toonde Fré Cohen belangstelling voor tekenen en wilde zij tekenares worden. Omdat haar ouders geen geld hadden voor een tekenopleiding ging zij in 1919 na de mulo op kantoor werken. Na enige omzwervingen kwam zij in 1921 terecht bij de draad- en kabelfabriek Draka. Toen deze fabriek uit bezuiniging de reclameafdeling ophief, kreeg Fré de kans om advertenties te ontwerpen. Deze vielen zo in de smaak dat zij omstreeks 1923 via een relatie van de directeur van Draka terecht kwam bij uitgeverij N.V. Ontwikkeling - voorloper van de Arbeiderspers - waar zij naast kantoorwerk ook tekenwerk te doen kreeg. Bij N.V. Ontwikkeling raakte ze bevriend met Alice van Nahuys. Deze zou in de jaren dertig toetreden tot de directie van Uitgeverij Em. Querido en via haar zou Fré later veel opdrachten krijgen voor het ontwerpen van boekbanden. In 1915 was N.V. Ontwikkeling door de Sociaal-democratische Arbeiders Partij (SDAP) opgericht. Via haar werk voor deze uitgeverij kreeg Fré Cohen ook toegang tot de partijdrukkerij Vooruitgang. Als ontwerpster die zich ook met het zetsel bemoeide werd ze daar door haar manlijke collega's aanvankelijk met argwaan bekeken. Al op jeugdige leeftijd werd Fré Cohen lid van de Arbeiders Jeugd Centrale (AJC). Ook voor deze socialistische jeugdvereniging maakte ze verschillende grafische ontwerpen. Het was het grafische werk van Fré Cohen dat de AJC haar typografische gezicht zou geven. In 1929 ontving Fré Cohen ter afronding van haar opleiding aan het Kunstnijverheidsinstituut het einddiploma Grafiek. Hetzelfde jaar trad ze in dienst van de Stadsdrukkerij Amsterdam, waar ze in 1932 wegens bezuinigingen weer werd ontslagen. Als freelance medewerker bleef ze echter nog tot 1941 voor de gemeente Amsterdam werken. Fré Cohen slaagde erin om het drukwerk van de gemeente een eigen gezicht te geven. Naast haar werk voor de gemeente Amsterdam verzorgde ze de grafische vormgeving van organisaties als IVAO, het latere NIVON en de SDAP.

Vanaf 1933 maakte Fré Cohen illustraties in joodse bladen als "De Vrijdagavond" en "Het Nieuw Israelietisch Weekblad". NIW rubriekkop Jaap Meijer Ha ischa titelkop Verder maakte zij boekomslagen voor uitgeverijen als de Arbeiderspers, Querido en de Wereldbibliotheek en maakte ze gebruiksdrukwerk als exlibrissen, toegangsbewijzen, bladwijzers, geboorte- en huwelijkskaarten, oorkonden, kalenders, landschappen en koppen voor bladen en tijdschriften waaronder het joodse vrouwenblad "Ha-ischa". Fré Cohen bezig met titelpagina van HET JOODSE BRUIDJE (naar Rembrandt). Fré Cohen stond open voor contemporaine invloeden van kunst- en architectuurstromingen als de Amsterdamse School, de Nieuwe Kunst en de Nieuwe Zakelijkheid. Ook onderging zij invloed van de stijl van het tijdschrift "Wendingen". Dit tijdschrift baarde opzien door zijn afwijkende vierkante formaat en opvallende typografie. Fré Cohen was van mening dat cultuur deel moet uitmaken van het dagelijks leven van de werkende mens.

Ook was ze van mening dat de kwaliteit van drukwerk met weinig middelen verbeterd zou kunnen worden. Joop Voet, zwager van Jaap Meijer Nico Bloemendaal, vader van Wim

Fré Cohen in haar atelier, Karel du Jardinstraat 11 te Amsterdam ca. 1936/37 In de oorlog zat Fré Cohen ondergedoken. In die periode bleef ze echter, zo goed en zo kwaad als het kon, illegaal doorwerken. Op 12 juni 1943 werd ze in Borne door de Duitsers opgepakt. Door het innemen van pillen, die ze altijd bij zich droeg, maakte ze een einde aan haar leven. Na twee dagen in coma te hebben gelegen overleed ze op 14 juni 1942 in een ziekenhuis in Hengelo en werd op de joodse begraafplaats in Hengelo in een naamloos graf begraven. Na de oorlog liet haar zus Sophie een steen op haar graf plaatsen waarin zowel Fré als haar in de kampen omgekomen broer en vader werden herdacht. Bronnen: Gemeente Archief Amsterdam. Mediatheek Joods Historisch Museum. Richard Keijzer ontwierp de letters en het motief Amsterdamse School. Evelien Gans, 1999, De kleine verschillen die het leven uitmaken - Een historische studie naar joodse sociaal-democraten en socialistischzionisten in nederland, Uitg. Vassalucci. Peter van Dam en Philip van Praag, 1993, Fré Cohen - Leven en werk van een bewogen kunstenares, Uitg. Uniepers Abcoude.

IV/8 Barend Aron COHEN * Culemborg circa 1788 Gouda 26.2.1844 IV/9 Judith Mozes MONASCH * Gouda 3.2.1810 Gouda 2.10.1897 IV/10 Joachim POLENAAR * Ootmarsum 11.11.1811 23.12.1893 IV/11 Willemina POLAK * Steenwijk 13.6.1813 9.9.1892 IV/12 Lucas Levie SARLIE 4.6.1816 5.8.1888 IV/13 Hester Machiel BROMET 29.11.1814 2.11.1903 IV/14 Salomon Simon HEN 26.10.1822 16.8.1880 IV/15 Klaartje Jacob LOOPUIT 5.5.1822 21.8.1888 Culemborg 3.5.1833 Steenwijk 7.11.1834 Amsterdam 26.4.1843 Amsterdam 30.12.1840 III/4 Joseph Barend COHEN * Gouda 5.9.1841 III/5 Sophie POLENAAR 10.2.1839 III/6 Hartog SARLIE 20.1.1850 21.5.1931 III/7 Vrouwtje HEN 3.4.1853 25.4.1901 Amsterdam 9.12.1868 Amsterdam 13.5.1874 II/2 Levie COHEN Esther SARLIE * Gouda 15.3.1874 12.6.1876 Auschwitz* 17.9.1942 1.11.1942 Amsterdam 14.8.1902 Fré (Frederika Sophia) COHEN 11.8.1903 Hengelo 14.6.1942 II/3 I/1 [RG] Met dank aan Tom Verwaijen voor enkele genealogische data uit Gouda