Protocol Time- Out okt 2016 1
Inhoudsopgave Pagina Inleiding 3 Hoofdstuk 1 Doel van het protocol 3 Hoofdstuk 2 Wat verstaan we onder time- out 3 Hoofdstuk 3 De Time- Out ruimte 4 Hoofdstuk 4 Van time- out naar switch 4 Hoofdstuk 5 Aanpak switch benadering aan de hand van vijf stappen 5 Hoofdstuk 6 Procedure time-out gegeven door de leerkracht 6 Hoofdstuk 7 Procedure time- out gegeven door de leerling zelf 7 Hoofdstuk 8 Communicatie betreft time-out met ouders 7 Bijlage: Formulieren Switch 8 Bijlage: Link filmpje Switchen 10 2
Inleiding Het protocol sluit aan bij de visie van de Biekorf: Op de Biekorf vinden wij het belangrijk dat een kind zich kan ontplooien tot een evenwichtige persoonlijkheid in een veilige leeromgeving waarin sprake is van wederzijds vertrouwen en waarin de leerling zich geaccepteerd voelt en zich kan en mag uiten. De leerkracht creëert een prettig pedagogisch klimaat waarbij hij rekening houdt met de behoefte van de individuele leerling, de groepssfeer, waarin ook de leerkracht optimaal kan functioneren. We krijgen op De Biekorf steeds meer leerlingen met speciale onderwijsbehoeften op het gebied van gedrag. Vaak gaat het om een voortdurende zoektocht naar de beste aanpak. Kijkend naar de toekomst, wanneer passend onderwijs verder gerealiseerd is, zullen er wellicht leerkrachten zijn die in de klassensituatie handelingsverlegen zitten met betrekking tot deze kinderen. We hebben daarbij op De Biekorf geen vaste plek om een kind tot rust te laten komen en/of ongewenst gedrag te neutraliseren. De leerkracht moet met dit kind aan de hand door de school gaan lopen op zoek naar een plek waar hij het kind even kan laten afkoelen. Hoofdstuk 1: Doel van het protocol: Met het protocol Time-Out willen we een bijdrage leveren aan het creëren van een fijne prettige en veilige sfeer. Het doel van de time-out is om de leerling te helpen in het verbeteren, vergroten, van zijn sociaal gedrag en het ermee samenhangende verantwoordelijkheidsgevoel, zodat hij na de time-out kan terugkeren naar de eigen groep. Time-out is een pedagogische maatregel, met als doelstelling een kind tot rust te laten komen en/of ongewenst gedrag te neutraliseren. Hoofdstuk 2: Wat verstaan we onder time- out: De nadruk ligt op het verwijderen van een kind uit een, op dat moment, niet geschikte omgeving of situatie naar een aangepaste, eventueel afzonderlijke ruimte. De duur van deze maatregel is beperkt in tijd. Belangrijk om te weten is dat een time-out niet moet dienen als straf maar als een maatregel die de leerling de kans geeft om zich te bezinnen over eigen gedrag en tot het komen van gedragsalternatieven. 3
Hoofdstuk 3: De Time- Out ruimte: Belangrijk is dat verblijf buiten de groep minder aantrekkelijk moet zijn dan de groepssituatie. Een Time-Out ruimte is een prikkelarme kamer. Er staat een tafel en een stoel met een aan de muur bevestigde time- timer en/of kleurenklok. De Time- Out ruimte op De Biekorf is het kleine kamertje met de gele deur naast het kantoor van de intern begeleiders. Een aandachtspunt is toezicht. Bij het verwijderen naar de time- out ruimte blijft toezicht noodzakelijk. Immers, de leerkracht of begeleider is verantwoordelijk voor zijn kinderen. Concreet: wanneer een leerkracht een leerling in de Time- Out ruimte plaatst, moet hij of zij duidelijk erover waken dat hierop toezicht kan worden uitgeoefend. Wanneer blijkt dat een leerling die door een leerkracht in de Time- Out ruimte is gezet ongemerkt het schooldomein zou kunnen verlaten (wat dus blijk geeft van een duidelijk gebrek aan toezicht), zal zijn of haar aansprakelijkheid én die van de (onderwijs)instelling met de grootste waarschijnlijkheid in het gedrang komen. Dit is meestal lastig te realiseren als je weer verder gaat met je groep. Geef daarom aan ambulante collega s zoals de Ib ers of de directeur door dat er een kind van jouw groep in de Time- Out ruimte zit. Hoofdstuk 4: Van Time Out naar switch: Het woord switch staat voor verandering, letterlijk switchen van gedrag doormiddel van reflectie. Dit levert groei op, waardoor dit verder gaat dan een time-out, omdat dit officieel alleen staat voor pauze. De Time-Out methode moet niet dienen als straf maar uitsluitend als interventiemethode. Let op, wanneer er gestraft wordt tijdens de Time- Out procedure kan er niet meer worden gesproken over een interventiemethode. De methode wordt dan meteen als strafmethode ingezet en dan mist het zijn doel; namelijk om het kind de kans te geven tijdens een time-out na te denken over eigen gedrag en het gedrag zelf te laten corrigeren. Het is belangrijk dat leerlingen weten wat de afspraken zijn over het gebruik van de Time- Out ruimte zodat duidelijk en voorspelbaar is wanneer de leerling en/ of leerkracht hiervoor kunnen kiezen. Door hier samen met de leerlingen klassenregels over op te stellen krijgen ze hier meer zicht op. Alleen als de leerling precies begrijpt waarom het een time-out krijgt of kan nemen, kan het zijn of haar gedrag veranderen. 4
Belangrijk is dat leerlingen de Time-Out ruimte kennen en weten onder welke voorwaarde ze deze mogen verlaten. Bij een time- out is een korte periode effectiever dan een lang verblijf. Het gebruik van een zandloper, klok of timer wordt hiervoor aangeraden. Hoofdstuk 5: Aanpak switch benadering aan de hand van vijf stappen: Stap 1: Verwijdering structureel aanpakken. Buiten de groep gaat het kind nadenken. Aantal minuten time out is gelijk aan de leeftijd van het kind (zet de time-timer of kleurenklok) en laat het switch- formulier invullen. De kinderen in de onderbouw mogen i.p.v. het formulier een switch-tekening maken, geef vooraf de punten switch aan (zie leerling formulier switch). Stap 2: Switch interventie: Letterlijk de knop omzetten, dit geldt voor de leerkracht en de leerling. Structuur aan de switch: De leerling altijd op dezelfde manier wegsturen. Nieuw aan switch: Tijdelijke verwijdering waarbij wordt gekeken naar het gedrag van de leerling én het gedrag van de leraar. Stap 3: Leraar vult het switch-formulier in. Van time-out naar switch! Leraar denkt na: waarom heb ik hem weggestuurd? Wat zou ik nou anders gedaan kunnen hebben om hem in de klas te houden? Stap 4: Terugkeer in de klas. Leraar en leerling reflecteren tijdens een gesprek middels de switch-formulieren. Stap 5: Switch formulieren worden bewaard om zo nodig digitaal verwerkt te worden. Beide partijen komen meer te weten over hun gedrag. De switch benadering zorgt voor structuur en duidelijkheid en leidt tot afname van aantal verwijderingen. 5
Hoofdstuk 6: Procedure time-out gegeven door de leerkracht: Voorafgaand: - Waarschuwen (benoemen van ongewenst en zeer belangrijk gewenst gedrag). De leerling wordt twee keer gewaarschuwd. Indien geen verandering volgt fase 1. Fase 1: Interne time- ut. Als een leerkracht merkt dat een leerling richting het ontploffen, voor sommige meer bekend als de rode kleur van de gevoelsthermometer gaat, kan een interne time-out voor deze leerling wellicht al genoeg zijn om te herstellen. Soms heeft een kind even een momentje nodig om zich af te zonderen, tot rust te komen, of wil de leerkracht het kind uit een bepaalde situatie halen. Dit hoeft dan niet meteen te betekenen dat het kind ook daadwerkelijk uit de groep moet. Het is belangrijk dat een leerkracht binnen het groepslokaal een plek creëert voor een interne time-out. Dit hoeft niet groot te zijn maar kan bijvoorbeeld een stoel zijn in een deel van de klas waar het kind niet volledig zichtbaar is. Het kind kan even tot zichzelf komen zonder gestoord te worden en krijgt op dit moment de tijd om na te denken over zijn gedrag en tevens is dit het moment voor de leerling om te laten zien dat hij zijn gedrag kan verbeteren. Ook is het belangrijk dat de leerkracht afspraken maakt over de interne time-out plek, bijvoorbeeld over de duur van de interne time-out en hoe vaak een kind zo n time-out mag nemen. Er wordt hierbij gebruik gemaakt van de time-timer, die de leerling erop wijst hoeveel minuten er nog over is in de time-in. Wanneer de timein voorbij is, voegt de leerling zich op een rustige manier in de klassensituatie. Indien dit niet het geval is, volgt fase 2. Fase 2: Time-out. Wanneer een interne time-out niet voldoende effect heeft en de leerkracht ziet op dat moment echt geen mogelijkheid om het kind in de groep te houden volgt een time-out. De leerkracht begeleidt de leerling naar de Time- Out ruimte. Hier krijgt de leerling gedurende het aantal minuten gelijk aan zijn/ haar leeftijd de tijd om rustig te worden en na te denken over zijn eigen gedrag. Er wordt hierbij weer gebruik gemaakt van een time-timer of de kleurenklok die aanwezig zijn in de ruimte. De leerkracht zet ook de tijd op de stopwatch en neemt deze zelf mee terug naar de groep zodat hij een seintje krijgt wanneer de tijd om is. Tevens moet in deze aantal minuten het Switch-formulier door de leerkracht en leerling apart worden ingevuld. Voor de leerkracht kan dit misschien niet altijd te realiseren zijn, dan wordt het formulier zo snel mogelijk ingevuld wanneer de tijd zich daar wel voor leent. 6
Tijdens time-out dient elke vorm van communicatie vermeden te worden. Om de vooropgestelde doelstellingen te behalen (tot rust komen, ongewenst gedrag neutraliseren), is het belangrijk dat niemand met het kind communiceert wanneer het in time-out is. Op dat moment is geen discussie mogelijk en zelfs niet wenselijk. Fase 3: Terugkeer naar de groep. Na de afgesproken minuten haalt de leerkracht de leerling uit de Time-Out ruimte. Wanneer de leerling langer de tijd nodig heeft dan afgesproken, kan de time-out worden verlengd. Leerkracht haalt de leerling ten alle tijd zelf op uit de Time-Out ruimte. Naderhand volgt een gesprek tussen de leerling en de leerkracht. Dit wordt gedaan aan de hand van de switch-formulieren. Dit gesprek vindt plaats in de groep. Helaas zal hier meestal niet meteen tijd voor zijn, probeer het gesprek wel hetzelfde dagdeel te laten plaatsvinden. Na een time-out volgt geen sanctie. De procedure van de time-out moet bekend zijn bij de leerlingen. Zo maken we onszelf voorspelbaar. Hoofdstuk 7: Procedure Time-Out aangegeven door de leerling zelf: Leerling-afhankelijk kan de leerling zelf een time-out nemen. Deze procedure heeft op De Biekorf de voorkeur. Wanneer de leerling voelt/ merkt dat hij de situatie niet (meer) onder controle heeft, kan hij ervoor kiezen om zelf een time-out te nemen. De leerling geeft aan de leerkracht aan dat hij een time-out wil. De leerkracht begeleidt de leerling naar de Time-Out ruimte. Er wordt een tijd afgesproken en de time-timer wordt daarop ingesteld. De leerkracht haalt na afloop van de time-out de leerling uit de time-out ruimte. Hierbij wordt er geen switch-formulier ingevuld. Hoofdstuk 8: Communicatie betreft Time-Out met ouders: De leerlingen die voor time-out in aanmerking komen, worden eerst met de Ib er besproken. Een time-out procedure wordt ook altijd in overleg met de Ib er ingezet. De ouders worden altijd ingelicht over de situatie. Afspraken die worden gemaakt met ouders, worden ten alle tijden teruggekoppeld naar de IB er en in het groepsoverzicht verwerkt. 7
Bijlage: Formulieren Switch Leerkrachtformulier switch Naam leraar/ ondersteuner: Naam leerling en klas: Datum: 1. Wat deed ik en de ander? 2. Waarom deed ik dat? 3. Wat kunnen we anders doen? 4. Op welke wijze goedmaken? Afspraken met de leerling: 8
Leerlingformulier switch Naam: Klas: Leerkracht: Datum: 1. Wat deed ik en de ander? 2. Waarom deed ik dat? 3. Wat kunnen we anders doen? 4. Op welke wijze goedmaken? Afspraken met de leerkracht: 9
Bijlage: Filmpje Switchen http://www.leraar24.nl/video/1349 10