Gebiedsvisie Bloemhof

Gebiedsvisie Bloemhof Voorbereid op de toekomst

Inhoud

INLEIDING 3 nleiding Begin 2013 werd door het Nationaal Programma Rotterdam Zuid (NPRZ) een plan van aanpak gemaakt voor de focuswijken van Rotterdam-Zuid. In dit plan werd aangestuurd op een gezamenlijke aanpak van de problemen en het benutten van de kansen in Bloemhof. Dit was hard nodig, aangezien bij alle partners afzonderlijke visies bestonden. De gebiedsvisie voor de wijk Bloemhof die u nu voor zich heeft is een breed gedragen toekomstvisie, tot stand gekomen door een samenwerking tussen Woonstad Rotterdam en de Gemeente Rotterdam (Stadsontwikkeling, Maatschappelijke Ontwikkeling, gebied Feijenoord, directie Veilig). Naast deze partijen hebben ook Woningcorporatie Vestia, bewoners, ondernemers, veldwerkers op veel verschillende momenten en manieren meegedacht over de toekomst van Bloemhof. Er zijn veel onderwerpen voorbij gekomen; van veiligheid tot type woningen, van buitenruimte tot participatie. Dit alles heeft geleid tot prestatieafspraken (2015-2018) tussen de Gemeente Rotterdam en Woonstad Rotterdam over hoe dit te realiseren. Dit document is een bijlage bij deze gebiedsafspraken. Hoe is het document opgebouwd? De gebiedsvisie Bloemhof begint met een analyse van hoe de wijk nu is, gebaseerd op bestaande beleidsstukken en gesprekken met bewoners, ondernemers en professionals. In de visie wordt vervolgens een gedeeld toekomstbeeld geschetst. Hoe dit beeld werkelijkheid moet worden staat weer in het uitvoeringsprogramma. Hierin worden de concrete acties benoemd die nodig zijn om het gewenste eindbeeld te behalen. De toekomst Bloemhof is in 2030 een veilige en knusse gezinswijk centraal in Rotterdam-Zuid met goede en veelal grondgebonden woningen voor mensen met een lager en middeninkomen. De bewoners hebben meer capaciteiten en de wijk heeft een infrastructuur die mensen vooruit helpt. Het imago is verbeterd; de wijk staat niet langer bekend als focuswijk.

ANALYSE 4 Analyse Bloemhof is een vooroorlogse wijk, centraal gelegen in Rotterdam-Zuid. De wijk is uniek door zijn knusse karakter en het grote aantal betaalbare, maar kleine eengezinswoningen. Bloemhof heeft vele gezichten, zowel qua woonmilieus als in sociale opbouw. Net als aangrenzende wijken heeft Bloemhof helaas het etiket probleemwijk. In deze korte analyse wordt duidelijk dat er in Bloemhof nog veel te doen is, maar dat de wijk absoluut ook positieve punten heeft, waar met elkaar nog meer uit te halen is.

ANALYSE 5 Algemeen Putselaan Oleanderbuurt (Noord) Stedelijke buurt waar merendeel van de woningen in bezit is van woningcorporatie Vestia. Woningen bestaan grotendeels uit gestapelde bouw, met name 3- en 4-kamerwoningen, in redelijk tot goede staat. Dordtselaan Putsebocht Lange Hilleweg Strevelsweg Hillevliet Groene Hilledijk Midden Rustige buurt, geschikt voor kinderen. Veel kleine en vooroorlogse eengezinswoningen met tuin. Zuid Buurt met dorps karakter, huizen met tuinen. Veel woningen in matige staat: gehorig en zwakke funderingen. Rand om de wijk Veel gestapelde bouw, met name particulier bezit. Voorzieningen van de wijk, stedelijk en druk gebied. Opvallende tegenstelling In Bloemhof is een opvallende tegenstrijdigheid waarneembaar; het grote verschil tussen binnen en buiten. Aan de buitenkant ziet de wijk er rustig uit. Door de bijzondere monumenten in de wijk ziet het er zelfs hier en daar lieflijk uit. Toch is het een van de onveiligste en - achter de voordeur - sociaal meest achtergebleven gebieden in de stad (zelfs landelijk). Dit slaat over op het imago van de wijk. Bij mensen buiten de wijk scoort Bloemhof slecht. Maar ook de bewoners van Bloemhof zelf zien hun wijk veranderen waardoor de trots op de wijk afneemt.

ANALYSE 6 Sociaal economisch: de bewoners 13.900 inwoners Bloemhof is een jonge wijk. 70% is jonger dan 45 jaar. 75% van de inwoners is allochtoon 70% mensen heeft inkomen lager dan 16.600 p.j. Veiligheid onder druk: lage veiligheidsindex Last van criminaliteit: drugs, overlast, inbraken De bevolking is laag opgeleid, een groot deel is werkloos en het inkomen is laag. Qua capaciteiten scoort de wijk zwak en dit vertaalt zich in de erg lage sociale index van 4,4. De meest voorkomende leefstijl in Bloemhof is de gele. Bewoners vinden de buurt vertrouwd en prijzen de saamhorigheid. Door het vertrek van wijkbewoners en de komst van nieuwe bewoners neemt de onderlinge verbondenheid af en het gevoel van onveiligheid soms toe. Bloemhof-Zuid is een groene enclave. De bewoners zijn gesteld op fatsoen, normen en waarden, privacy en hun eigen netwerk. Het verkleuren en veranderen van de wijk zorgt voor ontevredenheid.

ANALYSE 7 Ruimtelijk Bloemhof is een van de dichtsbevolkte gebieden van Nederland (veel inwoners per m 2 ) Smalle straten, nauwelijks stoep, hoge parkeerdruk Weinig groen, veel steen Wonen Te huur Te koop 6271 woningen: 78% huur 24% koop Relatief veel (35%) betaalbare eengezinswoningen met tuintje voor en achter maar te klein voor gezin met kinderen (40 80 m 2 ) Funderingsproblemen geconstateerd, met name in Bloemhof-Zuid (deels Bloemhof-Midden). Hoe lang blijven de woningen nog goed? Woningen van particuliere huiseigenaren (dus anders dan woningcorporatie en/of gemeente) vragen aandacht, o.a. op onderhoud.

ANALYSE 8 SWOT Sterk 1. Gezellig en knus wonen in Bloemhof-Zuid en midden 2. Grondgebonden woningen 3. Karakteristieke woningen en monumenten 4. Betaalbaar wonen 5. Saamhorigheid/sterke netwerken 6. Nabijheid van voorzieningen (o.a. basisonderwijs, buurtwinkels, Beijerlandselaan en Zuidplein) Kans 1. Jonge bevolking 2. Identiteitsdragers, (monumenten, Lange Hilleweg, Putsebocht), uitnutten 3. Werkgelegenheid in omgeving (stadionpark, ziekenhuizen, Kop van Zuid, havens, Motorstraat) 4. Pleinen bieden mogelijkheden voor vergroening 5. Potentie gezinswijk 6. Betrokkenheid bewoners, professionals en andere organisaties als buurthuizen Zwak 1. Sociaal zwak: werkloosheid, opleidingsniveau, inkomen 2. Onveilig (drugs, overlast, inbraken) 3. Schrale, stenige omgeving 4. Kleine woningen en dichtbebouwd, hoge gebruiksdruk binnen- en buitenruimte (veel blik, weinig verblijfswaarde) 5. Aanwezigheid van belhuizen, pandjeshuizen en seksinrichtingen Bedreiging 1. Verwaarlozing als gevolg van bezuinigingen 2. Afname veiligheid(sgevoel) 3. Sociaal economisch afglijden 4. Verloedering door slecht onderhoud particuliere voorraad 5. Technische kwaliteit eengezinswoningen (fundering) 6. Toestroom kansarme bevolking 7. Ondermijnende sociale structuren Bloemhof heeft een integrale aanpak nodig. De wijk kent een te groot aantal zwakke elementen en bedreigingen. Bloemhof is een wijk met een sociaal profiel. De wijk kent een grote sociale woningvoorraad en dat is van invloed op de bevolkingssamenstelling. Het is geen wijk aan de bovenkant van de markt en zal dat waarschijnlijk ook niet worden. Dat is niet erg; Rotterdam heeft startwijken nodig. Maar de basis moet dan wel goed zijn, zoals de sociale- en veiligheidsindex. In Bloemhof zijn de problemen met de veiligheid en de capaciteiten van de bewoners echter dusdanig dat regulier beheer voor deze wijk niet meer voldoende is, zo blijkt uit de afgelopen decennia. Op sociaal vlak zal er extra inzet nodig zijn, net als op het gebied van veiligheid. Ingrepen in de fysieke omgeving zullen op sommige plekken onvermijdelijk zijn vanuit technische noodzaak. Ondanks de aanwezige problemen is er hoop, zowel bij bewoners als professionals. Bloemhof heeft een aantal sterke punten van waaruit opgebouwd kan gaan worden. Dat zit zowel in de betrokkenheid van de bevolking als in een aantal fysieke kwaliteiten.

WIJKVISIE 9 Wijkvisie Bloemhof is in 2030 een veilige en knusse gezinswijk centraal in Rotterdam-Zuid met goede en veelal grondgebonden woningen voor mensen met een lager en middeninkomen. De bewoners hebben meer capaciteiten en de wijk heeft een infrastructuur die mensen vooruit helpt. Het imago is verbeterd; de wijk staat niet langer bekend als focuswijk. De visie voor Bloemhof is samengevat in drie speerpunten: - Knus wonen in een vertrouwde buurt - Veilig wonen in een betaalbare en kinderrijke buurt - Een wijk waar bewoners de zaken op orde hebben

WIJKVISIE 10 Knus wonen in een vertrouwde buurt Veilig wonen in een betaalbare en kinderrijke buurt Een wijk waar bewoners de zaken op orde hebben

11 Knus wonen in een vertrouwde buurt Rond 2030 is Bloemhof een wijk in transitie. Er is op fysiek gebied werk aan de winkel. De wijk zal in de toekomst qua aanblik veranderen, technisch versleten woningen zullen worden vervangen. Wat blijft is het karakter. De verschillende woonmilieus die de wijk nu kent zullen behouden blijven. Aan de randen van de wijk is het stedelijk wonen. Hier voelen vooral mensen met een stedelijk-georiënteerde leefstijl zich thuis. Iets rustiger, maar nog steeds stedelijk, is de sfeer in de Oleanderbuurt. Deze buurt sluit qua karakter eigenlijk meer aan bij de Millinxbuurt, Afrikaanderwijk en Hillesluis. In Bloemhof-Midden en Bloemhof-Zuid is het rustig wonen. Deze buurten behouden het knusse karakter met eengezinswoningen met voor en achtertuin. De mensen die hier wonen zijn vooral gericht op de buurt en hebben hier ook hun contacten. Met name Bloemhof-Zuid sluit met zijn tuindorpkarakter logisch aan op de naastgelegen wijk Vreewijk. Bloemhof straalt gezelligheid uit, er is leven op straat en de mensen kennen elkaar. Het is een wijk waar je thuiskomt. Geen wijk waar veel buitenstaanders op afkomen vanwege bepaalde trekpleisters. Maar kenners weten dat Bloemhof verborgen parels heeft, zoals de monumenten Kiefhoek en Patrimoniumshof. De inwoners van Bloemhof zijn trots op hun wijk en hebben vertrouwen in de toekomst! Door de huidige problemen nu aan te pakken staat de wijk niet meer bekend als focuswijk maar als een gezellige en betaalbare gezinswijk.

12 Veilig wonen in een betaalbare en kinderrijke buurt Bloemhof heeft in 2030 grotendeels haar sociale profiel behouden. Dit betekent woningen aan de onderkant van het sociale segment tot woningen aan de bovenkant van het sociale segment. Dus ook met een bescheiden beurs kun je midden in Zuid wonen. Voor gezinnen met kinderen is Bloemhof de logische keuze. De appartementen en portiekwoningen in de randen van de wijk en in de Oleanderbuurt zijn behouden gebleven. Gezien de technische staat van de woningen in Bloemhof-Midden en Bloemhof-Zuid zal in deze gebieden nog veel geïnvesteerd worden in de woningen en de buitenruimte. De Putsebocht en het Dahliablok zijn in 2030 aangepakt en dienen als voorbeeld voor de wijk. Op de Putsebocht staan nieuwe, grotere eengezinswoningen aan de bovenkant van het sociale huursegment. De agenda voor de herstructurering van Bloemhof-Midden en Bloemhof-Zuid is helder. De eerste gerealiseerde nieuwbouwwoningen geven een beeld van hoe de buurt er in de toekomst uitziet. De nieuwe woningen zijn groter, betaalbaar en voldoen aan de eisen van deze tijd. Particuliere woningen zijn ook aangepakt en woningen buiten de herstructureringsgebieden zijn op orde gebracht. Door de herstructurering heeft een verdunning plaatsgevonden. De verwachting is dat er rond 2040 circa 400 minder woningen zijn. Hierdoor neemt de bevolkingsdichtheid af en is er minder woonoverlast; het is prettig met en naast elkaar wonen. In 2030 heeft een sterke afname plaatsgevonden van drugs- en jeugdoverlast en woninginbraken. Na het doorbreken van criminele netwerken en de instroom van nieuwe bewoners scoort Bloemhof op de veiligheidsindex een voldoende. De wijk is leefbaar en het is prettig en veilig wonen en ondernemen. Bloemhof is een kindvriendelijke wijk. Ook de buitenruimte is in 2030 verbeterd. Bloemhof is groener en heeft meer kwaliteit; de straten zijn breder geworden om plaats te maken voor parkeren en groen. In de gebieden waar geen herstructurering plaatsvindt wordt door intensief beheer en kleine ingrepen een bescheiden bijdrage geleverd aan het verbeteren van de buitenruimte. De commerciële voorzieningen in de wijk zijn gericht op de eigen bewoners. De maatschappelijke voorzieningen - zoals buurthuizen en scholen - zijn van hoog niveau. Dit draagt bij aan een goed opvoedklimaat. De kindercampus is daar een goed voorbeeld van.

13 Een wijk waar bewoners de zaken op orde hebben In 2030 is Bloemhof een wijk waar bewoners de zaken op orde hebben; de basis is goed. Nog altijd is het niet de plek waar de allerrijksten wonen, maar de capaciteiten van de bewoners zijn aanzienlijk gestegen. Het aantal inwoners met inkomen uit werk en een goede startkwalificatie bewijst dat. Deze verandering is in gang gezet door intensieve inzet op het verbeteren van de capaciteiten, veiligheid en door te sturen op instroom; zij het door nieuwbouw of het hanteren van scherpere instroomeisen. Inwoners die het niet lukt om de basis op orde te krijgen staan in ieder geval niet meer aan de zijlijn. De mensen die een stap maken op de maatschappelijke ladder hoeven de wijk niet perse uit, ook binnen de wijk is er mogelijkheid tot wooncarrière. Bijvoorbeeld naar een van de nieuwe eengezinswoningen in Bloemhof-Midden of Bloemhof-Zuid. Met name in deze binnen gebieden is het verloop minder groot. Hier kunnen gezinnen met een inkomen van laag tot en met modaal prima oud worden. Kinderen die uit huis gaan vinden hun eerste woning ook in Bloemhof en kunnen dus dicht bij familie en vrienden blijven wonen.

UITVOERINGSPROGRAMMA 14 Uitvoeringsprogramma Veel van de huidige problematiek in Bloemhof is hardnekkig gebleken en heeft een lange termijn aanpak nodig, een aanpak waarin alle partners meer doen en blijven doen dan hun reguliere programma. Om in de periode 2015-2018 al wel slagen te kunnen maken en voor te sorteren op grotere ontwikkelingen in de periode 2022-2030, is afstemming van de inzet hard nodig. De partners hebben daarom als volgt hun programma s verzwaard en/of versneld en de volgende afspraken gemaakt om de inzet elkaar te laten versterken. De afspraken en inzet zijn randvoorwaardelijk voor elkaar en zijn als volgt vastgelegd in de prestatie-afspraken tussen Woonstad Rotterdam en de gemeente. 1) De technische staat van de woningen in Bloemhof-Zuid en Bloemhof-Midden wordt nauwlettend gemonitord op hun toekomstbestendigheid. De vraag is hoe lang deze woningen nog verhuurd kunnen worden, o.a. gezien de staat van de fundering. Om in de toekomst de juiste maatregelen te kunnen nemen zal er nu al voorbereid moeten worden: - Woonstad zal een verkoopstop instellen op de MVE-woningen. - De gemeente zal een verkoopstop instellen op haar vastgoed. - Een gezamenlijk plan van aanpak maken om de particuliere voorraad op orde te krijgen. - Gezamenlijk onderzoek naar de toekomst van de monumenten. - De gemeente zal geen grondwerkzaamheden verrichten in de buitenruimte die van invloed zijn op de funderingen van de woningen. 2) De herontwikkeling van het Dahliablok start in 2015 met het aankopen van 35 van de 50 woningen. In het eerste kwartaal van 2015 zijn afspraken gemaakt over de financiering en uitvoering. Het kruispunt Polderlaan, Lange Hilleweg en Hillevliet heeft potentie, er is ook al veel geïnvesteerd. De aanpak van het Dahliablok zal het kruispunt meer allure geven. Het is van belang dat ook het programma en de uitstraling van de markante gemeentelijke gebouwen hierop aansluiten. Nadere afspraken zijn te vinden in de visie Hillesluis. 3) Op de Putsebocht borgen van de huidige investeringen: - De stadsmarinier/directie veilig zet de integrale veiligheidsaanpak en aanpak van schimmig gebruik bedrijfsruimten met kracht door. - De scholen, de gemeente en Woonstad investeren in de kindercampus. - Woonstad investeert in de sloop-nieuwbouw van 86 woningen, de gemeente faciliteert waar nodig. - Vestia investeert in de renovatie van aangekochte woningen. Dit is aan de overkant van de toekomstige nieuwbouw van Woonstad en naast de kindercampus. - De particuliere panden naast de aangekochte woningen van Vestia zijn in slechte staat. De gemeente zorgt ervoor dat deze panden met kwaliteit verbeterd worden door de oorspronkelijke aanpak met PWVB subsidie te herstellen. - Vestia, Woonstad en de gemeente maken afspraken over de mate van verkoop op de Putsebocht. 4) Kansrijke bewoners Er zal een project worden opgestart waarin extra wordt gestuurd op de bewoners die in Bloemhof komen wonen en er zal extra inzet zijn op de leefbaarheid en veiligheid van de zittende bewoners. Hiertoe wordt een taskforce ingericht met medewerkers van Woonstad, gemeente en de politie, waarin intensief en integraal met elkaar de veiligheid en leefbaarheid worden aangepakt en verbeterd.

15 Algemeen Bewoners: - Jeugd en onderwijs - Toeleiden naar werk - Sturen op instroom Veilig: - Inzet op tegengaan woninginbraken Buitenruimte: - Investeren Oleanderplein - Groener + kindvriendelijker maken buitenruimte - Achterpaden en voortuinen opknappen Economie: - Transformeren bedrijfsruimten naar woningen Putsebocht (integrale aanpak) - Nieuwbouw 49 woningen: WSR - 2017 (oplevering) - Ontwikkelen kindercampus: gemeente en WSR - Sturen op branchering: gemeente - doorlopend - Verbeteren particuliere voorraad: gemeente - doorlopend - Aanpak jongerenoverlast: gemeente - doorlopend Putsebocht Putselaan Hillevliet Hillevliet Eigenaren faciliteren in verbeteren bouwkundige staat en uitstraling: gemeente doorlopend Bloemhof-Midden - Aanpak Dahliablok: gemeente - Verkoopstop vastgoed: gemeente en WSR - doorlopend (vanaf 2015) - Strategie bepalen particuliere voorraad Narcissenstraat en Resedastraat: gemeente en WSR - 2015/2016 - Toekomst strategie complexen Kossel 1, Riro: WSR - 2015 Oleanderbuurt (Noord) Intensief beheer (schoon, heel en veilig): Vestia en gemeente - doorlopend Dordtselaan - Aanpak particuliere voorraad: gemeente - doorlopend - Aanpak veiligheid: gemeente - doorlopend - Sturen op branchering: gemeente - doorlopend WSR = Woonstad Rotterdam Dordtselaan Lange Hilleweg Strevelsweg Strevelsweg Aanpak jongerenoverlast: gemeente doorlopend Groene Hilledijk Bloemhof-Zuid (voorbereiden voor toekomst) - Verkoopstop vastgoed: gemeente en WSR - doorlopend (vanaf 2015) - Monitoren technische staat + fundering woningen: WSR - 2015-2018 - Maken masterplan: gemeente en WSR - Strategie particuliere voorraad Zwijndrechtsestraat e.o.: gemeente en WSR - 2015/2016 - Toekomst strategie Sandelingplein en Stulemeijer: WSR - 2015 - Prijsbeleid Kiefhoek: WSR - 2015 - Doorzetten aanpak verzakkingsproblematiek Lange Hilleweg: gemeente - Geen grondwerkzaamheden: gemeente - doorlopend

16 BIJLAGE: UITLEG LEEFSTIJLEN VRIJHEID EN VITALITEIT EXTRAVERT HARMONIE EN GEZELLIGHEID Geloven in jezelf Zelfverzekerd Passie Ontplooien Vernieuwing Groeien Enthousiast Sportief Creatief Plezier Genieten Verwennen Harmonie Gelijkheid Evenwichtigheid Ongebonden Vrij Onafhankelijk Avontuurlijk Heldendom Rebels Vriendschap Gezelligheid Ontmoeting Erbij horen Sociaal contact Verbondenheid EGO GEORIËNTEERD Eigenzinnig Expressief Sterk karakter Uitdaging Ambitie Risico Netheid Fatsoen Normen Betrokken Hulpvaardig Solidariteit GROEP GEORIËNTEERD Erkenning Prestige Controle Presteren Succes Carrière Warmte Intimiteit Liefde & Geluk Privacy Rust Ontspanning Status Aanzien Macht Rationaliteit Efficiëntie Perfectie Onopvallend Buitenstaander Teruggetrokken Volgzaam Respect hebben Verdraagzaam Zekerheid Geborgenheid Veiligheid MANIFESTATIE EN CONTROLE INTROVERT BESCHERMING EN ZEKERHEID