Sportcafé Ommen - Hardenberg

Sportcafé Ommen - Hardenberg Wat wordt onze winnende tactiek? 12 april 2017 Theater de Voorveghter, Hardenberg

Programma 19:30 - De aftrap I Aanvoerder Ko Scheele neemt de tactiek door 20:00 - De eerste helft I Dr. Jan-Willem van der Roest (Mulier Instituut) Uitdagingen voor sportverenigingen in een veranderende maatschappij 20:30 - De voorzetten I Geef uw mening over de toekomst van de sport 21:00 - Theepauze 21:20 - De tweede helft I Drs. Eralt Boers (Kennispraktijk) De nieuwe vrijwilliger in de sport 21:45 - De uitslag I Reacties en nabeschouwing analytici 22:15 - Wedstrijdanalyse I Aanvoerder Douwe Prinsse kijkt terug en blikt vooruit 22:30 - De derde helft

De aftrap Aanvoerder Ko Scheele neemt de tactiek door

Sport in Ommen en Hardenberg facts and figures

Accommodaties 65 15% 85%

90000 80000 70000 60000 50000 40000 30000 20000 10000 0 Tarieven Gemeentelijke inkomsten uit verenigingssport Ommen zwembaden binnensport buitensport 250000 200000 150000 100000 50000 0 Hardenberg zwembaden binnensport buitensport 150.000 400.000

Tarieven Laagdrempeligheid

Tarieven Laagdrempeligheid Atletiek Handbal Hockey Tennis Voetbal Volleybal V. J. V. J. V. J. V. J. V. J. V. J. IJsselland 181 142 236 184 287 229 128 76 185 127 256 185 Nederland 172 144 243 185 281 255 139 78 196 149 225 174

Subsidies Ommen 12000 10000 8000 6000 4000 evenementen projecten, kadervorming 2000 0

Subsidies Hardenberg

Aanvragen Jeugdsportfonds Hardenberg Ommen

Bron: Sportservice Overijssel Vitaliteitsindex Verenigingen 2015

Maatschappelijke betrokkenheid Verenigingen Werkelijk en Intentie

Jeugdsportmonitor 2016 (4 t/m 17 jaar) % Ommen Hardenberg 2016 2014 2016 2014 Lidmaatschap vereniging 69 71 72 74 Nationale Norm Gezond Bewegen 9 13 9 10 Fruitnorm (2 stuks p.d.) 20 21 17 16 -Elke dag Groente -200 gram Dagelijks suiker-houdende drank 30 5 27 3 57 61 62 65 Elke dag water 50 43 45 31 Overgewicht 7 10 11 11

De eerste helft Uitdagingen voor sportverenigingen in een veranderende maatschappij

Veranderende verenigingen Sportcafé Ommen & Hardenberg 12 april 2017 Jan-Willem van der Roest

Jan-Willem van der Roest Onderzoeker Voorzitter

Inhoud Het einde van de sportvereniging? Maatschappelijke ontwikkelingen Wat betekent dit voor bestuurders?

Verenigingen Markt Overheid

Verenigingen vermaatschappelijking Overheid Markt

Verenigingen de vereniging als uitvoerder van publieke taken? vermaatschappelijking Overheid Markt

Exploitatie en beheer Bezuinigingen?

Top 10 meest genoemde thema s in gemeentelijk sportbeleid (in procenten, N=34) 1. Gezondheidsbevordering 59 2. Sociale cohesie 41 3. Sportparticipatie onder specifieke doelgroepen 38 4. BOS-impuls 32 5. Leefbaarheid in wijken 26 6. Sociale integratie van bevolkingsgroepen 24 7. Maatschappelijke functie (algemeen) 21 8. Maatschappelijke participatie van burgers 15 9. City Marketing 9 10. Kinderopvang 9

Oriëntaties verenigingsbestuurders Waar zet het bestuur zich het komende jaar met name voor in? % verenigingen (n=493) Ledenbehoud en/of ledenwerving 67 Behoud en/of werving vrijwilligers 37 Financiën 22 Sfeer en cultuur van de vereniging 21 Realiseren topsportambities 3 Sporttechnische zaken 2 Specifieke doelgroepen 2 Samenwerking met niet-sport organisaties (wijkinstellingen, zorginstellingen, etc.) 2 Samenwerking onderwijs (6%), Samenwerking andere sportverenigingen (8%). Opzetten aanvullende diensten (kinderopvang, etc.) 1 Bron: Mulier Instituut & NOC*NSF, Sport Aanbieders Monitor 2012

Individualisering Concurrentie Verenigingen X Vermarkting = Einde Verenigingen Consumentisme

Verenigingen X Maatschappelijke ontwikkelingen = Einde Verenigingen Verenigingen X Maatschappelijke ontwikkelingen = Moderne verenigingen

Individualisering? Ledenontwikkeling 1990-2015 Sport Toename aantal leden Golf 333.551 Voetbal 236.922 Hippische sport 150.064 Hockey 123.276 Wandelen 82.215

Individualisering Verenigingen Vereniging anno 1967 Vereniging anno 2017

Individualisering Vereniging anno 1967 Vereniging anno 2017

Individualisering 1967 2017 Individualisering individualisme!

In de sport hebben we te lang de behoefte aan flexibiliteit verward met een behoefte aan dienstverlening Van der Roest, 2015

Maar waarom dan WEL verandering? Flexibilisering van het dagelijks leven Vergrijzing

Maar waarom dan WEL verandering? Vanzelfsprekende keuzes onder druk Andere vormen van communicatie Verenigingen Meer éénpersoonshuishoudens

Maar waarom dan WEL verandering? Verenigingen Om te kunnen blijven VERENIGEN, is aanpassing gewenst!

Strategisch beleid: Behoud sociale functie! - Gericht op topsport - Gericht op breedtesport - Behoud van tradities - Gericht op sociale functie - Openheid voor nieuwe ontwikkelingen - Gericht op externe medewerking - Professionals aanstellen

Verwelkom nieuwe leden

De bestuurder

Moderne verenigingen In ons onderzoek - Fitness - Fysiotherapie - Sportwinkel - Huiswerk begeleiding - Kantoorfaciliteiten - Vergaderfaciliteiten - Kinderdagverblijf /BSO - Activiteiten voor niet-leden - Introductie nieuwe sporten spelactiviteiten - Flexibilisering van lidmaatschapsvormen Bron: Mulier Instituut /

Moderne verenigingen In ons onderzoek 0 10 Bron: Mulier Instituut / verenigingspanel

Traditionele Clubs Moderne Clubs 11% 24% 53% 68% 0% 15% 13 jaar 5,3 jaar Bron: Mulier Instituut / verenigingspanel

De binnenwereld en de buitenwereld van sportverenigingen De keuze om modern te worden, ligt altijd bij de club zelf! Voor iedere club betekent modern iets anders. Moet passen bij het DNA van de club! Laat altijd ruimte voor clubs die niet modern zijn. Ook zij kunnen hun waarde hebben. Kijk ook kritisch naar uw eigen bestuur en uw eigen rol!

Houd uzelf de spiegel eens voor!

Modern besturen

Verenigingen Markt Overheid

Hartelijk dank dank voor Voor uw aandacht! mulier instituut Herculesplein 269 3584 AA Utrecht t (030) 721 02 20 i www.mulierinstituut.nl Jan-Willem van der Roest j.vanderroest@mulierinstituut.nl @jwvdroest Voor meer informatie zie www.mulierinstituut.nl

De voorzetten Geef uw mening over de toekomst van de sport

Maatschappelijk actieve sportverenigingen

Voor het voortbestaan van sportverenigingen is het noodzakelijk om extern maatschappelijk actief te zijn.

De gemeente moet alleen sportverenigingen ondersteunen die extern maatschappelijk actief zijn.

De gemeente overvraagt sportverenigingen als maatschappelijke actieve organisatie met extra taken.

De rol van de gemeente

Goede faciliteiten zijn belangrijk. Steeds meer mensen sporten in de openbare ruimte. De gemeente moet meer investeren in het creëren van beweegvriendelijke buitenruimte.

Sportbudget moet ook kunnen worden ingezet om een beweegvriendelijke buitenruimte te kunnen ontwikkelen.

Aangezien sportverenigingen het derde opvoedingsmilieu vormen is pedagogisch geschoold kader een noodzaak.

Voor het behalen van maatschappelijke doelen is de samenwerking tussen de sociale wijkteams ( Samen Doen ) en de Actief betrokken vereniging een absolute meerwaarde.

Sportverenigingen en beleid

De gemeente mag zich niet bemoeien met het beleid van de vereniging.

Alle leden en ouders van leden moeten verplicht vrijwilligerswerk doen om de vereniging in stand te houden.

Sportverenigingen zullen in de toekomst te maken krijgen met een vrijwilligerstekort.

Sportverenigingen moeten geholpen worden om jonge vrijwilligers aan zich te binden.

Verenigingen moeten meer gebruik kunnen maken van professionele ondersteuning bijvoorbeeld door een combinatiefunctionaris.

Het stimuleren van een gezonde leefstijl onder haar leden is een taak van de sportverenigingen.

Sport- en beweegaanbieders

Voor het verlenen van subsidie moet geen onderscheid worden gemaakt tussen aanbieders zoals sportverenigingen, commerciële aanbieders of andere organisaties. Wie een goed idee heeft om mensen te stimuleren tot een gezonde leefstijl, verdient subsidie.

Tarieven

Het is rechtvaardig dat de gemeente voor dure voorzieningen als sportaccommodaties een extra bijdrage van gebruikers vraagt voor bijvoorbeeld vervanging/renovatie van (kunstgras)velden of het vervangen van sportvloeren.

Er moet een extra sportbelasting komen van 7,50 per inwoner per jaar zodat mensen en verenigingen gratis gebruik kunnen maken van gemeentelijke sportaccommodaties.

Een tariefstelsel moet rekening houden met het verschil in het aantal deelnemers per tak van sport.

Subsidies

Om in aanmerking te komen voor subsidie moet een sportvereniging zich inspannen voor bevordering van de gezondheid van de leden.

Een jeugdsportsubsidie is niet nodig.

Sportverenigingen hebben meer baat bij professionele verenigingsondersteuning (bijvoorbeeld op het gebied van sponsorwerving, financieel/administratief, kader) dan aan (extra) geld of subsidie.

Kosten voor het stimuleren van ouderensport moeten uit zorgbudgetten betaald kunnen worden.

Theepauze

De tweede helft De nieuwe vrijwilliger in de sport

Ik neem jullie mee in het volgende Wie ben ik? Waarom dit onderzoek? Wat levert het onderzoek op? Enkele suggesties tot slot

Wie ben ik? Eralt Boers 37 jaar Zelfstandig ondernemer Vader van 2 kinderen (2,5 en 5 jaar) Crossfit, wielrennen, 35+ voetbal De nieuwe vrijwilliger?

Waarom dit onderzoek? Vrijwilligers onmisbaar in de sport Onderwerp staat sinds jaar en dag op de agenda Maatschappelijke ontwikkelingen Demografische ontwikkelingen Landelijke cijfers en ontwikkelingen, maar speelt het hier ook?

Wat levert het onderzoek op?

Eerst wat feiten en cijfers Meer dan 50% van de volwassenen in Nederland doet minstens één keer per jaar vrijwilligerswerk Meeste vrijwilligers in Friesland, Overijssel en Utrecht (55-58%) Sportvereniging (15,3%), school (11.4%), verpleging of verzorging (8.9%) Aantal vrijwilligers in de sport redelijk stabiel, ook in de toekomst

Bron: Verenigingsmonitor 2016, Mulier Instituut

Wat zien we in andere sectoren? Zorg Welzijn Sport Verhouding vrijwilligers - professionals 50 : 50 90 : 10 95 : 5 Gemiddelde leeftijd 55 54 43 % vrouwen 81 63 35 % langer dan 5 jaar verbonden 74 43 62 Verenigingen & organisaties dat en tekort ervaart 58 47 46 % organisaties met een plan voor werving 44 48 26

Waarom doen mensen eigenlijk vrijwilligerswerk? 1. Uit idealisme, omdat ze vinden dat het hoort. 2. Omdat ze er plezier aan beleven, of het uitdagend vinden. 3. Omdat het ze iets oplevert, bijvoorbeeld kennis, nieuwe contacten, ervaring voor op hun CV, etc.

Wat voor type vrijwilligers levert dat op? (1) 1. Gebonden vrijwilligers: - Loyaal - Zetten zich intensief in voor langere tijd - Voelen zich erg betrokken - Zijn onmisbaar - Gemiddelde leeftijd vaak iets hoger

Wat voor type vrijwilligers levert dat op? (2) 2. Geboeide vrijwilligers: - Willen flexibel worden ingezet (wanneer het mij uitkomt) - Willen taken doen die ze leuk vinden om te doen - Willen kleine klussen die weinig tijd vragen - Gemiddelde leeftijd vaak iets lager

Wat voor type vrijwilligers levert dat op? (3) 3. Geleide vrijwilligers: - Het doen van vrijwilligerswerk is niet echt een keuze - Arbeidsre-integratie - Kwetsbare doelgroepen die sociale vaardigheden opdoen - Vaak in samenwerking met andere organisaties (doorverwijzen)

Wat zien we in Ommen en Hardenberg? (1) Het merendeel ziet een veranderde vrijwilliger, gelijk aan de veranderende maatschappij Mensen willen wel wat doen, maar het is niet meer zo vanzelfsprekend In kleinere kernen iets meer gebonden vrijwilligers, in grotere dorpen iets meer geboeide vrijwilligers

Wat zien we in Ommen en Hardenberg? (2) Relatief veel oudere vrijwilligers (gebonden) Verenigingen ervaren nog geen tekort, maar moeten er veel harder voor werken dan vroeger Onder andere onder invloed van een veranderend verenigingsleven ( de kantine is tegenwoordig alleen nog maar op donderdagavond open )

Wat zien we in Ommen en Hardenberg? (3) Verenigingen zijn actief op zoek naar jongere vrijwilligers (afspiegeling vereniging en toekomstgericht) Vooral knelpunten bij lagere teams voor begeleiding en training Vooral behoefte aan ondersteuning op maat Verenigingen staan open voor geleide vrijwilligers

Enkele suggesties tot slot Het behouden van gebonden vrijwilligers: - Geef ze aandacht en waardering - Laat ze de dingen doen waar ze goed in zijn - Beschermen en afremmen is belangrijk i.v.m. overbelasting

Enkele suggesties tot slot Het behouden van geboeide vrijwilligers: - Blijven prikkelen en verleiden (veel tijd in steken) - Zet ze in op kortdurende of eenmalige klussen - Denken in klussen i.p.v. functies - Knip bijvoorbeeld één functie op in meerdere klussen

Enkele suggesties tot slot Algemeen: - Denk vooruit en houd rekening met vergrijzing, minder gebonden vrijwilligers en meer geboeide vrijwilligers - Leren van elkaar (zorg, welzijn, sport) = opdracht voor de gemeente - Kijk welke methoden voor werving en behoud bestaan

Dank u wel!

De uitslag Reacties en nabeschouwing analytici

Wedstrijdanalyse Aanvoerder Douwe Prinsse kijkt terug en blikt vooruit

Wedstrijdanalyse Blijven we met de huidige tactiek scoren? Of moeten: de doelen breder? de speelvelden groter? de lijnen korter? de spelregels ruimer? de latten hoger?

Wij vragen uw medewerking en nodigen u uit

De derde helft