Jaarrekeninglezen Balans per 31-12-2011 DEBET (LINKS) CREDIT (RECHTS) BEZITTINGEN EIGEN VERMOGEN EN VREEMD VERMOGEN Wat hebben we? Hoe zijn we eraan gekomen? ACTIVA PASSIVA TOTAAL TOTAAL 2 1
Balans per 31-12-2011 VASTE ACTIVA EIGEN VERMOGEN Voorbeelden: Voorbeelden: * grond * kapitaal * gebouwen * reserves * machines * winst VLOTTENDE ACTIVA VREEMD VERMOGEN Voorbeelden: * LANG * voorraden Voorbeelden: * debiteuren * voorzieningen * kas / bank * obligatielening * KORT Voorbeelden: * crediteuren * rekening courant * bank TOTAAL TOTAAL 3 Momentopname Balans Kan op elke gewenste datum worden opgemaakt Eigen vermogen is sluitpost (saldo van bezittingen en vreemd vermogen) Toe- of afname in het eigen vermogen is het gevolg van? 4 2
Mutaties eigen vermogen Winst Inbreng / storting Onttrekking / dividend Soms: rechtstreekse mutaties (bijvoorbeeld herwaardering) 5 Vermogensvergelijking Begin eigen vermogen Mutaties: - Resultaat + of -/- - Stortingen + - Onttrekkingen -/- --------------------------------------- Eind eigen vermogen 6 3
Balans per 31 december 2010 Vaste activa: Eigen vermogen 70 * grond en gebouwen 100 Vlottende activa Vreemd vermogen * voorraden 20* crediteuren 30 * debiteuren 30* banklening 70 * kas / bank 20 170 170 Balans per 31 december 2011 Vaste activa: Eigen vermogen 100 * grond en gebouwen 90 Vlottende activa Vreemd vermogen * voorraden 15* crediteuren 30 * debiteuren 25* banklening 40 * kas / bank 40 170 170 7 Hoe hoog is de winst? Uitwerking Begin eigen vermogen 70 Mutaties: * resultaat? * stortingen 20 * onttrekkingen 10 Eind eigen vermogen 100 Resultaat = 20 8 4
Winst- en verliesrekening 2011 Hoe is het resultaat opgebouwd? OPBRENGSTEN 200 KOSTEN 180 RESULTAAT 20 9 Winst- en verliesrekening De knikkers Geeft aan wat er gedurende een periode (tussen twee opeenvolgende balansdata) nu eigenlijk verdiend is. 10 5
Winst- en verliesrekening Geeft aan wat het resultaat was gedurende de periode Waardoor de onderneming rijker of armer is geworden Is een specificatie van de mutatie in het eigen vermogen een soort hulprekening 11 Wat is de winst? Ontvangsten -/- uitgaven of Opbrengsten -/- kosten 12 6
Ontvangsten - Opbrengsten Ontvangsten zijn niet gelijk aan opbrengsten. Voorbeelden: Lening van een bank Storting van kapitaal Betaling door een debiteur Opbrengsten zijn niet gelijk aan ontvangsten. Voorbeeld: Verkoop op rekening 13 Ontvangsten - Opbrengsten 2007 2008 Prestatie 30 Ontvangst 30 Vraag: wanneer winst: 2007 of 2008? 14 7
Uitgaven - Kosten Uitgaven zijn niet gelijk aan kosten Voorbeelden: Terugbetaling banklening Dividendbetaling Betaling van een crediteur Kosten zijn niet gelijk aan uitgaven Voorbeelden: Afschrijvingen Vorming voorzieningen 15 Activeren kosten nemen Stel: een bedrijf heeft in een bepaald jaar 200.000 uitgegeven in verband met ontwikkelingskosten van een product. bij niet-activeren Eigen vermogen * Onverdeelde winst 200.000 Bank 200.000 bij activeren 200.000 200.000 Ontwikkelingskosten 200.000Eigen vermogen * onverdeelde winst 0 Bank 200.000 0 0 LET OP GEVOLGEN VOOR DE WINST! 16 8
Afschrijven 2007 2008 2009 Aanschaf computer 60 Gebruik computer x x x Kosten? 17 Vormen voorziening 2007 2008 2009 Verkoop machine 60 Garantie machines x x x Verwachte uitgave garantie 5 5 5 Winst 2007? 18 9
Overlopende posten Vooruitbetaalde bedragen Nog te betalen bedragen Vooruit ontvangen bedragen Nog te ontvangen bedragen 19 Vooruitbetaalde bedragen 2007 2008 1-jul 30-jun Betaling premie op 1 juli 2007 voor de periode 1 juli 2007 t/m 30 juni 2008 Verwerking op balans per 31 december 2007? 20 10
Uitgangspunten: Koelkastcasus Nieuwe besloten vennootschap Eén aandeelhouder X Eén werknemer X Handel in koelkasten Alle betalingen per bank, tenzij anders aangegeven Geen BTW Geen vennootschapsbelasting 21 Gebeurtenis 1 X richt op 1 januari 2007 een besloten vennootschap op; aandelenkapitaal ad 18.000 wordt op de bank gestort. Bank 18.000 Eigen vermogen * Aandelenkapitaal 18.000 18.000 18.000 Mutatie resultatenrekening in scontrovorm Kosten --Opbrengsten -- Winst -- 0 0 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Opbrengsten -- Kosten -- Resultaat -- 22 11
Gebeurtenis 2 De bank verstrekt een langlopende lening van 150.000. Langlopende lening 150.000 Bank 150.000 150.000 150.000 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Cumulatieve balans Eigen vermogen: * aandelenkapitaal 18.000 Bank 168.000Langlopende lening 150.000 168.000 168.000 23 Gebeurtenis 3 X koopt op 1 februari 2007 een bedrijfsauto voor 30.000. Auto 30.000 Bank 30.000 0 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Cumulatieve balans Eigen vermogen: Auto 30.000* aandelenkapitaal 18.000 Bank 138.000Langlopende lening 150.000 168.000 168.000 24 12
Gebeurtenis 4 Inkoop 20 koelkasten à 2.000 = 40.000. Voorraad 40.000 Bank 40.000 0 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Cumulatieve balans Auto 30.000Eigen vermogen: Voorraad 40.000* aandelenkapitaal 18.000 Bank 98.000Langlopende lening 150.000 168.000 168.000 25 Gebeurtenis 5 Verkoop 10 koelkasten à 5.000. Opbrengst 50.000. Eigen vermogen: Voorraad 20.000* onverdeelde winst 30.000 Bank 50.000 30.000 30.000 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Omzet 50.000 Kostprijs van de omzet 20.000 Resultaat 30.000 Cumulatieve balans Auto 30.000Eigen vermogen: Voorraad 20.000* aandelenkapitaal 18.000 Bank 148.000* onverdeelde winst 30.000 Langlopende lening 150.000 198.000 198.000 26 13
Gebeurtenis 6 X ontvangt een jaarsalaris van 40.000; van sociale lasten is geabstraheerd. Eigen vermogen: * onverdeelde winst 40.000 Bank 40.000 40.000 40.000 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Salariskosten 40.000 Resultaat 40.000 Cumulatieve balans Auto 30.000Eigen vermogen: Voorraad 20.000* aandelenkapitaal 18.000 Bank 108.000* onverdeelde winst -10.000 Langlopende lening 150.000 158.000 158.000 27 Gebeurtenis 7 Van de langlopende lening wordt op 13 december 10.000 afgelost. Langlopende lening 10.000 Bank 10.000 10.000 10.000 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Cumulatieve balans Auto 30.000Eigen vermogen: Voorraad 20.000* aandelenkapitaal 18.000 Bank 98.000* onverdeelde winst -10.000 Langlopende lening 140.000 148.000 148.000 28 14
Gebeurtenis 8 Per 31 december 2007 wordt op de auto 33 1/3% afgeschreven. Eigen vermogen: * onverdeelde winst 10.000 Auto 10.000 10.000 10.000 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Afschrijvingskosten 10.000 Resultaat 10.000 Cumulatieve balans Auto 20.000Eigen vermogen: Voorraad 20.000* aandelenkapitaal 18.000 Bank 98.000* onverdeelde winst -20.000 Langlopende lening 140.000 138.000 138.000 29 Gebeurtenis 9 De huur voor jaar 1 en 2 wordt betaald ( 80.000) Eigen vermogen: Vooruitbetaalde bedragen 40.000* onverdeelde winst 40.000 Bank 80.000 40.000 40.000 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Huurkosten 40.000 Resultaat 40.000 Cumulatieve balans Auto 20.000Eigen vermogen: Voorraad 20.000* aandelenkapitaal 18.000 Vooruitbetaalde bedragen 40.000* onverdeelde winst -60.000 Bank 18.000Langlopende lening 140.000 98.000 98.000 30 15
Gebeurtenis 10 Betaling rente op lening 8% van 150.000 = 12.000. Eigen vermogen: * onverdeelde winst 12.000 Bank 12.000 12.000 12.000 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Rentekosten 12.000 Resultaat 12.000 Cumulatieve balans Auto 20.000Eigen vermogen: Voorraad 20.000* aandelenkapitaal 18.000 Vooruitbetaalde bedragen 40.000* onverdeelde winst -72.000 Bank 6.000Langlopende lening 140.000 86.000 86.000 31 Gebeurtenis 11 X heeft namens de B.V. adviezen uitgebracht aan N.V. Y en factureert hiervoor 10.000. Eigen vermogen: * onverdeelde winst 10.000 Debiteuren 10.000 10.000 10.000 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Diverse opbrengsten 10.000 Resultaat 10.000 Cumulatieve balans Auto 20.000Eigen vermogen: Voorraad 20.000* aandelenkapitaal 18.000 Debiteuren 10.000 Vooruitbetaalde bedragen 40.000* onverdeelde winst -62.000 Bank 6.000Langlopende lening 140.000 96.000 96.000 32 16
Gebeurtenis 12 Het reclamebureau van de B.V. stuurt een rekening van 5.000 voor verrichte diensten. Eigen vermogen: * onverdeelde winst 5.000 * crediteuren 5.000 0 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Reclamekosten 5.000 Resultaat 5.000 Cumulatieve balans Auto 20.000Eigen vermogen: Voorraad 20.000* aandelenkapitaal 18.000 Debiteuren 10.000* onverdeelde winst -67.000 Vooruitbetaalde bedragen 40.000Langlopende lening 140.000 Bank 6.000Crediteuren 5.000 96.000 96.000 33 Gebeurtenis 13 N.V. Y betaald de nota van 10.000 vermeld bij gebeurtenis 11. Debiteuren 10.000 Bank 10.000 0 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Cumulatieve balans Auto 20.000Eigen vermogen: Voorraad 20.000* aandelenkapitaal 18.000 Debiteuren 0* onverdeelde winst -67.000 Vooruitbetaalde bedragen 40.000Langlopende lening 140.000 Bank 16.000Crediteuren 5.000 96.000 96.000 34 17
Gebeurtenis 14 Betaling notaris- en advieskosten i.v.m. oprichting B.V. 10.000. Eigen vermogen: * onverdeelde winst 10.000 Bank 10.000 10.000 10.000 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Diverse kosten 10.000 Resultaat 10.000 Cumulatieve balans Auto 20.000Eigen vermogen: Voorraad 20.000* aandelenkapitaal 18.000 Debiteuren 0* onverdeelde winst -77.000 Vooruitbetaalde bedragen 40.000Langlopende lening 140.000 Bank 6.000Crediteuren 5.000 86.000 86.000 35 Gebeurtenis 15 De ondernemer schat in dat hij in de toekomst een bedrag van 2.000 aan garantieverplichtingen moet uitgeven. Eigen vermogen: * onverdeelde winst 2.000 Voorzieningen 2.000 0 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Kosten voorzieningen 2.000 Resultaat 2.000 36 18
Cumulatieve balans Vaste Activa Eigen vermogen Auto 20.000* aandelenkapitaal 18.000 * onverdeelde winst -79.000 Vlottende activa Voorraad 20.000Voorzieningen 2.000 Vooruitbetaalde bedragen 40.000Langlopende lening 140.000 Bank 6.000Kortlopende schulden: Crediteuren 5.000 86.000 86.000 Resultatenrekening in staffelvorm Omzet 50.000 Diverse opbrengsten 10.000 Kostprijs omzet 20.000 Salariskosten 40.000 Afschrijvingskosten 10.000 Diverse kosten 10.000 Reclamekosten 5.000 Huurkosten 40.000 Rentekosten 12.000 Garantiekosten 2.000-79.000 37 BALANS - per 31-12-2011 VASTE ACTIVA EIGEN VERMOGEN * Immaterieel * Kapitaal * Materieel * Agio * Financieel * Herwaarderingsreserve * Wettelijke reserves * Overige reserves VLOTTENDE ACTIVA * Onverdeelde winst * Voorraden * Vorderingen VOORZIENINGEN * Effecten LANGLOPENDE SCHULDEN * Liquide middelen KORTLOPENDE SCHULDEN TOTAAL TOTAAL 38 19
Vaste activa Dienen in principe te worden geactiveerd en te worden afgeschreven over de gebruiksduur, tot aan de geschatte restwaarde. Herwaardering, tegen actuele waarde: Vervangingswaarde Bedrijfswaarde Marktwaarde Opbrengstwaarde is toegestaan (art. 2: 384 lid 1) 39 Herwaardering Stel: pand heeft een historische kostprijs min afschrijvingen van 250.000. De actuele (vervangings)waarde bedraagt 350.000. BALANS VOOR HERWAARDERING (historische kostprijs) Eigen vermogen Pand 250.000* Kapitaal 100.000 Schulden 150.000 250.000 250.000 BALANS VOOR HERWAARDERING (actuele[vervangings]waarde) Eigen vermogen Pand 350.000* Kapitaal 100.000 * Herwaarderingsreserve 100.000 Schulden 150.000 350.000 350.000 N.B.: geabstraheerd van belastingen. 40 20
Latente belastingen (art. 2: 374 lid 1 sub a) Stel: pand heeft een historische kostprijs min afschrijvingen van 250.000. De actuele (vervangings)waarde bedraagt 350.000. Latente belastingen 25%. BALANS VOOR HERWAARDERING (historische kostprijs) Eigen vermogen Pand 250.000* Kapitaal 100.000 Schulden 150.000 250.000 250.000 BALANS VOOR HERWAARDERING (actuele[vervangings]waarde) Eigen vermogen Pand 350.000* Kapitaal 100.000 * Herwaarderingsreserve 75.000 Voorziening latente bel. 25.000 Schulden 150.000 350.000 350.000 41 Goodwill (art. 2: 365 lid sub d BW) Meerprijs betaald voor een onderneming boven de aanwijsbare waarde (activa -/- voorzieningen en schulden) Diverse verwerkingsmogelijkheden volgens de wet toegestaan Richtlijnen voor de jaarrekening geven aanbevelingen voor verwerking 42 21
Financiële vast activa (art. 2: 367 BW) Deelneming (2:24c BW): Kapitaal verschaffen; Teneinde duurzaam verbonden te zijn; Ten dienste van de eigen werkzaamheid. Dochtermaatschappij (2:24a BW): Meer dan de helft van de stemrechten kunnen uitoefenen; of Meer dan de helft van de bestuurders of de commissarissen kunnen benoemen. Groep (2:24b BW): Economische eenheid (gemeenschappelijk beleid); Organisatorische band (centrale leiding die beslissende zeggenschap uitoefent). 43 Verwerking goodwill (art. 2: 389 lid 7 BW) Overname van een bedrijf voor 350.000. Intrinsieke waarde 200.000. Goodwill 150.000. bij activeren Goodwill 150.000 Financiële vaste activa 200.000 Bank 350.000 0 0 bij verwerking via resultaat Eigen vermogen: Financiële vaste activa 200.000* onverdeelde winst 150.000 Bank 350.000 150.000 150.000 bij verwerking rechtstreeks op het eigen vermogen Eigen vermogen: Financiële vast activa 200.000* overige reserves 150.000 Bank 350.000 150.000 150.000 44 22
Consolidatie (Afdeling 13) Hoofd van een groep stelt geconsolideerde jaarrekening op (art. 2:406 lid 1) Groepsmaatschappijen worden geconsolideerd Geconsolideerde jaarrekening is zelfstandig onderdeel (art. 2:361 lid 1) Soms geen consolidatieplicht (art. 2: 407-408 BW) 45 Consolidatie BALANS MOEDER Materiële vast activa 235.000Eigen vermogen 283.500 Financiële vast activa 58.500Langlopende schulden 150.000 Vlottende activa 260.000Kortlopende schulden 120.000 553.500 553.500 BALANS DOCHTER Materiële vast activa 65.000Eigen vermogen 58.500 Langlopende schulden 18.500 Vlottende activa 32.000Kortlopende schulden 20.000 97.000 97.000 GECONSOLIDEERDE BALANS Materiële vaste activa 300.000Eigen vermogen 283.500 Langlopende schulden 168.500 Vlottende activa 292.000Kortlopende schulden 140.000 592.000 592.000 46 23
Vlottende activa Voorraden (art. 2: 369 BW) Grond- en hulpstoffen Onderhanden werk Gereed product en handelsgoederen Vorderingen (art. 2: 370 BW) Vorderingen op handelsdebiteuren Vorderingen op gerelateerde ondernemingen Opgevraagde stortingen van geplaatst kapitaal Overige vorderingen Overlopende posten Effecten (art. 2: 371 BW) Liquide middelen (art. 2:372 BW) Kasmiddelen Tegoeden op bank- en girorekeningen Wissels en cheques 47 Voorraden Waarderen tegen (art. 2: 384 lid 1): Historische kostprijs (verkrijgingsprijs / vervaardigingsprijs) Actuele waarde (vervangingswaarde, bedrijfswaarde, opbrengst waarde) Minimum-waarderingsregel: Vlottende activa worden gewaardeerd tegen actuele waarde, indien deze lager is dan de historische kostprijs (art. 2: 387 lid 2) 48 24
Onderhanden werk Completed contract methode Onderhanden werk 10.000 Kas 10.000 0 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Wijziging onderhanden werk 10.000 Kosten 10.000 49 Onderhanden werk Percentage of completion methode Eigen vermogen: Onderhanden werk 15.000* onverdeelde winst 5.000 Kas 10.000 5.000 5.000 Mutatie resultatenrekening in staffelvorm Wijziging onderhanden werk 15.000 Kosten 10.000 Resultaat 5.000 50 25
Effecten Waarderen tegen (art. 2: 384 lid 1): Historische kostprijs (verkrijgingsprijs) Actuele waarde (marktwaarde) 51 Passiva Eigen vermogen (art. 2: 373 BW) Vreemd vermogen: Voorzieningen (art. 2: 374 BW) Langlopende schulden (art. 2: 375 BW) Kortlopende schulden (art. 2: 375 BW) 52 26
Kapitaal (lid 1 sub a) Eigen vermogen (art. 2: 373 BW) Maatschappelijk (BV: 2:190 BW) Geplaatst (BV: art. 2:178 lid 4) Gestort (BV: art. 2: 191 lid 1 BW) Opgevraagd Agio (lid 1 sub b) Herwaarderingsreserves (lid 1 sub c) Andere wettelijke reserves (lid 1 sub d) Statutaire reserves (lid 1 sub e) Overige reserves (lid 1 sub f) 53 Niet verdeelde winsten (lid 1 sub g) Opvragen kapitaal Eigen vermogen: Vorderingen: * opgevraagde stortingen van * opgevraagd kapitaal 50.000 geplaatst kapitaal 50.000 50.000 50.000 54 27
Voorzieningen Gevormd ten laste van resultaat Vrijval ten gunste van resultaat Vaak erg subjectief Toelichting vaak summier Regels zijn recent aangescherpt 55 Voorzieningen (art. 2: 374 BW) Verplichtingen die op de balansdatum als vaststaand worden beschouwd, maar waarvan niet bekend is in welke omvang of wanneer zij zullen ontstaan. Voorbeelden: Voorziening voor latente belastingen Voorziening voor pensioenverplichtingen Voorziening voor reorganisatiekosten 56 28
Voorzieningen (art. 2: 374 BW) Vervolg voorbeelden: Voorzieningen ivm milieuverplichtingen Voorziening voor garantieverplichtingen In de toelichting: risico s uit geschillen en rechtsgedingen waarbij de veroordeling onzeker is en eventueel de hoogte van de schade niet zeker is. 57 Voorzieningen (art. 2: 374 BW) Uitgaven welke in een volgend boekjaar zullen worden gemaakt, mits het doenvan die uitgaven zijn oorsprong vindt in het boekjaar of in een voorafgaand boekjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal boekjaren. Voorbeeld: voorziening groot onderhoud 58 29
Afwaardering activa (art.2:374 lid 2 BW) Een waardevermindering van een voorraad moet tot een afwaardering van de post voorraad leiden Een oninbaarheid van een vordering moet tot een afwaardering van de post vorderingen leiden In het spraakgebruik ten onrechte vaak voorziening genoemd 59 Waardebepaling Wanneer relevant? Aan- / verkoop Inbreng in B.V. / N.V. Management buy-out Opvolging Kredietaanvraag Boedelbeschrijving Echtscheiding Overlijden Opname in Quote 500 lijst 60 30
Waardebepalingsmethoden Gericht op de balans: Boekwaarde Intrinsieke waarde Liquidatiewaarde Gericht op de resultatenrekening: Rentabiliteitswaarde Rendementswaarde Discounted cashflow waarde Beurswaarde 61 Intrinsieke waarde Is gelijk aan het eigen vermogen van de onderneming volgens de balans op basis van de actuele waarde. Problemen bepalen waarde: Waarderingsmethode van activa Afschrijvingspercentage/methodiek (subjectieve) Bepaling van voorzieningen 62 31
Rentabiliteitswaarde Gemiddelde genormaliseerde winst rentabiliteitseis 160.000 / 0.08 = 2.000.000 63 Rentabiliteitswaarde Normaliseren winst: Afschrijving goodwill? Reorganisatiekosten? Kosten ivm brand/diefstal? Boekwinst/verlies op vaste activa? Incidentele schadeclaim? Brutowinst nav exceptionele verkooporder? Rentabiliteitseis: Risicovrij rendement + premie voor risico 64 32