DRR-Team Marktkansen Bhutan
Marktkansen Bhutan Notitie 19 September 2016 Authors: Matthijs Kok (HKV Consultants / Delft University of Technology) Meindert Van (Deltares) Nicolette Koopman (Ministry of Foreign Affairs) September 2016
Scoping mission Bhutan September 2016 Inleiding Bhutan ligt in de Himalaya en is ingeklemd tussen China en India. Het land is qua oppervlakte ongeveer net zo groot als Nederland, maar heeft maar circa 700.000 inwoners, zie figuur 1. Figure 1 Geographical location of Bhutan (map provided by Kuenzang Choden) In juni 2016 is een DRR scoping mission uitgevoerd naan aanleiding van een vraag daarnaar van de Bhutanese regering. De overstromingsproblematiek in Bhutan en een verslag van de missie en adviezen staan beschreven in het scoping missie rapport [1]. Deze notitie is aanvullend op deze rapportage en betreft de marktkansen die naar aanleiding van de missie voor Nederland worden gezien. Marktkansen Bhutan is een relatief gesloten land. Het land kiest er bewust voor om beleidsmatig niet op financiën te sturen, maar op nationaal geluk. Het kiest er ook voor dat er weinig verandering optreedt in het landschap. Zo is bosbouw maar op enkele plekken mogelijk, en worden de huidige bossen maximaal gehandhaafd. Mijnbouw is ook nauwelijks toegestaan. En er is beleid om alleen toeristen met geld en respect voor de cultuur naar het land te halen, zodat de Bhudistische signatuur gehandhaafd blijft. De economie heeft daarmee eigenlijk alleen water als een natuurlijke hulpbron. De helft van het bruto nationaal product komt dan ook uit de export van Waterkracht naar India. Het land importeert daarentegen bijna alle benodigdheden uit India. Zowel voedsel als bouwmaterialen. Ook de uitvoering van grote projecten wordt door Indiase aannemers gedaan met Indiase werknemers. Naar China is de grens zo goed als dicht. Het land ligt strategisch tussen China en India en ontvangt relatief veel steun van India en Japan. Twee grote Waterkracht projecten worden op dit moment door India gefinancierd. Daarvoor is ook binnen het waterkracht project de eerste verkeerstunnel van ruim 1 km lengte door een berg aangelegd. Momenteel 1
Scoping mission Bhutan September 2016 wordt de geproduceerde stroom ook voor circa 90% aan India geëxporteerd. Japan draagt bij aan het oplossen van land-slide situaties door het vastleggen van berghellingen en van het verlagen van het waterpeil in meren die in het noorden aanwezig zijn of zijn ontstaan door natuurlijke of land-slide dammen. Bhutan lijkt makkelijk steun te (willen) accepteren. Vanuit andere landen is vooral Noorwegen is actief op het gebied van Waterkracht. De waterkracht projecten worden niet met een (stuw)dam gedaan, maar met een aftapping van de rivier naar pijpleidingen die door de berg heen worden geboord. Aan het eind van de leidingen en na een groot verval worden ook de generatoren in de berg aangelegd. De rivier wordt als het ware via een by-pass door de berg geleid en zo wordt er stroom uit gewonnen waarna het weer terug gaat in dezelfde rivier stroomafwaards. Deze bouwwijze heeft als voordeel dat de bestaande situatie zoveel mogelijk identiek blijft, dat wil zegen er is geen stuwmeer en dam nodig. Ook de overstromingsrisico s blijven daardoor klein, omdat er geen gevaar is dat grote dammen kunnen doorbreken of overtoppen door land-slides in stuwmeren. Nadeel is dat de effectiviteit en continuïteit van stroomopwekking minder is, omdat in Bhutan de meeste regen (tot 8000 mm regenval/jaar) in een half jaar valt (zomerperiode). In Nederland of Europa staat Bhutan niet op een lijst van prioriteitslanden voor economische steun. De scoping missie laat zien dat er een overstromingsproblematiek is. Nederland is specialist in veiligheid tegen overstromen. Maar door de dunne bevolking en lage waarde van de economie is er in Bhutan weinig noodzaak om hoge veiligheidsniveaus tegen overstroming te halen. Wel heeft Bhutan behoefte aan praktijkkennis over het maken van Flood Hazard maps, over het maken van strategische plannen op het gebied van overstromingsrisico s en over het meanderen van rivieren in relatie tot beheer en onderhoud. Deze kennis is zeker aanwezig bij meerdere bedrijven, maar de marktkracht van Bhutan is gering waardoor het voor deze bedrijven nauwelijks interessant is deze markt verder te ontwikkelen. Er ligt daarentegen wel kansen voor universiteiten om samenwerking te organiseren en zo mogelijk ook pilot projecten, gekoppeld aan het ontwikkelen van nieuwe kennis. De directe marktkansen in Bhutan liggen daarom meer in de richting van Waterkracht, omdat daar de enige economische waarde en -ontwikkeling zit. Nederland heeft weinig ervaring met grote waterkracht projecten, maar zou wel kennis hebben om kleinschaliger waterkracht projecten te maken. Kennis van kleine dammen/dijken, van waterkwantiteitvoorspellingen en -management en van ecologie zou daarbij ingebracht kunnen worden. De grootste concurrentie komt daarbij dan van de kennis uit India met bijbehorende tarieven. Daarom zou (co) financiering uit andere bronnen, zoals de wereldbank of andere fondsen waarschijnlijk nodig zijn om dit soort van projecten te kunnen uitvoeren. [1]. DRR, 2016. Scoping mission Bhutan, final report, 19 October 2016 2