Donatus Verzekeringen Jaarverslag 2011

Donatus Verzekeringen Jaarverslag 2011 160 e boekjaar Dé kerken- en monumentenverzekeraar

Rosmalen, 19 april 2012 Geachte verzekerde, We hebben het genoegen u hierbij aan te bieden het verslag van onze Maatschappij over 2011. Dit verslag is vastgesteld op de vergadering van de Ledenraad op woensdag 18 april 2012. de Directie van de Onderlinge Verzekering Maatschappij Donatus u.a. Drs. A.G.F.J. van der Voorn, voorzitter S. Kadijk

Inhoudsopgave 2 Bestuursorganen 3 Bericht van de Raad van Commissarissen 5 Toelichting bij het thema van het jaarverslag Historische Buitenplaats 7 Dé kerken- en monumentenverzekeraar van Nederland 9 Verslag van de Directie over 2011 22 Vijf jaar Donatus in cijfers 23 Schaden in de brandsector 23 Bedrijfskosten 23 Verdeling van het resultaat na belasting 23 Algemene reserve Geconsolideerde jaarrekening 2011 26 Geconsolideerde Balans per 31 december 2011, na bestemming batig saldo 28 Geconsolideerde Winst- en Verliesrekening over het boekjaar 2011 29 Geconsolideerd Kasstroomoverzicht over het boekjaar 2011 32 Waarderingsgrondslagen 40 Toelichting op de Geconsolideerde Balans per 31 december 2011 50 Toelichting op de Geconsolideerde Winst- en Verliesrekening over het boekjaar 2011 54 Financiële instrumenten en risicobeheersing Enkelvoudige jaarrekening 2011 62 Enkelvoudige Balans per 31 december 2011 64 Enkelvoudige Winst- en Verliesrekening over het boekjaar 2011 65 Toelichting op de Enkelvoudige Balans per 31 december 2011 67 Toelichting op de Enkelvoudige Winst- en Verliesrekening over het boekjaar 2011 Overige gegevens 70 Statutaire bepalingen inzake bestemming batig saldo 70 Besluit inzake bestemming batig saldo 70 Gebeurtenissen na Balansdatum 71 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 1

Bestuursorganen Ledenraad M. Boeser RA RV 4) Hillegom P.G.J. Breukink 4) Zutphen drs. P.A.M. Broeders di 1) Boxtel ing. D.J. van Cuilenburg AA/MA 2) Leiden drs. ing. F.L.G. Hamers 1) Merkelbeek dr. A.C.N.P. Leys 3) Tilburg drs. G.J. Lunshof 2) Venlo D. Marbus 4) Noordwijk mr. J.A. van Riessen 2) Den Haag G.R.M. de Rooij 1) Etten-Leur prof. dr. H.J. Selderhuis 4) Hasselt mr. P. Siebinga 4) Doorn mr. drs. H.J. van der Ven 1) Gieten G.L. Westerveld 2) Waalwijk Raad van Commissarissen prof. dr. M.P. van Overbeeke RA, voorzitter mr. J.C.G.M. Bakker W.J.J. Boot drs. E.F.J. Duijsens mr. L.H.M. van Zutphen t Harde Voorhout Opperdoes Voorburg Almelo Beleggingscommissie prof. dr. M.P. van Overbeeke RA, voorzitter drs. E.F.J. Duijsens t Harde Voorburg Auditcommissie prof. dr. M.P. van Overbeeke RA, voorzitter mr. L.H.M. van Zutphen t Harde Almelo Directie drs. A.G.F.J. van der Voorn, voorzitter Odijk S. Kadijk Sliedrecht 1) Benoemd op voordracht van de Nederlandse Bisschoppenconferentie 2) Benoemd op voordracht van de Vereniging voor Kerkrentmeesterlijk Beheer in de Protestantse Kerk in Nederland 3) Benoemd op voordracht van de Konferentie Nederlandse Religieuzen 4) Benoemd op voordracht van de Ledenraad en de Raad van Commissarissen 2

Bericht van de Raad van Commissarissen Overeenkomstig het bepaalde in art. 25 van de statuten heeft de Raad van Commissarissen de door de Directie opgemaakte jaarrekening onderzocht. De jaarrekening is door PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. gecontroleerd en van een goedkeurende verklaring voorzien. De bevindingen van de onafhankelijke accountant zijn door de Raad van Commissarissen besproken. In de jaarrekening is een voorstel tot premierestitutie aan de verzekerden in de brandsector van 41 % verwerkt. De jaarrekening is door de Raad van Commissarissen ondertekend. De Raad van Commissarissen stelt de Ledenraad voor in haar eerstkomende vergadering de jaarrekening vast te stellen. monumentenwereld. In het dagelijks leven is hij directeur van de Stichting Oude Groninger Kerken. Prof. dr. H.J. Selderhuis is de eerste vertegenwoordiger in de Ledenraad van de klein-reformatorische kerken. Hij is hoogleraar aan de Theologische Universiteit van Apeldoorn en directeur van Refo 500. Op voordracht van de RK Bisschoppenconferentie is drs. ing. F.L.G. Hamers benoemd in de Ledenraad als opvolger van de heer drs. E.F.J. Duijsens. De heer Hamers was al lid van de Ledenraad, echter op gezamenlijke voordracht van de Ledenraad en Raad van Commissarissen. De heer Hamers is econoom van het bisdom Roermond en namens het RK Economencollege van alle bisdommen belast met de verzekeringsportefeuille. In het verslagjaar is de heer drs. H.G. Schugard overleden. Hij maakte sinds 2002 deel uit van de Raad van Commissarissen en was al sinds 1975 bestuurlijk betrokken bij onze maatschappij. Wij zijn hem voor zijn betrokkenheid en deskundigheid veel dank verschuldigd. In het kader van het afgesproken aftreedschema is in april 2011 de heer mr. J.M.Chr. Klok afgetreden als commissaris. Vanaf 1981 heeft hij onafgebroken deel uit gemaakt van het Algemeen Bestuur en na de structuurwijziging in 2002 als vicevoorzitter van de Raad van Commissarissen. We danken hem voor zijn jarenlange inzet als ambassadeur voor onze organisatie. In de aprilvergadering van de Ledenraad is de heer drs. E.F.J. Duijsens verkozen tot nieuw lid van de Raad van Commissarissen. Hij is de heer Schugard opgevolgd als lid van de beleggingscommissie. In het dagelijks leven bekleedt hij de functie van econoom van het Bisdom Haarlem-Amsterdam. Hij treedt door deze benoeming af als lid van de Ledenraad. De heer mr. L.H.M. van Zutphen is verkozen tot vicevoorzitter van de Raad van Commissarissen. De verantwoordelijkheden met betrekking tot de beleggingen van Donatus Nederland zijn in het verslagjaar verduidelijkt. De directie is verantwoordelijk voor de beleggingsbesluiten, daarbij geadviseerd door een bankinstelling. De beleggingscommissie, bestaande uit twee leden van Raad van Commissarissen toetst de uitvoering van het beleggingsbeleid aan het beleggingsstatuut. De Raad van Commissarissen conformeert zich aan de Code Governance Principes Verzekeraars zoals die in 2011 van kracht is geworden en in het directieverslag besproken wordt. De Raad van Commissarissen is tevreden met de voortgang van de implementatie van het beleidsplan 2010-2015, zoals dat door de directie en hun team met enthousiasme wordt uitgevoerd. Rosmalen, 21 maart 2012 De heer C.W.J. baron de Weichs de Wenne heeft in april afscheid genomen van de Ledenraad. Hij heeft een belangrijke bijdrage geleverd om de kerkenverzekeraar Donatus open te stellen voor niet-religieuze gebouwen. Voor zijn langdurige inzet en bijdrage sinds 1971 zijn we hem zeer erkentelijk. Nieuw gekozen in de Ledenraadsvergadering van april zijn de heren Breukink en Selderhuis. De heer P.G.J. Breukink is de tweede vertegenwoordiger in de Ledenraad vanuit de prof. dr. M.P. van Overbeeke RA, voorzitter mr. J.C.G.M. Bakker W.J.J. Boot drs. E.F.J. Duijsens mr. L.H.M. van Zutphen Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 3

4

Toelichting bij het thema van het jaarverslag Historische Buitenplaats Elk jaar geven wij ons jaarverslag een bepaald thema om de lezenswaardigheid te vergroten en onze betrokkenheid met de door ons verzekerde objecten te tonen. In deze thema s laten wij zien dat Donatus een bijzondere verzekeraar is, al 160 jaar! Wij verzekeren objecten met een lange geschiedenis, van kunsthistorische, architectonische, bouwkundige en/of emotionele waarde. Een niche speler voor specifieke doelgroepen in Nederland. Veelal zijn dit leden met een religieus karakter. Donatus is nog altijd het meest bekend vanwege de verzekeringen van kerkgebouwen en hun inventarissen. Gebedshuizen voor alle religieuze stromingen. We zien echter ook dat Donatus een steeds bekendere verzekeraar wordt in de monumentenwereld. Thema s die we de afgelopen jaren met tekst en foto s behandeld hebben zijn kerktorens, herinneren en gedenken en licht. Dit jaar hebben we gekozen voor het thema historische buitenplaatsen. Net als kerkgebouwen bepalen zij mede onze identiteit. Het zijn dragers van het culturele erfgoed en zij verdienen veel zorg. Wij hopen dat door dit themajaar deze monumentale erfgoederen onder de aandacht worden gebracht van een breed publiek, alsmede de media en beleidsmakers. Donatus draagt graag haar steentje bij in de duurzaamheid van deze gebouwen door ze met liefde en deskundigheid te verzekeren. Naast de verhalen over de historische buitenplaatsen treft u de gebruikelijke zaken in het jaarverslag aan, zoals de winst- en verliesrekening, de balans en het directieverslag. 2012: Jaar van de Historische Buitenplaats Donatus was een van de eerste organisaties die het belang van dit themajaar inzag. Dit indachtig onze filosofie van hoeder van het culturele erfgoed. Evenals het geval is bij kerken, dreigen steeds meer historische buitenplaatsen te verdwijnen. Ooit waren er 6.000 dergelijke prachtige complexen, thans zijn er nog slecht 550 over. Gebouwd door rijke koopmannen, vaak schitterend gelegen in de Vechtstreek of Utrechtse Heuvelrug. Maar ook in andere gebieden van Nederland, bekend als havezaten of borgen. Kenmerkend is een monumentaal landhuis in combinatie met een siertuin of park en allerlei bijgebouwen en/of landerijen. In dit jaarverslag wordt dit thema middels achtergrondverhalen en foto s verdiept. Donatus heeft de expertise in huis om deze complexe gebouwen te waarderen en te verzekeren. Daarin zijn we onderscheidend in Nederland! Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 5

6 Opvallend is de symmetrische architectuur.

Dé kerken- en monumentenverzekeraar van Nederland Sinds 1852 heeft Donatus uitgebreide expertise opgebouwd in het verzekeren van kerken en monumenten. Als ervaren specialist bieden we maatwerkproducten die zijn afgestemd op de specifieke kenmerken en risico s van deze gebouwen. Dat begint met een gedegen kennis van bouwkundige en verzekeringstechnische aspecten, om het unieke karakter van een kerk of monument op waarde te schatten. Maar het waarderen van kerken en monumenten gaat veel verder en betekent tevens het respecteren van de rol die ze vervullen binnen onze maatschappij. Juist ook in die maatschappelijke en historische waarde onderscheiden monumentale erfgoederen zich immers van reguliere gebouwen. Vertrouwd verzekerd Als kerken- en monumentenverzekeraar zet Donatus zich in voor de bescherming van kerkelijke en niet-kerkelijke monumentale erfgoederen in Nederland. Met oog voor het unieke, bouwtechnische karakter én bewust van het maatschappelijk en cultuurhistorisch belang. Om zodoende de waarde die ze vertegenwoordigen levend te houden en een bijdrage te leveren aan het behoud daarvan. Donatus is een onderlinge verzekeraar zonder winstoogmerk. We hechten grote waarde aan ons solidariteitsprincipe en non-profit karakter. Donatus heeft een ijzersterke solvabiliteit en kan door een prudent herverzekeringsbeleid objecten met hoge verzekerde bedragen accepteren. Verzekerden zijn betrokken bij onze interne organisatie via de ledenraad, waarin zij zelf de leden mogen benoemen. Vanuit deze werkwijze bieden we een breed pakket verzekeringsproducten met nagenoeg alle schadeverzekeringen voor: Kerken Donatus is gespecialiseerd in het verzekeren van kerkgebouwen en het verzorgen van verzekeringen voor kerkbesturen. Inmiddels zijn de meeste Nederlandse kerken, zowel katholieke als nietkatholieke, al jaren lang bij ons verzekerd. Sindsdien is daar een groot aantal zorginstellingen bijgekomen. Naast hun gebouwen en inventarissen, verzekeren wij ook de exploitatiekosten. Particulieren Donatus heeft een uniek aanbod voor particulieren die verbonden zijn aan kerkelijke, religieuze, charitatieve, culturele en wetenschappelijke instellingen. Dit geldt ook voor eigenaren van bij ons verzekerde monumenten en hun gezinnen. Missie Donatus De onderlinge verzekeraar zonder winstoogmerk Donatus stelt zich ten doel om schadeverzekeringsovereenkomsten te sluiten met kerkelijke, levensbeschouwelijke, charitatieve, culturele, wetenschappelijke en het algemeen nut beogende rechtspersonen en daaraan verbonden natuurlijke personen, alsmede met eigenaren van (rijks)monumenten (zowel natuurlijke- als rechtspersonen). Bij Donatus staat de belangenbehartiging van haar leden centraal. Wij streven naar goed werkgeverschap met wederzijdse loyaliteit en respectvol samenwerken als kernbegrippen. Monumenten Donatus verzekert bewoonde en niet-bewoonde rijksmonumenten, kastelen, particuliere historische buitenplaatsen, beschermde dorpsgezichten, herbestemde monumentale kerken en kloosters. Vele daarvan behoren tot het Nederlands monumentaal erfgoed. Kernwaarden Donatus opereert op basis van kwaliteit, vertrouwen, betrouwbaarheid, eerlijkheid en degelijkheid. Deze kernwaarden zijn diep geworteld in onze traditie als verzekeraar van kerken en kloosters en stoelen op de principes van het evangelie. Zorginstellingen Al vanaf 1852 verzekert Donatus (instellingen verbonden aan) kloosterordes en congregaties. Kwaliteit De kwaliteit van onze dienstverlening komt tot uiting in onze advisering, maatwerkproducten, Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 7

polissen en taxaties. Onze buitendienst, met eigen bouwkundigen en technici, biedt cliënten professioneel advies en optimale zekerheid. Vertrouwen Vertrouwd verzekerd is sinds jaar en dag ons credo. Verzekerden kunnen vertrouwen op loyale en royale schade-uitkeringen zonder kleine lettertjes en uitgebreide vragenlijsten. Betrouwbaarheid We zijn een betrouwbare partner voor klanten en andere relaties. Onze cliënten mogen rekenen op objectief - niet provisiegedreven - advies. En natuurlijk geldt: afspraak is afspraak. We maken onze beloften waar en investeren in langdurige relaties en continuïteit. Eerlijkheid Transparantie, openheid en integriteit zitten in onze genen. We voeren helder en overzichtelijk beleid, zijn duidelijk in onze polisvoorwaarden en hanteren eerlijke premies en premierestitutie op basis van de solidariteitsgedachte. Degelijkheid Donatus is financieel solide en heeft een ijzersterke solvabiliteit. Het beleid ten aanzien van beleggingen, risicobeheer en herverzekeringen is zeer degelijk. Buitenplaatsen tonen hun cultuurhistorische rijkdom. 8

Verslag van de Directie over 2011 Algemeen Het 160e boekjaar van Donatus is met een batig saldo van 11,5 miljoen afgesloten. Een uitstekend resultaat. Met name de premiegroei en het gunstige schadeverloop hebben hier aan bijgedragen. Onze dochtermaatschappij Dona Re heeft 1,9 miljoen bijgedragen aan het resultaat. De jaarrekening in dit verslag is door de Directie opgemaakt en ondertekend en heeft betrekking op de geconsolideerde cijfers van Donatus (Donatus u.a. én Dona Re) over het jaar 2011. De Raad van Commissarissen heeft deze jaarrekening onderzocht en op basis van zijn bevindingen is een advies uitgebracht aan de Ledenraad. De door de Directie en Raad van Commissarissen getekende jaarrekening wordt ter vaststelling voorgelegd in de vergadering van de Ledenraad op 18 april 2012. Tevens wordt voorgesteld een premierestitutie van 41% in de brandsector aan onze leden te verlenen, zijnde 9,4 miljoen. Hiermee geeft Donatus invulling aan haar hoedanigheid van een onderlinge verzekeraar zonder winstoogmerk, gericht op het belang van haar leden. Het enkelvoudige resultaat van Donatus u.a. wordt nagenoeg geheel uitgekeerd aan haar leden. Het resultaat van Dona Re wordt niet betrokken bij de besluitvorming over de omvang van de restitutie conform de gedragslijn, voortvloeiend uit het beleid van afgelopen jaren. Dit resultaat wordt toegevoegd aan de reserve van Dona Re ter versteviging van de solvabiliteit. In het verslagjaar is verder gewerkt aan de invulling van de door de Directie opgestelde beleidsvisie 2010-2015, waarin Donatus zich als dé kerken- en monumentenverzekeraar van Nederland profileert. Doelstelling Governance De doelstelling van de Maatschappij is vastgelegd in de statuten. Artikel 2 bepaalt, dat Donatus schadeverzekeringsovereenkomsten sluit met kerkelijke, levensbeschouwelijke, charitatieve, culturele, wetenschappelijke of het algemeen nut beogende instellingen en met de daaraan verbonden natuurlijke personen. De kernactiviteit is gelegen in het verzekeren van eigendommen (branche brand) en daarvoor treedt Donatus op als risicodrager. Van oudsher ligt het accent daarbij op de kerken, kloosters en zorginstellingen in Nederland. Vanaf 2010 komt hier nadrukkelijk bij het verzekeren van (rijks)monumenten. Ook voor de branche ongevallen treedt Donatus op als risicodrager. Daarnaast treedt Donatus op als intermediair voor andere schadeverzekeringen. Donatus is een onderlinge waarborgmaatschappij met uitgesloten aansprakelijkheid. Dit betekent, dat de leden wel kunnen delen in het resultaat, maar niet voor een eventueel tekort hoeven op te komen. Het delen in het resultaat gebeurt in de vorm van premierestitutie in de brandsector volgens artikel 27 van de statuten. Donatus kent statutair de volgende organen: een Ledenvergadering, een Ledenraad, een Raad van Commissarissen (RvC) en een Directie. De Ledenvergadering, die bestaat uit een vertegenwoordiging van verzekeringnemers die een verzekeringsovereenkomst hebben gesloten met Donatus, voorziet in de verkiezing van de leden van de Ledenraad. De Ledenraad komt tweemaal per jaar bijeen, stelt de jaarrekening vast en bepaalt de winstbestemming (ledenrestitutie). De Raad van Commissarissen houdt toezicht op het beleid van de Directie en de algemene gang van zaken. In 2011 is de Raad van Commissarissen vier maal bijeen geweest. Aspecten die het afgelopen jaar op de agenda hebben gestaan waren onder andere de voortgang van de implementatie van het beleidsplan, het hertaxatiebeleid als onderdeel van het risicobeleid, de deskundigheid van commissarissen en de voortgang van compliance. De Auditcommissie bestaat uit twee leden van de Raad van Commissarissen. Deze commissie vergadert tweemaal per jaar, veelal in aanwezigheid van Directie en de onafhankelijke accountant. In deze commissie wordt nader ingegaan op het financiële en risicobeleid van Donatus. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 9

De Directie is belast met het bestuur van Donatus en vertegenwoordigt Donatus. De Maatschappij draagt de naam Onderlinge Verzekeringmaatschappij Donatus u.a. en heeft sinds 2002 een 100% deelneming in Dona Re. Dona Re is een in Zwitserland gevestigde herverzekeraar, die tevens risico s accepteert van andere verzekeringsmaatschappijen dan Donatus. Donatus heeft een tweehoofdige Directie. Het managementteam bestaat uit de Directie aangevuld met de hoofden Binnendienst en Buitendienst. Zowel de Directie als het managementteam komen elke twee weken bijeen voor overleg. Eind 2011 waren bij Donatus in Nederland 41 personen (37 fte) in dienst. Ultimo 2010 werkten 40 personen (37 fte) bij Donatus. Toezicht Door de kredietcrisis, de bankencrisis, de economische crisis en de huidige Europese schuldencrisis wordt het toezicht door De Nederlandsche Bank (DNB) en andere organen steeds omvangrijker en indringender. Belangrijke thema s zijn herstel van financiële buffers, duurzaamheid van de bedrijfsmodellen, beter risicobeheer, toezicht op governance en integriteit van de financiële sector. Als weliswaar kleine speler op de markt, maar met een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid (verzekerde waarde bedraagt meer dan 30 miljard, veelal monumentaal erfgoed), neemt Donatus de toenemende eisen serieus. Op een aantal fronten zijn adequate maatregelen getroffen om aan deze toenemende eisen te voldoen. Veelal betreft dit het vastleggen van procedures die in de praktijk reeds worden nageleefd. Het is prettig voor onze polishouders om te mogen constateren dat Donatus door de decennialange prudente bedrijfsvoering aan alle huidige eisen voldoet. Donatus is en blijft een zeer respectabele en solvabele kwaliteitsverzekeraar. In 2011 is de Regeling beheerst beloningsbeleid Wft 2011 van kracht geworden, waarvan DNB op de implementatie zal toezien. Het beloningsbeleid van Donatus voldeed reeds voor invoering aan de in deze Regeling vermelde eisen. De Directie kent geen variabele beloning en wordt derhalve niet door bepaalde prikkels in de verleiding gebracht onverantwoorde risico s te accepteren. Ook een mogelijk reputatierisico, dan wel een gerichtheid op korte termijn, ten gevolge van bonusregelingen, spelen bij Donatus niet. Het personeel heeft een beperkte winstdelingsregeling, afhankelijk van de mate van premierestitutie. Op 1 januari 2011 is de Beleidsregel deskundigheid van DNB en AFM in werking getreden. Deze Beleidsregel bevat deskundigheids- en beschikbaarheidseisen voor bestuurders en commissarissen. Vanaf 2012 worden door DNB nieuwe commissarissen op deze deskundigheidsen beschikbaarheidseisen expliciet getoetst. Vooruitlopend hierop heeft de RvC een deskundigheidsmatrix opgesteld die bij komende benoemingen als uitgangspunt zal worden gehanteerd. Het is overigens al een lange traditie bij Donatus om bij benoemingen in de RvC juist deskundigheid een bepalende factor te laten zijn. Het vertegenwoordigen van de achterban speelt met name bij de samenstelling van de Ledenraad een belangrijke rol. 10

Solvency II In 2014 zal de nieuwe Europese toezichtregelgeving Solvency II worden ingevoerd. Donatus is de afgelopen jaren al druk geweest met de voorbereidingen. Dit omvangrijke project (van toepassing op alle Europese verzekeraars) moet er voor zorgen dat verzekeringsmaatschappijen een robuuster eigen vermogen hebben en meer zicht hebben op de aan de bedrijfsvoering van hun organisatie verbonden risico s. Solvency II bestaat uit drie pijlers. De eerste pijler richt zich op de waardering van de risico s en een kwantitatieve vertaling naar kapitaal. In 2011 heeft Donatus vrijwillig over de jaarcijfers van 2010 een Quantitative Impact Study (QIS5) gedaan. Uit de berekeningen blijkt dat Donatus ook onder het nieuwe toezichtregime, een heel solvabele verzekeraar blijft. In 2012 doet Donatus mee aan de verplichte zogeheten parallel run, een nieuwe exercitie om de kapitaalpositie van Donatus te meten. De tweede pijler zorgt ervoor dat de governance en de kwaliteit van de organisatie op orde is. Om dit te waarborgen zijn er vier verplichte sleutelfuncties: de risicomanager, de compliance-officer, de actuaris en de internal auditor. In 2011 is uit eigen geledingen een (part-time) risico-manager aangesteld. Donatus had al de beschikking over een ervaren complianceofficer. De actuarisfunctie wordt uitbesteed aan een actuarieel bureau. De internal auditfunctie wordt op de volgende wijze ingevuld. In 2012 wordt een Financieel Controller aangetrokken, die in deeltijd de internal auditfunctie zal vervullen voor wat betreft het niet financiële deel van de bedrijfsvoering van Donatus. Ten behoeve van de controle op financiële processen zal gesteund worden op de rapportages van de onafhankelijke accountant. Op ad-hoc basis kan een externe organisatie de financiële risico s toetsen. Op deze manier creëert Donatus een governancesysteem gebaseerd op three lines of defence. Het management is de eerste linie van de beoordeling en bewaking van risico s, vervolgens vormen de compliance-officer, de actuariële functie en de risicomanager de tweede linie (zij controleren de eerste linie). Ten slotte evalueert de interne auditfunctionaris in opdracht van de directie, in hoeverre het interne-controlesysteem en andere onderdelen van het governancesysteem adequaat en doeltreffend functioneren. Naast de invulling van deze functies wordt de ORSA (Own Risk and Solvency Assessment) een centraal hulpmiddel om risicomanagement en kapitaalvereisten te verbinden. Dit selfassessment dient voor eind 2012 bij DNB ingeleverd te worden. Donatus bereidt zich hierop voor door middel van cursussen en permanente educatie. De derde pijler betreft de noodzaak tot het verschaffen van risicotransparantie in het jaarverslag en in rapportages aan de toezichthouders. Donatus zal bestuderen welke aanvullende rapportages vereist zijn. Donatus heeft immers als beleid zo transparant mogelijk haar leden en toezichthouders van informatie te voorzien. Gedragscode In 2011 is de Code Governance Principes Verzekeraars, een vorm van zelfregulering, verplicht opgelegd door de Minister van Financiën. Doel van de Code is een gedragsverandering in de verzekeringswereld tot stand te brengen. De intentie is dat verzekeraars hun verantwoordelijkheid nemen als het gaat om goed bestuur, het bieden van zekerheid, het centraal stellen van de belangen van de klant en de invulling van hun maatschappelijke betrokkenheid. Voorts dient intern adequaat toezicht te worden gehouden op de invulling en dient de verzekeraar zich op transparante wijze te verantwoorden aan de buitenwereld met betrekking tot deze principes. Dit verantwoorden moet via het jaarverslag en de website plaatsvinden. De Code bevat aanwijzingen op het terrein van de Raad van Commissarissen, de Raad van Bestuur (directie), het Risicomanagement en het Audit- en Beloningsbeleid. Het gaat bij de werking van de Code niet om de vraag of die naar de letter wordt nageleefd, maar om de wijze waarop met de intenties wordt omgegaan. De Code kent een pas toe of leg uit -beginsel. Kleinere verzekeraars mogen de Code Principes proportioneel toepassen, maar moeten dat wel uitleggen. Donatus onderschrijft de principes van de Code van harte. Als onderlinge verzekeraar die geen Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 11

winstoogmerk kent en bestaat voor en door de Leden terwijl de kernwaarden kwaliteit, vertrouwen, betrouwbaarheid, degelijkheid en eerlijkheid hoog in het vaandel worden gevoerd, zijn de Code Principes al 160 jaar in onze bedrijfsvoering verankerd. Aan het merendeel van de principes voldoet Donatus dan ook. Daar waar we nog niet volledig aan de principes voldoen, leggen wij dat uit. Ook zijn er principes die niet van toepassing zijn op Donatus. Op de website www.donatus.nl treft u onder Donatus, Nieuwsberichten, de uitwerking van de Code per onderdeel uitgesplitst aan. In 2012 zal de Monitoring Commissie Governance Principes Verzekeraars de naleving monitoren en dient elke verzekeraar met een selfassessment verslag uit te brengen. De directie van Donatus is overigens van mening dat deze Code op vele vlakken overlappend is met andere wet- en regelgeving en dat het voor echte onderlinge maatschappijen een verdere belasting betekent van activiteiten zonder dat de belangen van de Leden daardoor aantoonbaar beter worden behartigd. Implementatie beleidsvisie 2010-2015 Performance-indicatoren In 2009 is de beleidsvisie 2010-2015: van monumentale kerkenverzekeraar naar verzekeraar van kerken en monumenten door de Raad van Commissarissen en Ledenraad goedgekeurd en vastgesteld. Op pagina 7 en 8 zijn de missie, de visie en de kernwaarden beschreven. Dit beleidsplan vormt het uitgangspunt van alle door Donatus te ontplooien activiteiten de komende jaren. Het verslagjaar 2011 stond in het teken van het verder in operationele zin vertalen van dit beleidsplan. In het beleidsplan zijn de volgende kwantitatieve key-performance indicatoren (KPI s) benoemd: - premierestitutie gemiddeld 40% over de laatste 10 jaar - kosten ratio maximaal 30% van de ontvangen premie - afname premie-inkomsten van kerken en kloosters minimaal gecompenseerd door groei van premies van monumentale gebouwen - minimaal 20% behoud van geroyeerde polissen van kerk- en kloostergebouwen - uitvoering hertaxaties kerkgebouwen minimaal eenmaal per 15 jaar, achterstand weggewerkt in 2015 - gewenste solvabiliteit minimaal 17 miljoen zolang Solvency II nog niet is ingevoerd (2014) - premie-inkomsten voor eigen rekening minimaal 23 miljoen per jaar De Directie is verantwoordelijk voor het realiseren van deze performance-indicatoren. Zoals uit dit verslag blijkt, wordt aan de KPI s voldaan. In 2011 is de focus gelegd op het hertaxeren van die kerkgebouwen die geruime tijd niet bezocht zijn door onze inspecteurs uit de buitendienst. Vijf prioriteiten beleidsplan Na een uitgebreide analyse van de te verwachten ontwikkelingen met betrekking tot onze huidige en toekomstige doelgroepen, zijn er in het beleidsplan vijf speerpunten beschreven. In de eerste plaats probeert Donatus zoveel mogelijk van de huidige portefeuille te behouden. Donatus zal een actief behoud beleid ontwikkelen, waarvoor de medewerking van onze leden (bisdommen, parochie- en kerkelijke gemeentebesturen en kloosters) onontbeerlijk is. Vele kerkgebouwen (1000) en kloosters (150) die de komende 10 jaar overbodig worden, krijgen een herbestemming. Deze herbestemmingen zijn potentieel te verzekeren bij Donatus, zoals cultureel gebruik, woonfunctie, gezondheidszorg, conferentieoord of multifunctioneel gebruik. Indien er gebouwen verkocht worden, wil Donatus graag op de hoogte gebracht worden van relevante gegevens van de aspirant koper en informatie over het toekomstig gebruik van de betreffende gebouwen. De tweede prioriteit is het verzekeren van monumentale gebouwen. De teruggang in premie van de verzekerde kerken en kloosters dient gecompenseerd te worden door de premie met betrekking tot nieuw te verzekeren objecten in deze markt. Hieronder vallen kastelen, historische buitenplaatsen, molens en de ruim 20.000 bewoonde rijksmonumenten. Tevens blijkt uit de analyse dat er kansen zijn voor Donatus om vele voormalig religieuze Rijksmonumenten te verzekeren. 12

Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 13

De derde prioriteit betreft de doelstelling om kerkgenootschappen die nog niet bij Donatus verzekerd zijn, alsnog bij Donatus onder te brengen. Aangezien uit de analyse blijkt dat 70% van alle religieuze gebouwen reeds bij Donatus verzekerd is, wordt het bereiken van deze doelstelling steeds moeilijker. De vierde prioriteit ziet toe op het verder ondersteunen van onze leden bij het voeren van een adequaat risicobeleid. Dit kan door het verstrekken van extra dekkingen of het aanbieden van nieuwe producten. Minimaal twee maal per jaar willen wij (een deel van) onze leden attenderen op specifieke risico s, preventiemaatregelen en verzekeringsmogelijkheden. De vijfde prioriteit betreft het actief hertaxeren van kerkgebouwen, waar al lange tijd geen inspecteurs van Donatus zijn geweest. Doelstelling op langere termijn is te komen tot hertaxatie eenmaal in de 15 jaar. Donatus wil op deze wijze het contact met haar leden versterken en de risico s opnieuw in kaart brengen. Zo worden de belangen van de leden en Donatus gediend in het kader van haar zorgplicht en risicobeheer. Realisatie 2011 Bovenstaande speerpunten zijn economische speerpunten, die bedoeld zijn om het bestaansrecht en het succes van Donatus te behouden en te versterken. Dit is nodig om onze missie zonder winstoogmerk een goede dekking tegen een eerlijke prijs en een uitstekende service te realiseren op lange termijn. Een belangrijke randvoorwaarde hiervoor is een professionele organisatie. Hoewel hier in het verleden al veel aandacht aan is besteed, dient Donatus in te spelen op het veranderend ledenbestand en de andere wensen/behoeften die daarbij optreden. Dit is van essentieel belang voor onze toekomst. Ook door de toezichthouders worden zoals hierboven is beschreven, steeds meer eisen aan de organisatie opgelegd. 14

In het verslagjaar zijn twee nieuwe vrouwelijke groepshoofden aangetrokken. Beiden hebben goede verzekeringstechnische kennis en expertise in leidinggeven en klantbenadering. Met deze leidinggevenden hebben de operationele afdelingen Kerk & Inkomen, Monumenten, Zorg, Particulieren en Administratieve Ondersteuning een kwaliteitsimpuls gekregen en wordt er een professionaliseringsslag gemaakt. Aan de samenwerking en de rolverdeling tussen de binnen- en buitendienst wordt actief aandacht geschonken. Het klantenbelang is hiermee gediend. In 2011 is er een medewerker Bedrijfstechnologie in dienst getreden ter vervanging van een medewerker die uit dienst is gegaan. Daarnaast is de telefoniste/receptioniste met pensioen gegaan, welke vacature intern is ingevuld. Het Bedrijfsmodel van Donatus vermeldt per lijnfunctie de benodigde competenties en de te behalen diploma s. Hier wordt actief op gestuurd, opdat de lijnmedewerkers blijven voldoen aan de onder meer in de WFT gestelde eisen. De binnendienstmedewerkers volgden een training klantgericht communiceren. De binnen- en buitendienst hebben voorts trainingen gehad ten behoeve van het efficiënt organiseren van het eigen werk. Een vrucht van de goede samenwerking tussen de binnen- en buitendienst, is het hertaxatiebeleid. De binnendienst verricht nu voorwerk, waardoor het maken van afspraken door de buitendienst met kerkbesturen veel gemakkelijker wordt. Tevens wordt er vooraf aan de kerkbesturen een heldere toelichting gestuurd over het hoe en waarom van hertaxaties. Vervolgens krijgt elk kerkbestuur na een hertaxatie een passend advies met betrekking tot preventie alsmede andere verzekeringsmogelijkheden. In 2011 werden deze activiteiten in pilotvorm uitgevoerd. In toenemende mate zal dit zich als regulier werk ontwikkelen. Het risicoprofiel van Donatus wordt hierdoor gunstig beïnvloed. Er wordt meer aandacht besteed aan behoud en acquisitie. Binnendienstmedewerkers bezoeken vaker leden en prospects, zoals congregaties/orden/zorgcentra, kerkbesturen en monumenteneigenaren, zodat zij de wensen van hen kunnen peilen en hen gerichter kunnen adviseren. De verzekeringsportefeuille monumenten is in 2011 met 55% toegenomen en overtreft qua premiegroei met 0,2 miljoen de royementen in de kerken en kloostersector. Inmiddels komt ruim 3% van de premie uit de nieuwe monumentenmarkt. Opvallend is dat na een inspectie- en taxatiebezoek door onze buitendienst, de verzekering nagenoeg altijd geaccepteerd wordt. De naamsbekendheid van Donatus in de monumentenwereld neemt toe. Er zijn monumentenfondsen die hun gehele portefeuille bij Donatus onderbrengen. Deze ontwikkeling biedt veel perspectief voor de toekomst. Bij een professionele organisatie hoort een moderne, eigentijdse huisvesting. In 2011 is in de hal in het kantoorpand van Donatus een vitrine ingericht met historisch archiefmateriaal. De buitenkant van het kantoor heeft groot onderhoud gehad. Donatus heeft geen afdeling P&O. De personeelsaangelegenheden worden door verschillende personen verricht. Teneinde te onderzoeken of het personeelsbeleid, de personeelsadministratie, processen en dergelijke adequaat geregeld zijn, is er een HRM-scan door een extern bedrijf uitgevoerd. De uitkomst was positief en de aanbevelingen zal Donatus in de loop der tijd ter hand nemen. Om de prioriteiten van het beleidsplan aan te pakken, wordt er op een projectmatige manier gewerkt. Dit betekent dat de speerpunten volgens een bepaald stramien en door middel van eenduidige vastlegging, georganiseerd en beheerd worden. De directie is opdrachtgever. Het hoofd Binnendienst fungeert als verandermanager naast haar operationele leidinggevende taak. Een van de medewerkers is projectbeheerder. Deze bekleedt sinds dit jaar ook de functie van risicomanager. Het managementteam vormt de stuurgroep. Op deze manier zijn onder meer de thema s risicobeleid, hertaxatiebeleid, HRM-beleid en facilitair beleid uitgevoerd. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 15

Financieel Het batig geconsolideerde saldo bedraagt 11,5 miljoen, hetgeen een uitstekend resultaat is, ondanks het zwakke beleggingsklimaat. De totale geboekte bruto premie is met 4,3% gestegen, van 25,3 miljoen naar 26,4 miljoen. Van de premiestijging neemt Donatus Nederland 0,5 miljoen en Dona Re 0,6 miljoen voor haar rekening. Het resultaat op de beleggingen van Donatus is 1,0 miljoen positief (2010: 2,8 miljoen positief). De verdiende premies eigen rekening (bruto premies minus uitgaande herverzekeringspremies) zijn met 2,4 miljoen gestegen. De netto herverzekeringspremies zijn gedaald met 1,3 miljoen. Donatus heeft met een schade voor eigen rekening van 3,5 miljoen een heel gunstig schadejaar gehad, lager dan de 4,4 miljoen in 2010. De bedrijfskosten zijn met 0,4 miljoen toegenomen, van 6,6 miljoen in 2010 tot 7,0 miljoen in 2011. Dit wordt met name veroorzaakt door de voorziening fiscale advieskosten, hogere automatiserings- en bestuurskosten. Algemene Reserve De premierestitutie bedraagt 41% ten bedrage van 9,4 miljoen. Een bedrag van 2,1 miljoen wordt aan de Algemene Reserve toegevoegd. Van Donatus Nederland wordt nagenoeg de gehele winst aan de leden uitgekeerd. Een bedrag van netto 0,1 miljoen wordt aan de Algemene Reserve toegevoegd. Het resultaat van Dona Re, zijnde 1,9 miljoen, wordt aan de Algemene Reserve toegevoegd. De totale Algemene Reserve stijgt hierdoor van 46,0 miljoen in 2010 tot 48,1 miljoen ultimo 2011. Brandsector De ontvangen premie van Donatus Nederland in de brandsector is met 2,0% gestegen van 24,4 miljoen in 2010 naar 24,9 miljoen in 2011. Feitelijk is de autonome groei 0,6 miljoen. De indexering van opstallen was namelijk in 2011 negatief (-6,7%), waardoor de premie-inkomsten per 1 januari 2011 met ruim 140.000 daalden. Dat er per saldo toch een groei heeft plaatsgevonden, wordt voor een groot deel verklaard door de toename van nieuwe monumentenverzekeringen (+ 0,3 miljoen), hertaxaties, nieuwe kerkgebouwen, alsmede door uitbreiding van verzekeringen van onze leden, zoals dekking tegen uitgebreide condities inclusief diefstal en vandalisme voor kerkgebouwen. De totale bruto schadelast van Donatus, inclusief wijziging voorziening te betalen schaden, bedraagt 4,5 miljoen (2010 6,4 miljoen). Na verrekening van de bijdragen van herverzekeraars inclusief het aandeel van de herverzekeraars in de wijziging voorziening te betalen schaden, resteert een schade eigen rekening van 3,5 miljoen (2010: 4,4 miljoen). Het totaal aantal schademeldingen is gedaald van 2.837 in 2010 naar 2.676 in 2011 (-6%). Deze afname wordt met name verklaard door het ontbreken van stormschades in 2011. De schadelast van diefstallen/inbraken/vandalisme bij kerkelijke gebouwen is redelijk stabiel gebleven, namelijk 757.000 in 2010 en 787.000 in 2011 (+4,0%). Met name de koperen looddiefstallen zijn hier debet aan. Het aantal schadedossiers waarop geen uitkering is verleend bedraagt 821 (922 in 2010). Dit betreffen schadegevallen waarvoor geen dekking bestaat, waar een claim wordt ingetrokken of waar het schadebedrag onder het eigen risico blijft. In 2011 hebben er zich slechts 6 schadegevallen met een (gereserveerde) schadelast van meer dan 50.000 voorgedaan (7 in 2010). Wat het behoud van kerkgebouwen betreft (een van de speerpunten uit het Beleidsplan), is het beleid in 2011 succesvol geweest. Donatus heeft 37 royementen van kerkgebouwen ontvangen (op een totaal van 4.500 kerkgebouwen in portefeuille). Dit ligt in de lijn van het gemiddelde van 35 royementen gemiddeld per jaar over de laatste 10 jaar. Van deze 37 kerkgebouwen heeft Donatus in 19 gevallen (51%) de nieuwe eigenaar weer verzekerd. Evenals in 2010 wordt het verwachte gemiddelde van twee kerksluitingen per week niet gehaald. Aangenomen wordt dat de crisis in onroerend goed (weinig kopers) debet is aan het feit dat, in tegenstelling tot hetgeen werd geprognosticeerd, geen 100 kerkgebouwen in 2011 aan de eredienst zijn onttrokken. Er zijn overigens bij Donatus 17 nieuwe kerkgebouwen aan onze verzekeringsportefeuille toegevoegd. 16

Ongevallensector Donatus is sinds 2004 ook ongevallenverzekeraar. In 2008 is Donatus begonnen met particuliere ongevallenverzekeringen. Naast collectieve ongevallenverzekeringen worden ook persoonlijke en gezinsongevallenverzekeringen aangeboden. De ontvangen premie bedroeg in 2011 147.000 (2010 141.000). De schadelast bedraagt 30.000 (2010: 62.000). Overige sectoren Andere schadeverzekeringen (auto-, ziektekosten-, ziekengeld-, aansprakelijkheid- en milieuschadeverzekeringen) biedt Donatus aan in haar hoedanigheid van intermediair. Donatus adviseert deze verzekeringen teneinde haar leden een totaalpakket aan te bieden. Het resultaat uit de assurantiebemiddeling bedraagt 0,9 miljoen (eveneens 0,9 miljoen in 2010). Risicobeheer Risicobeheer krijgt steeds meer aandacht van de toezichthouders. In 2014 (het jaar waarin Solvency II wordt ingevoerd) worden aan de rapportageverplichtingen nog hogere eisen gesteld. Als voorbereiding heeft Donatus in 2011 het RisicoManagementRaamwerk verder ontwikkeld. In dit model worden alle risico s beschreven, worden de risico s qua omvang gelabeld, worden de beleidsmaatregelen genoemd die de risico s verminderen en geeft een oordeel over het restrisico. Tevens wordt in dit model zichtbaar wie per risico verantwoordelijk is en waar de desbetreffende beleidsstukken opgeslagen zijn. Het FIRM model en onze beleidsnotitie risicomanagement 2009 hebben als basis voor dit raamwerk gediend. Het RisicoManagementRaamwerk zal in 2012 belangrijk zijn voor de op te stellen ORSA (Own Risk and Solvency Assessment). Al decennia voert Donatus een prudent acceptatiebeleid, staat continuïteit voorop en beschikt over een solide solvabiliteit. Voor Donatus is groei geen doel op zich. Donatus werkt voor speciale, zeer loyale en op betalingsgebied zeer trouwe doelgroepen. Het debiteurenrisico is daarom zeer gering. Aangezien Donatus marktleider is in de kerkelijke doelgroep, is het anti-selectierisico laag. Donatus hanteert al tientallen jaren onveranderde premiepromillages die dekkend zijn voor de verzekerde objecten en inventarissen. Donatus is louter schadeverzekeraar en biedt dus geen leven- en pensioenproducten aan. Risicovolle en impactvolle (complexe) producten komen dan ook niet voor. Het grootste risico dat Donatus loopt als schadeverzekeraar, betreft het catastrofe risico. Donatus heeft in 2011 wederom besloten om de herverzekeringscapaciteit storm uit te breiden op basis van een worst case scenario van eens in de tweehonderd jaar (conform de toekomstige eisen van Solvency II). Sinds 2008 is in de herverzekeringscontracten expliciet het conflagratierisico (het risico van een opeenhoping van risicoadressen die getroffen worden door één evenement) herverzekerd. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 17

In 2011 heeft de research afdeling van Willis Re (een internationale herverzekeringsmakelaar) wederom een analyse uitgevoerd om te beoordelen of het herverzekeringsprogramma van Donatus adequaat is. Op basis van de conclusies zijn de contracten voor 2012 aangepast (verhoging catastrofe capaciteit). De verzekeringstechnische risico s worden beperkt door het inspecteren en (her)taxeren van verzekerde objecten door de eigen gespecialiseerde buitendienst van registerexperts. Sinds 2010 wordt actief aandacht besteed aan de kerkgebouwen die al lang niet meer door onze buitendienst zijn bezocht. In principe zal elke buitendienstmedewerker elke week een kerkgebouw hertaxeren. Er zijn ongeveer 300 kerken gehertaxeerd in 2011 waardoor inmiddels de achterstand kleiner is geworden. De compliance-officer heeft een evaluatierapport geschreven over het jaar 2010. In een van de RvC-vergaderingen zijn de bevindingen en de voortgang besproken. Geconstateerd wordt dat Donatus op het gebied van compliance de zaken goed geregeld heeft. In 2012 worden de aanbevelingen uit de compliance-rapportage op projectmatige wijze opgepakt. Beleggingen Donatus voert een gematigd defensief beleggingsbeleid. Het vigerende beleggingsstatuut van Donatus Nederland bevat een beleggingsmatrix, opgebouwd uit een strategische mix (35% aandelen / 65% vastrentende waarden), een tactische mix (tot maximaal 45% aandelen / minimaal 55% vastrentende waarden) en afspraken ten aanzien van valutaverdeling. Voorts bevat het afspraken ten aanzien van de zgn. selectie: vastrentende waarden mogen alleen belegd worden in debiteuren met minimaal één A-rating van Moody s of Standard & Poor s en -middels beleggingsfondsen- in debiteuren met tenminste een BBB-rating, tot een maximum van 5% van het vastrentende deel van de beleggingsportefeuille. In 2011 is verder uitvoering gegeven aan het beleid om individuele aandelen te verkopen en om te ruilen voor indextrackers. Inmiddels bestaat circa 90% van de aandelenportefeuille uit indextrackers. Donatus belegt overigens niet in zgn. synthetische trackers, die een tegenpartijrisico kunnen impliceren. Voor de aandelenportefeuille geldt als benchmark de MSCI All Country World Index. Het beleggingsbeleid voor de komende periode is er op gericht om op geschikte momenten afscheid te nemen van het restant individuele aandelen. Op obligatiegebied is het beleid er op gericht om te beleggen in eenvoudige, individuele obligaties met een vaste looptijd, vaste couponrente en goede kwaliteit (minimaal A-rating). De obligaties worden dusdanig belegd dat er een goede match is tussen de verzekeringsverplichtingen en de vrijval in obligaties. Op geschikte momenten wordt afscheid genomen van de zogenaamde perpetuele obligaties. Beleggingsbeslissingen worden door de Directie genomen op basis van geformuleerd en goedgekeurd beleggingsbeleid. De Directie wordt geadviseerd door een bankinstelling. De uitvoering van het beleggingsbeleid wordt getoetst door de Beleggingscommissie, die bestaat uit twee leden van de Raad van Commissarissen. Ondanks het gegeven dat het beleggingsjaar 2011 zeer onrustig is geweest in verband met de Eurocrisis, de Europese schulden problematiek en een opkomende recessie, is het netto beleggingsresultaat 959.000 desalniettemin positief. Het rendement op de beleggingen (directe beleggingsopbrengsten en waarde mutaties) bedroeg in 2011 1,4% (aanmerkelijk lager dan de 3,9% in 2010). Donatus had en heeft overigens geen enkele obligatie van de zuidelijke landen in portefeuille, waardoor dit specifieke deel van de crisis Donatus bespaard is gebleven. Solvabiliteit De aanwezige solvabiliteit van Donatus Nederland is in 2011 afgenomen van 29 miljoen tot 24,3 miljoen, de solvabiliteitsratio bedraagt 861% (aanwezige solvabiliteit ten opzichte van de wettelijke verplichte solvabiliteit). Deze afname wordt veroorzaakt door de kapitaalstorting van 4,2 miljoen aan Dona Re. Op groepsniveau verandert er daardoor niets aan de solvabiliteit. De hier genoemde aan- 18

voorgedaan en slechts één grotere brandschade ( 0,55 miljoen). Het aandeel van herverzekeraars in de brutoschadelast bedroeg 1,6 miljoen ( 1,5 miljoen in 2010). De schade welke per saldo voor rekening van Donatus blijft, bedraagt 3,5 miljoen, hetgeen aanzienlijk lager is dan de 4,4 miljoen in het schadejaar 2010. Dona Re wezige solvabiliteit heeft alleen betrekking op Donatus Nederland, aangezien Dona Re onder het solvabiliteitsregime van de Zwitserse toezichthouder valt. De solvabiliteit blijft sterk en overtreft in ruime mate het door de toezichthouder conform Solvency I en door de bestuurders geëiste minimum. Herverzekeringen Ter bescherming van het vermogen en daarmede de solvabiliteit van de Maatschappij heeft Donatus, zoals te doen gebruikelijk, herverzekeringscontracten gesloten. De netto herverzekeringspremies (uitgaande herverzekeringspremies minus provisie, winsten van herverzekeraars) zijn in 2011 procentueel nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van de geboekte premies. De netto herverzekeringspremies bedroegen in totaal 6,2 miljoen, hetgeen 23% is van de geboekte premie (in 2010 24%). Donatus kent over 2011 een uitermate gunstig schadeverloop. Er hebben zich geen stormen Donatus heeft de herverzekeringscontracten ondergebracht bij haar Zwitserse dochtermaatschappij Dona Re. Deze retrocedeert een gedeelte van de risico s aan herverzekeringsmaatschappijen met minimaal een A-rating van Standard & Poor s. Dona Re werkt met een panel van circa 15 herverzekeraars, om de risico s zo goed mogelijk te spreiden. Het beleid van Dona Re is hierbij gebaseerd op een langdurige, loyale samenwerking. Sinds 2009 is invulling gegeven aan de al langer bestaande wens om ook van derden herverzekeringen te accepteren. Per 1 juli 2009 accepteert Dona Re herverzekeringen van een buitenlandse (kerken) verzekeraar. Per 1 januari 2010 is Dona Re deel gaan uitmaken van een groep van Europees samenwerkende (her)verzekeraars (CIAR). Over en weer herverzekeren deze partijen delen van hun portefeuille in poolverband. Deze groep bestaat uit onderlinge (her)verzekeraars, waarvan een aantal ook kerken accepteert. Voor de verdere groei van de herverzekeringsactiviteiten heeft er in 2011 een kapitaalverhoging van 5 naar 10 miljoen CHF plaatsgevonden (circa 4,2 miljoen). Dona Re heeft sinds 2011 een tweehoofdige leiding. De beleggingen van Dona Re vinden uitsluitend plaats in staats- of bedrijfsobligaties met minimaal een A-rating. Het netto resultaat in 2011 bedroeg 1,9 miljoen (in (in 2010 was dit eveneens 1,9 miljoen). De discussie met de belastingdienst inzake de fiscale problematiek met betrekking tot Dona Re is in 2011 voortgezet. Donatus heeft sinds 2006 in verschillende notities de belastingdienst uitleg gegeven over de reden van oprichting, de zakelijkheid van de relatie, de strekking van de herverzekeringscontracten en de feitelijke situatie. De belastingdienst is niet ingegaan op deze argumenten en heeft in het najaar van 2010 aanslagen over de periode 2004-2008 op- Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 19

gelegd. Naar de mening van Donatus en die van ingeschakelde externe deskundigen is dit ten onrechte, mede in het licht van de bestaande wet- en regelgeving én mede gezien de huidige stand van jurisprudentie. In 2011 hebben er op verzoek van de belastingdienst gesprekken plaatsgevonden over een compromis, maar gedane voorstellen zijn niet gehonoreerd. Daarna heeft Donatus (na hiertoe uitgebreid geadviseerd te zijn door fiscaal deskundige derden) de beslissing genomen de kwestie aan de rechter voor te leggen. In september is een uitvoerig (aanvullend) beroepschrift opgesteld, waarin de situatie wederom is uitgelegd en de stellingen van de belastingdienst worden weerlegd. Begin februari 2012 heeft de belastingdienst het (aanvullend) verweerschrift bij de Rechtbank ingediend. Dit stuk is wederom een herhaling van zetten. Overigens is de aanslag van 2004 door de belastingdienst inmiddels ingetrokken. In de loop van 2012 zal deze zaak door de Rechtbank verder behandeld worden. In de toelichting op de jaarrekening wordt nader op deze kwestie ingegaan. Donatus laat zich in deze problematiek bijstaan door externe belastingadviseurs. Ontwikkelingen en verwachtingen 2012 In 2012 bestaat Donatus 160 jaar. Dit heuglijke feit wordt gevierd met het uitbrengen van een bijzonder boekwerk. In dit lees- en kijkboek staan 24 monumentale bouwwerken centraal. Niet op de traditionele manier beschreven, maar met verhalen over de ziel van de monumenten. Religieuze en niet-religieuze erfgoederen komen aan bod. Prachtig uitgevoerd en een relatiegeschenk voor alle zakelijke relaties. Maar ook te koop en in te tekenen met een instapkorting. In april 2012 komt er een speciale website www.160jaardonatus.nl waarin u de making of van dit bijzondere boek met schitterende foto s kunt aanschouwen en waar u kunt intekenen ter verkrijging van dit jubileumboek. In september verschijnt het boek en Donatus hoopt dan in de media de nodige aandacht te krijgen voor ons bijzondere bedrijf dat is gespecialiseerd in het verzekeren van cultureel, monumentaal, religieus en niet-religieus erfgoed. Het boek zal een mooi geschenk zijn en beoogt tevens om het Nederlandse erfgoed, een breder draagvlak te bezorgen. In 2012 zal verdere uitvoering worden gegeven aan de vijf in de beleidsvisie geformuleerde prioriteiten. In een uitgewerkte programmaplanning zijn alle activiteiten voor 2012 alsmede hun bijdrage aan de verschillende organisatiedoelen vastgelegd. Deze programmaplanning dient mede ter ondersteuning van de medewerkers. Donatus is hét verzekeringsloket voor kerkelijk en monumentaal Nederland van A tot Z (Aansprakelijkheidsverzekeringen tot Ziektekostenverzekeringen). Om onze leden nog beter van dienst te zijn, zijn onze kantoortijden verruimd: voortaan telefonisch bereikbaar vanaf 8.00 uur tot 17.30 uur voor informatie, advies en schademeldingen. Donatus is sponsor van het themajaar 2012: Het jaar van de Historische Buitenplaats, zoals uit dit jaarverslag blijkt. Met name in de provincie Gelderland zal er de mogelijkheid zijn om kennis te maken met eigenaren van historische buitenplaatsen. Onze nieuwe advertentiecampagne in de Monumentenbladen zal in 2012 zich ook richten op de Historische Buitenplaatsen. In 2011 heeft Donatus de condities vastgesteld waaronder molens (1.200 in Nederland) als nieuwe doelgroep verzekerd kunnen worden. Er worden contacten gelegd met verschillende molenstichtingen en expertise wordt intern uitgebouwd. De (toekomstige) kerksluitingen worden sinds 2012 in een aparte database bijgehouden, waardoor Donatus een uitstekend beeld krijgt van de omvang van dit fenomeen en zo beter kan anticiperen op het behoud van kerk- en kloostergebouwen in haar portefeuille. In toenemende mate wordt Donatus op dit gebied als kenniscentrum beschouwd. Voor de kerkbladen wordt een nieuwe lijn advertenties ontwikkeld. De nadruk ligt op jongeren die actief zijn voor de kerk, want uiteindelijk verzekeren we onze kerken ten behoeve van het behoud voor het nageslacht. Er is voor 2012 een actie- en marketingkalender opgesteld, waardoor op een gestructureerde wijze de leden er op gewezen worden hoe zij hun risico s beter kunnen beschermen. Ook zijn we in toenemende mate zichtbaar in het land bij beurzen, onder andere bij de Beurs 20

Kerk & Gemeente in Utrecht. Donatus participeert in de Gids Herinrichting Kerken, welke interessant is voor elk kerkbestuur. In een artikel van de hand van directielid Simon Kadijk wordt ingegaan op het analyseren van mogelijke risico s en het nemen van maatregelen om de risico s te verkleinen. In 2012 vindt de werving plaats van een Financieel Controller. De huidige Financiële Administratie bestaat uit een ervaren administrateur en een medewerkster financiële ondersteuning. Toenemende audit eisen, beheersmaatregelen, management-informatievraagstukken, toekomstprojecties in het kader van Solvency II zorgen ervoor dat Donatus de financiële afdeling dient uit te breiden. De nieuwe functionaris zal deel uit gaan maken van het managementteam. Op personeelsgebied is er aandacht voor zowel individuele- als groepstrainingen en opleidingen. Daarbij blijven klantgericht handelen en de samenwerking tussen binnen- en buitendienst belangrijke thema s. aantal kerksluitingen vanwege de economische crisis minder groot zal zijn dan eerder gepland. Vanaf 2013 kan dit proces naar onze mening echter in een stroomversnelling komen. Voor de monumentenmarkt verwachten we een verdere, stabiele groei. De implementatie van het beleidsplan en alle wet- en regelgeving leggen blijvend een grote druk op de organisatie. Donatus ziet een positieve ontwikkeling op verschillende fronten, ondanks alle veranderingen. De veranderingen zijn nodig in het (toekomstig) belang van onze leden, de polishouders. Wij danken onze medewerkers voor hun betrokken inzet en onze leden voor het vertrouwen in onze maatschappij. Rosmalen, 21 maart 2012 Directie drs. Alphons van der Voorn, voorzitter Simon Kadijk De verwachting is dat de geconsolideerde premie-inkomsten in 2012 verder stijgen naar 28 miljoen. Ook voor 2012 denken wij dat het Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 21

Vijf jaar Donatus in cijfers (x1000 )) 2011 2010 2009 2008 2007 Bruto geboekte premies 26.408 25.257 23.379 21.168 20.316 Premierestitutie brandsector 9.448 10.077 11.187 1.161 7.467 Schaden eigen rekening 3.506 4.438 2.013 4.132 4.578 Algemene bedrijfskosten 7.011 6.624 5.406 6.145 4.957 Resultaat na belastingen 11.476 11.496 14.198 3.678 10.243 Herwaarderingsreserve 1.646 2.312 1.163 519 2.111 Algemene reserve 48.070 46.015 44.558 41.546 37.225 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0 Premierestitutie brandsector 2007 2008 2009 2010 2011 5.000 4.500 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 Schaden eigen rekening 2007 2008 2009 2010 2011 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 Bruto ontvangen premie 2007 2008 2009 2010 2011 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0 Algemene bedrijfskosten 2007 2008 2009 2010 2011 16.000 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0 Resultaat na belasting 2007 2008 2009 2010 2011 Algemene reserve 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0 2007 2008 2009 2010 2011 22

Schaden eigen rekening De schaden eigen rekening bedroeg in 2011 ) 3.506.413, dat is 13,3% van de bruto ontvangen premie (in 2010 was dit 17,6%). Het aantal schadegevallen bedroeg 2.676, hetgeen ten opzichte van 2010 een daling met 5,7% betekent. Bedrijfskosten De totale kosten bedroegen in 2011 ) 7.011.027, dat is 26,5% van de bruto ontvangen premie (in 2010 was dit 26,2%). Verdeling van het resultaat na belasting Het resultaat na belasting ad ) 11.475.604 wordt als volgt verdeeld: 1. terugbetaling aan verzekerden 2. toevoeging aan de algemene reserve ) 9.448.002 ) 2.027.602 ) 11.475.604 Aan de verzekerden in de brandsector (brand-, storm-, inbraak- en uitgebreide verzekeringen) wordt 41% van de bruto premie gerestitueerd. Verzekerden in de brandsector die een vaste premie betalen ontvangen geen premierestitutie. De terugbetaling over 2011 zal worden verrekend met de eerstvolgende jaarpremie (2013). Algemene reserve De algemene reserve bedraagt ultimo 2011: ) 48.069.765. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 23

Alweer een nieuw casteel in eenen nacht geresen! Constantijn Huygens (1596-1687) 24

G OUDEN TIJDEN Het is de zeventiende eeuw; de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden kent gouden tijden. Als het gaat om handel, politiek, wetenschap en kunst neemt Nederland wereldwijd een vooraanstaande positie in. Amsterdam is het centrum van de wereldhandel, maar de keerzijde van die klinkende munten is drukte, stank en herrie in een stad die snel uit zijn voegen groeit. Regenten, rijke kooplieden, succesvolle bankiers, industriëlen en andere leden van de haute bourgeoisie uit de grote steden gaan op zoek naar de rust en ruimte van het buitengebied. Op het platteland verrijzen statige buitenplaatsen, waar de notabelen in de zomermaanden een zalig toevluchtsoord vinden voor ontspanning en vermaak. Alleen al langs de Vecht vormen zo n tweehonderd buitens een aaneengeregen lint van rijkdom. Ook in de achttiende en de negentiende eeuw zet de hang naar buiten zich onverminderd voort. Zijn in eerste instantie de landelijke gebieden net buiten de stad in trek, inmiddels begeeft de elite zich dan ook verder landinwaarts. Steeds meer historische buitenplaatsen zijn en worden in hun oude luister hersteld en vervullen in die hoedanigheid een markante rol in het Nederlandse landschap. Door heel Nederland herinneren monumentale buitens ons aan het roemrijke verleden van de zeventiende, de achttiende en de negentiende eeuw. Villa s, landhuizen, jachthuizen, kastelen, stinzen en kazematten... de imposante buitenverblijven kennen een grote diversiteit aan verschijningsvormen. Wat de buitenplaatsen bindt is het samenhangende geheel van het historische hoofdgebouw met de bijbehorende koetshuizen, theekoepels, andere bijgebouwen, tuinen, parken en waterpartijen. Cultuurhistorie en natuur zijn hierin onlosmakelijk verbonden. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 25

Geconsolideerde Balans per 31 december 2011 na bestemming batig saldo Activa 31-12-2011 31-12-2010 A. Immateriële vaste activa e e 1. licenties software (extern aangeschaft) 107.337 115.657 B. Beleggingen I. Terreinen en gebouwen 1. in eigen gebruik 2.405.663 2.468.274 2. overige terreinen en gebouwen 2.142.250 2.142.250 II. Overige financiele beleggingen 1. aandelen en andere niet-vastrentende waarden 21.951.078 19.894.197 2. derivaten 0 1.500 3. obligaties en andere vastrentende waarden 43.948.118 40.030.634 4. deposito s 800.000 1.600.000 71.247.109 66.136.855 C. Vorderingen I. Vorderingen uit verzekering 1. leden 121.110 91.643 II. Vorderingen uit herverzekering 423.890 51.945 III. Overige vorderingen 1. nog te ontvangen posten 117.908 242.964 2. vooruitbetaalde bedragen 96.547 24.043 3. vennootschapsbelasting 186.827 102.594 D. Overige activa 946.282 513.189 I. Materiële vaste activa 785.481 604.497 II. Liquide middelen 2.974.474 6.412.450 E. Overlopende activa 3.759.955 7.016.947 I. Lopende intrest en dividend 1.910.290 1.700.703 77.970.973 75.483.351 26

Passiva 31-12-2011 31-12-2010 e e e e A. Eigen vermogen 59.245.172 58.083.280 B. Technische voorzieningen I. Voor te betalen schaden a). bruto reserve brandverzekering 3.159.587 4.685.411 b). aandeel herverzekeraars - 736.601-1.353.447 2.422.986 3.331.964 C. Voorzieningen 1. voor pensioenen 502.167 331.218 2. voor latente belastingen 2.858.609 2.909.034 3. overige 256.000 35.000 3.616.776 3.275.252 D. Schulden I. Schulden uit verzekering 1. leden 10.090.807 8.506.366 II. Schulden uit herverzekering 174.610 65.042 III. Overige schulden 1. crediteuren 288.117 418.081 2. belastingen en sociale lasten 96.529 86.405 3. aan kredietinstellingen 258.051 0 4. vooruitontvangen bedragen 1.145.902 1.116.448 12.054.016 10.192.342 E. Overlopende passiva 632.023 600.513 77.970.973 75.483.351 De bij de rubrieken vermelde nummers verwijzen naar de toelichting, beginnend op bladzijde 40. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 27

Geconsolideerde Winst- en Verliesrekening over het boekjaar 2011 2011 2010 e e e e Geboekte bruto premies 26.408.316 25.256.820 Uitgaande herverzekeringspremies - 8.505.498-9.788.326 Verdiende premies eigen rekening 17.902.818 15.468.494 Opbrengsten terreinen en gebouwen 40.493 69.045 Opbrengsten overige beleggingen 2.042.121 2.145.032 Waardeveranderingen van beleggingen 896.898 382.765 Gerealiseerde winst op beleggingen 113.141 514.104 Opbrengsten uit beleggingen 3.092.653 3.110.946 A. Overige baten eigen rekening 132.803 13.769 Provisie, winsten van herverzekeraars 2.300.697 3.617.047 Bruto schaden - 5.996.978-4.179.296 Aandeel herverzekeraars 1.581.587 1.499.013-4.415.391-2.680.283 Wijziging voorziening te betalen schaden 1.525.824-2.221.313 Aandeel herverzekeraars - 616.846 463.546 908.978-1.757.767 B. Schaden eigen rekening - 3.506.413-4.438.050 Beheers-en personeelskosten; afschrijving bedrijfsmiddelen - 7.011.027-6.624.447 C. Bedrijfskosten - 7.011.027-6.624.447 Beheerskosten en rentelasten - 154.565-129.856 Waardeveranderingen van beleggingen - 1.945.014-215.332 Gerealiseerd verlies op beleggingen - 33.673 0 Beleggingslasten - 2.133.252-345.188 Resultaat technische rekening 10.778.279 10.802.571 D. Andere baten 931.028 949.834 Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belastingen 11.709.307 11.752.405 Belastingen resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening - 233.703-256.051 Resultaat na belastingen 11.475.604 11.496.354 28 De toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening begint op bladzijde 50.

Geconsolideerd Kasstroomoverzicht over 2011 Kasstroom uit operationele activiteiten 2011 2010 e e e e -netto winst 11.475.604 11.496.354 -mutatie technische voorzieningen eigen rekening - 908.978 1.753.527 -mutatie voorzieningen 341.524 656.121 -afschrijving bedrijfsmiddelen 437.277 355.335 -mutatie kortlopende schulden 109.568 65.042 -mutatie vorderingen - 642.680-744.805 -overige mutaties 199.175-90.402 -koersverschillen op beleggingen 1.714.337-1.690.747 Kasstroom uit investerings- en beleggingsactiviteiten 12.725.827 11.800.425 -investeringen en aankopen -beleggingen in terreinen en gebouwen en in aandelen - 4.346.475-7.635.944 -overige beleggingen - 9.420.000-8.604.050 -(im-)materiële vaste activa - 477.275-507.561-14.243.750-16.747.555 -desinvesteringen en verkopen -beleggingen in terreinen en gebouwen en in aandelen 783.093 5.589.549 -overige beleggingen 5.994.760 5.815.253 -(im-)materiële vaste activa 31.365 13.786 6.809.218 11.418.588 Kasstroom uit financieringsactiviteiten - 7.434.532-5.328.966 -betaalde restitutie - 8.729.271-2.526.053-8.729.271-2.526.053 D.II Mutatie liquide middelen - 3.437.976 3.945.406 Het verloop van de liquide middelen incl. schuld aan 2011 2010 kredtietinstellingen is als volgt: e e Stand per 1 januari 6.412.450 2.467.044 Mutatie boekjaar - 3.437.976 3.945.406 Stand per 31 december 2.974.474 6.412.450 Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 29

OASE VAN RUST Rijkelijk versierde poorten verschaffen familie en gasten toegang tot de buitenhoven. De tuinarchitectuur geniet grote belangstelling, waardoor ware oases ontstaan. Ook hier voert symmetrie in eerste instantie de boventoon. Tuin en park zijn onlosmakelijk verbonden met de woning via een centrale as: de majestueuze oprijlaan. De weelderige tuinen worden aangelegd volgens classicistische principes, met tuinen als die van Versailles als inspiratiebron. Strakke en geometrische patronen, gladgeschoren buxushagen, vormbomen en steile taluds kenmerken de tuinen en parken. Later raakt het tuinontwerp geïnspireerd door de Engelse landschapsstijl, met glooiende grasvelden, slingerende lijnen en hoogteverschillen. Soms worden deze tuinen haast een ode aan het platteland, door het omliggende landschap van weilanden, duinruggen of rivieren te integreren in het geheel. Te midden van groene priëlen, bloemenperken, doolhofjes, waterpartijen, vijvers, lanen, bossen, weiden, dierenparken en ornamenten waant men zich op de buitenplaats in een natuurlijk paradijs. Een plek voor rust en bezinning. De schoonheid van de natuur komt onder meer tot uitdrukking in de selectie van bijzondere en zeldzame boomsoorten en exotische beplanting. In de eigen moestuin worden gewassen gekweekt en boomgaarden voorzien de bewoners van fruit; deel van het landelijke buitenleven is immers ook een stukje zelfvoorziening. In de tuinen bevinden zich ook het koetshuis met de stal, de bijgebouwen en niet zelden een theesalon of oranjerie. Het is juist dit ensemble van buitenhuis, bijgebouwen en omliggende tuin of park, wat de historische buitenplaats tot een belangrijk monument in het Nederlandse landschap maakt. 30

Mijn volk zal wonen in een oase van vrede, een veilige woonplaats, een oord van ongestoorde rust Jesaja 32,18 Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 31

Toelichting behorende tot de geconsolideerde jaarrekening 2011 1 Algemeen 1.1 Vestigingsplaats Donatus Verzekeringen is statutair gevestigd in Rosmalen (gemeente s-hertogenbosch) aan de Hoff van Hollantlaan 8 en heeft een 100% dochtermaatschappij Dona Re, gevestigd in Basel, Zwitserland. 1.2 Activiteiten De Maatschappij heeft tot doel in het schadeverzekeringsbedrijf, dat de Maatschappij uitoefent, schadeverzekeringsovereenkomsten te sluiten met kerkelijke, levensbeschouwelijke, charitatieve, culturele, wetenschappelijke of het algemeen nut beoogde rechtspersonen, en met de aan zodanige rechtspersonen verbonden natuurlijke personen. Schadeverzekeringsovereenkomsten zijn alsmede mogelijk te sluiten met eigenaren van (rijks) monumenten, zowel natuurlijke als rechtspersonen, inclusief hun gezinsleden. 2 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva 2.1 Algemeen Voorzover niet anders is vermeld zijn de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. Indien activa en passiva luiden in vreemde valuta heeft omrekening plaatsgevonden tegen de koersen per balansdatum.valutaverschillen op liquide middelen worden in het resultaat verwerkt. 2.2 Vergelijking met voorgaand jaar De gehanteerde grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn ongewijzigd gebleventen opzichte van het voorgaande jaar. 2.3 Vreemde valuta Functionele valuta De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in euro s, zijnde de functionele en presentatievaluta van Donatus Verzekeringen. 1.3 Groepsverhoudingen De jaarrekening van Dona Re is opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van Donatus Verzekeringen. 1.4 Grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening en consolidatie In de geconsolideerde jaarrekening zijn alle maatschappijen opgenomen, waarin Donatus direct of indirect meer dan vijftig procent van het totaal aantal stemmen kan uitbrengen in de Algemene Vergadering van aandeelhouders en die zijn te beschouwen als Groepsmaatschappijen. Consolidatie vindt plaats volgens de integrale methode. 1.5 Toelichting op het geconsolideerde kasstroomoverzicht Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroom-overzicht bestaan uit de liquide middelen. Koersverschillen inzake effecten worden afzonderlijk in het kasstroomoverzicht getoond. Groepsmaatschappijen De activa en passiva van de in de consolidatie opgenomen buitenlandse deelnemingen luidende in vreemde valuta worden omgerekend tegen de koers per balansdatum; de baten en lasten tegen de gemiddelde koersen gedurende het boekjaar. De hieruit resulterende omrekeningsverschillen wordenrechtstreeks ten gunste of ten laste van het eigen vermogen gebracht in de reserve omrekeningsverschillen. 2.4 Terreinen en Gebouwen De gebouwen worden gewaardeerd tegen aanschaffingswaarde verminderd met een afschrijving van 2,5% per jaar. Op terreinen wordt niet afgeschreven. De kosten van (groot) onderhoud worden direct in de winst- en verliesrekening verwerkt. 2.5 Overige Terreinen en Gebouwen De overige terreinen en gebouwen worden getaxeerd en gewaardeerd tegen marktwaarde. Op terreinen wordt niet afgeschreven. De kosten van (groot) onderhoud worden direct in de winst- en verliesrekening verwerkt. 32

Aandacht voor details. 2.6 Materiële vaste activa en immateriële vaste activa Deze worden gewaardeerd op aanschaffingswaarde, verminderd met lineair berekende afschrijvingen gebaseerd op de economische levensduur. De kosten van herstel worden direkt in de winst- en verliesrekening verwerkt. 2.7 Beleggingen in groepsmaatschappijen en deelnemingen De waardering van de deelnemingen vindt plaats tegen de netto vermogenswaarde, bepaald volgens de grondslagen van Donatus. 2.8 Effecten Aandelen en andere niet-vastrentende waarden Alle aandelen worden geclassificeerd onder de vaste activa. Aandelen worden gewaardeerd op beurswaarde ultimo boekjaar. De ongerealiseerde koers- en valutaverschillen worden verwerkt in de herwaarderingsreserve, voor zover deze verschillen ultimo boekjaar per fonds een positieve reserve betreffen. Voor fondsen waarvan de beurswaarde lager is dan de kostprijs worden de ongerealiseerde verschillen in het resultaat verwerkt. Indien in latere periode de beurswaarde stijgt worden deze stijgingen tot het moment van verkoop als terugname waarde vermindering in het resultaat verwerkt totdat de kostprijs bereikt is. Gerealiseerde koersverschillen worden bepaald als het verschil tussen de opbrengstwaarde en de kostprijs dan wel de boekwaarde indien die op het moment van verkoop lager is. Gerealiseerde koersverschillen worden ten gunste of ten laste van het resultaat gebracht. Directe beleggingsopbrengsten worden verantwoord in het jaar dat ze worden ontvangen. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 33

34

Obligaties Obligaties die worden geclassificeerd onder de vaste activa, worden gewaardeerd op pariwaarde (aflossingswaarde) ultimo boekjaar. Reverse Convertible obligaties worden gewaardeerd tegen de onderliggende beurswaarde van de aandelen. Het (dis)agio bij verkrijging van de obligaties wordt geactiveerd respectievelijk gepassiveerd en evenredig over de resterende looptijd van de obligaties ten gunste respectievelijk ten laste van het resultaat verantwoord. Deze (dis)agio staat verantwoord onder de overlopende activa of overlopende passiva. Gerealiseerde koers-en valutaverschillen bij verkoop worden rechtstreeks ten gunsterespectievelijk ten laste van het resultaat verantwoord. Ongerealiseerde valutaverschillen worden in het resultaat verwerkt. De couponrente wordt toegerekend waar het betrekking op heeft. Obligaties die worden gerekend tot de handelsportefeuille worden gewaardeerd tegen marktwaarde ultimo boekjaar. Waarderingsverschillen worden opgenomen in de winst- en verliesrekening. Derivaten Alle derivaten worden geclassificeerd onder de vaste activa. Derivaten worden gewaardeerd op reële waarde ultimo boekjaar. Verschillen in waardering worden utimo boekjaar in het resultaat verwerkt. 2.9 Vorderingen De vorderingen worden gewaardeerd op nominale waarde, rekening houdend met mogelijke oninbaarheid. bedrag aan nog niet gemelde schaden (Incurred But Not Reported) en geleden schade waarvoor niet voldoende werd gemeld (Incurred But Not Enough Reported). De voorziening wordt per individuele post geschat en is inclusief de kosten verband houdende met de afwikkeling van de schade. Opbrengsten uit hoofde van verhaal worden niet meegenomen bij de bepaling van de voorzieningvoor schaden. Deze worden in aanmerking genomen bij realisatie. Het aandeel van herverzekeraars in de technische voorziening voor te betalen schaden is bepaald aan de hand van de lopende contracten en wordt op de balans in mindering gebracht op de technische voorziening. Pensioenvoorziening De Onderlinge Verzekeringmaatschappij Donatus kent een toegezegd-pensioenregeling. Onder deze regeling wordt een regeling verstaan waarbij aan de werknemers een pensioen wordt toegezegd, waar de hoogte afhankelijk is van leeftijd, salaris en dienstjaren. Premies worden verantwoord als personeelskosten zodra deze verschuldigd zijn. Nog niet betaalde premies worden als verplichting op de balans opgenomen. Voor bestaande verplichtingen (anders dan de te betalen premies) jegens werknemers wordt een voorziening opgenomen. Dit betreft een voorziening voor onvoorwaardelijke nog niet gefinancierde indexaties en pensioenaanspraken. Toevoegingen aan en vrijval van pensioenvoorzieningen worden ten laste respectievelijk ten gunste van de winst- en verliesrekening gebracht. 2.10 Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd voor in rechte afdwingbare of feitelijke verplichtingen die op de balansdatum bestaan waarbij het waarschijnlijk is dat een uitstroom van middelen noodzakelijk is en waarvan de omvang op betrouwbare wijze is te schatten. Technische Voorziening De voorziening voor schaden betreft uitsluitend de schaden die tot en met 31 december van het boekjaar zijn opgetreden en waarvan de schade omvang per balansdatum nog niet vaststaat. In de voorziening is mede begrepen een Latente belastingvorderingen en - verplichtingen Dit betreft verplichtingen die voortvloeien uit de verschillen in waardering van activa en passiva in de jaarrekening en de fiscale waardering. Zij worden opgenomen voor nominale waarde waarbij wordt uitgegaan van het geldende belastingtarief passend bij de looptijd van de verplichtingen. Voorziening jubileumuitkering De Onderlinge Verzekeringmaatschappij Donatus kent een jubileumuitkering bij een ononderbroken dienstverband van 25 en 40 jaar. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 35

Onder deze regeling wordt een regeling verstaan waarbij aan de werknemers een extra uitkeringwordt toegezegd, waar de hoogte afhankelijk is van salaris en fiscale mogelijkheden. 3 Grondslagen voor bepaling van het resultaat 3.1 Algemeen Het resultaat wordt bepaald als het verschil tussen de opbrengstwaarde van de geleverde prestaties en de kosten en andere lasten over het jaar. De resultaten op transacties worden verantwoord in het jaar waarin zij zijn gerealiseerd. 3.2 Premies Onder geboekte premies wordt verstaan de aan leden in het boekjaar in rekening gebrachte premies. De premies hebben nagenoeg geheel betrekking op verzekeringsovereenkomsten met betrekking tot in Nederland gelegen risico s. 3.3 Kosten De kosten worden bepaald op historische basis en toegerekend aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben. 3.4 Belasting naar de winst Belasting naar de winst wordt bepaald op basis van de geldende belastingwetgeving en het nominale tarief. Aangezien bij de bepaling van de belastingdruk reeds rekening gehouden kan worden met de premierestitutie resteert een lage effectieve belastingdruk. 3.5 Toerekening beleggingsopbrengsten De beleggingsopbrengsten vallen geheel in het technische resultaat. 3.6 Liquide middelen Onder de liquide middelen zijn opgenomen die kas- en banktegoeden die onmiddellijk opeisbaar zijn. Rekening-courantschulden bij banken zijn opgenomen onder schulden aan kredietinstellingen onder kortlopende schulden. 36

Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 37

Je bent gelukkig, land, wanneer je koning een man van adel is en zijn raadgevers alleen op de gepaste tijd naar een feestmaal gaan, zichzelf beteugelen en niet dronken zijn Prediker 10, 17 38

H ET GOEDE BUITENLEVEN Zijn de kooplieden, regenten en andere notabelen in de stad druk met geld verdienen of besturen, in de zomermaanden is er volop tijd voor het goede, aristocratische buitenleven. Zo tegen eind mei begint de grote trek naar de retraites op het platteland, waar de elite veelal tot september verpoost. De huisraad uit het stadshuis reist met het personeel voor de familie uit. Zij volgen per trekschuit of koets, wanneer het zomerverblijf door de bedienden op orde is gemaakt. Ver weg van de hectische stad wordt er getafeld, thee gedronken, gepicknickt en gewandeld in de rustieke landelijke omgeving. Er is tijd voor een goed boek of een goed gesprek. Men vermaakt zich met toneelspelen, musiceren, een partijtje tennis en niet te vergeten: de jacht. Door de eeuwen wordt het buitenplaatsseizoen overigens veelal steeds langer; sommigen nemen zelfs definitief hun intrek op het buiten en verkiezen een adelijk leven boven hun voorname stadsbestaan. De genoegens van het buitenleven worden in de eerste plaats met familie en de eigen clan gedeeld. Het versterken van de familiekring is immers cruciaal voor het instandhouden van het vermogen, het aanzien en de familie-identiteit. Tegelijkertijd zijn de buitenplaatsen een symbool van status, die een belangrijke plek in het maatschappelijk leven vervullen. Tijdens bezoeken aan andere buitens worden sociale netwerken versterkt en nieuwe banden gesmeed. De jongeren doen belangrijke contacten op voor later en vinden op de nabij gelegen buitens hun huwelijkspartners. De buitenplaatsen vertegenwoordigen op die manier niet alleen het feitelijke kapitaal van de welgestelde families, maar ook het sociale familiekapitaal. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 39

Toelichting op de Geconsolideerde Balans per 31 december 2011 Activa 2011 2010 A. IMMATERIELE VASTE ACTIVA e e 1. licenties software (extern aangeschaft) Stand per 1 januari 115.657 79.769 Investeringen 61.099 93.639 Afschrijvingen - 69.419-57.751 Stand per 31 december 107.337 115.657 Aanschafwaarde totaal 274.460 223.641 Cumulatieve afschrijvingen - 167.123-107.984 Stand per 31 december 107.337 115.657 afschrijvingstermijn 3 jaar 3 jaar De lineair berekende afschrijvingen zijn opgenomen in de bedrijfskosten. 2011 2010 B. BELEGGINGEN e e I. Terreinen en gebouwen 1. in eigen gebruik Stand per 1 januari 2.468.274 2.238.653 Investeringen 0 292.232 Afschrijvingen - 62.611-62.611 Stand per 31 december 2.405.663 2.468.274 lineair berekende afschrijving afschrijvingstermijn 40 jaar 40 jaar historische kostprijs 3.200.580 3.200.580 huuropbrengst 201.000 201.000 2. overige terreinen en gebouwen Stand per 1 januari 2.142.250 1.956.955 Investeringen 101.420 252.275 Afschrijving gebouw Spanje* - 101.420-66.980 Stand per 31 december 2.142.250 2.142.250 afschrijvingstermijn 0 jaar 0 jaar historische kostprijs 2.267.659 2.166.239 De actuele waarde van de Terreinen en Gebouwen in eigen gebruik bedraagt e 2.195.000. De laatste taxatie dateert uit 2010. De actuele waarde van de overige Terreinen en Gebouwen is e 2.142.250. *Toelichting marktwaarde: Op het onroerend goed in Spanje heeft in zowel 2011, 2010 als 2009 een afschrijving plaatsgevonden vanwege een duurzaam geachte waardevermindering. De laatste taxatie dateert uit 2011. De actuele waarde van het onroerend goed in Spanje is e 650.000. 40

2011 2010 II. Overige financiële beleggingen e e 1. aandelen en andere niet-vastrentende waarden balanswaarde per 1 januari 19.894.197 16.763.253 aankopen 4.245.055 7.091.437 24.139.252 23.854.690 verkopen - 783.094-5.589.550 23.356.159 18.265.140 koers- en valutaverschillen - 1.405.081 1.629.057 balanswaarde per 31 december 21.951.078 19.894.197 aanschafwaarde per 31 december 21.672.963 19.086.222 karakter van aandelen e e Directe beleggingen in aandelen 1.176.964 1.816.904 Beleggingen in niet-beursgenoteerde hedgefunds 167.770 176.470 Beleggingen in aandelen beleggingsfondsen 16.199.076 14.445.759 Totaal karakter van aandelen 17.543.810 16.439.133 Beleggingen in beleggingsfondsen die beleggen in waarden met een vaste of van de rentestand afhankelijke rente 4.407.268 3.455.064 Totaal aandelen en andere niet vastrentende waarden 21.951.078 19.894.197 2011 2010 2. derivaten e e balanswaarde per 1 januari 1.500 17.900 aankopen 0 0 1.500 17.900 verkopen 0 0 mutaties 1.500 17.900 koers- en valutaverschillen - 1.500-16.400 balanswaarde per 31 december 0 1.500 De post derivaten bestaat uitsluitend uit derivaten die begrepen zijn in Fixplus beleggingen en die op basis van de ontwikkeling in een mandje indices kunnen leiden tot extra opbrengsten. S&P, DJ Euro Stoxx en de Nikkei zijn de indices die worden gevolgd. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 41

2011 2010 3. obligaties en andere vastrentende waarden e e obligaties-niet behorend tot de handelsportefeuille balanswaarde per 1 januari 38.602.182 36.865.080 herrubricering in obligaties voor handelsdoeleinden* - 1.500.000 0 aankopen 9.404.000 7.550.000 46.506.182 44.415.080 verkopen en uitlotingen - 3.990.000-5.812.898 42.516.182 38.602.182 koers- en valutaverschillen 0 0 balanswaarde per 31 december 42.516.182 38.602.182 beurswaarde per 31 december 45.139.938 * 40.061.186 * obligaties-aangehouden voor handelsdoeleinden e e balanswaarde per 1 januari 1.419.910 1.341.820 herrubricering in obligaties voor handelsdoeleinden* 1.500.000 0 aankopen 0 0 2.919.910 1.341.820 verkopen en uitlotingen - 1.200.173 0 1.719.737 1.341.820 koers- en valutaverschillen 307.756 78.090 balanswaarde per 31 december 1.411.981 * * 1.419.910 * aanschafwaarde per 31 december 1.944.500 2.244.850 andere vastrentende waarden e e balanswaarde per 1 januari 8.542 10.897 verstrekkingen 16.000 0 24.542 10.897 aflossingen en afschrijvingen - 4.587-2.355 balanswaarde per 31 december 19.955 8.542 De rente op andere vastrentende waarden bedraagt 3,5% voor de hypotheek en 2,5% voor de personeelslening. Totaal obligaties en andere vastrentende waarden 43.948.118 40.030.634 42

* Obligaties zijn te onderscheiden in a) obligaties met een vaste looptijd niet-behorend tot de handelsportefeuille (balanswaarde e 42.516.182) en b) obligaties aangehouden voor handelsdoeleinden (balanswaarde e 1.411.981). Wat betreft a): het beleid van Donatus is altijd erop gericht geweest om obligaties te kopen en aan te houden tot het einde van de looptijd. Er vindt derhalve geen actieve handel in deze beleggingen plaats, waardoor een waardering tegen nominale waarde gerechtvaardigd is. Dit is de bestendige gedragslijn in een lange reeks van jaren. Wat betreft b): momenteel zijn er vier obligaties met een aanhoudend lagere koers dan de a pari waarde. Donatus verwacht niet op korte termijn een forse waardestijging en daarom heeft Donatus besloten deze vier obligaties te herclassificeren naar de obligaties-aangehouden voor handelsdoeleinden (welke tegen marktwaarde zijn gewaardeerd), waardoor deze obligaties nu op een lagere waarde staan. In 2011 is een obligatielening van ASR Nederland geherclassificeerd van a) naar b). 2011 2010 e e 4 deposito s balanswaarde per 1 januari 1.600.000 545.950 Herrubricering naar liquide middelen - 800.000 0 nieuwe transacties 0 1.054.050 800.000 1.600.000 onttrekkingen 0 0 balanswaarde per 31 december 800.000 1.600.000 Totaal overige financiële beleggingen 66.699.196 61.526.331 TOTAAL BELEGGINGEN 71.247.109 66.136.855 Verdeling overige financiële beleggingen naar het onderliggende karakter e e Karakter van aandelen 17.543.810 16.439.133 Derivaten 0 1.500 Totaal zakelijke waarden 17.543.810 16.440.633 Beleggingen in beleggingsfondsen die beleggen in waarden met een vaste of van de rentestand afhankelijke rente 4.407.268 3.455.064 Obligaties en andere vastrentende waarden 43.948.118 40.030.634 Deposito s 800.000 1.600.000 Totaal beleggingen met een rente karakter 49.155.386 45.085.698 De beleggingsmix aandelen/vastrentend is naar onderliggend karakter van de aandelen: -aandelen 26% 27% -vastrentend 74% 73% Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 43

C. VORDERINGEN I. Vorderingen uit verzekering Alle vorderingen hebben een looptijd van korter dan één jaar. III. Overige vorderingen 1. Nog te ontvangen posten e 117.908 (2010: e 242.964) Het betreft hier nog te ontvangen intrest en vorderingen op pensioenverzekeringen. 2. Vooruitbetaalde bedragen e 96.547 (2010: e 24.043) Het betreft hier vooruitbetaalde bedragen aan crediteuren voor reeds gemaakte kosten. 3. Vennootschapsbelasting e 186.827 (2010 : e 102.594) De vordering vennootschapsbelasting bestaat voornamelijk uit te veel betaalde vennootschapsbelasting over het boekjaar 2011 en de nog te ontvangen dividendbelasting over de jaren 2006 tot en met 2008. D. OVERIGE ACTIVA I. Materiële vaste activa Informatie verw. apparatuur Kantoorinventaris Vervoermiddelen Totaal e e e e Stand per 1 januari 60.505 347.446 196.546 604.497 Investeringen 115.451 42.977 257.748 416.176 Afschrijvingen - 47.611-59.510-96.706-203.827 Desinvesteringen 0-188 - 31.177-31.365 Stand per 31 december 128.345 330.725 326.411 785.481 Aanschafwaarde totaal 264.064 470.730 669.061 1.403.855 Cumulatieve afschrijvingen - 135.720-140.007-342.647-618.374 Stand per 31 december 128.344 330.723 326.414 785.481 afschrijvingstermijn 3 jaar tot 10 jaar 4 jaar De afschrijvingen zijn opgenomen in de bedrijfskosten. Wij beschouwen de boekwaarde gelijk aan de actuele waarde. II. Liquide middelen 2011 2010 e e balanswaarde per 1 januari 6.412.450 2.467.044 Herrubricering van deposito s 800.000 0 mutaties boekjaar - 4.237.976 3.945.406 balanswaarde per 31 december 2.974.474 6.412.450 Het saldo staat vrij ter beschikking. 44

Passiva A. EIGEN VERMOGEN Het verloop van het Eigen Vermogen wordt uiteengezet in de toelichting op de Enkelvoudige balans van de Onderlinge Verzekeringmaatschappij Donatus. B. TECHNISCHE VOORZIENINGEN 2011 2010 I. Voor te betalen schaden e e a). bruto reserve brandverzekering Stand per 1 januari 4.685.411 2.468.338 Mutatie bruto reserve -1.525.824 2.217.073 Stand per 31 december 3.159.587 4.685.411 b). aandeel herverzekeraars Stand per 1 januari - 1.353.447-889.901 Mutatie bruto reserve 616.846-463.546 Stand per 31 december -736.601-1.353.447 Totaal technische voorzieningen 2.422.986 3.331.964 De voorziening voor schaden is kortlopend van aard en korter dan 1 jaar. C. VOORZIENINGEN 2011 2010 e e 1. voor pensioenen 502.167 331.218 2. voor latente belastingen 2.858.609 2.909.034 3. overige 256.000 35.000 De overige voorzieningen zijn met name langlopend van aard. 3.616.776 3.275.252 1. Voorziening pensioenen Dit betreft een voorziening voor onvoorwaardelijke nog niet gefinancierde pensioenaanspraken en indexaties. Het verloop van de voorziening is als volgt: 2011 2010 e e Stand per 1 januari 208.000 61.000 Mutatie voorziening RJ 271 179.000 147.000 Stand per 31 december 387.000 208.000 Overige Pensioenen e e Stand per 1 januari 123.218 200.870 Vrijval voorziening overige pensioenen - 8.051-77.652 Stand per 31 december 115.167 123.218 Totaal voorzieningen voor pensioenen 502.167 331.218 Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 45

Er is een pensioenregeling voor werknemers geboren op of na 1 januari 1950 of in dienst na 31 december 2005. Dit betreft een eindloonregeling met een opbouwpercentage van 2% per jaar over het salaris inclusief vakantiegeld en dertiende maand minus de franchise ingaand vanaf datum in dienst. Het nabestaandenpensioen is 70% van het ouderdomspensioen. Toegekende aanspraken op vroegpensioen zijn per 31 december 2005 vastgesteld alsof de werknemer op die datum uit dienst zou zijn getreden. De aanspraken worden geïndexeerd. De pensioenverplichtingen bestaan uitsluitend uit verplichtingen inzake pensioenaanspraken. De pensioenlasten zijn opgenomen in de bedrijfskosten. De pensioenregeling heeft een indexatie voor (in-)actieven gelijk aan de loonindex voor het verzekeringsbedrijf dan wel de prijsindex indien deze hoger is, met een maximum van 4%. Deze indexatie is bij de bepaling van de toegezegde rechten in aanmerking genomen. Vanwege de wijziging in RJ 271 is een voorziening voor onvoorwaardelijke nog niet gefinancierde pensioenaanspraken en indexaties opgenomen ter grootte van E 387.000 (2010: E 208.000). 2. Latente belastingen 2011 2010 E E Stand per 1 januari 2.909.034 2.308.261 Mutatie latente vennootschapsbelasting - 50.425 600.773 Stand per 31 december 2.858.609 2.909.034 Deze voorziening heeft overwegend een langlopend karakter. 3. Overige voorzieningen 2011 2010 E E Stand per 1 januari 35.000 49.000 Mutaties in 2011 resp. 2010 221.000 * - 14.000 Stand per 31 december 256.000 35.000 * Er is een voorziening van E 0,2 miljoen opgenomen in verband met de verwachte fiscale advieskosten inzake de procedure met de belastingdienst. 46

D. SCHULDEN 2011 2010 E E I. Schulden uit verzekering 10.090.807 8.506.366 II. Schulden uit herverzekering 174.610 65.042 III. Overige schulden 1.788.599 1.620.934 Totaal schulden 12.054.016 10.192.342 I. Schulden uit verzekering: Dit is het bedrag van de nog aan verzekerden verschuldigde restitutie op de in vorige jaren door hen betaalde premie. De schulden zijn kortlopend van aard (< 1jaar). NIET UIT DE BALANS BLIJKENDE VERPLICHTINGEN Zekerheden kredietfaciliteit De effectenportefeuille van Donatus die bij ABN AMRO Mees Pierson in bewaring is gegeven, dient tevens tot zekerheid van een kredietfaciliteit van maximaal E 1.000.000. Pool Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden Donatus staat garant voor een bedrag van E 214.087. Fiscaal Donatus heeft eind 2009 een brief ontvangen van de Nederlandse fiscus. Deze brief heeft betrekking op een feitenonderzoek naar de relatie en contracten tussen Donatus en Dona Re sinds de oprichting in 2002. De discussie richt zich op de zakelijkheid van de relaties tussen de buitenlandse en Nederlandse onderneming. De discussie met de belastingdienst inzake de fiscale problematiek met betrekking tot Dona Re is in 2011 voortgezet. Er zijn nu aanslagen van de fiscus ontvangen over de jaren 2005 tot en met 2008 van in totaal E 4,5 miljoen, inclusief naheffingsrente. Over de jaren 2009, 2010 en 2011 zouden ook aanslagen ontvangen kunnen worden met betrekking tot resultaten van Dona Re in deze jaren (E 1,5 miljoen). Donatus kan zich niet vinden in de standpunten van de fiscus. Deze kwestie zal in 2012 tot een gerechtelijke procedure leiden. Donatus is nochtans positief over de uitkomst van zo n rechtszaak. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 47

VERBORGEN SCHATTEN Bij het ontwerp van het hoofdverblijf van de buitenplaatsen wordt enerzijds een zekere ingetogenheid in acht genomen; aan de andere kant dienen de buitenhuizen de grandeur van de eigenaar ten toon te spreiden. Het antwoord wordt gevonden in het Hollands classicisme. Decoratieve elementen in de architectuur zijn minimaal. Symmetrie en klassieke verhoudingen vormen de basis van statige vierkante landhuizen. Daarin is de deurpartij een indrukwekkende blikvanger, veelal uitgevoerd in de stijl van heersende internationale architectuurstromingen. In later tijden, wanneer de neogotiek zijn intrede doet, zien we meer buitenplaatsen ontstaan die eer betuigen aan het middeleeuws verleden. Toepassing van pinakels, kantelen en spitsbogen en een rijker gebruik van ornamenten wekken de historie opnieuw tot leven. Eenmaal binnen vormen de buitenwoningen een schatkamer van interieurontwerp en kunst. Via monumentale trappartijen - buiten of in de vestibule - bereiken we de bel-etage, waar zich de belangrijkste kamers bevinden. De zaal die vaak unieke vergezichten over het magnifieke buiten verschaft, de eetkamer waar op gezette tijden met het hele gezelschap de maaltijd genoten wordt en een jacht- of herenkamer gevuld met jachttrofeeën. Personeelsvertrekken bevinden zich in de kelder of op zolder, om aan het zicht van familie en gasten onttrokken te blijven. Soms ook bevindt zich in de woning een religieuze kapelruimte. De zaal of salon neemt een prominente plek in, als representatieve ontvangstruimte waar de notabelen elkaar treffen. Ornamenten en stucwerk of goudleerbehang sieren de muren, karpetten verrijken het ingelegde parket. Familieportretten prijken aan de wand tussen schilderijen waarin het buitenleven verheerlijkt wordt. Het meubilair volgt door de eeuwen heen de mode van het moment. Overdadig en pompeus in Lodewijk XIV-stijl, de zachte pasteltinten, schelpmotieven en vrolijkheid van rococo of de strakke vormen en de symmetrische classicistische ornamenten van Lodewijk XVI. 48

... in het huis zelf verlangde men naar niets meer; want er was volop van alles wat vermaak geeft Multatuli (1820-1887) Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 49

Toelichting op de Geconsolideerde Winst- en Verliesrekening over het boekjaar 2011 De resultaten hebben nagenoeg uitsluitend betrekking op de branche brand. A. Overige baten eigen rekening Het betreft hier met name resultaten uit verkoop van materiële activa en een correctie op het resultaat van Dona Re dat in voorgaande jaren is ontstaan op omrekeningsverschillen. B. Schaden eigen rekening In de schaden eigen rekening is een bedrag uit hoofde van uitloop voorgaande jaren ad E 501.000 begrepen. Uitloop technische voorziening na herverzekering (geconsolideerd). x E 1000 boekjaren boekjaar boekjaar boekjaar boekjaar Uitloop in voor 2007 2007 2008 2009 2010 2011 Uitloop in 2008 139 296 Uitloop in 2009 55-1 713 Uitloop in 2010 6 11-74 119 Uitloop in 2011 21 3 36-1 442 501 Totaal 221 309 675 118 442 Technisch resultaat in boekjaar 9.507 2.823 13.962 10.803 in percentage 3% 24% 1% 4% Uitloop technische voorziening voor herverzekering (enkelvoudig). x E 1000 boekjaren boekjaar boekjaar boekjaar boekjaar Uitloop in voor 2007 2007 2008 2009 2010 2011 Uitloop in 2008 177 412 Uitloop in 2009 54-4 605 Uitloop in 2010 6 11-89 165 Uitloop in 2011 21 4 54 12 529 620 Totaal 258 423 570 177 529 Technisch resultaat in boekjaar 9.456 2.593 13.546 10.586 in percentage 4% 22% 1% 5% De uitloop over het boekjaar 2008 werd veroorzaakt door een in eerste instantie te hoge inschatting van een aanzienlijke brandschade aan een verzekerd gebouw. De uitloop over alle andere jaren bevat geen expliciete schaden waarbij een grote uitloop is ontstaan. 50

C. Bedrijfskosten 2011 2010 e e betaalde provisies 275.092 319.642 personeelskosten 4.274.812 3.786.829 afschrijving bedrijfsmiddelen 278.466 231.716 huisvestingskosten 356.464 518.113 overige kosten* 1.826.193 1.768.147 Totaal bedrijfskosten 7.011.027 6.624.447 * De stijging van de overige kosten wordt deels veroorzaakt door hogere advieskosten inzake de fiscale problematiek met betrekking tot Dona Re. e e aan salarissen personeel 2.113.964 1.970.430 aan pensioenpremies personeel 1.335.445 1.184.774 aan overige sociale lasten personeel 282.228 244.295 overige kosten personeel 543.175 387.330 Totaal personeelskosten 4.274.812 3.786.829 e e onder de personeelskosten is mede begrepen: bezoldiging (oud-)bestuurders - salarissen 286.169 259.736 - pensioenen 726.063 522.484 Totaal bezoldiging (oud-)bestuurders 1.012.232 782.220 bezoldiging commissarissen en ledenraad 218.874 193.738 In 2011 waren er gemiddeld 43 mensen in dienst (38 FTE s). D. Andere baten De post Andere baten bestaat uitsluitend uit het resultaat uit Assurantiebemiddeling Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 51

E. Totaalresultaat 2011 2010 e e Resultaat boekjaar 11.475.604 11.496.354 Mutatie premierestitutie - 10.077.293-8.478.718 Vrijval herwaarderingsreserve bij verkoop aandelen 0-55.523 Ongerealiseerd resultaat mutatie herwaarderingsreserve - 722.362 124.152 Mutatie reserve omrekeningsverschillen 402.043 198.746 1.077.992 3.285.011 Solvabiliteit 2011 2010 Vereiste wettelijke solvabiliteit* 2.867.000 3.137.000 e e Aanwezige solvabiliteit 24.297.062 28.981.246 Vereiste interne solvabiliteit (door bestuur) 19.600.000 17.400.000 * Dit betreft de aan De Nederlandsche Bank gerapporteerde vereiste solvabiliteit. Het bestuur heeft sinds 2008 een nieuw uitgangspunt gekozen om de minimaal door het bestuur vereiste sol vabiliteit te bepalen. Dit uitgangspunt is gebaseerd op een worse case scenario waarin sprake is van de volgende gebeurtenissen: - beleggingsrisico: de aandelenkoersen dalen met 50% en een bedrijfsobligatie met een nominale waarde van 1 miljoen euro wordt niet afgelost door een faillissement. - schaderisico: het volledige eigen behoud wordt aangesproken door 3 grote brandschaden en 1 grote stormschade. Daarnaast wordt van een schadejaar uitgegaan met veel kleine schaden (totaal bruto schaden van 6 miljoen) die het eigen behoud niet overtreffen. Om deze risico s te dekken heeft Donatus een vereiste solvabiliteit nodig van E 19,6 miljoen. Omdat de deelneming onderhevig is aan de toezichtwetgeving in het land van vestiging is de waarde van de deelneming bij het bepalen van de solvabiliteit buiten beschouwing gelaten. De daling van de aanwezige solvabiliteit is vrijwel geheel veroorzaakt door de kapitaalstorting van Donatus aan de deelneming, die in 2011 heeft plaatsgevonden (E 4,2 miljoen). 52

Belastingen 2011 2010 I. Belastingdruk nominaal 22,3% 22,5% effectief 2,0% 2,2% Het verschil tussen de effectieve en nominale belastingdruk wordt met name veroorzaakt door de premierestitutie. 2011 2010 II. Latent en acuut e e latente vennootschapsbelasting 2.858.609 2.909.034 verschuldigde vennootschapsbelasting (acuut) 0 0 2.858.609 2.909.034 Honoraria accountant 2011 2010 e e controle opdrachten Donatus 172.610 127.628 controle opdrachten Dona Re 1.606 26.203 fiscale werkzaamheden 38.497 45.098 advisering 174.289 163.115 btw werkzaamheden 0 37.425 387.002 399.469 Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 53

Financiële instrumenten en risicobeheersing Risicoparagraaf: Risicomanagement Donatus Algemeen Donatus vindt het belangrijk dat haar bedrijfsstrategie is afgestemd op het voldoen aan Governance: Donatus wil de samenhang en transparantie in het bestuur en toezicht van haar organisatie waarborgen, met het oog op een efficiënte en effectieve realisatie van haar beleidsdoelstellingen. Het RisicoManagementRaamwerk geeft Donatus de beschikking over een solide basisdocument aan de hand waarvan een strategisch plan van aanpak voor risicomanagement kon worden opgesteld. De uitvoering van het strategisch plan van aanpak voor risicomanagement vindt plaats op projectmatige wijze en wordt bewaakt door de Stuurgroep, welke is samengesteld uit het managementteam inclusief directie en de projectbeheerder. Onderlinge Verzekering Maatschappij Donatus u.a. is onderworpen aan Europese Richtlijnen, welke onderwerping getoetst wordt door De Nederlandsche Bank (DNB). In 2014 zal Solvency II in werking treden: een Kaderrichtlijn waarin alle bestaande Europese Richtlijnen voor het verzekeringsbedrijf opgenomen zijn. Solvency II schrijft onder meer voor dat een verzekeraar moet beschikken over een doeltreffend Governancesysteem dat voor een gezonde en prudente bedrijfsvoering zorgt. De visie van Donatus ten aanzien van het belang van Governance loopt aldus gelijk op met de ontwikkelingen in (Europese) wet- en regelgeving. Risicomanagement Solvency II vereist dat verzekeraars als onderdeel van het Governancesysteem voorzien in een Risk Managementsysteem, hetgeen onder meer de beschrijving van het risicoprofiel van de onderneming dient te bevatten. Donatus heeft haar risicoprofiel beschreven aan de hand van de Financiële Instellingen Risicoanalyse Methode (FIRM-model), welk model is ontwikkeld door De Nederlandsche Bank. Het risicoprofiel van Donatus visualiseert de mate waarin de risico s vermeld in het FIRMmodel van invloed zijn op haar organisatie. Een RisicoManagementRaamwerk is ontwikkeld, waarin het risicoprofiel van Donatus is opgenomen. Dit raamwerk biedt Donatus ondersteuning om de juiste beheersmaatregelen te bepalen, waarna vervolgens beoordeeld wordt of Donatus de resterende risico s accepteert. RisicoManagementRaamwerk 1. Omgeving- en strategisch risico De laatste veertig jaar is de samenleving grondig veranderd. Individualisering, ontzuiling, secularisering, ontkerkelijking en de ontwikkeling naar multiculturele samenleving. Geloof en kerkgang hebben aan belang ingeboet. Dientengevolge is ook de financiële positie van vele kerken verslechterd. Kerken gaan deze ontwikkeling te lijf door fusies, samenwerking, verkoop en sloop van hun bezittingen. De komende 10 jaar worden minimaal 1.000 kerkgebouwen aan de eredienst onttrokken. Het omgeving- en strategisch risico omvat het risico als gevolg van buiten Donatus komende veranderingen op het gebied van concurrentieverhoudingen, belanghebbenden, reputatie en ondernemingsklimaat. Beheersmaatregel: De Directie van Donatus heeft in 2009 de strategische richting van Donatus bepaald en verwoord in het Beleidsplan 2010-2015: Donatus dé kerken en monumentenverzekeraar van Nederland. Hiertoe heeft Donatus onder meer een afdeling Monumenten ingericht en de monumentenverzekeringen Comfort, Royaal en Subliem ontwikkeld. 2. IT-risico De bedrijfsvoering van Donatus vindt voor een belangrijk deel plaats met inzet van Informatie Technologie (IT). Het IT-risico omvat het risico dat de IT infrastructuur en architectuur van Donatus de bedrijfsprocessen en de informatievoorziening onvoldoende integer dan wel niet 54

continue ondersteunt of onvoldoende beveiligt. Beheersmaatregelen: De verantwoordelijkheden van de afdeling ICT zijn uitgebreid. De afdeling ICT is breder van opzet geworden en is ontwikkeld tot een afdeling Bedrijfstechnologie. De werkzaamheden van de afdeling ICT waren beperkt tot de technische aspecten van informatieverwerking. De afdeling Bedrijfstechnologie staat nu ten dienste van Donatus teneinde de bedrijfsdoelstellingen te bereiken. Donatus is gestart met het beschrijven van de inrichting van haar IT infrastructuur (hard- en software) en de inrichting van haar database. Donatus is gestart met het inzichtelijk maken van de wijze waarop haar IT infrastructuur en architectuur, het proces prolongatie ondersteunt en beveiligt. 3. Operationeel risico Teneinde grip te verkrijgen op en vertrouwen te krijgen in het bereiken van de bedrijfsdoelstellingen, is het noodzakelijk dat Donatus het strategisch beleid adequaat verankert in alle geledingen van haar organisatie. Het operationeel risico omvat het risico dat de procesinrichting binnen Donatus dan wel de procesuitvoering door Donatus, ondoelmatig of onvoldoende doeltreffend plaats vindt. Beheersmaatregelen: Donatus heeft de scheiding van verantwoordelijkheden binnen haar organisatie gevisualiseerd in een bedrijfsontwerp. Het beschrijven van bedrijfsprocessen, waaronder het proces van samenwerking binnen- en buitendienst, is van start gegaan. Donatus heeft haar procesinrichting uitgebreid door middel van het toekennen van expliciet beschreven facilitaire taken en verantwoordelijkheden aan diverse medewerkers. Er is een aanzet gegeven tot het verbeteren van sturingsinformatie. Teneinde het menselijk kapitaal binnen Donatus en de nieuwe bedrijfsstrategie van Donatus op elkaar af te stemmen, is nieuw HRM-beleid geformuleerd gebaseerd op de kernwaarden van Donatus. In het nieuwe HRM-beleid staat de klant centraal en is de aansluiting bij de CAO verbeterd. Donatus stuurt actief op het inzetten van de juiste mensen met de juiste capaciteiten op de juiste plekken in haar organisatie. 4. Juridisch en Compliance risico Onderlinge Verzekering Maatschappij Donatus u.a. is onderworpen aan Europese en Nederlandse wet- en regelgeving. Het juridisch en compliance risico omvat het risico dat Donatus niet tijdig en adequaat inspeelt op wijzigingen in wet- en regelgeving dan wel niet tijdig en adequaat de naleving van wet- en regelgeving in haar organisatie afdwingt. Beheersmaatregelen: Donatus heeft de scheiding van verantwoordelijkheden binnen haar organisatie gevisualiseerd in een bedrijfsontwerp. Daarin zijn opgenomen de vier sleutelfuncties, zoals verplicht gesteld door Solvency II. Tevens is een faciliteit getroffen voor het oppakken van juridische taken. Donatus heeft vrijwillig deelgenomen aan QIS5 (Quantitative Impact Study versie 5/Solvency II, pilar 1). Donatus heeft diverse symposia bezocht welke georganiseerd zijn door De Nederlandsche Bank opdat geanticipeerd kan worden op toekomstige ontwikkelingen. De compliance-officer rapporteert en adviseert jaarlijks in de vorm van een compliance rapportage aan de Directie en Raad van Commissarissen van Donatus ten aanzien van de mate van naleving van de voor Donatus van toepassing zijnde wet- en regelgeving. 5. Integriteitrisico Het risico dat de integriteit van Donatus wordt beïnvloed als gevolg van niet integere, onethische gedragingen van haar organisatie, veroorzaakt door haar medewerkers dan wel de leiding in het licht van wet- en regelgeving en maatschappelijke en door Donatus opgestelde normen. Beheersmaatregelen: Uitgebreide Pre-Employment Screening. Hanteren van geheimhoudingsbepalingen. Naleven van gedragscode Belangenverstrengeling en Beleid Gewenste Omgangsvormen. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 55

Benoemen van Vertrouwenspersoon. Interne fraude wordt verkleind door toepassing van functiescheidingen in geval van polisfiatteren en schadefiatteren. Donatus heeft een incidentenbeleid geformuleerd teneinde integere uitoefening van het bedrijf te waarborgen. De compliance-officer is belast met het toezicht op naleving van dit beleid en de behandeling van het incident en rapporteert daar jaarlijks over. 6. Verzekeringstechnisch risico Donatus hanteert de stelregel dat in geval van schade geen beroep wordt gedaan op onderverzekering, nu de waarden van de eigendommen van haar leden worden vastgesteld grotendeels door de eigen buitendienst van Donatus. Deze bedrijfsstrategie van Donatus resulteert in een risico op het ontstaan van een onaanvaardbaar verschil tussen de werkelijke waarde van eigendommen en de op de polis vermelde waarde van diezelfde eigendommen. Het verzekeringstechnisch risico omvat het risico dat schadeuitkeringen (nu dan wel in de toekomst) niet gefinancierd kunnen worden vanuit premie- en/of beleggingsinkomsten als gevolg van enerzijds onjuiste en/of onvolledige (technische) aannames en grondslagen bij de ontwikkeling en premiestelling van het product en anderzijds als gevolg van onjuiste verzekerde waarden op de polis. Beheersmaatregelen: Donatus heeft haar bedrijfsstrategie afgestemd op haar risicobereidheid: o Donatus begeeft zich in een nichemarkt, want is specialist in het verzekeren van kerken, kerkelijke eigendommen en monumenten. o De schadeverzekeringsportefeuille van Donatus bestaat grotendeels uit verzekeringen welke behoren tot de branche Brand. o Donatus treedt hoofdzakelijk op als direct-writer. o Donatus communiceert met haar leden in een beperkt aantal gevallen met tussenkomst van intermediairs. Donatus past een prudent herverzekeringsbeleid toe, welk beleid in overeenstemming is met de risicobereidheid van Donatus. Het herverzekeringsbeleid wordt jaarlijks geijkt aan de opbouw van de verzekeringsportefeuille van Donatus. o Het herverzekeringsbeleid voorziet onder meer in het herverzekeren van schaden als gevolg van een catastrofe zoals storm (op basis van een frequentie van 1 keer in de 200 jaar) en terrorisme (via pool van NHT). o Het eigen behoud van Donatus wordt gekozen in overeenstemming met de omvang van de diverse portefeuilles. Het netto eigen behoud van Donatus Nederland voor brand en catastrofe per risico is E 1,4 miljoen (2010: E 1,2 miljoen). o Zeer grote risico s worden vanuit risicoperspectief op individuele basis herverzekerd. o Het risico van de schadeportefeuille van Donatus is verspreid over geheel Nederland. Het conflagratierisico dat zich daarbij kan voordoen, is sinds 2008 in de herverzekeringscontracten opgenomen. o Donatus heeft haar herverzekeringscontracten ondergebracht bij haar dochter Dona Re in Zwitserland. Die brengt een deel van de herverzekeringen onder bij een panel van minimaal A-rated (Standard & Poors) herverzekeraars. Donatus heeft zich aangesloten bij de VerzekeringsRing. Dit is een waarschuwingssysteem voor verzekeraars ter bestrijding van externe fraude en criminaliteit. Onregelmatig claimgedrag komt relatief weinig voor. Donatus heeft een gedragscode en waarborgen binnen de interne processen (bijvoorbeeld functiescheiding bij fiattering) die de mogelijkheid van interne fraude verkleinen. Donatus treft eenmaal per jaar een financiële, technische voorziening op haar balans ten behoeve van IBNR (Incurred but not reported) inclusief IBNER (Incurred but not enough reported). Dit betreft voorzieningen voor nagemelde schaden en niet hoog genoeg gereserveerde schaden. Regelmatig wordt een toereikendheidstoets uitgevoerd op de gevormde schadevoorzieningen (dossiervoorzieningen plus IBNR). Er is een regresbeleid om te waarborgen dat mogelijkheden om schaden op derden te verhalen optimaal worden benut. Donatus is geen lid van het Verbond van Verzekeraars en is daarom niet gebonden 56

aan de voor de leden van het Verbond geldende, beperkende regresregelingen tussen brandverzekeraars en aansprakelijkheidsverzekeraars. Het staat Donatus derhalve vrij om regres te plegen conform de wet. Donatus heeft daartoe Regresbeleid opgesteld. Gestart is met de ontwikkeling van een systematiek met behulp waarvan Donatus in staat wordt gesteld om eens per 15 jaar gebouwen te hertaxeren. Het productontwikkelingsrisico wordt ingeperkt door het in ontwikkeling zijnde Product Goedkeuringsproces. Een aantal kengetallen ten aanzien van het verzekeringstechnisch risico zijn: De totale bruto geboekte premie bedraagt in 2011 E 26,4 miljoen (in 2010: E 25,3 miljoen). De bruto loss ratio is de verhouding tussen de bruto geleden schadelast (geboekte bruto schade plus de mutatie van de bruto voorziening) en de bruto geboekte premie. Deze bedroeg in 2011 16,9% (in 2010: 25,3%). De bruto combined ratio is de bruto geleden schadelast plus de bedrijfskosten gedeeld door de bruto geboekte premie. Deze ratio bedroeg in 2011 43,5% (in 2010: 51,6%). Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 57

7. Kredietrisico Donatus gaat contractuele verbindingen aan met zowel leden, alsook tussenpersonen en financiële instellingen. Het kredietrisico omvat het risico dat een tegenpartij contractuele of andere overeengekomen verplichtingen (waaronder verstrekte kredieten, leningen, vorderingen, ontvangen garanties) niet nakomt al dan niet als gevolg van het aan restricties onderhevig zijn van buitenlandse betalingen. Beheersmaatregelen: Donatus hanteert een stringent debiteurenbeleid. De liquide middelen staan uit bij financiële instellingen met minimaal een A-Rating. Donatus past een prudent beleggingsbeleid toe, welke periodiek wordt getoetst door de beleggingscommissie. Het beleggingsbeleid van Donatus bepaalt onder meer dat maximaal 5% van de vastrenten de beleggingsportefeuille belegd mag worden in debiteuren met een rating lager dan A (vergelijk figuren 1 en 2). Figuur 1: Verdeling vastrentende beleggingsportefeuille over sectoren 2011 2011 2010 2010 e % e % Overheid-binnenland 5.900.000 13,4 8.150.000 20,4 Overheid-buitenland 9.400.000 21,4 3.700.000 9,2 Financiële instellingen 17.062.742 38,8 19.529.342 48,8 Handel, industrie en overige dienstverlening 11.565.421 26,3 8.642.750 21,6 43.928.163 100,0 40.022.092 100,0 Figuur 2: Verdeling vastrentende beleggingsportefeuille naar rating 2011 2011 2010 2010 e % e % AAA (*) 21.850.000 49,7 25.377.182 63,4 AA (*) 13.791.682 31,4 7.000.000 17,5 A 3.850.000 8,8 3.431.160 8,6 BBB 789.981 1,8 1.250.000 3,1 <BBB 0 0,0 721.000 1,8 Overige (**) 3.646.500 8,3 2.242.750 5,6 43.928.163 100,0 40.022.092 100,0 (*) Zowel de afname van het deel vastrentende beleggingen in de beleggingsportefeuille met een AAA-rating als ook de toename van het deel vastrentende beleggingen in de beleggingsportefeuille met een AA-rating zijn toe te kennen aan een verlaging van de rating van onder andere de Rabobank. (**) Donatus beschikt over vastrentende beleggingen welke belegd zijn in gerenommeerde financiële instellingen. Die vastrentende beleggingen waarvoor de financiële instelling geen rating heeft aangevraagd, zijn gekenmerkt als Overige. Voorbeelden hiervan zijn vastrentende beleggingen van ABN AMRO, ING en AXA. 58

Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 59

60 De verdeling van de vastrentende beleggingsportefeuille naar rating is primair gebaseerd op de rating welke beschikbaar is gesteld door Standard & Poor s. Het Beleggingsstatuut, welk beleggingsstatuut het beleggingsbeleid van Donatus vermeldt, bepaalt: Zodra vastrentende waarden niet langer voldoen aan deze selectiecriteria (t.w. maximaal 5% van de vastrentende beleggingsportefeuille mag belegd worden in debiteuren met een rating lager dan A), zal dit feit uiterlijk ten laatste worden besproken in het eerstvolgende overleg tussen de beleggingscommissie van Donatus, de Directie van Donatus en vertegenwoordigers van de bank. Dona Re heeft haar eigen beleggingsbeleid waarin alleen belegd wordt in obligaties van minimaal A-rating. Dona Re brengt een deel van haar risico s onder bij een stabiel panel van ca. 15 herverzekeraars met een minimale A-rating. 8. Marktrisico Donatus heeft een beleggingsportefeuille welke onder meer bestaat uit verhandelbare financiële instrumenten. Het marktrisico als gevolg van het blootstaan aan wijzigingen in marktprijzen van verhandelbare financiële instrumenten binnen een (handels) portefeuille. Beheersmaatregelen: Donatus past een prudent beleggingsbeleid toe, welke periodiek wordt getoetst door de beleggingscommissie. Donatus wint bij de bank advies in ten aanzien van mutaties in de beleggingsportefeuille opdat de strategische beleggingsmix adequaat wordt gewaarborgd. In toenemende mate wordt belegd in verhandelbare fondsen, zoals indextrackers. 9. Matching, rente, valuta en liquiditeitsrisico Donatus beschikt over activa (het geheel aan bezittingen) en passiva (de wijze waarop de bezittingen gefinancierd zijn). Donatus gaat betalingsverplichtingen aan met leden, met de herverzekeringsdochter Dona Re, met crediteuren en met financiële instellingen. Deze groep risico s omvat de risico s als gevolg van het niet gematcht zijn van activa en passiva (inclusief offbalanceposten) dan wel inkomsten en uitgaven in termen van rentevoet, rentetypische looptijden, basisvaluta, liquiditeit typische looptijden en gevoeligheid voor ontwikkeling in prijspeil. Beheersmaatregelen: Donatus past een prudent beleggingsbeleid toe, welke periodiek wordt getoetst door de beleggingscommissie. Het beleggingsbeleid bepaalt onder meer dat het merendeel van de obligaties aangehouden moet worden tot het einde van de looptijd, opdat het verwachte rendement overeenstemt met het gerealiseerde rendement en er weinig effect is van tussentijdse waardedalingen. Het beleggingsbeleid is tevens dusdanig opgesteld dat in voorkomende gevallen activa omgezet kunnen worden in liquide middelen opdat Donatus aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. Management Informatie ten aanzien van de beleggingsportefeuille en liquiditeitsprognose worden periodiek beoordeeld. De verplichting van Donatus ten aanzien van betalingen geschiedt primair in euro s. 10. Uitbestedingrisico De bedrijfsvoering van Donatus vindt voor een belangrijk deel plaats met inzet van Informatie Technologie (IT) welke nagenoeg volledig is uitbesteed aan CCS. De salarisverwerking is uitbesteed aan RAET. Het uitbestedingrisico voor Donatus omvat het risico dat de aan derden uitbestede werkzaamheden evenals de door derden ter beschikking gestelde apparatuur en personeel, de continuïteit, integriteit en/of kwaliteit van de bedrijfsvoering van Donatus schaden. Beheersmaatregel: Een externe auditor zal de interne beheersing van CCS toetsen. Het huidige contract met CCS zal in 2012 worden herijkt, zodat toegewerkt kan worden naar het verkrijgen van een ISAE3402 verklaring.

Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 61

Onderlinge Verzekeringmaatschappij Donatus u.a. Enkelvoudige Balans per 31 december 2011 Activa 31-12-2011 31-12-2010 e e A. Immateriele vaste activa 1. licenties software (extern aangeschaft) 107.337 115.657 B. Beleggingen I. Terreinen en gebouwen 1. in eigen gebruik 2.405.663 2.468.274 2. overige terreinen en gebouwen 2.142.250 2.142.250 II. Beleggingen in groepsmaatschappijen en deelnemingen 1. deelnemingen in groepsmaatschappijen 25.392.770 18.909.084 III. Overige financiele beleggingen 1. aandelen en andere niet-vastrentende waarden 21.951.078 19.894.197 2. derivaten 0 1.500 3. obligaties en andere vastrentende waarden 21.004.618 21.283.634 4. deposito s 800.000 800.000 73.696.379 65.498.939 C. Vorderingen I. Vorderingen uit verzekering 1. leden 121.110 91.643 II. Overige vorderingen 1. nog te ontvangen posten 93.474 138.801 2. vooruitbetaalde bedragen 96.547 24.043 3. vennootschapsbelasting 186.827 102.594 497.958 357.081 D. Overige activa I. Materiële vaste activa 776.285 592.861 II. Liquide middelen 0 5.843.189 E. Overlopende activa 776.285 6.436.050 I. Lopende intrest en dividend 815.264 869.354 75.893.223 73.277.081 62

Passiva 31-12-2011 31-12-2010 A. Eigen vermogen e e e e I. Algemene reserve 48.069.765 46.014.516 II. Reserve omrekeningsverschillen 81.257-320.786 III Voorgestelde Premierestitutie 9.448.002 10.077.293 IV. Herwaarderingsreserve 1.646.147 2.312.257 59.245.171 58.083.280 B. Technische voorzieningen I. Voor te betalen schaden a). bruto reserve brandverzekering 2.971.515 4.412.450 b). aandeel herverzekeraars - 907. 175-1.744.254 2.064.340 2.668.196 C. Voorzieningen 1. voor pensioenen 502.167 331.218 2. voor latente belastingen 872.163 1.095.194 3. overige 256.000 35.000 1.630.330 1.461.412 D. Schulden I. Schulden uit verzekering 1. leden 10.090.807 8.506.366 II. Schulden uit herverzekering 564.916 528.479 III. Overige schulden 1. crediteuren 288.117 225.983 2. belastingen en sociale lasten 81.858 86.405 3. vooruitontvangen bedragen 1.145.902 1.116.448 4. aan kredietinstellingen 258.051 0 12.429.651 10.463.681 E. Overlopende passiva 523.731 600.512 75.893.223 73.277.081 De bij de rubrieken vermelde nummers verwijzen naar de toelichting, beginnend op pagina 65. Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 63

Enkelvoudige Winst- en Verliesrekening over het boekjaar 2011 2011 2010 e e e e Geboekte bruto premies 24.891.447 24.414.466 Uitgaande herverzekeringspremies - 11.021.445-12.616.507 Verdiende premies eigen rekening 13.870.002 11.797.959 Opbrengsten uit deelnemingen 1.914.977 1.941.768 Opbrengsten terreinen en gebouwen 40.492 69.045 Opbrengsten overige beleggingen 1.437.523 1.500.971 Waardeveranderingen van beleggingen 896.898 339.484 Gerealiseerde winst op beleggingen 113.141 514.104 Opbrengsten uit beleggingen 4.403.031 4.365.372 A. Overige baten eigen rekening 69.875 13.769 Provisie, winsten van herverzekeraars 3.618.371 4.605.410 Bruto schaden - 5.545.559-4.048.165 Aandeel herverzekeraars 1.936.523 1.594.495-3.609.036-2.453.670 Wijziging voorziening te betalen schaden 1.440.935-1.944.113 Aandeel herverzekeraars - 837.079 813.821 603.856-1.130.292 B. Schaden eigen rekening - 3.005.180-3.583.962 Beheers- en personeelskosten; afschrijving bedrijfsmiddelen - 6.660.048-6.316.802 C. Bedrijfskosten - 6.660.048-6.316.802 Beheerskosten en rentelasten - 77.510-80.192 Waardeveranderingen van beleggingen - 1.619.260-215.332 Gerealiseerd verlies op beleggingen - 21.095 0 Beleggingslasten - 1.717.865-295.524 Resultaat technische rekening 10.578.186 10.586.222 D. Andere baten 931.028 949.834 Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belastingen 11.509.214 11.536.056 Belastingen resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening - 33.610-39.702 Resultaat na belastingen 11.475.604 11.496.354 64 De toelichting op de enkelvoudige winst- en verliesrekening begint op bladzijde 67.

Toelichting op de Enkelvoudige Balans per 31 december 2011 Activa B. BELEGGINGEN 2011 2010 II. Beleggingen in Groepsmaatschappijen en Deelnemingen e e Groepsmaatschappij Dona Re (100% deelneming) Basel, Zwitserland Stand per 1 januari 18.909.084 16.768.570 Kapitaalstorting 4.166.666 0 Netto resultaat boekjaar 1.914.977 1.941.768 Mutatie omrekeningsverschillen 402.043 198.746 Stand per 31 december 25.392.770 18.909.084 Verkrijgingsprijs per 31 december 7.403.666 3.237.000 Passiva A. EIGEN VERMOGEN 2011 2010 I. Algemene reserve e e Stand per 31 december 46.014.516 44.557.502 Toevoeging uit -vrijval premierestituties 27.647 37.953 -onverdeeld batig saldo 2.027.602 1.419.061 Stand per 31 december 48.069.765 46.014.516 In het Eigen Vermogen zit een beklemd bedrag ter hoogte van E 603.177 welke betrekking heeft op schadereserves bij Dona Re, die niet uitkeerbaar zijn. II. Reserve omrekeningsverschillen Stand per 1 januari - 320.786-519.532 Mutatie boekjaar 402.043 198.746 Stand per 31 december 81.257-320.786 Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 65

2011 2010 e e III. Voorgestelde premierestitutie Stand per 1 januari 10.077.293 8.478.718 Ontrekking premierestitutie vorig boekjaar - 10.077.293-8.478.718 Premierestitutie boekjaar 9.448.002 10.077.293 Stand per 31 december 9.448.002 10.077.293 IV. Herwaarderingsreserve Stand per 1 januari bruto 3.083.010 1.162.751 Mutatie boekjaar bruto - 888.147 1.920.258 af: latente vennootschapsbelasting* - 548.716-770.752 Stand per 31 december 1.646.147 2.312.257 * Over de bruto herwaarderingsreserve wordt 25% vennootschapsbelasting berekend Totaal eigen vermogen 59.245.171 58.083.280 Resultaat voor het jaar 11.475.604 11.496.354 D. SCHULDEN 2011 2010 II. Schulden uit herverzekering aan Dona Re 564.916 528.479 66

Toelichting op de Enkelvoudige Winst- en Verliesrekening over het boekjaar 2011 Opbrengsten uit beleggingen en rendementberekeningen over het boekjaar 2011 (in duizenden euro s) Balanswaarde 2011 Gemiddeld belegd bedrag * Opbrengst Rendement 2011 2010 I. Direct Rendement e % e % e % % Terreinen en gebouwen 4.548 9,4 4.650 8,4 40 0,86 1,57 Obligaties/ov.vastr.waarden 21.005 43,5 21.223 38,4 954 4,50 4,62 Aandelen en derivaten 21.951 45,4 20.268 36,7 321 1,58 1,76 Deposito s 800 1,7 1.200 2,2 54 2,71 2,75 Beleggingen 48.304 Liquide middelen 0 0,0 7.921 14,3 109 1,38 1,65 48.304 100 55.262 100,0 1.478 2,67 2,84 Beleggingskosten - 78-0,16-0,15 Rendement van de beleggingen op basis van directe beleggingsopbrengsten 1.400 2,53 2,69 II. Indirect Rendement Waardemutaties Aandelen Obligaties Gerealiseerde koersresultaten 113-21 Mutaties ongerealiseerde koersverschillen - 1.414-205 Mutaties herwaardering 897 0 Indirect rendement** - 404-226 - 630-1,52 1,64 Directe beleggingsopbrengsten 321 954 Rendement effecten op basis van directe beleggingsopbrengsten en waardemutaties - 83 728 Rendement in procenten** - 0,40 3,43 III. Totaal Rendement Rendement van de beleggingen op basis van directe beleggingsopbrengsten en waardemutaties 770 1,39 3,85 IV. Opbrengsten uit deelnemingen 1.915 Totaal Opbrengsten uit Beleggingen+Beleggingslasten 2.685 * Aandelen berekend op basis van aanschafwaarde ** Aandelen berekend op basis van beurswaarde gemiddeld belegd bedrag aandelen: e 20.786 Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 67

C. Bedrijfskosten 2011 2010 e e Onder de bedrijfskosten is begrepen: aan salarissen personeel 2.013.163 1.931.254 aan pensioenpremies personeel 1.335.445 1.184.774 aan overige sociale lasten personeel 272.195 240.062 overige kosten personeel 375.954 586.339 totaal personeelskosten 3.996.757 3.942.429 overige bedrijfskosten 2.663.291 2.374.373 Totaal bedrijfskosten 6.660.048 6.316.802 onder de personeelskosten is mede begrepen: bezoldiging (oud-)bestuurders - salarissen 286.169 259.736 - pensioenen 726.063 522.484 totaal bezoldiging (oud-)bestuurders 1.012.232 782.220 bezoldiging commissarissen en ledenraad 218.874 193.738 In 2011 waren er gemiddeld 41 mensen in dienst (37 FTE s). D. ANDERE BATEN De post andere baten bestaat uitsluitend uit het resultaat uit Assurantiebemiddeling. Transacties met verbonden andere partijen Donatus heeft de herverzekeringscontracten ondergebracht bij haar dochtermaatschappij Dona Re. Deze retrocedeert een gedeelte van de risico s aan herverzekeringsmaatschappijen met minimaal een A-rating van Standard & Poor s. Rosmalen, 21 maart 2012 Directie drs. A.G.F.J. van der Voorn, voorzitter S. Kadijk 68

Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 69

Overige gegevens Statutaire bepalingen inzake bestemming batig saldo Artikel 27 lid 2 van de statuten luidt als volgt: Onverminderd hetgeen bij de polis is overeengekomen en met inachtneming van het lid 1 bepaalde is de Vergadering van de Ledenraad bevoegd op voorstel van de Directie en onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen te besluiten tot uitkering aan de leden bij wege van premierestitutie van (een gedeelte van) het batig saldo blijkens de jaarrekening, naar evenredigheid van de door de Leden in het betreffende boekjaar verschuldigde en betaalde premies. Voorzover het batig saldo niet wordt aangewend voor dergelijke uitkeringen wordt het batig saldo toegevoegd aan de algemene reserve. De verdeling van het aldus voor premierestitutie in aanmerking komende batig saldo kan afzonderlijk worden toegepast op de onderscheiden soorten van verzekeringen en categorieën van verzekeringsnemers, daarbij rekeninghoudend met toevoeging aan de algemene reserve waartoe de Vergadering van de Ledenraad, op voorstel van de Directie en onder goedkeuring Raad van Commissarissen, met betrekking tot zodanige verzekeringen en categorieën van verzekeringsnemers heeft besloten. Besluit inzake bestemming batig saldo Aan de vergadering van de Ledenraad wordt het voorstel van de Directie met goedkeuring van de Raad van Commissarissen voorgelegd om in haar vergadering van 18 april 2012 te besluiten het resultaat na belastingen als volgt te verdelen: terugbetaling leden brandsector 9.448.002 e toevoeging algemene reserve 2.027.602 Resultaat na belastingen 11.475.604 Gebeurtenissen na Balansdatum Er zijn geen gebeurtenissen na balansdatum bekend die van invloed zijn op de jaarrekening. 70

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de Vereniging van de Ledenraad van Onderlinge Verzekering Maatschappij Donatus U.A. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit verslag opgenomen jaarrekening 2011 van Onderlinge Verzekering Maatschappij Donatus U.A. te Rosmalen gecontroleerd. Deze jaarrekening bestaat uit de geconsolideerde en enkelvoudige balans per 31 december 2011 en de geconsolideerde en enkelvoudige winst-en verliesrekening over 2011 en de toelichting, waarin zijn opgenomen een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen. Verantwoordelijkheid van de directie De Directie van de vennootschap is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening die het vermogen en het resultaat getrouw dient weer te geven, alsmede voor het opstellen van het directieverslag, beide in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW). De Directie is tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing als de directie noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. Verantwoordelijkheid van de accountant Onze verantwoordelijkheid is het geven van een oordeel over de jaarrekening op basis van onze controle. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse controlestandaarden. Dit vereist dat wij voldoen aan de voor ons geldende ethische voorschriften en dat wij onze controle zodanig plannen en uitvoeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Een controle omvat het uitvoeren van werkzaamheden ter verkrijging van controleinformatie over de bedragen en de toelichtingen in de jaarrekening. De geselecteerde werkzaamheden zijn afhankelijk van de door de accountant toegepaste oordeelsvorming, met inbegrip van het inschatten van de risico s dat de jaarrekening een afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of fouten. Bij het maken van deze risico-inschattingen neemt de accountant de interne beheersing in aanmerking die relevant is voor het opmaken van de jaarrekening en voor het getrouwe beeld daarvan, gericht op het opzetten van controlewerkzaamheden die passend zijn in de omstandigheden. Deze risico-inschattingen hebben echter niet tot doel een oordeel tot uitdrukking te brengen over de effectiviteit van de interne beheersing van de vennootschap. Een controle omvat tevens het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en van de redelijkheid van de door de Directie van de vennootschap gemaakte schattingen, alsmede een evaluatie van het algehele beeld van de jaarrekening. Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is om een onderbouwing voor ons oordeel te bieden. Oordeel Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van Onderlinge Verzekering Maatschappij Donatus U.A. per 31 december 2011 en van het resultaat over 2011 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (BW). Verklaring betreffende overige bij of krachtens de wet gestelde eisen Ingevolge artikel 2:393 lid 5 onder e en f BW vermelden wij dat ons geen tekortkomingen zijn gebleken naar aanleiding van het onderzoek of het directieverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, overeenkomstig Titel 9 Boek 2 BW is opgesteld, en of de in artikel 2:392 lid 1 onder b tot en met h BW vereiste gegevens zijn toegevoegd. Tevens vermelden wij dat het directieverslag, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening zoals vereist in artikel 2:391 lid 4 BW. Amsterdam, 21 maart 2012 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Origineel getekend door: G.J. Heuvelink RA Partner Jaarverslag Donatus Verzekeringen 2011 71

Foto s 4 Landgoed Het Enzerinck te Vorden 6 Landgoed Het Enzerinck te Vorden 8 Kasteel Warmelo te Diepenheim 10 Kasteel De Nederhorst te Nederhorst den Berg 13 Slot Well te Maasdriel 14 Slot Doddendael te Ewijk 17 Slot Doddendael te Ewijk 24 Kasteel De Nederhorst te Nederhorst den Berg 33 Huis Middenburg te Voorburg 34 Kasteel De Nederhorst te Nederhorst den Berg 36 Château St. Gerlach te Valkenburg 38 Kasteel Warmelo te Diepenheim 49 Buitenplaats Nieuwerhoek te Loenen aan de Vecht 57 Slot Well te Maasdriel 59 Kasteel Warmelo te Diepenheim 61 Kasteel De Nederhorst te Nederhorst den Berg 69 Huis Middenburg te Voorburg 72 Slot Well te Maasdriel 72 Papier: Tom & Otto, Stora Enzo Finland

Donatus Verzekeringen Hoff van Hollantlaan 8, Rosmalen Telefoon: 073 522 17 00 E-mail: info@donatus.nl Postbus 500, 5240 AM Rosmalen Fax: 073 522 17 17 Website: www.donatus.nl Dé kerken- en monumentenverzekeraar