Wettelijke basis van IRIS & PIM

Wettelijke basis van IRIS & PIM BETREFT: JURIDISCHE ONDERBOUWING VAN DE INZET VAN IRIS EN PIM mr. A.K. van der Galiën, Track Innovations B.V.

Inhoudsopgave 1. Waarborg- en activeringsfunctie... 4 1.1 Inleiding... 4 1.2 Basis... 4 1.3 Regelgeving (bronnen)... 4 2. Werkgever: verplichtingen... 5 2.1 Inleiding... 5 2.2 BW Art 7:629 lid 1 (recht op loon bij ziekte)... 5 2.3 BW Art 7:629 lid 6 (verplichting om de claim te beoordelen)... 5 2.4 BW Art 7:629 lid 3 (opschorten van loonbetaling)... 5 2.5 BW Art 7:658 a (bevorderen passende arbeid)... 5 2.6 Controle geen bevoegheid om vast te stellen of werknemer ziek is.... 6 3. De activeringsfunctie nader belicht: werkgever... 7 3.1 BW Art 7:658a. lid 1... 7 3.2 Dossierplicht: art. 3 Regeling procesgang 1 e en 2 e ziektejaar... 7 3.3 BW Art 7:658a lid 3 - Opstellen Plan van Aanpak... 7 3.4 BW Art. 7:670b lid 3 - Ontslagbescherming... 7 4. De activeringsfunctie nader belicht: werknemer... 9 4.1 Art 7:611 (verplichting om ziek te melden)... 9 4.2 Verpleegadres... 9 4.3 BW Art. 7:660a (overige verplichtingen: PvA, passende arbeid)... 9 4.4 BW Art 7:629.3 sub b (verplichting om genezingsproces te bevorderen)... 9 4.5 Mededelingen omtrent de duur van het verzuim... 9 4.6 Regres... 9 5. Claimbeoordeling en de rol van de bedrijfsarts... 10 5.1 Deskundige bijstand (art 14 AW)... 10 5.2 Wie beoordeelt de doorbetalingsclaim?... 10 5.3 Wat zijn de taken van de bedrijfsarts?... 10 5.4 Art. 7:464 BW - Doorbreken beroepsgeheim in arbeidsrecht... 11 6. Controle van ziekteverzuim... 12 6.1 Wat is controle?... 12 6.2 Art 33 WBP... 12 6.3 Algemene Voorschriften... 12 6.4 Specifieke voorschriften... 12 7. Privacy... 14 7.1 Wettelijke basis: Wet bescherming persoonsgegevens... 14 7.2 Toezicht op de wet: het college bescherming persoonsgegevens... 14 7.3 Art 16 Wbp. registratie van gezondheidsgegevens is verboden... 14 7.4 Art. 21 Wpb... 14 7.5 Art. 23 Wpb... 15 8. Recapitulatie: PIM & IRIS... 16 8.1 Wettelijke basis IRIS & PIM... 16 8.2 Toestemming OR vereist... 16 8.3 Medische informatie... 16 8.4 Opschorten van de loondoorbetalinsverplichting... 16 8.5 Tot slot... 16 Powered by Track Innovations B.V. BLAD 2 / 16

Powered by Track Innovations B.V. BLAD 3 / 16

1. Waarborg- en activeringsfunctie 1.1 Inleiding Verzuimbegeleiding met IRIS & PIM: gegarandeerd privacy proof. Dit paper schetst beknopt het wettelijk kader van de verzuimbegeleiding, en daarmee de juridische onderbouwing van IRIS en PIM. 1.2 Basis Basis van de wetgeving is: - waarborgfunctie: werknemer heeft recht op doorbetaling van loon (=inkomensbescherming) - activeringsfunctie: reïntegratie in het arbeidsproces 1.3 Regelgeving (bronnen) Burgerlijk wetboek, boek 7 over de arbeidsovereenkomst (BW) Artikel 10 van de Grondwet en de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) Arbowet (AW) Regeling Procesgang (RP) Wet op de Ondernemingsraden (WOR) Ziektewet (ZW) Powered by Track Innovations B.V. BLAD 4 / 16

2. Werkgever: verplichtingen 2.1 Inleiding De basis van de regels rond re-integratie, loondoorbetaling en ontslagbescherming liggen vast in het arbeidsrecht. Dit arbeidsrecht is gecodificeerd in het burgerlijk wetboek. 2.2 BW Art 7:629 lid 1 (recht op loon bij ziekte) De werknemer behoud recht op loon. De werknemer houdt gedurende 104 weken recht op 70% van het loon indien hij de bedongen arbeid niet heeft verricht omdat hij in verband met ongeschiktheid ten gevolge van ziekte daartoe verhinderd was. De ongeschiktheid de bedongen arbeid te verrichten, moet een rechtstreeks, objectief en medisch vast te stellen gevolg zijn van ziekte (= art. 19.1 ZW). 2.3 BW Art 7:629 lid 6 (verplichting om de claim te beoordelen) De werkgever heeft recht op die informatie die nodig is - om te bepalen of de werknemer recht heeft op zijn loon; - om aan zijn reïntegratieverplichtingen te voldoen De werkgever moet de claim beoordelen en kan daarvoor schriftelijke controlevoorschriften opstellen. De werkgever is bevoegd de loonbetaling op te schorten gedurende de tijd dat de werknemer zich niet houdt aan de voorschriften om inlichtingen te verstrekken die de werkgever nodig heeft om het recht op loon vast te stellen. De vaststelling van het recht op loondoorbetaling is gelijk aan de vaststelling dat de werknemer als gevolg van ziekte zijn bedongen arbeid niet kan uitvoeren. Concreet: als een werknemer de IRIS of de PIM niet invult dan kan de werkgever besluiten vooralsnog het loon niet uit te betalen. 2.4 BW Art 7:629 lid 3 (opschorten van loonbetaling) De werknemer heeft geen recht op loon gedurende de tijd dat hij niet meewerkt aan zijn reïntegratie. 2.5 BW Art 7:658 a (bevorderen passende arbeid) Lid 1 van dit wetsartikel luidt: De werkgever bevordert ten aanzien van de werknemer die in verband met ongeschiktheid ten gevolge van ziekte verhinderd is de bedongen arbeid te verrichten, de inschakeling in de arbeid in zijn bedrijf. Indien vaststaat dat de eigen arbeid niet meer kan worden verricht en in het bedrijf van de werkgever geen andere passende arbeid voorhanden is, bevordert Powered by Track Innovations B.V. BLAD 5 / 16

de werkgever, ( ) de inschakeling van de werknemer in voor hem passende arbeid in het bedrijf van een andere werkgever. 2.6 Controle geen bevoegheid om vast te stellen of werknemer ziek is. Een werkgever kan en mag - niet zélf (laten) vaststellen of de werknemer wegens ziekte verhinderd is de bedongen arbeid te verrichten. Zie ook paragraaf 5.1. Dit oordeel is voorbehouden aan arbodienst of bedrijfsarts (jurisprudentie). Powered by Track Innovations B.V. BLAD 6 / 16

3. De activeringsfunctie nader belicht: werkgever 3.1 BW Art 7:658a. lid 1 De werkgever heeft een algemene verplichting tot reïntegratie van een zieke werknemer. De werkgever dient maatregelen te treffen en voorschriften te geven opdat de werknemer in staat wordt gesteld de eigen of passende arbeid te verrichten. 3.2 Dossierplicht: art. 3 Regeling procesgang 1 e en 2 e ziektejaar De Regeling Procesgang eerste en tweede ziektejaar vermeldt een aantal specifieke taken en verantwoordelijkheden waaraan de werkgever moet voldoen. Zo moet de werkgever moet verplicht aantekeningen houden van het verloop van de arbeidsongeschiktheid en de reïntegratie. 3.3 BW Art 7:658a lid 3 - Opstellen Plan van Aanpak De werkgever moet in overeenstemming met de werknemer een Plan van Aanpak opstellen en periodiek evalueren en zo nodig bijstellen. 3.4 BW Art. 7:670b lid 3 - Ontslagbescherming Artikel 7:670 lid 1 verbiedt de werkgever de dienstbetrekking op te zeggen tijdens de (eerste twee jaar van de) ziekte van de werknemer. Maar de werknemer verliest naast het recht op loondoorbetaling ook zijn ontslagbescherming als hij kort gezegd niet meewerkt. Dus als hij zonder grond - weigert de voorschriften van zijn werkgever op te volgen of mee te werken aan maatregelen om hem in staat te stellen eigen of passende arbeid te verrichten; - passend werk te verrichten waartoe de werkgever hem in staat stelt; - zijn medewerking onthoud aan het opstellen, bijstellen of evalueren van een Plan van Aanpak. Rechtspraak: de werkgever mag ontslag alleen als uiterste middel gebruiken. Een werkgever moet dus eerst de loondoorbetaling opschorten, of loon weigeren. Als dat geen gedragsverandering tot gevolg heeft, dan kán ontslag volgen. Powered by Track Innovations B.V. BLAD 7 / 16

Powered by Track Innovations B.V. BLAD 8 / 16

4. De activeringsfunctie nader belicht: werknemer 4.1 Art 7:611 (verplichting om ziek te melden) De werkgever en de werknemer zijn verplicht zich als een goed werkgever en een goed werknemer te gedragen. In de literatuur wordt aangenomen dat de werknemer, op grond van het beginsel van goed werknemerschap, verplicht is om de werkgever zo spoedig mogelijk te informeren dat hij ziek is. 4.2 Verpleegadres Na een ziekmelding zal de bedrijfsarts met de werknemer contact moeten kunnen opnemen. Hieruit volgt, dat van de werknemer verlangd mag worden zijn verpleegadres / contactgegevens op te geven. 4.3 BW Art. 7:660a (overige verplichtingen: PvA, passende arbeid) Dit artikel beschrijft een aantal verplichtingen van de werknemer. Sub a: De werknemer dient gevolg te geven aan de voorschriften van de werkgever om hem te re-integreren in eigen of passende arbeid. Sub b: Werknemer dient medewerking te verlenen bij het opstellen, bijstellen en evalueren van Plan van Aanpak. Sub c: Werknemer moet passende arbeid aanvaarden. 4.4 BW Art 7:629.3 sub b (verplichting om genezingsproces te bevorderen) Dit artikel beschrijft de verplichting van de werknemer zijn genezingsproces te bevorderen. Werknemer mag zijn genezing niet belemmeren of vertragen. 4.5 Mededelingen omtrent de duur van het verzuim Werkgever mag informeren en werknemer moet beantwoorden omtrent een inschatting van de vermoedelijke duur van het verzuim. De juridische onderbouwing volgt uit het verplicht moeten meewerken aan het handhaven van de goede orde binnen de onderneming (art 7:660 BW) en het gerechtvaardigde belang van de werkgever (art 8 sub f WBP). 4.6 Regres Werkgever heeft het recht (en belang) om de niet-medische oorzaak van de ziekte te kennen, nl. als er sprake is van een bedrijfs- of een verkeersongeval. Dit met het oog op regres van schade. Powered by Track Innovations B.V. BLAD 9 / 16

5. Claimbeoordeling en de rol van de bedrijfsarts 5.1 Deskundige bijstand (art 14 AW) Art. 14 Arbeidsomstandighedenwet: De werkgever is verplicht deskundige bijstand te vragen aan arbodienst/bedrijfsarts. Op basis van het Arbobesluit is een arbodienst een gecertificeerde instelling die o.m. een bedrijfsarts in dienst heeft. 5.2 Wie beoordeelt de doorbetalingsclaim? Het is de werkgever die de doorbetalingsverplichting beoordeelt. Anders gezegd: de werkgever beoordeelt of de werknemer recht heeft op doorbetaling van loon. Daarvoor is bepalend, of de werknemer wegens ziekte de bedongen arbeid niet kan verrichten. Die laatste vraag kan alleen door een bedrijfsarts worden beantwoord. 5.3 Wat zijn de taken van de bedrijfsarts? 5.3.1 NVAB Volgens de NVAB 1 kent de bedrijfsarts in het kader van de verzuimbegeleiding de volgende taken: 1. anamese inzake medische toestand en arbeid; 2. aanvullend lichamelijk en psychodiagnostisch onderzoek; 3. het stellen van een diagnose en opstellen van een differentiaal diagnose; 4. advisering van werknemer, werkgever en andere behandelaars; 5. delegeren en verwijzen; 6. informeren van en overleg met de curatieve sector en andere partijen binnen en buiten de arbodienstverlener. 5.3.2 Advisering De bedrijfsarts is een medisch adviseur, die in zijn advisering een onafhankelijke positie inneemt. De bedrijfsarts geeft een medisch belastbaarheidsadvies. Dit belastbaarheidsadvies kent drie varianten: - arbeidsongeschikt - gedeeltelijk arbeidsongeschikt met de volgende specifieke mogelijkheden en beperkingen:. - niet arbeidsongeschikt Het advies wordt verwoord in termen van belastbaarheid, en wordt gelijkluidend aan werknemer en werkgever gecommuniceerd. 5.3.3 Taak van de bedrijfsarts Indien er sprake is van dreigend langdurig verzuim, moet de bedrijfsarts het individuele verzuimgeval beoordelen. Deze beoordeling omvat een probleemanalyse en een re- 1 Delegatie van taken door bedrijfsartsen in het kader van de sociaal medische begeleiding, NVAB, 2004. Powered by Track Innovations B.V. BLAD 10 / 16

integratieadvies. De bedrijfsarts hoort de werknemer regelmatig, en geeft als daar aanleiding toe is advies over het bijstellen van het Plan van Aanpak. Zie Regeling Procesgang 5.3.4 Doet de bedrijfsarts aan controle? Controle als woord is niet eenduidig: 1. betekent: verificatie of werknemer als gevolg van ziekte bedongen arbeid niet kan uitvoeren 2. betekent ook: toezien op nalirisng van ziekteverzuimvoorschriften. Voorbeelden van het laatste: a) het verstrekken van informatie, of b) het meewerken aan de eigen genezing. De arts doet wel 1. Volgens sommigen mag niet hij zich niet uitlaten over 2. Maar volgens anderen weer wel, waaronder het CBP. Anders gezegd: volgens het CBP mag een bedrijfsarts mededelingen doen over de vraag of een werknemer (on-)juiste informatie heeft verstrekt en wel of niet voldoende meewerkt aan zijn eigen genezing. Waarom menen de tegenstanders dat dit niet mag? Omdat zij de arts zien als onafhankelijk adviseur (zie 5.3.2)voor zowel werknemer als werkgever. Een uitspraak over foute informatie of een gebrek aan inzet bij de eigen genezing is geen advies. Als de bedrijfsarts 2 niet mag, wie dan wel? De arbodeskundigen van de arbodienst mogen die controle uitvoeren. 5.4 Art. 7:464 BW - Doorbreken beroepsgeheim in arbeidsrecht 5.4.1 Verzuimbegeleiding De arts adviseert in termen van de FML (=functionele mogelijkheden en beperkingen) over de arbeids(on)geschiktheid. Dit betekent in de praktijk dat de bedrijfsarts het beroepsgeheim niet volledig en onverkort handhaaft. Waarop steunt eigenlijk zijn bevoegdheid om mededelingen over ziekte te doen? Op art. 7:464 BW. 5.4.2 Arbeidsomstandighedenspreekuur Komt de werknemer vrijwillig op het spreekuur van de arts, is de arts volledig gebonden aan zijn beroepsgeheim. Concreet: de arts mag zonder uitdrukkelijke toestemming geen informatie doorgeven aan de werkgever. Powered by Track Innovations B.V. BLAD 11 / 16

6. Controle van ziekteverzuim 6.1 Wat is controle? Controle: - verificatie van verstrekte informatie, met name de beoordeling of werknemer verzuimt als gevolg van een beperking door ziekte. Anders gezegd: het vaststellen van het bestaan van de arbeidsongeschiktheid; - toezicht op voorschriften. Dus: controlevoorschriften mogen slechts als doel hebben om informatie te verkrijgen die voor de vaststelling van de loondoorbetalingsverplichting noodzakelijk is. 6.2 Art 33 WBP De betrokkene moet vooraf door de verantwoordelijke worden geïnformeerd. 6.3 Algemene Voorschriften BW Art 7:629.6 bepaalt dat de werkgever het recht op loon mag opschorten zolang de werknemer zich niet houdt aan door de werkgever schriftelijk gegeven redelijke voorschriften omtrent het verstrekken van inlichtingen die de werkgever behoeft om het recht op loon vast te stellen. Bij het vaststellen van algemene controleregels heeft de werkgever de instemming van de OR nodig (art. 27.1 sub d WOR). 6.4 Specifieke voorschriften De werkgever kan ook (schriftelijk) specifieke voorschriften geven die gelden voor individuele gevallen. Dit zijn voorschriften die de algemene regels aanvullen of versoepelen. Deze bevoegdheid steunt op art. 7:660 BW. Verkort staat in dit artikel: De werknemer is verplicht zich te houden aan de voorschriften door de werkgever al dan niet tegelijkertijd met andere werknemers gegeven. Ook hier geldt: als de werknemer zich niet aan deze voorschriften houdt, kan de werkgever de loondoorbetaling opschorten op basis van 7:629.6. Powered by Track Innovations B.V. BLAD 12 / 16

Powered by Track Innovations B.V. BLAD 13 / 16

7. Privacy 7.1 Wettelijke basis: Wet bescherming persoonsgegevens Wettelijjke basis is de Wet Bescherming Persoonsgegevens, de Wbp. Persoonsgegevens zijn data die herleidbaar zijn naar een individuele persoon. Kijk ik naar een lijst met vezuimstatistieken, dan zijn deze gegevens doorgaans niet herleidbaar naar de individuele werknemers. Kijk ik naar een lijst met verzuimdende werknemers, dan wél. Die lijst bevat dus persoonsgegevens waarop de wet van toepassing is. Van belang is verder het begrip verantwoordelijke in deze wet. De verantwoordelijke is de persoon of organisatie die bepaalt wát geregistreerd wordt, en met welk doel. Een organisatie die Eigen regie voert en daarvoor een eigen verzuimsysteem heeft ingericht, is in die zin verantwoordelijke. Als de verzuimbegeleiding georganiseerd wordt door een arbodienst of verzuimbedrijf, en deze stelt daartoe het verzuimsysteem beschikbaar, dan is die arbodienst of dat verzuimbedrijf de verantwoordelijke. 7.2 Toezicht op de wet: het college bescherming persoonsgegevens De verantwoordelijke is de partij die moet zorgen dat de regels van de wet in acht genomen worden. De toezichthouder op deze wet is het College Bescherming Persoonsgegevens. Deze toezichthouder zal de verantwoordelijke aanspreken om te beoordelen of de wettelijke regels correct in acht genomen zijn. 7.3 Art 16 Wbp. registratie van gezondheidsgegevens is verboden Algemene regel: Registreren van gegevens rond iemands gezondeheid is verboden. Onder gezondheidsgegevens vallen niet alleen puur medische gegevens, maar alle gegevens betreffende iemands gezondheid. Uit een recente birisnding van het CBP: 7.4 Art. 21 Wpb Het verbod is niet van toepassing voor werkgevers of instellingen die voor hen werkzaam zijn voor zover dat noodzakelijk is voor een goede uitvoering van wettelijke voorschriften of voor de reintegratie of begeleiding van zieke werknemers. Powered by Track Innovations B.V. BLAD 14 / 16

7.5 Art. 23 Wpb Het verbod is evenmin van toepassing als de verwerking plaatsvindt met uitdrukkelijke toestemming. Dit betekent: die toestemming moet gericht, geïnformeerd en vrij zijn. Het CBP neemt aan dat er slechts in uitzonderingssituaties sprake kan zijn van een in vrijheid gegeven toestemming. Als er als regel gevraagd wordt om toestemming, kan er nooit sprake zijn van een uitzondering. Powered by Track Innovations B.V. BLAD 15 / 16

8. Recapitulatie: PIM & IRIS 8.1 Wettelijke basis IRIS & PIM IRIS is een geautomatiseerd adviserings-instrument (expertsysteem) dat onder verantwoordelijkheid van de bedrijfsarts moet worden ingezet. De (bedrijfsarts van de) arbodienst mag door middel van IRIS vragen stellen over de medische oorzaak van het verzuim. PIM is een expertsysteem dat alleen ingaat op de functionele mogelijkheden en beperkingen; art. 658a van het burgerlijk wetboek dwingt de werkgever juist dit soort informatie in te winnen. Een werkgever mag zelfstandig dit instrument gebruiken. 8.2 Toestemming OR vereist Voor beide is van belang, dat vóór gebruik schriftelijke controlevoorschriften zijn opgesteld en bekend gemaakt in de onderneming van de werknemer. In die controlevoorschriften moet beschreven zijn dat en onder welke omstandigheden de werknemer verplicht is de IRIS en/of de PIM in te vullen. Instemming daarmee van OR is vereist. 8.3 Medische informatie De medische informatie uit de IRIS mag niet, ook niet met uitdrukkelijke toestemming van de werknemer worden ontsloten aan de werkgever. Voor de PIM geldt de vraag naar toestemming niet, omdat deze geen medische informatie bevat. 8.4 Opschorten van de loondoorbetalinsverplichting Als de verzuimende werknemer IRIS of PIM niet (tijdig) invult, dan heeft de werkgever het recht zijn loondoorbetalingverplichting op te schorten. 8.5 Tot slot IRIS en PIM zijn door Track Innovations BV ontwikkeld. Meer informatie kan worden ingewonnen bij Marcel Hamers. Tel: 06-20422482 Meer informatie vindt u ook op: www.gegarandeerdprivacyproof.nl Powered by Track Innovations B.V. BLAD 16 / 16