programma SMPE/e-cursus Stralingsbescherming en Dosimetrie deskundigheidsniveau 3 2013-2014 (versie 6, dd. 22-11-2013) 1 / 19
SMPE/e-cursus Stralingsbescherming en Dosimetrie (deskundigheidsniveau 3) locatie SMPE/e: Eindhoven, TU/e-campus, gebouw Fontys S2, vloer 3, cursuszaal 3.30 data: 7+8, 21+22 november, 12+13 december 2013 9+10, 23+24 januari, 6+7, 20+21 februari, 7, 13+14 maart, 14 april, 12 mei (examen) 2014 Deze post-master cursus is speciaal ontworpen voor klinische fysici (in opleiding) en andere academisch technologen die werkzaam zijn in de zorg. De cursus beslaat 19 dagen voor hoor- en werkcolleges, examen, practicum en rondleiding bij radiologische faciliteiten op het complex van de (TU/e). Het practicum wordt op de campus TU/e (bij de SBD) en bij de Philips Healthcare Academy in Best uitgevoerd. De colleges worden gegeven door een breed scala aan docenten die het gehele vakgebied bestrijken, afkomstig uit verschillende toepassingsgebieden in ziekenhuizen, onderzoeksinstellingen, bedrijven en ministeries. Er wordt in het bijzonder aandacht besteed aan vragen rond de stralingsveiligheid in ziekenhuizen. Deze cursus is door de betrokken ministeries erkend als opleiding tot deskundige radioactieve stoffen en toestellen op niveau 3 volgens de wettelijke richtlijnen voor erkenning van opleidingen op het gebied van stralingsbescherming. De cursus voldoet ook aan de desbetreffende opleidingseisen van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Fysica, voor registratie als Klinisch Fysicus. De cursus wordt verzorgd door SMPE/e in samenwerking met de Stralingsbeschermingsdienst (SBD-TU/e). Doel van de cursus: Aan het eind van de cursus kunnen de cursisten zelfstandig als niveau 3 deskundigen functioneren en zijn de cursisten voorbereid op hun rol als stralingsdeskundige in een ziekenhuis. Zij kunnen dan preventief (b.v. afschermingsberekeningen en prospectieve risico inventarisaties uitvoeren), actief (b.v. de bij een incident passende maatregelen nemen) en in een adviserende rol optreden (b.v. bij het nemen van beschermingsmaatregelen ten behoeve van dosis reductie in het kader van ALARA). Vooropleiding/voorkennis: deze post-master cursus staat open voor academisch (biomedisch) technologen die werkzaam zijn in de zorg. Bij een afgeronde HBO-opleiding (technisch/biomedisch) is het aan de cursus-coördinator om te beoordelen of men kan deelnemen aan deze cursus (eventueel voorafgegaan door zelfstudie). Ook bij WO-deelnemers is het raadzaam reeds over voldoende voorkennis te beschikken op het vlak van stralingsfysica (basisbegrippen atoom-en kernfysica; TU/e mastervak 8N120). Voor meer info: ir. g.i.moerdijk@tue.nl). 2 / 19
Afronding cursus: de cursus wordt afgerond met een verslag over het practicum, een scriptie over een klinisch relevant stralingsbeschermingsvraagstuk binnen het ziekenhuis of de instelling, een toets op parate kennis door middel van multiple choice en het landelijke niveau 3 theorie examen bestaande uit 4 open vragen. Let op: aan het examen op 12 mei 2014 kan pas meegedaan worden als de rest van de cursus helemaal is afgesloten, incl. goedgekeurde scriptie. Na afronding en nabespreking ontvangt de cursist een certificaat. Zie verder: examenreglement (op te vragen via office: smpee@tu.nl). Studiebelasting: naast bovengenoemde cursusdata wordt de cursist geacht extra tijd vrij te reserveren voor zelfstudie, tussentijdse opdrachten en scriptie over een casus in het eigen ziekenhuis. Cursus-leiding: ir. (stralingsdeskundige, SBD-TU/e, g.i.moerdijk@tue.nl) en dr. Martina Kunze (klinisch fysicus Radbout UMC, m.kunze-busch@rther.umcn.nl) Cursus-coördinatoren: ir. (stralingsdeskundige, SBD-TU/e, g.i.moerdijk@tue.nl) en dr.ir. Ivonne Lammerts (coördinator SMPE/e, i.m.m.lammerts@tue.nl) Office-manager: Karlijn Hillekens (smpee@tue.nl, tel. 040 247 5897) Tijdschema cursusdagen * 6 colleges à 60 min per dag, met 15 min pauze ertussen, 1h lunchpauze 9:15 10:15 College 1 10:15 10:30 Pauze 10:30 11:30 College 2 11:30 11:45 Pauze 11:45 12:45 College 3 12:45 13:45 Lunch 13:45 14:45 College 4 14:45 15:00 Pauze 15:00 16:00 College 5 16:00 16:15 Pauze 16:15 17:15 College 6 Locatie * SMPE/e-cursuszaal 3.30, vloer 3, gebouw Fontys S2 (zie afbeelding in de bijlage), TU/e-campus (op loopafstand station), Eindhoven * tenzij anders vermeld in programma!!!!! Bijlage 1: practicum Bijlage 2: route en plattegrond TU/e-campus 3 / 19
Start cursus Voorbereiding door deelnemers formulier persoonlijke gegevens deelnemer invullen verwachtingen m.b.t. de cursus eventueel bijspijkeren benodigde voorkennis (zie blz. 2) De cursus vergt een actieve deelname aan de colleges en practica, alsmede een ruime inzet voor zelfstudie, tussentijdse opdrachten en scriptie. 4 / 19
Blok 1 Thema: Stralingsfysica / WW / Dosimetrie Blok coördinator: Martina Kunze Datum: 07/08 11-2013 Dag 1 donderdag 7 november 2013 Fontys S2, 3.30 Sessie onderwerp docent 1 Kennismakingsronde & Opzet cursus Martina Kunze (Radboud UMC, TU/e-SMPE/e) 2 & 3 Stralingsfysica Markus Wendling (Radboud UMC) 4 Werkcollege stralingsfysica Markus Wendling (Radboud UMC) 5 & 6 Wisselwerking: algemeen en direct & indirect ioniserend Martina Kunze (Radboud UMC, TU/e-SMPE/e) Dag 2 vrijdag 8 november 2013 Fontys S2, 3.30 1 Werkcollege WW Martina Kunze/ 2 Fysica van dosimetrie Martina Kunze (Radboud UMC, TU/e-SMPE/e) 3 Radiation protection dosimetry: Quantities & Units (TU/e - SBD) 4 Radiation protection dosimetry: Quantities & Units 5 Dosimetrie uitwendige blootstelling 6 Werkcollege dosimetrie (TU/e - SBD) Martina Kunze/ 5 / 19
Blok 2 Thema: detectie en instrumentatie/afscherming Blok coördinator: Martina Kunze Datum: 21/22 11-2013 dag 3 donderdag 21 november 2013 Fontys S2, 3.30 1-3 Detectie en instrumentatie (incl demo apparatuur) (TU/e-SBD) 4 Afscherming en elektromagnetische straling Martina Kunze (Radboud UMC, TU/e-SMPE/e) 5 Dosimetrie en afscherming röntgenstraling Janneke Ansems (Lievensberg) 6 Afscherming radiotherapiekamer Jaap Glas dag 4 vrijdag 22 november 2013 Fontys S2, 3.30 1 Afscherming versnellers 2 Ingekapselde bronnen Martina Kunze 3 Vervoer van radioactieve stoffen 4-6 Practicum / werkcollege (TU/e SBD) Leon van Riel (TU/e SBD) Martina Kunze (Radboud UMC) Wout Moerman (RU-BSM) 6 / 19
Blok 3 Thema: practicum/werkcollege Blok coördinator: Datum: 12/13 12-2013 Locatie: gebouw Athene (*) dag 5 donderdag 12 december 2013 Athene sessie Onderwerp docent 1-3 Practicum/ werkcollege (TU/e SBD) Leon van Riel (TU/e SBD) Martina Kunze (Radboud UMC) Wout Moerman (RU-BSM) 4-6 Practicum/ werkcollege (TU/e SBD Leon van Riel (TU/e SBD) Martina Kunze (Radboud UMC) Wout Moerman (RU-BSM) dag 6 vrijdag 13 december 2013 Athene 1-3 Practicum/ werkcollege (TU/e SBD Leon van Riel (TU/e SBD) Martina Kunze (Radboud UMC) Wout Moerman (RU-BSM) 4-6 Verslag practicum (TU/e SBD Leon van Riel (TU/e SBD) Wout Moerman (RU-BSM) voor details zie Bijlage 1: Practicum (*) zie bijlage met plattegrond TU/e-campus: gebouw Athene (Ath) ten zuiden van gebouw TNO om binnen te komen eerst aanbellen! 7 / 19
Aanleveren onderwerp voor scriptie Coördinatoren: en Martina Kunze Datum: uiterlijk 31 12-2013 Aanleveren onderwerp voor scriptie over een klinisch relevant stralingsbeschermingsvraagstuk binnen het ziekenhuis of de instelling 8 / 19
Blok 4 Thema: inwendige besmetting en biologische effecten Blok coördinator: Wout Moerman Datum: 09/10 01 2014 dag 7 donderdag 9 januari 2014 Fontys S2, 3.30 1 Inwendige dosimetrie, algemeen Wout Moerman (RU-BSM) 2 Inwendige dosimetrie werkers 3 Inwendige dosimetrie, patiënt (TU/e SBD) 4&5 Werkcollege inw. dosimetrie 6 Biologie en gezondheid: Inleiding Wout Moerman (RU-BSM) dag 8 vrijdag 10 januari 2014 Fontys S2, 3.30 1 Stochastische effecten 2 weefselreacties Gerard vd Aardweg (LUMC) 3 risicomodellering 4 zwangerschap 5 low-dose 6 ongevallen Liesbeth Onderwater (stralingsarts) (TU/e-SBD) 9 / 19
Blok 5 Thema: Stralingsbescherming in het zkh (deel 1)/ werkcollege Blok coördinator: Martina Kunze Datum: 23/24 01-2014 dag 9 donderdag 23 januari 2014 Fontys S2, 3.30 1 Persoonsdosimetrie Frans vd Put (Philips) 2&3 Stralingsbescherming patiënt bij Nucleaire Geneeskunde Jorn v. Dalen (Isala) 4 Loodschorten bij medische röntgentoepassingen 5 Grootheden patiëntdosimetrie/radiologie/ct Frank de Lange (Radboud UMC) 6 Uitloop / discussie onderwerpen dag 10 vrijdag 24 januari 2014 Fontys S2, 3.30 1&2 Stralingsbescherming patiënt bij Radiotherapie Wim Dries (CZ Eindhoven) 3 Stralingsbescherming patiënt bij Radiologie 4 Stralingsbescherming patiënt bij Radiologie Willy Hummel (Leeuwarden) Willy Hummel (Leeuwarden) 5-6 Werkcollege / Martina Kunze 10 / 19
Blok 6 Thema: risico-inventarisatie en risicomanagement framework RP en introductie vergunningsverlening Blok coördinator: Wout Moerman Datum: 06/07-02 - 2014 dag 11 donderdag 6 februari 2014 Fontys S2, 3.30 sessie onderwerp: : risico-inventarisatie en risicomanagement docent 1 Risk management introductie 2 Leidraad risicoanalyse (HARAS / NCS) 3 Beheersing stralingsrisico s laboratoria 4 & 5 risicoanalytische modellen (NVKF) 6 casus Risico-Inventarisatie Walter Zwaard Marcel Wiegman (RU-BSM) Kees Visscher (RTI, Leeuwarden) dag 12 vrijdag 7 februari 2014 Fontys S2, 3.30 sessie onderwerp: framework RP en introductie vergunningsverlening docent 1&2 Framework for radiological protection Wout Moerman (RU-BSM) 3 Het systeem van vergunningen en meldingen 4 Milieu analyse in kader van vergunnningsaanvraag (MR-AGIS, DOVIS) 5&6 Werkcollege wetgeving en vergunningsverlening Wout Moerman (RU-BSM) / Gilles Moerdijk 11 / 19
blok 7 Thema: stralingsbescherming in het ziekenhuis (deel 2)/ werkcollege en rondleiding Blok coördinator: Datum: 20/21 02-2014 dag 13 donderdag 20 februari 2014 Fontys S2, 3.30 1 Stralingsbescherming patiënt, introductie diagnostische referentie niveaus 2 Specifieke implementatie DRN s in NL, rol Klinisch Fysicus bij stralingsbescherming patiënt, laatste ontwikkeling CT Koos Geleijns (LUMC) 3 Werkcollege stralingsbescherming 4 & 5 Uitwerking casussen 6 Presentatie casussen en discussie Koos Geleijns (LUMC) dag 14 vrijdag 21 februari 2014 Fontys S2, 3.30 Martina Kunze 1&2 werkcollege Leon van Riel 3 Introductie rondleiding 4 rondleiding GEHC Radiofarmaca Apotheek locatie: gebouw Athene 5&6 rondleiding GEHC Cygne-centre, TU/e Cyclotron locatie: gebouw Cyclotron 12 / 19
Blok 3a Thema: Röntgen practicum in Best Blok coördinator: Datum: 07-03 2014 dag 15 vrijdag 7 maart 2014 locatie PHA, Best (*) sessie onderwerp Docent Ton Dahmen (Philips) 1-3 Practicum Röntgen Martina Kunze (Radboud UMC, TU/e) (TU/e - SBD) 4 Practicum Röntgen Ton Dahmen (Philips) Martina Kunze (Radboud UMC, TU/e) (TU/e - SBD) 5-6 Uitwerking en presentatie * Locatie: Philips Healthcare Academy / Professor Holst Centrum, Gagel 1 te 5684 Best (vlakbij Eindhoven). Dit is het opleidingsinstituut van Philips Healthcare Nederland. 13 / 19
Blok 8 Thema: Ioniserende straling in het dagelijks leven Kernenergiewet en de overheid Blok coördinator: Datum: 13/14 03-2014 dag 16 donderdag 13 maart 2014 Fontys S2, 3.30 sessie onderwerp: ioniserende straling in het dagelijks leven Docent 1 Stralingsbelasting in Nederland Harry Slaper (RIVM) 2 Stralingsonderzoek RIVM t.b.v. de overheid 3 NPK /ongevallen (Tsjernobyl / Japan) Biologie en gezondheid: risicoperceptie 4 (-5) Fred Woudenberg (GGD) 5 (5-)6 oefeningen dag 17 vrijdag 14 maart 2014 Fontys S2, 3.30 [ook voor nascholing Klinisch Fysici] sessie onderwerp: Kernenergiewet en de overheid (Historisch en Europees perspectief, update BS, Inspectie, centraal loket, registratie etc.) docent 1 Stralingswetgeving BSS/BS Carel Thijssen (SZW) 2/3 Beleid(-sontwikkeling) en Inspectie Ton Vermeulen (EZ) Miriam Tijsmans (EZ) 4&5 AgentschapNL 6 casus verzamelvergunning Yuri Franken (AgentschapNL) Yuri Franken / Gilles Moerdijk 14 / 19
Inleveren scriptie Coördinatoren: en Martina Kunze Datum: uiterlijk 17 03-2014 De scriptie dient uiterlijk 17 maart te zijn ingeleverd. Let op: aan het examen op 12 mei 2014 kan pas meegedaan worden als de rest van de cursus helemaal is afgesloten, incl. goedgekeurde scriptie. Blok 9 Thema: bespreking scripties Blok coördinator: Martina Kunze, Datum: 14 04 2014 dag 18 maandag 14 april 2014 Fontys S2, 3.30 1-3 Presentaties scripties door deelnemers Martina Kunze (UMCN, TU/e) (TU/e SBD) Leon van Riel (TU/e SBD) 4-6 Bespreking scripties Martina Kunze (UMCN, TU/e) (TU/e SBDF) Leon van Riel (TU/e SBD) 15 / 19
Afsluiting cursus Examen * coördinatoren: en Martina Kunze Datum: 12 05-2014 dag 19 maandag 12 mei 2014 Fontys S2, 3.30 1-3 Examen (instituutsgebonden deel) Martina Kunze 4-6 Examen (landelijk deel) Martina Kunze * Let op: aan het examen op 12 mei 2014 kan pas meegedaan worden als de rest van de cursus helemaal is afgesloten, incl. goedgekeurde scriptie. 16 / 19
Bijlage 1: practicum (blok 3: 12-13 december 2013) Practicum 1: Practicum 2: Practicum 3: Werkcollege: Stralingsdosimetrie en ingekapselde bronnen Open radioactieve stoffen en vervoer Gammaspectrometrie vraagstukken boek Bos dag practicum 1 practicum 2 practicum 3 Tentamenopgaven oefenen WM LR GM MK 2013-11-22 13:45 17:15 2013-12-12 09:15 12:45 2013-12-12 13:45 17:15 2013-12-13 09:15 12:45 2013-12-13 13:45 17:15 groep 1 groep 2 groep 3 groep 4 groep 2 groep 3 groep 4 groep 1 groep 3 groep 4 groep 1 groep 2 groep 4 groep 1 groep 2 groep 3 uitwerken verslag 17 / 19
Bijlage 2: plattegrond en route TU/e-campus, Eindhoven gebouw Fontys S2 Athene Cyclotron 18 / 19
19 / 19