Uitwerkingen zelftoetsen

Uitwerkingen zelftoetsen Hoofdstuk 2 a 1 140 paar 40 = 5.600 = VVP-waarde van de voorraad op 1 december - 5.320 = fifo-waarde van de voorraad op 1 december 280 Invoeren memoriaalboekingen Datum 1/12 1/12 Boekingsstuk Rekeningnummer 501271 501271 700 720 Debiteur/ Crediteur Artikel Factuur Debet 700213 700213 280 280 280 280 Uitwerkingen zelftoetsen 1 2 700 Voorraad goederen 700213 Aan 720 Prijsverschillen bij inkoop 700213 Credit

b 1 Invoeren inkoopboekingen Datum Boekings- Crediteur Rekening- Artikel BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 7/12 301227 14048 700 700213 1 2.400 504,00 7/12 301227 14048 720 700213 1 120 25,20 c 1 Invoeren verkoopboekingen 2 700 Voorraad goederen 2.400,00 700213 180 Te verrekenen OB - 478,80 Aan 720 Prijsverschillen bij inkoop 120,00 700213 Aan 140 Crediteuren - 2.758,80 14048 Dantex BV Datum Boekings- Debiteur Rekening- Artikel BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 27/12 401267 13029 840 1 3.300 693 27/12 401267 800 2.200 27/12 401267 700 700213 2.200 2 Journaalposten: 130 Debiteuren 3.993 13029 Firma Vlaszak & Co Aan 840 Opbrengst verkopen 3.300 Aan 181 Verschuldigde OB - 693 800 Inkoopprijs verkopen 2.200 Aan 700 Voorraad goederen 2.200 700213 d Per 31 december 2012 is: VVP-waarde voorraad (140 + 130 115) 40 = 6.200 vereiste voorraadwaardering - 6.030 170 2 Uitwerkingen zelftoetsen

Rekening 720 Prijsverschillen bij inkoop moet dus op 1 januari 2013 credit worden heropend met 170. 720 Prijsverschillen bij inkoop 31/12 Naar balans 170 Volgens vraag a 280 Naar rekening 920-230 Volgens vraag b - 120 400 400 1/1 Balans 170 920 Resultaat prijsverschillen 31/12 Naar w&v-rekening 230 31/12 Van rekening 720 230 e 1 Invoeren memoriaalboekingen Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Artikel Debet Credit 31/12 501282 720 700213 230 31/12 501282 920 230 2 720 Prijsverschillen bij inkoop 230 700213 Aan 920 Resultaat prijsverschillen 230 a 1 Invoeren inkoopboekingen Hoofdstuk 3 Datum Boekings- Crediteur Rekening- Artikel BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 8/9 301356 140110 710 700080 2 76.109 13.209 2 710 Te ontvangen goederen 62.900 700080 180 Te verrekenen OB - 13.209 Aan 140 Crediteuren 76.109 140110 Stako Hout BV Uitwerkingen zelftoetsen 3

b 1 Invoeren artikelboekingen Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Artikel Debet Credit 17/9 601372 700 700080 105.000 17/9 601372 145 105.000 c 1 Invoeren verkoopboekingen 2 700 Voorraad goederen 105.000 700080 Aan 145 Te ontvangen facturen 105.000 Datum Boekings- Debiteur Rekening- Artikel BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 18/9 4013125 130072 840 1 20.000 4.200 18/9 4013125 130072 830 1 500 105 18/9 4013125 800 17.500 18/9 4013125 735 700080 17.500 2 Journaalposten: 130 Debiteuren 23.595 130072 Pascual BV 830 Kortingen bij verkoop - 500 Aan 840 Opbrengst verkopen 20.000 Aan 181 Verschuldigde OB - 4.095 d 1 800 Inkoopprijs verkopen 17.500 Aan 735 Af te leveren goederen 17.500 700080 Invoeren artikelboekingen Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Artikel Debet Credit 23/9 6113145 735 700080 52.500 23/9 6113145 700 700080 52.500 2 735 Af te leveren goederen 52.500 700080 Aan 700 Voorraad goederen 52.500 700080 4 Uitwerkingen zelftoetsen

e 1 Invoeren afstemboekingen Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Artikel Debet Credit 30/9 651309 145 166.250 30/9 651309 710 700080 163.750 30/9 651309 720 700080 2.500 2 145 Te ontvangen facturen 166.250 Aan 710 Te ontvangen goederen 163.750 700080 Aan 720 Prijsverschillen bij inkoop - 2.500 700080 f 145 Te ontvangen facturen Datum Omschrijving Debet Credit 1/9 Balans 61.250 17/9 Magazijnbon 601372 (60 1.750) - 105.000 28/9 Magazijnbon 601394 (30 1.750) - 52.500 30/9 Afstemstaat inkopen 611309 166.250 30/9 Naar balans - 52.500 218.750 218.750 1/10 Balans 52.500 g Het bedrag van de inkopen waarvoor wel de facturen zijn ontvangen, maar nog niet de goederen. Hoofdstuk 4 a 1 Afschrijvingskosten: 20% van (3 30.000) : 12 = 1.500. 2 Invoeren memoriaalboekingen Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/9 501356 430 1.500 30/9 501356 014 1.500 430 Afschrijvingskosten 1.500 Aan 014 Afschrijving auto s 1.500 Uitwerkingen zelftoetsen 5

Invoeren memoriaalboekingen b 1 Kosten groot onderhoud gebouw: 8.100 : 12 = 675. 2 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/9 501357 441 675 30/9 501357 061 675 3 Invoeren bankboekingen 441 Onderhoudskosten 675 Aan 061 Voorziening groot onderhoud gebouw 675 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur BTW-code Bij Af BTWstuk nummer Crediteur bedrag 30/9 2013112 061 2 968 168 Invoeren memoriaalboekingen 061 Voorziening groot onderhoud gebouw 800 180 Te verrekenen OB - 168 Aan 110 Bank 968 c 1 Kosten verzekering: (3 900) : 12 = 225. Motorrijtuigenbelasting: (3 600) : 12 = 150. 2 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/9 501358 442 225 30/9 501358 190 225 30/9 501359 443 150 30/9 501359 190 150 442 Verzekeringskosten 225 Aan 190 Vooruitbetaalde bedragen 225 443 Motorrijtuigenbelasting 150 Aan 190 Vooruitbetaalde bedragen 150 6 Uitwerkingen zelftoetsen

3 Invoeren bankboekingen Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur BTW-code Bij Af BTWstuk nummer Crediteur bedrag 30/9 2013112 190 2.700 30/9 2013112 190 1.800 Invoeren memoriaalboekingen 190 Vooruitbetaalde bedragen 4.500 Aan 110 Bank 4.500 d 1 Vast loon: 9.200 Toeslag: 15% van 25.894 100/121 = - 3.210 2 12.410 Sociale lasten: 30% van 12.410 = - 3.723 Loonkosten 16.133 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/9 501360 410 12.410 30/9 501360 192 12.410 30/9 501360 412 3.723 30/9 501360 150 3.723 3 Invoeren bankboekingen Journaalposten: 410 Loonkosten (inclusief toeslag) 12.410 Aan 192 Nog te betalen bedragen 12.410 412 Sociale lasten 3.723 Aan 150 Af te dragen loonheffingen 3.723 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur BTW-code Bij Af BTWstuk nummer Crediteur bedrag 30/9 2013112 192 12.680* 150 4.950 * Vast loon 9.200 Toeslag: 15% van 28.072 100/121 = - 3.480 12.680 Uitwerkingen zelftoetsen 7

Invoeren memoriaalboekingen 192 Nog te betalen bedragen 12.680 Aan 150 Af te dragen loonheffingen 4.950 Aan 110 Bank - 7.730 e 1 Huurkosten: 780 : 3 = 260. 2 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/9 501361 450 260 30/9 501361 190 260 3 Invoeren bankboekingen 450 Huurkosten 260 Aan 190 Vooruitbetaalde bedragen 260 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur BTW-code Bij Af BTWstuk nummer Crediteur bedrag 30/9 2013112 190 780 Invoeren memoriaalboekingen 190 Vooruitbetaalde bedragen 780 Aan 110 Bank 780 f 1 Huuropbrengst: (3 600) : 12 = 150. 2 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/9 501362 191 150 30/9 501362 960 150 191 Vooruitontvangen bedragen 150 Aan 960 Huuropbrengsten 150 8 Uitwerkingen zelftoetsen

Hoofdstuk 5 a 190 Vooruitbetaalde huur: 2/3 16.500 = Debet 11.000 193 Nog te betalen onderhoudskosten: 2/6 4.200 = Credit 1.400 b Per 1 januari 2013 Journaalposten Grootboekrekening Debet Credit nr. naam 440 Huurkosten 11.000 Aan 190 Vooruitbetaalde huur 11.000 193 Nog te betalen onderhoudskosten 1.400 Aan 441 Onderhoudskosten 1.400 Van de betalingen in 2013 boekt Tammo Journaalposten Datum Grootboekrekening Debet Credit nr. naam 1/3 440 Huurkosten 16.500 Aan 110 Maasbank 16.500 30/4 441 Onderhoudskosten 4.200 180 Te verrekenen OB - 882 Aan 110 Maasbank 5.082 1/6 440 Huurkosten 16.500 Aan 110 Maasbank 16.500 1/9 440 Huurkosten 17.490 Aan 110 Maasbank 17.490 31/10 441 Onderhoudskosten 4.800 180 Te verrekenen OB - 1.008 Aan 110 Maasbank 5.808 1/12 440 Huurkosten 17.490 Aan 110 Maasbank 17.490 Uitwerkingen zelftoetsen 9

Per 31 december 2013 Journaalposten Grootboekrekening Debet Credit nr. naam 190 Vooruitbetaalde huur 11.660 Aan 440 Huurkosten 11.660 441 Onderhoudskosten 1.600 Aan 193 Nog te betalen onderhoudskosten 1.600 c Invoeren bankboekingen Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur BTW-code Bij Af BTWstuk nummer Crediteur bedrag 30/4 2013076 441 1 4.200 882 d 190 Vooruitbetaalde huur 440 Huurkosten 1/1 Balans 11.000 1/1 11.000 1/1 11.000 1/3-16.500 1/6-16.500 1/9-17.490 1/12-17.490 31/12-11.660 31/12 11.660 31/12 Naar balans - 11.660 31/12 Naar w&vrekening - 67.320 1/1 Balans 11.660 22.660 22.660 78.980 78.980 193 Nog te betalen onderhoudskosten 441 Onderhoudskosten 1/1 Balans 1.400 1/1 1.400 1.400 30/4 4.200 31/10-4.800 31/12-1.600 31/12-1.600 31/12 Naar balans - 1.600 31/12 Naar w&vrekening - 9.200 3.000 3.000 10.600 10.600 1/1 Balans 1.600 10 Uitwerkingen zelftoetsen

e 190 Vooruitbetaalde huur Debet 11.660 193 Nog te betalen onderhoudskosten Credit 1.600 f Over 2013 zijn de totale huurkosten 67.320 onderhoudskosten 9.200 Hoofdstuk 6 a Materiaal Folon: totale werkelijke kosten 36.830 totale toegestane kosten 600 60 = - 36.000 Nadelig verschil 830 Arbeidskosten: totale werkelijke kosten 66.750 totale toegestane kosten 600 108 = - 64.800 Nadelig verschil 1.950 Machinekosten: totale werkelijke kosten 60.520 totale toegestane kosten 600 102 = - 61.200 Voordelig verschil 680 b Het totaal van de bij a gevraagde verschillen is: 830 + 1.950 680 = 2.100 nadelig. Het bedrag van 2.100 nadelig kunnen we als volgt controleren: Totale werkelijke kosten 164.100 Totale toegestane kosten 600 270 = - 162.000 Nadelig verschil 2.100 c d Kosten van grond- en hulpstoffen. Kosten van menselijke arbeid. Kosten van slijtende vaste activa. Met kosten van diensten van derden krijgt Stef Koppers te maken als hij gebruikmaakt van diensten van een uitzendbureau, een vervoersbedrijf, een schoonmaakbedrijf, een verzekeringsmaatschappij enz. Uitwerkingen zelftoetsen 11

Invoeren grondstofboekingen Hoofdstuk 7 7/5 Magazijnontvangsbon grondstof 6013092 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Grondstof Aantal Debet Credit 7/5 6013092 300 340126 1.200 36.000 7/5 6013092 300 340078 1.500 75.000 7/5 6013092 145 111.000** 7/5 6013092 310 35.100 7/5 6013092 515 11.100** 7/5 6013092 525 24.000** * 1.200 kg 3 + 1.500 kg 5 = 11.100. ** 1.200 kg 5 + 1.500 kg 12 = 24.000. Invoeren inkoopboekingen Journaalposten: 300 Voorraad grondstoffen 36.000 340126 / 1.200 300 Voorraad grondstoffen - 75.000 340078 / 1.500 Aan 145 Te ontvangen inkoopfacturen 111.000 310 Prijsverschillen bij inkoop 35.100 Aan 515 Dekking indirecte inkoopkosten 11.100 Aan 525 Dekking magazijnkosten - 24.000 10/5 Inkoopfactuur 3013052 Datum Boekings- Crediteur Rekening- BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 10/5 3013052 140026 305 2 73.568 12.768 305 Te ontvangen grondstoffen 60.800 170 Te verrekenen OB - 12.768 Aan 140 Crediteuren 73.568 140026 Wolf BV Invoeren bankboekingen 12/5 Bankafschrift 2013041 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur BTW-code Bij Af BTWstuk nummer Crediteur bedrag 12/5 2013041 310 2 2.662 462 12 Uitwerkingen zelftoetsen

Invoeren afstemboekingen 310 Prijsverschillen grondstoffen 2.200 170 Te verrekenen OB - 462 Aan 110 Bank 2.662 31/5 Afstemstaat 651309 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 31/5 651309 145 211.000 31/5 651309 305 128.450 31/5 651309 310 82.550 Invoeren grondstofboekingen 145 Te ontvangen inkoopfacturen 211.000 Aan 305 Te ontvangen grondstoffen 128.450 Aan 310 Prijsverschillen grondstoffen - 82.550 31/5 Overzicht verbruik grondstof 6113005 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Grondstof Aantal Debet Credit 31/5 6113005 400 234.000 31/5 6113005 300 340126 2.800 84.000 31/5 6113005 300 340078 3.000 150.000 400 Verbruik grondstoffen 234.000 Aan 300 Voorraad grondstoffen 84.000 340126 / 2.800 Aan 300 Voorraad grondstoffen - 150.000 340078 / 3.000 Invoeren inkoopboekingen Hoofdstuk 8 a 4/6 Inkoopfactuur 3013072 Datum Boekings- Crediteur Rekening- BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 4/6 3013072 140017 162 2 551.760 95.760 162 Te ontvangen facturen 456.000 120 Te verrekenen omzetbelasting - 95.760 Aan 160 Crediteuren 551.760 140017 Tappex BV Uitwerkingen zelftoetsen 13

Invoeren grondstofboekingen 10/6 Magazijnontvangstbon grondstof 6013080 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 10/6 6013080 300 537.000 10/6 6013080 162 526.260** 10/6 6013080 310 10.740** 10/6 6013080 161 529.200 10/6 6013080 341 10.800 10/6 6013080 340 540.000** * 17.900 kg 29,40 = 526.260. ** 18.000 kg 30,00 = 540.000. Invoeren gesloten voorkoopcontracten Journaalposten: 300 Voorraad grondstof 537.000 Aan 162 Te ontvangen facturen 526.260 Aan 310 Prijsverschillen grondstof - 10.740 161 Voorkoopcrediteuren 529.200 341 Prijsverschillen voorkopen grondstof - 10.800 Aan 340 Voorkopen grondstof 540.000 16/6 Gesloten voorkoopcontract 6213085 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 16/6 6213085 340 600.000 16/6 6213085 341 10.000 16/6 6213085 161 610.000 340 Voorkopen grondstof 600.000 341 Prijsverschillen voorkopen grondstof - 10.000 Aan 161 Voorkoopcrediteuren 610.000 20/6 Gesloten voorverkoopcontract 6713110 Invoeren gesloten voorverkoopcontracten Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 20/6 6713110 131 1.360.000 20/6 6713110 710 1.088.000 20/6 6713110 140 272.000 14 Uitwerkingen zelftoetsen

Invoeren verkoopboekingen 131 Voorverkoopdebiteuren 1.360.000 Aan 710 Af te leveren gereed product voorverkopen 1.088.000 Aan 140 Ongerealiseerde winst voorverkopen - 272.000 24/6 Verkoopfactuur 4013091 Datum Boekings- Debiteur Rekening- BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 24/6 4013091 130081 850 2 1.452.000 252.000 24/6 4013091 800 960.000 24/6 4013091 700 960.000 24/6 4013091 710 960.000 24/6 4013091 140 240.000 24/6 4013091 131 1.200.000 Invoeren grondstofboekingen Journaalposten: 130 Debiteuren 1.452.000 130081 The Factory BV Aan 850 Opbrengst verkopen 1.200.000 Aan 121 Verschuldigde omzetbelasting - 252.000 800 Kostprijs verkopen 960.000 Aan 700 Voorraad gereed product 960.000 710 Af te leveren gereed product voorverkopen 960.000 140 Ongerealiseerde winst voorverkopen - 240.000 Aan 131 Voorverkoopdebiteuren 1.200.000 30/6 Verbruiksbon grondstof 611365 Datum Boekings- Debiteur/ Factuur Rekening- Grondstof Debet Credit stuk Crediteur nummer 30/6 611365 400 435.000 30/6 611365 300 435.000 400 Grondstofverbruik 435.000 Aan 300 Voorraad grondstof 435.000 Uitwerkingen zelftoetsen 15

Hoofdstuk 9 a De personeelskosten (exclusief brutolonen) zijn: premies werknemersverzekeringen + bijdragen Zvw 2.350 pensioenpremies - 1.650 4.000 Invoeren grondstofboekingen Dit is 4.000 12.000 100% = 33 1 3% van het brutoloonbedrag. Geboekt moet worden op de grootboekrekening 410 Directe personeelskosten 133 1 3% van 8.700 = 11.600. 411 Indirecte personeelskosten 133 1 3% van 3.300 = 4.400. b 2/6 Magazijnontvangstbon 6013073 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Grondstof Debet Credit 2/6 6013073 300 PX3 105.000 2/6 6013073 145 105.000 Invoeren bankboekingen 300 Voorraad grondstof 105.000 PX3 Aan 145 Te ontvangen facturen 105.000 5/6 Bankafschrift 2013114 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur BTW-code Bij Af BTWstuk nummer Crediteur bedrag 5/6 2013114 320 2 605 105 320 Prijsverschillen bij inkoop 500 180 Te verrekenen OB - 105 Aan 110 Bank 605 16 Uitwerkingen zelftoetsen

Invoeren inkoopboekingen 12/6 Inkoopfactuur 3013092 Datum Boekings- Crediteur Rekening- BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 12/6 3013092 140022 145 1 105.000* 22.050 12/6 3013092 140022 320 1 4.200* 882 12/6 3013092 320 15.750* 12/6 3013092 515 15.750* * 15% van 105.000 = 15.750. Invoeren grondstofboekingen Journaalposten: 145 Te ontvangen facturen 105.000 320 Prijsverschillen bij inkoop - 4.200 180 Te verrekenen OB - 22.932 Aan 140 Crediteuren 132.132 140022 Hagemeyer BV 320 Prijsverschillen bij inkoop 15.750 Aan 515 Opslag indirecte inkoopkosten 15.750 15/6 Verbruiksbon grondstof 611342 Datum Boekings- Debiteur/ Factuur Rekening- Grondstof Debet Credit stuk Crediteur nummer 15/6 611342 400 72.000 15/6 611342 300 PX3 72.000 Invoeren bankboekingen 400 Verbruik grondstof 72.000 Aan 300 Voorraad grondstof 72.000 PX3 19/6 Bankafschrift 2013118 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur BTW-code Bij Af BTWstuk nummer Crediteur bedrag 19/6 2013118 140 140066 3013078 70.422 19/6 2013118 910 1.164 140 Crediteuren 70.422 140066 Prudon BV Aan 910 Ontvangen betalingskortingen 1.164 Aan 110 Bank - 69.258 Uitwerkingen zelftoetsen 17

Invoeren loonlijst juni 2013 26/6 Loonlijst 511306 Datum Boekings- Debiteur/ Rekening- Debet Credit stuk Crediteur nummer 26/6 511306 210 12.000 26/6 511306 150 1.630 26/6 511306 154 1.320 26/6 511306 155 9.050 Invoeren lijst overige personeelskosten juni 2013 210 Tussenrekening personeelskosten 12.000 Aan 150 Af te dragen loonheffingen 1.630 Aan 154 Te betalen pensioenpremies - 1.320 Aan 155 Te betalen nettolonen - 9.050 26/6 Lijst overige personeelskosten 521306 Datum Boekings- Debiteur/ Rekening- Debet Credit stuk Crediteur nummer 26/6 521306 210 4.000 26/6 521306 150 2.350 26/6 521306 154 1.650 Invoeren loonverdeelstaat juni 2013 210 Tussenrekening personeelskosten 4.000 Aan 150 Af te dragen loonheffingen 2.350 Aan 154 Te betalen pensioenpremies - 1.650 30/6 Loonverdeelstaat 531306 Datum Boekings- Debiteur/ Rekening- Debet Credit stuk Crediteur nummer 30/6 531306 410 11.600 30/6 531306 411 4.400 30/6 531306 210 16.000 410 Directe personeelskosten 11.600 411 Indirecte personeelskosten - 4.400 Aan 210 Tussenrekening personeelskosten 16.000 18 Uitwerkingen zelftoetsen

Invoeren verkoopboekingen Hoofdstuk 10 a 4/1 Verkoopfactuur 4013012 Datum Boekings- Debiteur Rekening- Machine BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 4/1 4013012 130071 041 M63 1 29.100** 6.111 4/1 4013012 130071 930 1 2.100** 441 4/1 4013012 130071 040 M63 1 36.000** 7.560 * 28.800 + 300 (januari) = 29.100. ** 6.900 (boekwaarde) 4.800 = 2.100. Invoeren inkoopboekingen 130 Debiteuren 5.808 130071 Van Ginsbergen BV 041 Afschrijving machines - 29.100 M63 930 Resultaat verkoop machines - 2.100 Aan 040 Machines 36.000 M63 Aan 181 Verschuldigde OB - 1.008 14/1 Revisiefactuur 3013004 Datum Boekings- Debiteur Rekening- Machine BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 14/1 3013004 140088 040 M18 2 20.570 3.570 040 Machines 17.000 M18 180 Te verrekenen OB - 3.570 Aan 140 Crediteuren 20.570 140088 firma Nobbe en Plantenga Uitwerkingen zelftoetsen 19

Invoeren inkoopboekingen 18/1 Revisiefactuur 3013022 Datum Boekings- Debiteur Rekening- Machine BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 18/1 3013022 140088 040 M33 1 14.280** 2.998,80 18/1 3013022 140088 445 1 6.120** 1.285,20 * 70% van 20.400 = 14.280. ** 30% van 20.400 = 6.120. 040 Machines 14.280 M33 445 Reparatiekosten machines - 6.120 180 Te verrekenen OB - 4.284 Aan 140 Crediteuren 24.684 140088 firma Nobbe en Plantenga b 1 10% van 2.400.000 1/12 = 20.000. 2 441 Afschrijvingskosten machines 20.000 Aan 041 Afschrijving machines 20.000 Aansluitend op vraag a moet het bedrag van 20.000 gespecificeerd worden naar de verschillende machines. Deze specificatie is niet te maken, omdat de benodigde gegevens ontbreken. 20 Uitwerkingen zelftoetsen

Hoofdstuk 11 a Journaalposten Vraag Grootboekrekening Debet Credit nr. naam 1 970 Interest vreemd vermogen 3.000 (6% van 600.000) : 12 Aan 170 Te betalen interest 3.000 2 970 Interest vreemd vermogen 2.100 (6,3% van 400.000) : 12 Aan 170 Te betalen interest 2.100 3 470 Interestkosten 20.000 (8% van 3.000.000) : 12 Aan 971 Ingecalculeerde interest 20.000 4 170 Te betalen interest 36.000 600 (6% van 1.000) Aan 175 Te betalen coupons 36.000 5 170 Te betalen interest 25.200 6,3% van 400.000 Aan 110 Hoogland Bank 25.200 6 175 Te betalen coupons 33.000 550 (6% van 1.000) Aan 110 Hoogland Bank 33.000 b 1 20.000 3.000 2.100 = 14.900 voordelig. 2 Journaalpost Grootboekrekening Debet Credit nr. naam 971 Ingecalculeerde interest 20.000 Aan 970 Interest vreemd vermogen 5.100 Aan 975 Interestresultaat - 14.900 3 8% van 2.000.000 Interest eigen vermogen 12 = 13.333 (8% 6%) van 600.000 Interest obligatielening 12 = - 1.000 (8% 6,3%) van 400.000 Interest hypothecaire lening 12 = - 567 Interestresultaat (voordelig) 14.900 Uitwerkingen zelftoetsen 21

Hoofdstuk 12 a Invoeren register onderhanden projecten Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Project- Debet Credit nummer 1/3 701303 600 201312 8.300 1/3 701303 601 201312 11.700 1/3 701303 602 201312 10.000 1/3 701303 705 201312 30.000 600 Verbruik materialen 8.300 201312 601 Directe personeelskosten - 11.700 201312 602 Toeslag indirecte fabricagekosten - 10.000 201312 Aan 705 Onderhanden projecten 30.000 201312 Invoeren register verbruik materialen Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Project- Debet Credit nummer 31/3 711303 600 201312 5.400 31/3 711303 499 5.400 31/3 711303 600 201313 12.200 31/3 711303 499 12.200 31/3 711303 600 201314 4.900 31/3 711303 499 4.900 Journaalposten: 600 Verbruik materialen 5.400 201312 Aan 499 Overboekingsrekening 5.400 600 Verbruik materialen 12.200 201313 Aan 499 Overboekingsrekening 12.200 600 Verbruik materialen 4.900 201314 Aan 499 Overboekingsrekening 4.900 22 Uitwerkingen zelftoetsen

Invoeren loonverdeelstaat Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Project- Debet Credit nummer 31/3 721303 601 201312 7.800 31/3 721303 499 7.800 31/3 721303 601 201313 13.400 31/3 721303 499 13.400 31/3 721303 601 201314 6.300 31/3 721303 499 6.300 Journaalposten: 601 Directe personeelskosten 7.800 201312 Aan 499 Overboekingsrekening 7.800 601 Directe personeelskosten 13.400 201313 Aan 499 Overboekingsrekening 13.400 601 Directe personeelskosten 6.300 201314 Aan 499 Overboekingsrekening 6.300 Invoeren opslagregister indirecte fabricagekosten Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Project- Debet Credit nummer 31/3 731303 602 201312 6.600 31/3 731303 545 6.600 31/3 731303 602 201313 12.800 31/3 731303 545 12.800 31/3 731303 602 201314 5.600 31/3 731303 545 5.600 Journaalposten: 602 Toeslag indirecte fabricagekosten 6.600 201312 Aan 545 Opslag indirecte fabricagekosten 6.600 602 Toeslag indirecte fabricagekosten 12.800 201313 Aan 545 Opslag indirecte fabricagekosten 12.800 602 Toeslag indirecte fabricagekosten 5.600 201314 Aan 545 Opslag indirecte fabricagekosten 5.600 Uitwerkingen zelftoetsen 23

Invoeren register gereedgekomen projecten Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Project- Debet Credit nummer 31/3 741303 800 201312 49.800 31/3 741303 600 201312 13.700 31/3 741303 601 201312 19.500 31/3 741303 602 201312 16.600 800 Kostprijs omzet projecten 49.800 201312 Aan 600 Verbruik materialen 13.700 201312 Aan 601 Directe personeelskosten - 19.500 201312 Aan 602 Toeslag indirecte fabricagekosten - 16.600 201312 Invoeren register onderhanden projecten Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Project- Debet Credit nummer 31/3 751303 705 201313 38.400 31/3 751303 600 201313 12.200 31/3 751303 601 201313 13.400 31/3 751303 602 201313 12.800 31/3 751303 705 201314 16.800 31/3 751303 600 201314 4.900 31/3 751303 601 201314 6.300 31/3 751303 602 201314 5.600 Journaalposten: 705 Onderhanden projecten 38.400 201313 Aan 600 Verbruik materialen 12.200 201313 Aan 601 Directe personeelskosten - 13.400 201313 Aan 602 Toeslag indirecte fabricagekosten - 12.800 201313 705 Onderhanden projecten 16.800 201314 Aan 600 Verbruik materialen 4.900 201314 Aan 601 Directe personeelskosten - 6.300 201314 Aan 602 Toeslag indirecte fabricagekosten - 5.600 201314 24 Uitwerkingen zelftoetsen

Invoeren register verzonden facturen Datum Boekings- Debiteur Rekening- Factuur- Project- BTW-code Bedrag BTWstuk nummer nummer nummer bedrag 31/3 761303 130044 840 401312 201312 2 75.020 13.020 130 Debiteuren 75.020 130044 Tadax BV Aan 840 Opbrengst verkopen 62.000 201312 Aan 181 Verschuldigde OB - 13.020 b Het verkoopresultaat over maart 2013 bestaat uit het verschil tussen de opbrengst van project 201312 en de totale fabricagekosten van dit project. Saldo rekening 840 Omzet projecten Credit 62.000 Saldo rekening 800 Kostprijs omzet projecten Debet - 49.800 Verkoopresultaat Voordelig 12.200 Hoofdstuk 13 a Invoeren overboekingsregister directe fabricagekosten Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Order- Debet Credit nummer 30/9 701309 600 130804 30.000 30/9 701309 600 130901 100.000 30/9 701309 600 130902 50.000 30/9 701309 300 180.000 30/9 701309 610 130804 20.000 30/9 701309 610 130901 60.000 30/9 701309 610 130902 40.000 30/9 701309 280 120.000 Journaalposten: 600 Verbruik grondstoffen 30.000 130804 600 Verbruik grondstoffen - 100.000 130901 600 Verbruik grondstoffen - 50.000 130902 Aan 300 Voorraad grondstoffen 180.000 Uitwerkingen zelftoetsen 25

610 Directe loonkosten 20.000 130804 610 Directe loonkosten - 60.000 130901 610 Directe loonkosten - 40.000 130902 Aan 280 Tussenrekening lonen 120.000 Invoeren opslagregister indirecte kosten Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Order- Debet Credit nummer 30/9 711309 620 130804 20.000 30/9 711309 620 130901 64.000 30/9 711309 620 130902 36.000 30/9 711309 555 120.000 30/9 711309 810 130804 80.000 30/9 711309 810 130901 66.000 30/9 711309 575 146.000 Journaalposten: 620 Toeslag indirecte fabricagekosten 20.000 130804 620 Toeslag indirecte fabricagekosten - 64.000 130901 620 Toeslag indirecte fabricagekosten - 36.000 130902 Aan 555 Opslag indirecte fabricagekosten 120.000 810 Toeslag indirecte verkoopkosten 80.000 130804 810 Toeslag indirecte verkoopkosten - 66.000 130901 Aan 575 Opslag indirecte verkoopkosten 146.000 Invoeren productieregister Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Order- Debet Credit nummer 30/9 721309 700 130804 291.200 30/9 721309 605 130804 116.000 30/9 721309 615 130804 92.000 30/9 721309 625 130804 83.200 30/9 721309 700 130901 219.800 30/9 721309 605 130901 95.000 30/9 721309 615 130901 62.000 30/9 721309 625 130901 62.800 26 Uitwerkingen zelftoetsen

Invoeren register orders in bewerking Journaalposten: 700 Voorraad gereedgekomen orders 291.200 130804 Aan 605 Gecalculeerd verbruik grondstoffen 116.000 130804 Aan 615 Gecalculeerde directe loonkosten - 92.000 130804 Aan 625 Gecalculeerde toeslag indirecte fabricagekosten - 83.200 130804 700 Voorraad gereedgekomen orders 219.800 130901 Aan 605 Gecalculeerd verbruik grondstoffen 95.000 130901 Aan 615 Gecalculeerde directe loonkosten - 62.000 130901 Aan 625 Gecalculeerde toeslag indirecte fabricagekosten - 62.800 130901 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Order- Debet Credit nummer 1/9 731309 605 130804 90.000 1/9 731309 615 130804 70.000 1/9 731309 625 130804 64.000 1/9 731309 710 130804 224.000 30/9 731309 710 130902 127.400 30/9 731309 605 130902 48.000 30/9 731309 615 130902 43.000 30/9 731309 625 130902 36.400 Journaalposten: 605 Gecalculeerd verbruik grondstoffen 90.000 130804 615 Gecalculeerde directe loonkosten - 70.000 130804 625 Gecalculeerde toeslag indirecte fabricagekosten - 64.000 130804 Aan 710 Voorraad orders in bewerking 224.000 130804 710 Voorraad orders in bewerking 127.400 130902 Aan 605 Gecalculeerd verbruik grondstoffen 48.000 130902 Aan 615 Gecalculeerde directe loonkosten - 43.000 130902 Aan 625 Gecalculeerde toeslag indirecte fabricagekosten - 36.400 130902 Uitwerkingen zelftoetsen 27

b 600 Verbruik grondstoffen 605 Gecalculeerd verbruik grondstoffen Aan 300 180.000 11.000 Aan 710 90.000 Naar 700 211.000 nadelig Naar 710-48.000 610 Directe loonkosten 615 Gecalculeerde directe loonkosten Aan 280 120.000 7.000 Aan 710 70.000 Naar 700 154.000 voordelig Naar 710-43.000 620 Toeslag indirecte fabricagekosten 625 Gecalculeerde toeslag ind. fabr.kosten Aan 555 120.000 1.600 Aan 710 64.000 Naar 700 146.000 nadelig Naar 710-36.400 c Het fabricageresultaat over september 2013 is: 11.000 nadelig + 7.000 voordelig + 1.600 nadelig = 5.600 nadelig. 910 Fabricageresultaat 5.600 Aan 699 Overboekingsrekening 5.600 Hoofdstuk 14 a Voorcalculatorische kostenverdeel- en dekkingsstaat Bedragen 1 Totaal Kostenplaatsen Kostendragers Huisvesting Energie- Inkoop Magazijn Fabricage Verkoop Gefabr. Verkochte voorziening producten producten Totale eerstverdeelde kosten 151.560 40.600 5.940 10.620 8.500 72.600 13.300 Doorbelasting door: Huisvesting 40.000 + 2.000 + 4.000 + 8.000 + 20.000 + 6.000 Energievoorziening 8.000 + 240 + 800 + 5.600 + 1.360 Inkoop 15.000 + 15.000 Magazijn 17.000 + 13.600 + 3.400 Fabricage 128.000 128.000 Verkoop 24.500 24.500 b V 600 W 60 W 140 V 300 W 1.200 W 440 28 Uitwerkingen zelftoetsen

Hoofdstuk 15 a Invoeren kostenverdeelstaat Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Kostenplaats Debet Credit 31/5 751305 500 Huisvesting 22.140 31/5 751305 500 Garage 24.570 31/5 751305 500 Algemeen beheer 54.000 31/5 751305 500 Magazijn 27.000 31/5 751305 500 Verkoopafdeling A 81.000 31/5 751305 500 Verkoopafdeling B 121.500 31/5 751305 499 330.210 500 Indirecte kosten 22.140 Huisvesting 500 Indirecte kosten - 24.570 Garage 500 Indirecte kosten - 54.000 Algemeen beheer 500 Indirecte kosten - 27.000 Magazijn 500 Indirecte kosten - 81.000 Verkoopafdeling A 500 Indirecte kosten - 121.500 Verkoopafdeling B Aan 499 Overboekingsrekening 330.210 Uitwerkingen zelftoetsen 29

b Invoeren kostendekkingsstaat Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Kostenplaats Debet Credit 31/5 761305 500 Garage 1.080 31/5 761305 500 Algemeen beheer 1.620 31/5 761305 500 Magazijn 8.640 31/5 761305 500 Verkoopafdeling A 5.400 31/5 761305 500 Verkoopafdeling B 6.480 31/5 761305 510 Huisvesting 23.220 31/5 761305 500 Magazijn 6.075 31/5 761305 500 Verkoopafdeling A 9.720 31/5 761305 500 Verkoopafdeling B 6.480 31/5 761305 510 Garage 22.275 31/5 761305 500 Magazijn 6.750 31/5 761305 500 Verkoopafdeling A 27.000 31/5 761305 500 Verkoopafdeling B 24.300 31/5 761305 510 Algemeen beheer 58.050 31/5 761305 500 Verkoopafdeling A 20.250 31/5 761305 500 Verkoopafdeling B 27.000 31/5 761305 510 Magazijn 47.250 31/5 761305 815 135.000 31/5 761305 510 Verkoopafdeling A 135.000 31/5 761305 816 182.250 31/5 761305 510 Verkoopafdeling B 182.250 Journaalposten doorbelastingen afdelingen Garage en Verkoopafdeling A: 500 Indirecte kosten 6.075 Magazijn 500 Indirecte kosten - 9.720 Verkoopafdeling A 500 Indirecte kosten - 6.480 Verkoopafdeling B Aan 510 Dekking indirecte kosten 22.275 Garage 815 Toeslag indirecte verkoopkosten binnenland 135.000 Aan 510 Dekking indirecte kosten 135.000 Verkoopafdeling A c 900 Afdelingsresultaten 12.960 Aan 599 Overboekingsrekening 12.960 30 Uitwerkingen zelftoetsen

Hoofdstuk 16 a Invoeren verbruiksregister grondstoffen Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/4 611304 600 120.000 30/4 611304 300 120.000 600 Verbruik grondstoffen 120.000 Aan 300 Voorraad grondstoffen 120.000 Invoeren loonlijst Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/4 511304 210 125.000 30/4 511304 150 42.700 30/4 511304 155 82.300 210 Tussenrekening lonen 125.000 Aan 150 Af te dragen loonheffingen 42.700 Aan 155 Te betalen nettolonen - 82.300 Invoeren loonverdeelstaat Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/4 531304 630 47.500* 30/4 531304 411 77.500* 30/4 531304 210 125.000 30/4 531304 601 52.250* 30/4 531304 631 52.250 * 1.900 27,50 = 52.250. Journaalposten: 630 Betaalde directe lonen 47.500 411 Indirecte lonen - 77.500 Aan 210 Tussenrekening lonen 125.000 601 Directe lonen 52.250 Aan 631 Verrekende directe lonen 52.250 Uitwerkingen zelftoetsen 31

Invoeren register dekking indirecte kosten fabricage-afdeling Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/4 711304 602 149.600* 30/4 711304 545 149.600 * 1.760 85 = 149.600. 602 Toeslag indirecte fabricagekosten 149.600 Aan 545 Dekking fabricage-afdeling 149.600 Invoeren register gereedgekomen product Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 30/4 721304 700 280.000 30/4 721304 610 100.000 30/4 721304 611 44.000 30/4 721304 612 136.000 30/4 721304 701 37.500 30/4 721304 610 15.000 30/4 721304 611 5.500 30/4 721304 612 17.000 Journaalposten: 700 Voorraad gereed product Comice 280.000 Aan 610 Standaardverbruik grondstoffen 100.000 Aan 611 Standaard directe lonen - 44.000 Aan 612 Standaardtoeslag indirecte fabricagekosten - 136.000 701 Voorraad gereed product Doyenne 37.500 Aan 610 Standaardverbruik grondstoffen 15.000 Aan 611 Standaard directe lonen - 5.500 Aan 612 Standaardtoeslag indirecte fabricagekosten - 17.000 b 1 Rek. 600 Rek. 610 = 120.000 115.000 = 5.000 nadelig 2 Rek. 601 Rek. 611 = 52.250 49.500 = 2.750 nadelig 3 Rek. 602 Rek. 612 = 149.600 153.000 = 3.400 voordelig 4 Rek. 630 Rek. 631 = 47.500 52.250 = 4.750 voordelig c 4 Rek. 630 Rek. 631 = 369.350 369.750 = 400 voordelig ( 50,40 50) 2.400 kg = 960 nadelig. 32 Uitwerkingen zelftoetsen

Hoofdstuk 17 a Invoeren register gefabriceerd product Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 31/3 9500351 700 200.500 1 31/3 9500351 701 3.800 2 31/3 9500351 603 5.700 3 31/3 9500351 610 42.000 4 31/3 9500351 611 84.000 5 31/3 9500351 612 77.700 6 31/3 9500351 613 6.300 7 1 40.100 5 = 200.500. 2 1.900 2 = 3.800. 3 1.900 ( 5 2) = 5.700. 4 42.000 1 = 42.000. 5 42.000 2 = 84.000. 6 42.000 1,85 = 77.700. 7 42.000 0,15 = 6.300. b 700 Voorraad goedgekeurd product 200.500 701 Voorraad afgekeurd product - 3.800 603 Werkelijke uitvalkosten - 5.700 Aan 610 In afleveringen begrepen grondstof 42.000 Aan 611 In afleveringen begrepen direct loon - 84.000 Aan 612 In afleveringen begrepen toeslag indirecte fabricagekosten - 77.700 Aan 613 In afleveringen begrepen uitvalkosten - 6.300 600 Verbruik grondstoffen 610 In afleveringen begrepen grondstof Effiencyresultaat 42.600 42.000 V 600 601 Direct loon 611 In afleveringen begrepen direct loon Effiencyresultaat 81.850 84.000 W 2.150 602 Toeslag indirecte fabricagekosten 612 In afl. begrepen toeslag ind. fabr.kosten Effiencyresultaat 80.290 77.700 V 2.590 603 Werkelijke uitvalkosten 611 In afleveringen begrepen uitvalkosten Uitvalresultaat 5.700 6.300 W 600 Uitwerkingen zelftoetsen 33

Hoofdstuk 18 a 1 Invoeren overboekingsregister directe kosten wijnrekken Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 28/1 701301 600 44.560 28/1 701301 601 15.840 28/1 701301 499 60.400 2 Invoeren overboekingsregister indirecte kosten 600 Materiaalverbruik wijnrekken 44.560 601 Directe lonen wijnrekken - 15.840 Aan 499 Overboekingsrekening 60.400 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 28/1 711301 520 38.750 28/1 711301 530 54.050 28/1 711301 960 166.000 28/1 711301 499 258.800 Invoeren machine-urenregister 3 520 Variabele indirecte fabricagekosten 38.750 530 Variabele indirecte verkoopkosten - 54.050 960 Constante kosten - 166.000 Aan 499 Overboekingsrekening 258.800 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 28/1 721301 602 11.100* 28/1 721301 521 11.100 * 185 60 = 11.100. 602 Toeslag variabele indirecte fabricagekosten wijnrekken 11.100 Aan 521 Dekking variabele indirecte fabricagekosten 11.100 34 Uitwerkingen zelftoetsen

4 Invoeren productieregister Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Artikel Debet Credit 28/1 731301 700 005621 69.460 1 28/1 731301 610 43.367,20 2 28/1 731301 611 15.220,80 3 28/1 731301 612 10.872,00 4 1 3.020 23,00 = 69.460. 2 3.020 14,36 = 43.367,20. 3 3.020 5,04 = 15.220,80. 4 3.020 3,60 = 10.872. 5 Invoeren verkoopregister 700 Voorraad wijnrekken 69.460 005621 Aan 610 Standaard materiaalverbruik wijnrekken 43.367,20 Aan 611 Standaard directe lonen wijnrekken - 15.220,80 Aan 612 Standaardtoeslag variabele indirecte fabricagekosten wijnrekken - 10.872,00 Datum Boekings- Debiteur Rekening- Artikel BTW-code Bedrag BTWstuk nummer bedrag 28/1 401308 130047 840 1 16.000 3.360 28/1 401308 130047 820 1 800 168 28/1 401308 800 9.200 28/1 401308 700 005621 9.200 28/1 401308 810 2.000 28/1 401308 531 2.000 Journaalposten: 130 Debiteuren 18.392 130047 820 Kortingen bij verkoop - 800 Aan 840 Opbrengst verkochte wijnrekken 16.000 Aan 181 Verschuldigde omzetbelasting - 3.192 800 Variabele fabricagekosten verkochte wijnrekken 9.200 Aan 700 Voorraad wijnrekken 9.200 005621 810 Toeslag variabele indirecte verkoopkosten wijnrekken 2.000 Aan 531 Dekking variabele indirecte verkoopkosten 2.000 Uitwerkingen zelftoetsen 35

b Rekening 840: 3.000 40 = 120.000 Rekening 820: - 4.800 115.200 Rekening 800: 3.000 23 = 69.000 Rekening 810: 12,5% van 120.000 = - 15.000-84.000 Met de verkoop van wijnrekken behaalde totale (positieve) contributiemarge 31.200 Hoofdstuk 19 a T c per machine-uur: 768.000 : 24.000 = 32 T v per machine-uur: 360.000 : 20.000 = - 18 T t per machine-uur 50 b 1 N T c + H w T v = 2.000 32 + 1.940 18 = 64.000 + 34.920 = 98.920. 2 H w T t = 1.940 50 = 97.000. c Werkelijke kosten Gemengd budget Dekking 99.000 98.920 97.000 Budgetresultaat = 80 nadelig Bezettingsresultaat = = (1.940 2.000) 32 = = 1.920 nadelig Hoofdstuk 20 a Machine-uurtarief: 3.240.000 45.000 + 18 = 72 + 18 = 90. b 1 Vast budget per maand: 3.240.000 : 12 = 270.000. 2 Totale nacalculatorische budget: 270.000 + (4.060 18) = 270.000 + 73.080 = 343.080. 3 Dekking: 4.060 90 = 365.400. 36 Uitwerkingen zelftoetsen

c 1 Invoeren memoriaalstuk Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Kostenplaats Debet Credit 28/2 501317 502 Fabricage 343.080 28/2 501317 501 Fabricage 343.080 28/2 501317 602 365.400 28/2 501317 505 Fabricage 365.400 d 1 Invoeren kostenverdeel- en dekkingsstaat 2 Journaalposten: 502 Te dekken budget indirecte kosten 343.080 Fabricage Aan 501 Budget indirecte kosten 343.080 Fabricage 602 Toeslag indirecte fabricagekosten 365.400 Aan 505 Dekking indirecte kosten 365.400 Fabricage Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Kostenplaats Debet Credit 28/2 711302 500 Fabricage 347.600 28/2 711302 499 213.200 28/2 711302 505 Huisvesting 54.000 28/2 711302 505 Werkvoorbereiding 31.500 28/2 711302 505 Energievoorziening 48.900 2 500 Werkelijke indirecte kosten 347.600 Fabricage Aan 499 Overboekingsrekening 213.200 Aan 505 Dekking indirecte kosten - 54.000 Huisvesting Aan 505 Dekking indirecte kosten - 31.500 Werkvoorbereiding Aan 505 Dekking indirecte kosten - 48.900 Energievoorziening e 1 Werkelijke kosten afdeling Fabricage Debet 347.600 Budget afdeling Fabricage Credit - 343.080 Budgetresultaat Verlies 4.520 Uitwerkingen zelftoetsen 37

2 Te dekken budget afdeling Fabricage Debet 343.080 Dekking afdeling Fabricage Credit - 365.400 Bezettingsresultaat Winst 22.320 Controleberekening: (4.060 3.750) 72 = Winst 22.320. f Grondstoffenverbruik 5 kg à 6 per kg = 30 Directe lonen 2 arbeidsuren à 25 per uur - 50 Toeslag indirecte fabricagekosten 0,5 machine-uur à 90 per uur = - 45 Totaal 125 g 1 Invoeren register gereedgekomen product Wish Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 28/2 721302 700 950.000 1 28/2 721302 610 228.000 2 28/2 721302 611 380.000 3 28/2 721302 612 342.000 4 1 7.600 125 = 950.000. 2 7.600 30 = 228.000. 3 7.600 50 = 380.000. 4 7.600 45 = 342.000. h 1 Invoeren memoriaalstuk 2 700 Magazijn gereed product Wish 950.000 Aan 610 Standaardverbruik grondstoffen 228.000 Aan 611 Standaard directe lonen - 380.000 Aan 612 Standaardtoeslag indirecte fabricagekosten - 342.000 Datum Boekings- Rekening- Debiteur/ Factuur Debet Credit 28/2 501322 630 379.700 0 28/2 501322 499 379.700 28/2 501322 601 377.000 1 28/2 501322 631 377.000 1 15.080 uur 25 = 377.000. 38 Uitwerkingen zelftoetsen

2 Journaalposten: 630 Betaalde directe lonen 379.700 Aan 499 Overboekingsrekening 379.700 601 Directe lonen 377.000 Aan 631 Verrekende directe lonen 377.000 j 601 Directe lonen 611 Standaard directe lonen Efficiencyresultaat 377.000 380.000 W 3.000 630 Betaalde directe lonen 631 Verrekende directe lonen Prijsresultaat 379.700 377.000 V 2.700 Controleberekening efficiencyresultaat: ((7.600 2 uur) 15.080 uur) 25 = Winst 3.000. Controleberekening prijsresultaat: (15.080 uur 25) 379.700 = Verlies 2.700. Hoofdstuk 21 a T c = 210.000 : 15.000 = 14 T v = 54.000 : 13.500 = - 4 T t = budget- en dekkingstarief 18 per order b Normale gemiddelde ordergrootte: 3.000.000 : 15.000 = 200. c Calculatietarief: ( 18 : 200) 100% = 9%. d 1 N T c = 15.000/12 14 = 1.250 14 = 17.500 (of 210.000 : 12) H w T v = 1.000 4 = - 4.000 2 (100% 84%) van 17.500 = 2.800. 3 H w T t = 1.000 18 = 18.000. 4 9% van 190.000 = 17.100. 21.500 Uitwerkingen zelftoetsen 39

e Kosten afdeling Budget afdeling Budget afdeling Dekking afdeling Aan verkochte pro- Orderbehandeling Orderbehandeling Orderbehandeling Orderbehandeling ducten doorberekenvóór seizoencorrectie na seizoencorrectie de kosten afdeling Orderbehandeling 22.000 21.500 18.700 18.000 17.100 Budgetresultaat Seizoencorrectie Bezettingsresultaat Ordergrootteresultaat 500 nadelig / 2.800 700 nadelig 900 nadelig f 1 (H w N s ) T c = (1.000 1.050) 14 = 700 nadelig. 2 Manier 1 Werkelijke omzet 190.000 Omzet bij normale ordergrootte 1.000 200 = - 200.000 Minder omzet 10.000 9% van 10.000 = 900 nadelig. Manier 2 Bij normale ordergrootte zou de werkelijke omzet behaald zijn met 190.000 : 200 = 950 orders Werkelijk aantal orders 1.000 orders Te veel aantal orders 50 orders 50 orders 18 = 900 nadelig. g 580 Kosten afdeling Orderbehandeling 581 Budget afdeling Orderbehandeling Budgetresultaat 22.000 21.500 500 nadelig 582 Te dekken budget afdeling Orderbehandeling 583 Dekking afdeling Orderbehandeling Bezettingsresultaat 21.500 2.800 18.000 700 nadelig 080 Seizoencorrecties 2.800 h 1 820 Toeslag orderkosten Debet 17.100 825 Te verrekenen orderkosten Debet - 18.000 826 Verrekende orderkosten Credit - 17.100 2 Rekening 825 Rekening 826 = 18.000 17.100 = 900 nadelig. 40 Uitwerkingen zelftoetsen

Hoofdstuk 22 a Uurtarief per onderhoudsploeg: 580.000 : 4.000 = 145. b 1 Uurtarief ten behoeve van calculatieobject 1: 190.000 : 1.000 = 190. 2 Uurtarief ten behoeve van calculatieobject 2: 390.000 : 3.000 = 130. c In deze situatie moeten we elke onderhoudsopdracht beschouwen als een costdriver, waarvoor we dan een voorcalculatie van de kosten per onderhoudsopdracht moeten maken. Zelftoets hoofdstuk 23 Journaalposten Gegeven Grootboekrekening Debet Credit nr. naam 1 600 Onderhanden reparaties 4.500 411 Indirecte lonen - 1.575 Aan 280 Tussenrekening lonen 6.075 500 Indirecte kosten reparatiewerkplaats 1.575 Aan 499 Overboekingsrekening 1.575 2 600 Onderhanden reparaties 1.450 Aan 320 Voorraad onderdelen 1.450 3 600 Onderhanden reparaties 600 180 Te verrekenen OB - 126 Aan 140 Crediteuren 726 4 700 Uitgevoerde reparaties 1.600 Aan 600 Onderhanden reparaties 1.400 Aan 505 Opslag indirecte kosten reparatiewerkplaats - 140 Aan 555 Opslag algemene kosten - 60 5 130 Debiteuren 2.662 Aan 820 Opbengst uitgevoerde reparaties 2.200 Aan 181 Verschuldigde OB - 462 + 800 Kostprijs uitgevoerde reparaties 1.600 Aan 700 Uitgevoerde reparaties 1.600 Uitwerkingen zelftoetsen 41

Hoofdstuk 24 Journaalposten Financieel feit Grootboekrekening Debet Credit nr. naam 1 600 Direct grondstoffenverbruik 61.200,00 610 Directe loonkosten - 40.400,00 Aan 300 Voorraad grondstoffen 61.200,00 Aan 240 Tussenrekening lonen - 40.400,00 2 700 Voorraad gereed product 130.000,00 Aan 601 Toegestaan direct grondstoffenverbruik 60.000,00 Aan 611 Toegestane directe loonkosten - 40.000,00 Aan 621 Toegestane toeslag machinekosten - 30.000,00 3 130 Debiteuren 242.800,00 Aan 850 Opbrengst verkopen 180.000,00 Aan 181 Verschuldigde omzetbelasting - 37.800,00 Aan 160 Statiegelden - 25.000,00 800 Kostprijs verkopen 97.500,00 Aan 720 Te verzenden goederen 97.500,00 4 720 Te verzenden goederen 93.600,00 Aan 700 Voorraad gereed product 93.600,00 750 Flessen onder afnemers 19.200,00 Aan 730 Voorraad flessen 19.200,00 5 700 Voorraad gereed product 585,00 Aan 800 Kostprijs verkopen 585,00 730 Voorraad flessen 120,00 Aan 750 Flessen onder afnemers 120,00 6 850 Opbrengst verkopen 1.080,00 181 Verschuldigde omzetbelasting - 226,80 160 Statiegelden - 150,00 Aan 130 Debiteuren 1.456,80 7 730 Voorraad flessen 24.000,00 Aan 750 Flessen onder afnemers 24.000,00 160 Statiegelden 30.000,00 Aan 130 Debiteuren 30.000,00 8 740 Inkopen flessen 18.000,00 180 Te verrekenen omzetbelasting - 3.780,00 Aan 140 Crediteuren 21.780,00 9 730 Voorraad flessen 20.000,00 Aan 740 Inkopen flessen 18.000,00 Aan 760 Prijsverschillen - 2.000,00 42 Uitwerkingen zelftoetsen

Hoofdstuk 25 Journaalposten Financeel feit Grootboekrekening Debet Credit nr. naam 1 005 Leasematerieel 144.000,00 Aan 006 Verplichtingen leasematerieel 144.000,00 151 Te verrekenen omzetbelasting 35.061,60 Aan 110 Bank 35.061,60 2 006 Verplichtingen leasematerieel 2.190,00 461 Interestkosten leasematerieel - 1.440,00 462 Onderhoudskosten leasematerieel - 270,00 Aan 145 Vervallen leasetermijnen 3.900,00 3 145 Vervallen leasetermijnen 3.900,00 Aan 110 Bank 3.900,00 4 460 Afschrijvingskosten leasematerieel 2.400,00 Aan 015 Afschrijving leasematerieel 2.400,00 5 006 Verplichtingen leasematerieel 13.495,00 461 Interestkosten leasematerieel - 135,00 462 Onderhoudskosten leasematerieel - 270,00 Aan 145 Vervallen leasetermijnen 13.900,00 015 Afschrijving leasematerieel 115.200,00 4 12 2.400 004 Materieel - 38.800,00 Aan 005 Leasematerieel 144.000,00 Aan 140 Crediteuren - 10.000,00 Uitwerkingen zelftoetsen 43

Zelftoets hoofdstuk 26 Journaalposten Financieel feit Grootboekrekening Debet Credit nr. naam 1 1422 Gavano BV 3.388* Aan 4000 (PR13/25 NC Rij 2) Kosten verbruik hout, stof e.d. 2.800 Aan 1800 Te verrekenen OB - 588 2 1422 Gavano BV 6.776* Aan 3000 Voorraad hout, stof e.d. 5.600 Aan 1800 Te verrekenen OB - 1.176 3 4000 (PR13/25 NC Rij 2) Kosten verbruik hout, stof e.d. 2.800* 3000 Voorraad hout, stof e.d. - 5.600* 1800 Te verrekenen OB - 1.764* Aan 1422 Gavano BV 10.164 4 2020 Kosten CC Fabricage 3.900* 2030 Kosten CC Verpakken - 1.600* Aan 2015 Dekking CC Huisvesting 5.500 5 0040 Machines 13.400* 1800 Te verrekenen OB - 2.814* Aan 1438 Spadox BV 16.214 4040 Afschrijvingskosten machines 420* Aan 0045 Afschrijving machines 420 * Vóór revisie is de afschrijving per maand ( 43.200 : 6) : 12 = 600. Voor de eerste 9 werkdagen zijn de afschrijvingskosten dus 600 : 3 = 200 Na revisie is de afschrijving per maand 26.400 200 + 13.400 5 : 12 = 660. Voor de laatste 9 werkdagen zijn de afschrijvingskosten dus 660 : 3 = - 220 Totaal 420 6 2050 (PR13/25 NC Rij 4) Toeslag indirecte fabricagekosten 28.800 Aan 2020 Kosten CC Fabricage 28.800 44 Uitwerkingen zelftoetsen

a Deel 1 Zelftoets hoofdstuk 27 Journaalposten Financieel Grootboekrekening Debet Credit feit nr. naam 1 2001 Te dekken budget Directie 20.000 240.000 : 12 Aan 2002 Budget Directie 20.000 2 2401 Te dekken budget Verkoop 28.000 ( 840.000 : 12) 40% Aan 2600 Seizoencorrectie 28.000 3 2100 Kosten Administratie 8.000 (200 480) : 12 2200 Kosten Inkoop - 6.000 (150 480) : 12 2400 Kosten Verkoop - 6.000 (150 480) : 12 Aan 2003 Doorbelaste kosten Directie 20.000 4 2101 Te dekken budget Administratie 79.760 ( 750.000 : 12) + (863 20) Aan 2102 Budget Administratie 79.760 5 2501 Te dekken budget Internal orders 180.000 Aan 2502 18901 Budgetten Internal orders 180.000 6 4800 Ontwikkelkosten Adictin 3.000 1800 Te verrekenen omzetbelasting - 630 Aan 1423 Liber BV 3.630 7 2500 18901 Kosten Internal orders 480 8 60 Aan 2103 Doorbelaste kosten Administratie 480 8 1342 Parfumerie Het Geurtje 242 Aan 8500 Opbrengst vaste bijdrage cadeaubonnen 200 242 100/121 Aan 1810 Te betalen omzetbelasting - 42 242 21/121 9 0018 Computer ACE 20/1 550 0119 Computer ACE 20/2-550 1800 Te verrekenen omzetbelasting - 231 Aan 1412 Stieben vof 1.331 Uitwerkingen zelftoetsen 45

b Deel 2 Journaalposten Financieel Grootboekrekening Debet Credit feit nr. naam 1 1380 Lolita BV 170,00* Aan 1100 Ongerealiseerde opbrengst cadeaubonnen 140,00 Aan 8400 Provisie - 24,79 Aan 1810 Te betalen omzetbelasting - 5,21 + 2801 Cadeaubonnen in omloop 750,00* Aan 2800 Voorraad cadeaubonnen 750,00 2 1365 Parfumerie Hyacint 1.000,00* Aan 1900 Waarborgommen 1.000,00 3 4200 CCVK Drukwerk 5.000,00* 1800 Te verrekenen omzetbelasting - 1.050,00* Aan 1408 Drukkerij Brinkman 6.050,00 + 2800 Voorraad cadeaubonnen 1.000.000,00* Aan 2801 Cadeaubonnen in omloop 1.000.000,00 4 8200 Vergoeding drukkosten 40,00* 50 10 Aan 1600 Te verzenden creditnota s 40,00 5 1100 Ongerealiseerde opbrengst cadeaubonnen 1.815,00* Aan 8900 Opbrengst verlopen cadeaubonnen 1.500,00 1.815 100/121 Aan 1810 Te betalen omzetbelasting - 315,00 1.815 21/121 + 2801 Cadeaubonnen in omloop 1.815,00* Aan 2800 Voorraad cadeaubonnen 1.815,00 6 4203 CCVK Afschrijvingskosten inventaris 11,84* Aan 0523 Magazijnbalie2 11,84 * 2% van 5.000 = 100,00 2% van ( 5.000 100) = - 98,00 2% van ( 5.000 100 98) = - 96,04 2% van ( 5.000 100 98 96,04) = - 94,12 388,16 4 2% van 5.000 = - 400,00 Nog bij te boeken kosten 11,84 7 8200 Vergoeding drukkosten 350,00* Aan 8400 Provisie 350,00 8 7000 Voorraad Binet 1.200,00* 1900 Waarborgsommen - 500,00* Aan 1399 Te verzenden facturen 1.700,00 Let op: Te verrekenen omzetbelasting mag pas in januari 2014 worden geboekt, omdat dan pas de factuur wordt verzonden. 46 Uitwerkingen zelftoetsen

Financieel Grootboekrekening Debet Credit feit nr. naam 9 1700 Ontvangen facturen 1.200,00* 100 12 Aan 7000 Voorraad Binet 1.200,00 Uitwerkingen zelftoetsen 47