Groeten uit Opatów! Hallo!

Transcriptie

1 Groeten uit Opatów! De joodse school Pools schoolorkest Mijn broertjes, een vriendinnetje en ik Hallo! Dit ben ik op de foto met mijn jongere broertjes en een vriendinnetje. Ik heet Mayer Kirshenblatt, maar iedereen noemt me Mayer July. Ik ben in 1916 geboren en heb drie broers: Wadje, Harsjl en Jossel. Wij woonden in de Poolse stad Apt ook wel Opatów genoemd. Meer dan twee derde van de bewoners in Apt was net als wij joods. Ik ging naar een Poolse en een joodse school! Op de schilderijen kun je me herkennen aan mijn Poolse schooluniform. Zoek het schilderij Jongen met haring Op dit schilderij heb ik net een haring voor mijn moeder gekocht. Hoe vind je dat ik eruit zie? Eerste indrukken worden vaak beïnvloed door vooroordelen. Joden worden vaak afgebeeld met een bepaald soort uiterlijk. Kun jij hier enkele voorbeelden van noemen? Veel plezier met de schilderijen en de opdrachten! Zie ik er ook uit volgens die stereotiepe beschrijving van joods? Mayer July

2 Opdrachtkaart Moeder bevalt van mijn broer Mayer Kirshenblatt Charlotte Salomon Zoek het schilderij Moeder bevalt van mijn broer Wadje. Mijn moeder was achttien toen haar ouders vonden dat het tijd was voor een man. De eerste huwelijkskandidaat was niet zo n succes, maar de tweede, mijn vader, wel! Mijn ouders trouwden en gingen in Opatów wonen. Al snel werd ik geboren. Mijn moeder vond de bevalling erg zwaar, maar ondanks dat kreeg ik er toch nog drie broertjes bij. Welke sfeer straalt Mayers schilderij uit?

3 Lees de tekst! Wat zou de betekenis van deze sleutel op het schilderij kunnen zijn? Op deze kaart zie je een afbeelding van een gouache van Charlotte Salomon ( ). Charlotte heeft heel veel autobiografische gouaches gemaakt. Zo heeft ze ook haar eigen geboorte geschilderd. In bed zien we de moeder van Charlotte liggen. Naast het bed ligt Charlotte in een wiegje met enkele mensen erom heen. Zie jij overeenkomsten en verschillen tussen dit schilderij en Mayers schilderij? Wat weet jij van je eigen geboorte? Wil je gouaches van Charlotte Salomon zien? Neem straks dan een kijkje in het Prentenkabinet op de tentoonstelling Charlotte Salomon.

4 Opdrachtkaart De Menselijke Vlieg Mayer Kirshenblatt Marvel Comics Zoek het schilderij De Menselijke Vlieg. Wat gebeurt er in dit schilderij? Lees de tekst! Waarom denk je dat de man in het rode pakje zich de Menselijke Vlieg noemt? Wat voor een bijzondere kwaliteiten bezit deze man?

5 Op deze kaart zie je nog een afbeelding van een menselijke vlieg. Het is de cover van het stripboek The Human Fly, uitgegeven door Marvel Comics in Welke overeenkomsten tussen deze twee afbeeldingen zie je? Heb jij ook bijzondere kwaliteiten? Verzin net als de Menselijke Vlieg een superheld voor jouw kwaliteiten en teken deze!

6 Opdrachtkaart De pruikenmaakster Mayer Kirshenblatt Portret Don Franciscus Lopes Suasso. Anoniem, ca Bruikleen Amsterdam Historisch Museum Zoek het schilderij De pruikenmaakster. Mijn moeder moest een pruik dragen toen ze ging trouwen. Zodra ze het ouderlijk huis verlaten kon, verkocht ze de pruik. Van het geld kochten mijn ouders een paar meubels voor hun eigen huis. Het beroep van pruikenmaker is niet zo vreemd als je je bedenkt dat in religieusjoodse kringen het voor getrouwde vrouwen de gewoonte was om een pruik te dragen. Toch hielden volgens Mayer July niet alle vrouwen zich aan die kuisheidsregel. Wat vind je van de gewoonte om als getrouwde vrouw een pruik te dragen?

7 Waarom zouden vrouwen er voor kiezen om zich aan zo n kuisheidsregel te houden? En waarom andere vrouwen niet? De andere afbeelding op deze kaart is van een schilderij op de tentoonstelling Joden in Nederland in dit museum. Het is een portret van Franciscus Lopes Suasso, afkomstig uit De schilder is onbekend. Is deze man joods denk je? Waarom draagt hij een pruik? Stel dat je ervoor kiest om een pruik te dragen. Hoe zou deze er dan uitzien? Ontwerp je eigen pruik!

8 Opdrachtkaart Mikwe: donderdag, vrouwendag Mayer Kirshenblatt Campagne The Body Shop Zoek het schilderij Mikwe: donderdag, vrouwendag. Wat valt er te zien op dit schilderij en wat valt je op? Lees de tekst! Wat is een mikwe en wat is het doel van een mikwe? Wat vind je van het apart houden van mannen en vrouwen?

9 Als jij naar een badhuis of sauna zou gaan, ga je dan liever naar een gemengd badhuis of naar een badhuis alleen voor vrouwen of mannen? Tegenwoordig lijken schoonheid en lichaamsbeleving steeds belangrijker te worden. Een afbeelding van de reclamecampagne van The Body Shop getuigt hier van. Veel mensen worden beïnvloed door het huidige schoonheidsideaal. Wat vind je hiervan? Wil je een echt mikwe zien? Kijk dan in de Grote Synagoge van dit museum. In een hoekgebouwtje dat bij de Synagoge hoorde zie je de restanten van het 18de eeuwse rituele bad.

10 Opdrachtkaart Exit Hamburg, 1934 Mayer Kirshenblatt Roy Export SAS. Zoek het schilderij Exit Hamburg, Welke elementen en personen herken je op dit schilderij? Wat is je eerste associatie of gevoel bij dit schilderij van Mayer July? Charlie Chaplin maakte in 1940 de film The Great Dictator. Hierin speelt hij twee personages; een joodse kapper en de dictator Hitler, hier genaamd: Adenoid Hynkel. Vergelijk het gezicht van Adolf Hitler geschilderd door Mayer July met het gezicht van Adenoid Hynkel gespeeld door Charlie Chaplin. Zie je verschillen of overeenkomsten? Leg uit.

11 Nawoord Ik was 17 jaar toen ik het niet meer zag zitten in Polen. Ik heb mezelf altijd als een Pool gezien, maar als mensen mij een Poolse jood noemden, protesteerde ik. Ik ben een joodse Pool. Maar voor de Poolse regering was ik een Zyd, een jood. Het woord Zyd vond ik verschrikkelijk klinken. In 1934 ben ik samen met mijn familie naar Canada vertrokken. Niet lang daarna brak de De Tweede Wereldoorlog uit. In 1945 hoorden we wat er met de rest van onze achtergebleven familieleden is gebeurd. De nazi s hebben voor de ogen van mijn grootmoeder haar familieleden doodgeschoten. Daarna hebben ze ook mijn grootmoeder vermoord. Van het joodse leven in Opatów is niets meer over. Alleen herinneringen. Mijn dochter was altijd benieuwd naar het leven in Opatów en ze wilde graag dat ik mijn herinneringen schilderde. Op mijn 73 ste ben ik daaraan begonnen. En sindsdien doe ik niets liever dan schilderen. Vond je het leuk om de opdrachten te maken en de schilderijen te bekijken? Ik hoop het. Veel groeten van Mayer July PS Wil je weten of je de vragen op deze opdrachtkaarten goed beantwoord hebt? Of wil je meer weten over mijn leven vroeger in Opatów en later in Canada? Kijk op Tijdens de voorbereidingen van de tentoonstelling Mayer July. Kleurrijke herinneringen aan een Poolse jeugd is Mayer Kirshenblatt op 92-jarige leeftijd overleden. Op 3 juni 2010 heeft zijn dochter Barbara Kirshenblatt-Gimblett de tentoonstelling geopend. Opdrachten bij de tentoonstelling Mayer July. Kleurrijke herinneringen aan een Poolse jeugd in het Joods Historisch Museum Amsterdam, 4 juni - 10 oktober Concept: Afdeling Educatie Vormgeving: Bloemendaal & Dekkers Joods Historisch Museum, Amsterdam, 2010