Samenwerkingen die werken NBTG Congres 8 november 2013
Even voorstellen Guus Koster Arbeidsmarkt en organisatie specialist Regioadviseur Ondernemerscoöperatie 2
Focus van deze lezing: samenwerken Waarom samenwerken? Starten met samenwerken Bepalen van de juiste rechtsvorm Het Coöperatie concept Opdrachten uitvoeren in een coöperatie Samenwerken als groep, Fiscale en juridische aspecten Drie tips voor commercieel succes 3
Waarom samenwerken?
De organisatie van werk verandert Groei van het aantal zzp ers Het aantal opdrachten geschikt voor één persoon blijft ongeveer gelijk Bedrijven hebben drie opties voor hun grote projecten: Een ander groot bedrijf inhuren Een collectief van zzp ers inhuren Zzp ers inhuren maar zelf de coördinatie doen 5
Waarom samenwerken? Voor je opdrachtgever Je organisatie heeft meer body en geloofwaardigheid Als er iemand wegvalt dan is er altijd een ander die hij kan aanspreken Samen heb je meer referenties en daarmee een hogere kans om het project goed uit te voeren Voor jezelf Het is leuker: je kunt zorgen delen en leren van de ander Je loopt minder risico dan wanneer je diensten van een ander inkoopt en doorverkoopt Het kan een groeipad voor je organisatie zijn 6
Starten met samenwerken
Wat is de volgende stap voor jouw onderneming? Welke kennis en competenties heeft jouw bedrijf/jij persoonlijk nodig? Bij welke klanten zou jij graag eens aan tafel zitten? Wat heb je nodig om de volgende groeifase van je bedrijf in te gaan? Waar kom je niet aan toe wat wel zou moeten gebeuren? Als je iemand aan zou nemen, wat zou hij of zij moeten doen? 8
Het profiel van de juiste partner Zelfstandige Groter bedrijf Starter Ervaren Kennis Netwerk Part-time Full-time Zichzelf Bezit
Hoe vind je een partner? Netwerken op een borrel is als het intypen van een willekeurige URL op internet 10
Gebruik je netwerk als zoekmachine Definieer wat je zoekt en biedt Wie ben jij? Wat is je businessplan? Waarvoor zoek je een partner? Wat voor partner zoek je? Wat krijgt hij/zij er voor terug? Gebruik je netwerk Vertel het vrienden Praat erover met opdrachtgevers Zoek bewust mensen op die een groot netwerk hebben: zij verwijzen ook graag Gebruik eventueel fora zoals LinkedIn, Higherlevel, KvK Hallo 11
Bepalen van de juiste rechtsvorm
RECHTSPERSONEN PERSONEN VENNOOTSCHAPPEN de Ondernemerscoöperatie Welke samenwerkingsvormen zijn er? Rechtsvorm Voordeel Nadeel Contractuele samenwerking Vennootschap onder firma Eenvoudig te regelen, geen aparte administratie Eenvoudig op te richten, goedkoop, bekend, fiscaal transparant Aansprakelijkheid voor hoofdopdrachtnemer Onbeperkte aansprakelijkheid partners Maatschap Eenvoudig op te richten, fiscaal transparant Partners blijven deels aansprakelijk Besloten vennootschap Vereniging of stichting Coöperatie Bekend, goede afdekking aansprakelijkheid Eenvoudig op te richten, bekend Eenvoudig op te richten, snel in- en uittreden van leden Oprichting en nieuwe vennoten via de notaris Mag geen winstoogmerk hebben Relatief onbekend, lidmaatschap niet verhandelbaar 13
Keuze van de rechtsvorm Werken onder eigen naam Contract Waarde in het eigen bedrijf houden Gemakkelijk kunnen wisselen van partner Coöperatie Weinig of goed te verzekeren risico s Zelfstandig ondernemer blijven Werken onder gezamenlijke naam Aansprakelijkheid voor elkaars risico s goed afdekken 14 VOF/ Maatschap BV Fulltime met elkaar werken Waarde opbouwen en kunnen verkopen In dienst treden
Vragen om te komen tot een goede vorm voor een verkoopsamenwerking 1. Wil je onder één gezamenlijke naam naar buiten treden? Ja: Kies voor een rechtsvorm Nee: contractuele samenwerking volstaat 2. Is afdekking van aansprakelijkheid van belang? Ja: BV of coöperatie Nee: vof of maatschap kan ook 3. Is het de bedoeling om (het aandeel van één van de partners in) de onderneming op termijn te verkopen? Ja: BV Nee: BV of coöperatie 4. Willen de partners hun eigen onderneming behouden? Ja: coöperatie Nee: BV of coöperatie waar je in dienst treedt 15
Zelfstandig ondernemer of niet? In loondienst bij je eigen onderneming Als zelfstandige, maar niet als IB ondernemer VAR-DGA VAR-ROW VAR-WUO Je betaalt jezelf een gebruikelijk loon, daarover draag je premies af. Eventuele winst keer je uit in box 2 Fiscaal gunstig boven circa 150.000 euro winst of de beste oplossing als je maar één opdrachtgever hebt Je factureert aan je opdrachtgever(s), over je winst betaal je in box 1 belasting. Geen MKB winstvrijstelling of zelfstandigenaftrek Fiscaal ongunstig Weinig verdere verplichtingen 16 Als IB ondernemer Je factureert aan je opdrachtgevers, over je winst betaal je in box 1 belasting, na aftrek van 14% MKB winstvrijstelling. Bij meer dan 1225 uur heb je recht op zelfstandigenaftrek Fiscaal gunstig tot circa 150.000 euro winst Verplichting om verschillende opdrachtgevers te hebben
Wanneer ben je in loondienst? Je opdrachtgever/werkgever heeft de verplichting om loon te betalen, ook al ben je ziek of op vakantie, èn Er is een gezagsverhouding: je moet orders opvolgen, èn Er is de verplichting om persoonlijk arbeid te leveren, je mag geen vervanger sturen Wanneer ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting? Je drijft een onderneming voor jouw eigen rekening en risico Jij als privé persoon bent rechtstreeks aansprakelijk voor contracten die jou onderneming aangaat. Dit is bij een BV dus niet het geval Kenmerken die volgens de belastingdienst bij een onderneming horen zijn: meerdere opdrachtgevers, investeren, zelf reclame maken, eigen beleid 17
Flex BV versus coöperatie Flexibele BV en coöperatie schuiven naar elkaar toe. Met name op gebied van: Stemrecht los gekoppeld van winstrecht Geen kapitaalstorting meer Voordelen van de coöperatie die er nog steeds zijn: Toe- en uittreden van leden kan buiten de notaris om Winstverdeling is flexibeler: kan bijvoorbeeld ook naar rato van omzet Persoonlijk lidmaatschap Minder winstgericht imago van de coöperatie Voelt meer als gelijkwaardige samenwerking Fiscale voordelen t.a.v. BV (eenmanszaak versus BV, circa 150.000,--) 18
Het Coöperatie Concept Winst maken en verdelen
In een samenwerking moet je tijd investeren Zoeken en selecteren van partners Businessplan maken Propositie formuleren Organiseren en projecten managen Gezamenlijk verkopen Leren werken in netwerken Samenwerkingsmodel, kosten en opbrengsten Formaliseren van de samenwerking 20 Algemene Voorwaarden Fiscaal en financiën
Voor iedere partner moet er een goed evenwicht zijn Inbreng Verantwoordelijkheden Risico s Opbrengsten Zeggenschap 21
Uitgangspunt: alle waarde moet beloond worden Achterliggende gedachte Geld verdienen is een randvoorwaarde voor ondernemen, alleen of samen Tegenover elke inzet die waarde oplevert moet uiteindelijk een geldelijke beloning staan, anders stopt de inzet De verdiende omzet moet zoveel mogelijk naar ieders waardevolle inbreng verdeeld worden Gevolg Wie meer doet, mag ook meer verdienen Wie klanten binnen brengt, mag ook meer verdienen Wie een goed concept weet uit te werken, mag ook meer verdienen Wie (starters)risico neemt, mag ook meer verdienen 22
Opdrachten uitvoeren in een coöperatie
Het concept van de Ondernemerscoöperatie Leden besturen samen de coöperatie, ieder lid blijft echter zelfstandig ondernemer Projecten waarbij één of meer leden betrokken zijn lopen via de coöperatie De coöperatie bundelt de verschillende offertes en is contractpartij voor de opdrachtgever Lid Lid Lid Lid Lid Overeenkomsten met achterliggend de offerte en onderlinge werkverdeling Coöperatie Opdrachtgever Gezamenlijke offerte De winst van de coöperatie wordt onderling verdeeld 25
Naast de statuten moet je vooraf afspraken maken over het uitvoeren van opdrachten Statuten Naam en vestigingsplaats Aanname van nieuwe leden Contributie Vergaderingen en besluitvorming Winstverdeling Wijzigen statuten en opheffing Raamovereenkomst Proces van offertes opmaken en uitbrengen naar klanten Verdeling van opbrengsten, bijvoorbeeld voor acquisitie Facturatie en betalingen Verdeling van verantwoordelijkheden Intellectueel eigendom Aansprakelijkheid Vastleggen in notariële akte Onderlinge overeenkomst 26
De coöperatie heeft vijf leden waarvan één bestuurder is 27
Drie daarvan willen een opdracht binnenhalen bij een klant 28
Ze maken samen de offerte en leggen de werkverdeling vast met de coöperatie 29
De bestuurder brengt formeel de offerte uit 30
De klant geeft opdracht aan de coöperatie 31
Na uitvoering sturen de leden hun factuur aan de coöperatie, deze factureert de klant 32
Als de klant betaalt, worden de drie leden ook betaald. De overige leden staan buiten deze transactie 33
Mocht er wat mis gaan, dan spreekt de klant de coöperatie aan en deze de drie leden 34
Eerst wordt alleen degene aangesproken die de fout heeft gemaakt, tot maximaal zijn omzet in dat project 35
Mocht dat niet voldoende zijn, dan worden de andere deelnemers in het project aangesproken. 36
Als dat niet voldoende is gaat de coöperatie failliet en de leden blijven buiten schot 37
Hoe verklein je de kans op een financiele missers of eventueel faillissement? Goede onderlinge controle Algemene voorwaarden die de aansprakelijkheid beperken Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering indien zinnig en mogelijk 38
Samenwerken als groep
Een samenwerking hoeft niet alleen leuk te zijn Het gaat uiteindelijk om geld, niet alleen om de gezelligheid Samenwerken kost tijd, dus het moet ook iets opbrengen Het is logisch als je af en toe discussies hebt over inzet en beloning 40
Een samenwerking gaat vaak door verschillende fasen In een groep kun je focussen op je eigen belang of het gezamenlijk belang (ik-wij) Daarnaast kun je de nadruk leggen op overeenkomsten of verschillen Als deze twee factoren in evenwicht zijn zit je in de vitale ruimte: hier loopt de samenwerking goed en geeft deze energie Groepen cirkelen vaak in een vast patroon om deze vitale ruimte heen Model: coherentiecirkel van Eelke Wielinga 41
Essentieel voor elke samenwerking zijn vertrouwen, richting en werk! Indien de partners al een hechtere relatie hebben, is er meer vertrouwen Als er nog weinig vertrouwen is, dan is leiderschap van belang - Iemand die het voortouw neemt en de taken verdeelt - Consensus is lastiger te krijgen en kost veel tijd: daardoor kunnen partners afhaken Concrete opdrachten of de kans daarop helpen om te focussen en om theoretische exercities concreet te maken. Door samenwerken groeit het vertrouwen ook sneller. 42
Financiën en Fiscaal
De belastingdienst vindt dat de coöperatie winst moet maken Standpunt van de belastingdienst De coöperatie heeft toegevoegde waarde, o.a. in de marketing en het afdekken van aansprakelijkheid De coöperatie moet hier iets voor krijgen, anders zijn de transacties tussen de leden en de coöperaties niet marktconform Onze oplossing Leden facturen niet hun gehele omzetaandeel, maar slechts 80-90% Dit percentage blijft achter in de coöperatie, kan dienen ter dekking van kosten, maar is ook uit te keren als winst De winst wordt uitgekeerd naar rato van ieders omzet 10.000 omzet 9.000 vergoeding op basis van facturen Opdrachtgever Coöperatie Leden 44 1.000 winst
In de meeste gevallen betaal je hierdoor geen extra belasting Basisregel: over de winst van coöperatie betaal je vennootschapsbelasting Bij zelfstandig ondernemers als lid: verlengstukwinst regeling Specifieke maatregel voor coöperaties De coöperatie betaalt geen vennootschapsbelasting over winst die: 1. wordt uitgekeerd aan leden natuurlijke personen 2. is toe te schrijven aan de activiteiten van de leden 3. direct na afloop van het jaar waarin ze is gemaakt wordt uitgekeerd. De zelfstandig ondernemer betaalt over de winst wèl inkomstenbelasting Bij BV s als lid: deelnemingsvrijstelling De coöperatie betaalt vennootschapsbelasting over de winst van de BV s Een BV hoeft over winst die deze ontvangt van een andere rechtspersoon waarin hij deelneemt, niet nogmaals vennootschapsbelasting te betalen 45
BTW De coöperatie is een rechtspersoon en BTW-plichtig volgens de gewone regels De coöperatie brengt BTW in rekening aan de opdrachtgevers De betrokken leden bij een project brengen de coöperatie BTW in rekening De coöperatie brengt bij contributies BTW in rekening, voor zover deze zijn ter dekking van kosten voor de diensten die de coöperatie levert. Leveranciers brengen aan de coöperatie BTW in rekening De coöperatie factureert voor een opdracht: 2.000 10.000 De leden factureren 90% aan de coöperatie: 8.000 De coöperatie houdt over: 1.000 9.000 2.100 BTW 1.890 BTW 210 BTW Het restant BTW wordt afgedragen door de coöperatie aan de belastingdienst. Uitkeren aan leden als winst (zonder BTW) Afdragen aan belastingdienst 46
De jaarlijkse begroting Voor de lopende kosten heeft een coöperatie jaarlijks een begroting Binnen die begroting kan de bestuurder uitgaven doen De kosten kunnen worden gefinancierd uit de projecten of door de contributie Ook kan bij toetreding van nieuwe leden entreegeld geheven worden. Post Bedrag eenmalig Oprichting 895 Bedrag jaarlijks Vergaderkosten 100 70 Verzekeringen 300 Website 500 50 Marketing 300 250 Administratie 55 100 Totaal 1850 900 47
Drie tips voor commercieel succes
Gezamenlijke marketing In alle officiële stukken moet je als naam voeren:. Coöperatie U.A. In reclames hoeft dit niet, maar je kunt je wel als samenwerkingsvorm profileren. Dit geeft de gelegenheid om ook de achterliggende bedrijven te tonen 49
1. Bepaal wat jullie uniek maakt 50
2. Bundel je referenties Spark bestaat uit 25 vaste ontwerpers en creatieven met een trackrecord in innovatie. 51
3. Benut dat veel grotere relatiebestand 52
Meer informatie Boekje Samenwerkingen die werken LinkedIn groep Samenwerken in een Coöperatie 53