Differentiatie - Nefrologie Dit is de afdeling, dit zijn de patiënten Het aandachtsgebied Nefrologie is het onderdeel van de Interne Geneeskunde dat zich bezighoudt met de diagnostiek en behandeling van nierziekten, van ernstige hypertensie, van verstoringen van het milieu interieur, elektrolyten en het zuur-base-evenwicht, de diagnostiek en behandeling van acute en chronische nierinsufficiëntie, alsmede met de niervervangende behandeling met hemodialyse, hemo (dia)filtratie, peritoneale dialyse en niertransplantatie. De duur van de differentiatie is twee jaar waarvan 20% van de tijd wordt besteed aan Algemene Interne Geneeskunde. De opleiding vindt plaats op de afdeling, op de polikliniek en op de dialyseafdeling van het UMC Utrecht. Het UMC Utrecht werkt in de opleiding samen met het St. Antonius ziekenhuis in Nieuwegein. Een deel van de opleiding, de dialysestage en de poliklinische stage, kunnen in het St. Antonius worden gevolgd. AIOS zijn dan acht ± twee maanden in het Antonius en voor de rest van de opleiding in het UMC Utrecht. Relatie met andere disciplines Vaatchirurgie, transplantatiechirurgie, radiologie, kindernefrologie, pathologie, urologie, klinische immunologie, transplantatie immunologie, vasculaire geneeskunde, gynaecologie, intensive care, microbiologie/infectie ziekten en klinische genetica. Vereisten De eerste vier jaar van de opleiding tot internist dient voltooid te zijn, inclusief de verplichte stages consultatieve werkzaamheden, poliklinische werkzaamheden en intensive care. Bij voorkeur heeft de AIOS de een of meerdere van de volgende keuzestages gedaan: cardiologie, vasculaire geneeskunde, nefrologie, reumatologie, en/of klinische immunologie. Twee jaar waarvan 20% van de tijd wordt besteed aan Algemene Interne Geneeskunde. Dit kun je aan het einde van de differentiatie periode Leerdoelen De AIOS heeft diepgaande kennis van - Klinische presentatie, de diagnostiek en behandeling van o Nierziekten o Renale en renovasculaire hypertensie o o Verstoringen van het milieu intérieur, elektrolyten en het zuur-base-evenwicht Acute en chronische nierinsufficiëntie inclusief voedingsaspecten diagnostiek en behandeling van bloedarmoede en botstofwisselingsstoornissen - Nierfunctie vervangende behandeling met o hemodialyse o hemo (dia) filtratie o peritoneale dialyse o niertransplantatie - Nierfysiologie - Immunologie - Nefropathologie - Nefrogenetica - Beeldvormende technieken - Evaluatie van postmortale en levende nierdonoren
De AIOS is in staat: - De indicatie voor een percutane nierbiopsie in zowel een natieve nier als een transplantatie nier te stellen en de verrichten te begeleiden (minimaal 10 tijdens opleiding) - Een urinesediment te beoordelen - Een centraal veneuze katheter voor extra extracorporele circulatie (onder echo geleide) in te brengen (minimaal 15 tijdens opleiding) - Adequaat samen te werken met de o Vaatchirurg o Transplantatie chirurg o Uroloog o Interventieradioloog o Immunoloog o Transplantatie immunoloog o Klinisch geneticus o Nefropatholoog o Gynaecoloog - Leiding te geven aan het team dat betrokken is bij de dialysebehandeling, zoals o Dialyse verpleegkundigen o Diëtisten o Maatschappelijk werkers. De AIOS heeft inzicht in: o De ondersteunende zorg en psychosociale begeleiding van patiënten die afhankelijk zijn van chronische nierfunctie vervangende behandeling en hun familie. o Het management van de dialyseafdeling o De controle van de kwaliteit van de (dialyse) afdeling/behandeling. Dit alles zoals verwoord in het Landelijk opleidingsplan 2015 Interne Geneeskunde en de Opleidingseisen voor de differentiatie Nefrologie binnen de Interne Geneeskunde. Jouw rol op de afdeling Klinische stage (8 ± 2 maanden) De klinische stage vindt plaats op afdeling D2Oost. De afdeling heeft meestal tussen tien en zestien nefrologische patiënten opgenomen. Er liggen patiënten die een niertransplantatie ondergaan, van een levende of overleden donor, en patiënten die in het verleden een transplantatie hebben ondergaan maar worden opgenomen wegens intercurrent probleem, zoals een infectie. Verder liggen er dialysepatiënten, die zijn opgenomen wegens een intercurrent probleem en patiënten met nefrologische aandoening zoals acute en/of chronische nierinsufficiëntie. De patiënten zijn zowel interne als postoperatieve patiënten die vaak semi-intensieve behandeling nodig hebben. Problemen met de water- en zouthuishouding spelen hierbij een grote rol. Tijdens deze stage wordt geparticipeerd in de nefropathologie bespreking, radiologie bespreking, urologie bespreking en andere multidisciplinaire besprekingen (zie ook onder). Dagelijks zijn er minimaal 2 supervisie momenten, daarnaast worden de opgenomen patiënten 3 maal per week plenair besproken: bij de weekeind overdracht op maandag, bij de grote visite op dinsdag en bij de weekeind overdracht op vrijdag. Dialysestage(8 ± 2 maanden). De dialyseafdeling van het UMC Utrecht bevindt zich op F.03 en is volledig gecertificeerd (incl JCI). Er zijn vier leden van de staf specifiek verbonden aan de dialyseafdeling. Gedurende de stage doet de AIOS ervaring op met hemodialyse en peritoneale dialyse bij patiënten met acute en chronische nierinsufficiëntie. De stage omvat tevens kennisneming van de hemodialyse en hemofiltratie
apparatuur, kunstnieren en peritoneale dialyse vloeistoffen. Actieve participatie wordt verwacht bij de watercommissie vergaderingen, de accreditaties van de dialyse afdeling en de MDO s. Transplantatiestage (8 ± 2 maanden) Deze stage vindt plaats op afdeling D2Oost, dit is een nationaal erkende niertransplantatie afdeling. Op D2Oost liggen patiënten ten behoeve van niertransplantatie en getransplanteerde patiënten met complicaties. Tijdens de stage begeleidt de AIOS ten minste 20 niertransplantaties. De AIOS doet kennis en ervaring op met de pre-transplantatie zorg en het postoperatieve traject. Tevens participeert de AIOS in de niertransplantatie polikliniek en in de evaluatie van potentiële nier donoren (zowel levend als postmortaal). De AIOS doet ervaring op met nier biopsieën uit getransplanteerde nieren. Er is een vast team van transplantatie nefrologen die de transplantatie specifieke problematiek superviseren. Poliklinische stage (ten minste 24 maanden) Na een inwerkperiode van circa drie maanden heeft de AIOS gedurende de gehele opleiding gemiddeld anderhalve dagdeel per week poliklinische werkzaamheden. Deze stage wordt gecombineerd met andere stages. De polikliniek nefrologie bevindt zich op de 0-laag van het ziekenhuis. Hier worden nieuw verwezen patiënten gezien en de eigen klinische patiënten gecontroleerd na opname. Er is nefrologie poli op maandagochtend, woensdagmiddag, donderdagochtend en vrijdagmiddag. Er wordt nadrukkelijk naar gestreefd voldoende ervaring met pre-dialyse begeleiding op te bouwen (ten minste 20 patiënten). Tevens worden op deze algemene nefrologie polikliniek ook patiënten gecontroleerd (kort) na transplantatie. Tijdens deze stage heeft de AIOS een vaste begeleider waarmee minimaal eenmaal per week wordt overlegd. Nefrologische consulten stage (ten minste 8 maanden) Hierin worden de nefrologische consulten binnen de interne geneeskunde verricht, alsmede die bij andere specialismen waaronder de intensive care en de hartbewaking. Deze stage wordt meestal gecombineerd met een of meerdere andere stages (bijvoorbeeld polikliniek en afdeling(ssupervisie)). Zo ziet je week er uit Diensten Als AIOS in de differentiatie wordt geparticipeerd in het weekeinddienst rooster. - Een nefroloog is als supervisor beschikbaar met wie minimaal 1x/ etmaal wordt overlegd. - Nieuw opgenomen patiënten worden <24 uur na opname door de supervisor gezien. Weekrooster Maandag Dinsdag Woensdag 08.45 Weekeind overdracht nefrologie 09.00 Visite/ (NTX) Poli 14.00 Polikliniek bespreking 15.00 Pre-dialyse multidisciplinair overleg 08.45 Röntgenbespreking 09.15 Grote visite inclusief casus gericht onderwijs 13.00 Peritoneaal dialyse bespreking 15.30 Immunologiebespreking 08.45 Refereer moment nefrologie: Journal club, Transplantatie bespreking, opleidingsoverleg 09.00 Visite lopen 13.00 (PD) Poli
Donderdag Vrijdag 08.45 Vaat bespreking (Radiologie/Vaatchirurgie) 09.00 Visite/ (NTX) Poli 13.00 Hemodialysebespreking 14:00 Multidisciplinaire NTX bespreking (i.c.m. Transplantatie immunologie) 16.00 PA bespreking 16.30 Refereer moment Nefrologie: Research bespreking, NephSAP, Referaten, Urologie bespreking 09.00 Visite 12.00 Nefrologie weekendoverdracht 13:00 Poli Formele onderwijsmomenten Zie weekrooster Regionale PA bespreking (4/jaar) Regionale NephSAP (2/jaar) Je volgt een cursus Nefropathologie Je bezoekt minimaal 1 groot internationaal nefrologie congres Je volgt minimaal 40 uur geaccrediteerd nefrologisch onderwijs Je volgt tenminste zeven van de negen onderwijsdagen van het cursorisch onderwijs zoals gegeven door de Nederlandse Federatie voor Nefrologie Gedurende het hele opleidingsprogramma wordt aandacht besteed aan wetenschappelijk onderzoek in de nefrologie. De AIOS schrijft minimaal één artikel of houdt minimaal één voordracht voor een wetenschappelijke vereniging Leermiddelen Formele onderwijs momenten, zie boven Verpleegafdeling Dialyse Consulten Polikliniek/dagbehandeling Zelfstudie Praktische informatie Voorbereiding De AIO meldt zich na indeling in de differentiatie zo spoedig mogelijk bij de opleider van differentiatie de heer Dr. M.B. Rookmaaker voor het bespreken van praktische zaken van de opleiding bespreken en het opleidingsschema. Planningsgesprek, voortgangsgesprekken en beoordeling Bij aanvang van de opleiding heeft de AIOS een planningsgesprek met de opleider. Vervolgens heeft de AIOS minimaal twee keer per jaar een gesprek met de opleider. Drie maanden na aanvang van de opleiding volgt een eerste summatieve beoordeling waarin in gezamenlijk overleg wordt gekeken of differentiatie Nefrologie een goede keuze voor de betreffende AIOS is. Indien wenselijk wordt gezamenlijk naar een alternatieven gezocht. Tijdens de volgende voortgangsgesprekken wordt de competentie ontwikkeling meest formatief beoordeeld en wordt ook gekeken naar de optimale voorbereiding voor de betreffende AIOS op de arbeidsmarkt.
Naast de individuele gesprekken wordt er eenmaal per maand met alle AIOS in opleiding in de differentiatie overlegd. Tijdens dit overleg kunnen niet alleen praktische en/of opleiding gerelateerde zaken worden besproken maar ook andere zaken als kansen op de arbeidsmarkt of balans werkprivé. Supervisie tijdens de differentiatie Voor de polikliniek stage krijgt de AIOS een vaste supervisor waarmee minimaal eenmaal per week wordt overlegd. Complexe en/of specifieke problematiek wordt ook plenair op de betreffende bespreking besproken. De afdelingsstage, dialysestage, transplantatiestage en consultenstage kennen hun vaste team supervisors die op toerbeurt de betreffende stages gedurende een maand superviseren. Informatie bronnen De afdeling Nefrologie beschikt over een bibliotheek met een aantal standaardwerken voor de nefrologie. Daarnaast beschikt de afdeling over digitale abonnementen op alle relevante nefrologie tijdschriften, alsmede andere informatie bronnen als bijvoorbeeld UpToDate. Solliciteren en arbeidsvoorwaarden Schriftelijke sollicitatie voorzien van curriculum vitae kunnen per brief of email gericht worden aan: Dr. M.B. Rookmaaker Divisie Interne Geneeskunde en Dermatologie Huispostnummer F.03.225 UMC Utrecht Heidelberglaan 100 3508 GA Utrecht M.Rookmaaker@umcutrecht.nl