De Belgische bancaire en financiële sector facts & figures -2012» Febelfin, de Belgische Federatie van de financiële sector, opgericht in, bestaat uit vijf financiële beroepsfederaties : de Belgische Vereniging van Banken en Beursvennootschappen (BVB), de Belgische Vereniging van Asset Managers (BEAMA), de Beroepsvereniging van het Krediet (BVK), de Belgische Leasingvereniging (BLV) en de Belgische Vereniging van Beursleden (BVBL) (1). Daarnaast verwelkomt Febelfin nog andere financiële organisaties en instellingen (als leden met bijzonder statuut), wat haar tot een groeiende gemeenschap maakt. De koepelstructuur maakt van Febelfin een partner die meer is dan de pure optelsom van haar deelfederaties. In dit document wordt een overzicht gegeven op basis van een selectie cijfers en grafieken. (1 ) Deze beroepsfederaties vormen de gewone leden van Febelfin. De ondernemingen-leden van de federaties zijn automatisch aangesloten lid van Febelfin. Daarnaast heeft Febelfin nog enkele aangesloten leden met een bijzonder statuut. Wat de BVB betreft: zij heeft als aangesloten leden de in gevestigde banken (kredietinstellingen) en beursvennootschappen; voorts telt ze verscheidene geassocieerde leden (namelijk de in aanwezige vertegenwoordigingskantoren van buitenlandse banken).
2 Febelfin Jaarverslag 2012 De Belgische bancaire en financiële sector De banksector Internationale en Europese dimensie Sociaal-economische facetten Voornaamste ontwikkelingen en tendensen Resultaten van de banksector Kredietverstrekking aan gezinnen Leasing-financiering Instellingen voor collectieve belegging (ICB s) Beleggingsondernemingen Financiële markten: valuta s, aandelen, schuldpapier en afgeleide producten De financiële markten op mondiaal en Europees niveau (NYSE) Euronext, waar de Belgische beurs thuis is Enkele bijkomende facetten van Belgische geld-en kapitaalmarkten Clearing en settlement
Febelfin Jaarverslag 2012 3 De Belgische bancaire en financiële sector Grafiek 1: Belang van de financiële sector in de economie (in %) Grafiek 2: Spreiding bruto toegevoegde waarde over de financiële subsectoren (in % van het totaal, periode -) Bruto toegevoegde waarde 5,6 8,2 12,0» Verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen (4) : 21,4 Werkgelegenheid Beloning werknemers 3,0 3,8 5,3 6,7 6,9 12,9» Financiële hulpbedrijven (3) : 14,0 Bruto investeringen in vaste activa 0 3 6 9 12 15 Financiële sector (1) in de gehele economie Financiële sector (1) in de gehele tertiaire sector (2) Financiële sector (1) in de verhandelbare diensten (3) Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens nationale rekeningen (INR, gedetailleerde rekeningen en tabellen -). (1) Het betreft de branche financiële activiteiten en verzekeringen. (2) Tertiaire sector: het geheel van de verhandelbare diensten (zie voetnoot 3), de overheid (openbaar bestuur, defensie, verplichte sociale verzekeringen), het onderwijs, en de overige diensten (gezondheidszorg, maatschappelijke dienstverlening, gemeenschapsvoorzieningen, sociaal-culturele en persoonlijke diensten, sport en recreatie, verenigingen, particuliere huishoudens met werknemers). (3) Verhandelbare diensten: het geheel van handel, vervoer, verkeer en communicatie, financiële diensten, immobiliën, verhuur machines, informatica, onderzoek/ontwikkeling en zakelijke diensten. 4,6 5,9 6,8» Monetaire financiële instellingen (1) : 47,0» Overige financiële intermediairs met uitzondering van verzekeringsinstellingen en pensioenfondsen (2) : 17,6 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens nationale rekeningen (INR, gedetailleerde rekeningen en tabellen -). (1) Kredietinstellingen, monetaire ICB s en centrale bank. (2) Financiële leasebedrijven, instellingen die consumentenkrediet, hypotheekleningen en andere kredieten verstrekken, financiële holdings, beursvennootschappen, factoringmaatschappijen, ICB s (behoudens die met monetair karakter), enz. (3) Maatschappijen voor beheer van beurzen (o.a. Euronext), maatschappijen voor portefeuillebeheer, vermogensbeheer en beleggingsadvies, makelaars in hypothecair krediet, wisselkantoren, verzekeringsagenten en makelaars, schade- en risicodeskundigen, enz. (4) Verzekeringsmaatschappijen, herverzekeringsondernemingen, pensioenfondsen, Delcrederedienst.
4 Febelfin Jaarverslag 2012 De Banksector Internationale en Europese dimensie Grafiek 3: Internationale vergelijking van het belang van de MFI s in de economie (1) (Totale activa in % van het BBP, einde ) Malta Cyprus EMU-17 (2) Finland Slovenië Estland Slovakije 420,7 402,8 355,8 340,5 340,3 335,9 335,4 324,7 323,7 257,5 228,7 144,9 119,1 84,0 826,1 789,3 740,9 2.580,3 Grafiek 5: Buitenlandse banken (1) gevestigd in (aantal, december 2012) Totaal Totaal EU-landen Overige Totaal Niet-EU-landen Verenigde Staten Japan Overige 15 10 8 4 3 7 13 4 3 6 0 10 20 Bron: Febelfin -berekeningen en -voorstelling op gegevens NBB. (1) Geheel van dochterondernemingen ( subsidiaries ) en bijkantoren ( branches ) van buitenlandse banken. 28 75 88 30 40 50 60 70 80 90 0 200 400 600 800 2.600 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB en Eurostat. Laatste bijwerking september 2012. (1) MFI s staat voor monetaire financiële instellingen. (2) Gewogen gemiddelde 17 lidstaten behorend tot de Europese Monetaire Unie (EMU). Grafiek 4: Aantal in gevestigde banken (eind december 2012) Banken naar buitenlands recht: 62 «104» Banken naar Belgisch recht met Belgische meerderheid: 16» Banken naar Belgisch recht met buitenlandse meerderheid: 26 Bron: Febelfin-berekeningen op eigen gegevens en gegevens NBB. Grafiek 6: Internationalisatie van de bankenpopulatie - Europese vergelijking (aantal buitenlandse banken (1) in het totaal aantal banken, in %, ) EU 15 (2) Zweden Denemarken Finland 50,0 38,8 33,7 32,3 22,6 21,6 20,6 19,3 14,0 13,7 9,8 8,5 7,9 68,4 82,4 0 20 40 60 80 100 Bron: Febelfin voor en berekeningen Febelfin op gegevens ECB voor overige landen. (1) Banken naar buitenlands recht ( branches ), alsook banken naar het recht van de betrokken lidstaat maar met een buitenlandse meerderheid ( subsidiaries ). (2) Gegeven voor de 15 oude lidstaten van de EU. 96,5
Febelfin Jaarverslag 2012 5 Grafiek 7: Geografische verdeling van het aantal buitenlandse vestigingen (1) van de Belgische banken (eind ) Grafiek 9: Aandeel van de internationale verrichtingen (1) in de activiteiten van de in gevestigde banken (in %, eind september ) 151 EU (2) : 102 Noord-Amerika: 17» Latijns-Amerika: 6» Afrika: 1 Balanstotaal (2) Klantendeposito s Klantenkredieten Effectenportefeuille (3) Interbankenverrichtingen 27,4 30,5 50,3 47,3 88,8 0 20 40 60 80 100» Azië: 19» Oceanië: 1» Andere Europese landen: 5 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB. (1) Verrichtingen in EUR met het buitenland en verrichtingen in vreemde valuta s. (2) Gemiddelde van activa en passiva. (3) Alle effecten en deelnemingen, uitgezonderd de Belgische overheidseffecten. Bron: Febelfin. (1) Het betreft bijkantoren, bancaire en financiële dochterondernemingen, vertegenwoordigingskantoren en gekwalificeerde deelnemingen in banken en financiële instellingen. (2) EU met 27 lidstaten. Grafiek 8: Aanmeldingen van banken uit andere EU-lidstaten om in diensten te kunnen aanbieden onder het stelsel van vrije dienstverlening (aantal, eind december 2012) Totaal 90 68 124 104 38 100 49 50 81 64 30 40 431 0 100 200 300 400 500 600 Aanmeldingen voor depositowerving 659 waarvan Grafiek 10: Belang buitenlandse banken (1) in het activiteitenvolume van de banksector (aandeel, in %, in de totale bankactiva, ) Denemarken 13,4 10,8 10,8 10,2 5,3 19,9 51,5 60,7 94,0 0 20 40 60 80 100 Bron: Febelfin-berekeningen en -presentatie op gegevens NBB. Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens ECB. (1) Geheel van dochterondernemingen ( subsidiaries ) en bijkantoren ( branches ) van buitenlandse banken.
6 Febelfin Jaarverslag 2012 Sociaal-economische facetten Grafiek 11: Kredietfinanciering van de Belgische economie door de banken (uitstaande kredieten, in % van het totaal, eind december 2012) (1) Kredieten aan gezinnen: 46,7 «392.649 miljoen EUR» Kredieten aan niet-financiële ondernemingen: 29.7» Kredieten aan de overheid: 23,6 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB. (1) Omloop van de opgenomen uitbetalingskredieten, op territoriale basis, inclusief de kredietvolumes die werden geëffectiseerd. Voor de kredieten aan de overheid zijn de door de banken aangehouden schuldtitels (schatkistcertificaten en obligaties uitgegeven door de overheid) inbegrepen. Grafiek 13: Spaarquote gezinnen (1) Europese vergelijking (in %, ) (2) (3) Zweden EU 15 (4) Finland Denemarken 16,5 15,7 14,4 13,6 12,9 12,6 12,0 11,6 11,5 11,0 10,5 10,0 8,6 7,7 6,0 0 5 10 15 20 Bron: Eurostat. (1) Brutospaarquote gezinnen, als procent van beschikbaar inkomen. (2) n.b. (3) Gegevens. (4) Ongewogen rekenkundig gemiddelde van de 15 oude EU-lidstaten, exclusief,. Grafiek 12: Klantendeposito s van ingezetenen bij de in gevestigde banken naar vorm (uitstaande bedragen, in % van het totaal, eind september 2012) Termijndeposito's: 13,8 «453,9 miljard EUR» Zichtdeposito's: 25,1 Gereglementeerde spaardeposito's: 49,9 Overige: 3,0» Kasbons en obligaties: 7,7» Depositocertificaten: 0,7 Grafiek 14: Totale deposito s bij de monetaire financiële instellingen (MFI s) t.a.v. het BBP Europese vergelijking (in %, 2012) (1) Luxembourg Cyprus Malta Eurozone Finland Zweden Estland Slovenië Slovakije 172,2 151,5 147,6 142,6 127,7 125,9 117,8 112,8 111,6 100,5 94,8 94,2 84,2 65,9 62,9 58,0 56,7 55,4 269,3 955,6 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB. 0 100 200 300 1.000 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens ECB (voor deposito s) en Eurostat (voor BBP). (1) De deposito s omvatten de volumes aan deposito s dir door niet-bancaire klanten bij de monetaire financiële instellingen (MFI s, voornamelijk kredietinstellingen), exclusief het ESCB (Europees Systeem van Centrale Banken), worden aangehouden. BBP-cijfers betreffen ramingen zoals gepubliceerd door Eurostat. Aan de aldus berekende gegevens mag alleen een indicatieve waarde worden toegekend.
Grafiek 15: Totale kredieten t.a.v. de totale deposito s bij de monetaire financiële instellingen (MFI s) (in %, eind 2012) (1) Febelfin Jaarverslag 2012 7 Slovakije Malta Eurozone Cyprus Estland Slovenië Finland Zweden 87,0 88,3 88,9 103,7 104,3 110,0 110,8 111,9 119,1 120,2 120,2 120,9 132,0 137,8 140,5 147,8 148,9 213,3 0 50 100 150 200 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens ECB. (1) Gegevens afkomstig uit de balansrapportering van de monetaire financiële instellingen (MFI s, voornamelijk de kredietinstellingen), exclusief het ESCB ( Europees Systeem van Centrale Banken). Het betreft de kredieten aan en de deposito s van de niet-bancaire sectoren. De kredieten zijn exclusief de geëffectiseerde volumes. De berekende data hebben slechts een indicatieve waarde. 58,0 Grafiek 17: Aantal bankautomaten per miljoen 61,3 inwoners () (1) Eurozone Totaal Slovenië EU Totaal Cyprus Bulgarije Estland Letland Roemenië Denemarken Hongarije Malta Polen Slowaakse Republiek Finland Litouwen Zweden Tsjechische Republiek 776,52 756,06 710,83 656,62 587,29 515,61 501,89 491,98 467,26 465,60 458,41 442,02 415,97 405,03 377,67 373,23 0 100 300 500 700 900 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens ECB. 1.030,22 1.026,05 969,37 965,80 930,32 898,80 892,51 869,74 853,36 809,74 Grafiek 18: Self-banking faciliteiten en automaten in 1.241,04 1.623,92 1.436,24 1.100 1.300 1.500 1.700 Grafiek 16: Net van contactpunten van de banken: kantoren en zelfstandige bankagenten Kantoren (aantal, eind ) Zelfstandige agenten (aantal, eind ) Bron: Febelfin/BVB (enkel banken-leden). 0 (a) 2.677 (b) 1.204 4.146 7.573 2.000 4.000 6.000 8.000 Kantoren eigendom van de banken: 3.881 (a) Kantoren eigendom van de banken en beheerd door hun personeel in loondienst (b) Kantoren eigendom van de banken en beheerd door zelfstandige agenten Kantoren eigendom van zelfstandige agenten: 3.692 Zelfstandige bankagenten actief in kantoren waarvan ze zelf eigenaar zijn: 3.465 Zelfstandige bankagenten actief in kantoren eigendom van de banken: 681 Self-banking eenheden (aantal, ) Automaten met functie geldafhaling toegankelijk voor iedereen (aantal, ) 0 4.443 Eenheden in kantoren eigendom van de banken en beheerd door personeel in loondienst van de banken 2.275 Eenheden in kantoren eigendom van de banken en beheerd door zelfstandige agenten 1.182 Eenheden in kantoren eigendom van zelfstandige agenten 867 Autonome eenheden (1) 119 Automaten in self-banking eenheden van kantoren van banken en zelfstandige bankagenten, alsook in autonome self-banking eenheden 7.554 Automaten (ATM s) off premise (2) : 274 Andere automaten (ATM's) (3) : 730 8.558 2.000 4.000 6.000 8.000 Bron: Febelfin/BVB (alleen banken-leden). (1) Self-banking eenheden die los staan van een bemand kantoor. Exclusief ATM s die los staan van self-banks eenheden. (2) ATM s die niet staan opgesteld in een bankkantoor of selfbanking eenheid en die geen deel uitmaken van het oude Banksys netwerk. (3) Het gaat om automaten die niet behoren tot één van de voorgaande categorieën (onder meer de ATM s die vroeger behoorden tot het Banksys-netwerk en ATM s die staan opgesteld in de muurgevels van het kantoor).
8 Febelfin Jaarverslag 2012 Grafiek 19: Werkgelegenheid Intersectorvergelijking (aantal werkzame personen, in duizend, ) 0 500 1.000 1.500 2.000 Verhandelbare diensten 2.063,5 Secundaire sector (exclusief bouw) 586,5 Bouw 277,9 Primaire sector 64,3 Schaal boven Schaal onder Onroerend goed, verhuur, zakelijke diensten 822,4 Groot- en kleinhandel 594,2 Vervoer en opslag 250,0 Hotels en restaurants Financiële instellingen Chemische en farmaceutische producten, rubber, kunststof 151,5 137,9 119,1 Machines, apparaten, transportmiddelen, informaticaproducten, elektronische en 111,1 optische producten Informatie en communicatie Metaal en metaalproducten Voedings- en genotsmiddelen 107,5 96,9 96,7 Electriciteit, gas, water, stoom, luchtkoeling afvalwater en sanering Hout, papier, uitgeverijen, drukkerijen Meubelen, overige industrie, reparatie en installatie van machines 46,9 44,1 37,0 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens van het Instituut voor de Nationale Rekeningen (INR), nationale rekeningen, gedetailleerde rekeningen en tabellen -. Textiel, kleding en leer 30,2 0 200 400 600 800 Grafiek 20: Onderverdeling van het bankpersoneel volgens diploma (in % van het totaal, eind )» HOBU (1) : 42,1 Grafiek 21: Onderverdeling van de nieuw aangeworven medewerkers in de banksector, volgens diploma (in % van het totaal, aanwervingen in de loop van )» HOBU (1) : 38,3 Hoger secundair: 25,6 Overige diploma's: 2,6» Universitair: 29,7 Universitair: 42,7 Hoger secundair: 18,7» Overige diploma's: 0,4 Bron: Febelfin (enkel banken-leden). (1) HOBU: Hoger onderwijs buiten de universiteit. Bron: Febelfin (enkel banken-leden). (1) HOBU: Hoger onderwijs buiten de universiteit.
Febelfin Jaarverslag 2012 9 Grafiek 22: Raming van het gebruik van betaalinstrumenten (1) in (in % van het totaal, ) Debet-, krediet- en privatieve kaarten: 46,1 Domiciliëringen: 10,6» Elektronische portemonnee: 2,0» Cheques: 0,3 Overschrijvingen: 41,0 «Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens ECB. (1) Alle gebruikers (particulieren, bedrijven) samen. Sommige instrumenten (contanten, handelspapier, ATM-afhalingen) worden buiten beschouwing gelaten.
10 Febelfin Jaarverslag 2012 Voornaamste ontwikkelingen en tendensen Grafiek 23: Aandeel van de vijf grootste banken in de totale activa van de gezamenlijke banken (in %, ) Finland Denemarken Zweden EU 15 (1) 48,3 48,1 44,1 39,5 38,4 33,5 31,2 57,8 55,9 53,2 66,3 0 20 40 60 80 100 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens ECB. (1) De oude 15 lidstaten van de EU. Ongewogen rekenkundig gemiddelde. 83,6 80,9 72,0 70,8 70,8 Grafiek 25: Bruto-financieel vermogen van de Belgische gezinnen (1) (in miljard EUR, eind september 2012) In In het buitenland «(2)» 162,2 0 200 400 600 800 Deposito's bij financiële instellingen: 285,8 Schuldbewijzen van financiële instellingen: 41,5 Verzekeringen en pensioenen: 225,5 Aandelen (en gelijkgesteld): 186,8 Participaties in ICB's: 54,4 Schuldbewijzen van overheid en niet-financiële vennootschappen: 11,1 Overige: 11,9 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB. (1) Exclusief chartaal geld. (2) Totale financiële activa van gezinnen bij Belgische financiële instellingen, in de vorm van deposito s bij en schuldbewijzen uitgegeven door deze instellingen. 817,0 Grafiek 24: Herfindahl-index op basis van de totale activa (1) () Finland Denemarken EU 15 (2) Zweden 1.294 1.278 1.208 1.192 1.041 863 800 601 596 523 423 407 346 317 2.061 3.700 0 500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens ECB. (1) Som van de kwadraten van de marktaandelen van alle individuele kredietinstellingen inzake totale activa. (2) De oude 15 lidstaten van de EU. Ongewogen rekenkundig gemiddelde.
Febelfin Jaarverslag 2012 11 Grafiek 26: Aandeel in het bruto financiële vermogen van de Belgische gezinnen van respectievelijk deposito s bij nationale financiële instellingen (inclusief schuldbewijzen), participaties in ICB s en verzekeringsactiva (in % van het totale financiële vermogen (1), eind 1995,,,,,,,, en september 2012) Grafiek 27: Financiële verplichtingen van de Belgische niet-financiële vennootschappen (in % van het totaal, eind september 2012)» Aandelen en overige deelnemingen: 67,2 1995 8,8 10,1 14,6 13,1 25,9 39,4 Vastrentende effecten: 1,7 «2.148,2 miljard EUR 17,9 21,5 29,3 Overige leningen (1) : 22,7 «18,1 22,1 28,7 Door de kredietinstellingen toegekende leningen: 7,5 Overige verplichtingen: 0,9 17,0 23,1 29,4 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB. (1) Voornamelijk leningen van andere niet-financiële vennootschappen (onder meer binnen groepsstructuren). 32,8 13,9 25,1 33,1 12,8 24,9 33,8 12,1 26,5 33,9 11,1 26,4 33,4 09.2012 11,1 26,0 0 5 10 15 20 25 30 35 40 Deposito's en schuldtitels nationale financiële instellingen (2) ICB's (3) Verzekeringen (4) Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB. (1) Exclusief biljetten en munten. (2) Het geheel van enerzijds de deposito s aangehouden bij de nationale financiële instellingen en anderzijds de effecten met uitzondering van aandelen uitgegeven door deze instellingen en in het bezit van de Belgische gezinnen. (3) Participaties in ICB s (4) Verzekeringstechnische voorzieningen (vooral voorzieningen pensioen- en levensverzekeringen).
12 Febelfin Jaarverslag 2012 Grafiek 28: Bij de in gevestigde banken uitstaande hypotheekleningen en consumentenkredieten (1) aan de Belgische gezinnen (2) (uitstaande bedragen (3), in miljard EUR, einde periode) 8,7 8,3 8,5 8,5 7,9 8,4 8,8 9,4 9,1 8,8 8,7 9,0 0 20 54,0 Hypotheekleningen Consumentenkredieten 55,4 58,9 66,9 74,8 86,7 79,5 (4) 72,8 (4) 78,5 77,4 97,8 104,7 40 60 80 100 120 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB. (1) Niet-hypothecaire leningen op afbetaling. (2) Geheel van particulieren en zelfstandigen. (3) Exclusief geëffectiseerd volume. (4) Daling uitstaand bedrag te wijten aan effectiseringsopteraties bij sommige banken. Grafiek 29: Spaarquote Belgische gezinnen (1) (in %) 1998 1999 17,2 17,4 16,7 17,8 17,3 16,7 15,4 15,2 15,9 16,4 17,0 18,3 15,4 14,4 0 5 10 15 20 Bron: Eurostat. (1) Brutospaarquote van de gezinnen, in procent van het beschikbare inkomen. Grafiek 30: Europese vergelijking inzake woningkredieten verstrekt door monetaire financiële instellingen (MFI s): uitstaand kredietbedrag per hoofd van de bevolking (in EUR, eind 2012) (1) Zweden Verenigd koninkrijk Ierlane Finlande Cyprus France Eurozone Malta Slovenië Slovakije Estland 27.228 23.305 20.164 18.570 15.978 14.849 13.752 12.975 12.207 11.509 10.482 10.198 7.968 7.425 6.599 6.014 2.578 2.535 433 41.345 0 10.000 20.000 30.000 40.000 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens ECB (voor woningkredieten) en Eurostat (voor bevolkingsgegevens). (1) Monetaire financiële instellingen (voornamelijk kredietinstellingen), exclusief het ESCB (Europees Systeem van Centrale Banken). Het betreft het kredietvolume zoals dat voorkomt in de MFI-balansen (d.w.z. exclusief geëffectiseerde kredietvolumes). De berekende gegevens hebben slechts een indicatieve waarde.
Febelfin Jaarverslag 2012 13 Grafiek 31: Europese vergelijking inzake consumentenkredieten verstrekt door de monetaire financiële instellingen (MFI s): uitstaand kredietbedrag per hoofd van de bevolking (in EUR, eind 2012) (1) Cyprus Finland Zweden Eurozone Slovenië Malta Slovakije Estland 45 3.828 3.620 3.099 2.700 2.675 2.462 2.374 2.207 2.188 2.099 1.815 1.602 1.457 1.271 1.216 982 958 775 648 0 1.000 2.000 3.000 4.000 Grafiek 32: Kredieten van de in gevestigde banken aan de Belgische niet-financiële vennootschappen, naar grootte van de ondernemingen (in % van de totale uitstaande en opgenomen bankkredieten; eind maart 1999,,,,,,,, en eind maart 2012) 03.1999 (1) 35,7 32,5 33,1 32,6 30,1 43,7 41,8 56,3 58,2 64,3 67,5 66,9 67,4 69,9 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens ECB (voor woningkredieten) en Eurostat (voor bevolkingsgegevens). (1) Monetaire financiële instellingen (voornamelijk kredietinstellingen), exclusief het ESCB (Europees Systeem van Centrale Banken). Het betreft het kredietvolume zoals dat voorkomt in de MFI-balansen (d.w.z. exclusief geëffectiseerde kredietvolumes). De berekende gegevens hebben slechts een indicatieve waarde. 03.2012 29,6 30,5 29,8 70,4 69,5 70,2 0 10 20 30 40 50 60 70 80 KMO's Grote vennootschappen Bron: Berekeningen Febelfin op gegevens Observatorium voor krediet aan niet-financiële vennootschappen bij de NBB. (1) Tijdstip waarvoor de gegevens voor het eerst beschikbaar zijn.
14 Febelfin Jaarverslag 2012 Grafiek 33: Gewicht van de banken in de financiering van de Belgische overheidsschuld (uitstaande bedragen, einde periode, in miljard EUR) 400 350 300 250 200 150 100 50 1995 1996 1997 1998 1999 Belgische overheidsschuld (1) Bij de Belgische banksector uitstaande kredieten aan de overheid (2) 09.2012 Grafiek 35: Belang van de bankverzekering in de distributie van verzekeringsproducten op de Belgische markt - Aandeel in diverse verzekeringssegmenten (1) (, in %) Burgerrechtelijke aansprakelijkheid Brand en andere gelijkgestelde gevaren Motorrijtuigen Ongevallen Ziekte Totaal niet-leven Groepsverzekering Individuele levensverzekering Totaal leven Totaal leven en niet-leven 0 10 20 30 40 50 60 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens Assuralia. (1) Limitatieve opsomming. Op basis van premie-incasso s. 4,8 6,6 6,8 7,2 2,4 12,5 15,6 30,6 44,0 64,8 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB. (1) Geconsolideerde brutoschuld (Definitie Maastricht ). (2) In de vorm van zowel schuldbewijzen als directe kredietverstrekking. Grafiek 34: Evolutie en samenstelling van de termijnverrichtingen van de Belgische banksector (uitstaande bedragen, einde periode, in miljard EUR) 10.000 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000» Totaal termijnverrichtingen 6.717,6 12.09 samenstelling 12.95 12.97 12.99 12.01 12.03 12.05 12.07 12.11 09.12 Op rente: 6.175,5 Op deviezen: 419,3 Overige: 122,8 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB.
Febelfin Jaarverslag 2012 15 Resultaten van de banksector Grafiek 36: Evolutie van de ROA en de ROE van de gezamenlijke in gevestigde banken (in %) (1) -1,3-0,1 09.2012 0,6 0,4 0,4 0,4 0,5 0,5 0,7 0,4-1,5-1.5-1 -0,5-0.5 0 0,5 0.5 1 0,0 0,2 0,5 Grafiek 38: Evolutie cost/income-ratio van de banken (in %) (1) 09.2012 55,7 61,1 65,9 67,3 72,2 74,1 74,7 73,9 72,0 72,6 67,3 77,5 85,0 50 55 60 65 70 75 80 85-36,5-40 20,4 13,7 11,8 13,6 15,8 18,5 22,4 13,2-2,6 10,5 0,7 09.2012 4,5-30 -20-10 0 10 20 30 ROA ROE Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB. (1) Gezamenlijke banken naar Belgisch recht, gegevens op geconsolideerde basis. Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens NBB. (1) Gegevens op geconsolideerde basis. Vanaf, gegevens volgens het IAS/IFRS-rapporteringsschema (om deze methodologische breuk aan te geven werd tussen en een stippellijn geplaatst). ROA: return on (average) assets; ROE: return on (average) equity (alleen voor de banken naar Belgisch recht). Grafiek 37: Evolutie van de risk assets ratio van de gezamenlijke banken naar Belgisch recht (in %) (1) 09.2012 11,9 12,9 13,1 12,8 13,0 11,5 11,9 11,2 16,2 17,3 19,3 18,5 17,9 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens van de NBB. (1) Risk assets ratio (RAR): verhouding van enerzijds het reglementaire eigen vermogen van de banken en anderzijds hun gewogen risicovolume, dat eveneens op basis van de reglementering wordt bepaald.
16 Febelfin Jaarverslag 2012 Kredietverstrekking aan gezinnen Grafiek 39: Financiële verplichtingen van de Belgische gezinnen (uitstaande bedragen, einde periode, in miljoen EUR) 1995 09.2012 82.559 102.927 132.505 146.207 160.272 173.372 184.843 191.946 204.596 211.318 0 20.000 40.000 60.000 80.000 100.000 120.000 140.000 160.000 180.000 200.000 220.000 09.2012 Hypothecaire leningen: 171.195 Consumentenkredieten: 17.485 Overige leningen op meer dan 1 jaar: 11.749 Leningen op hoogstens 1 jaar: 6.843 Diversen: 4.046 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens NBB. Grafiek 40: Europese vergelijking schuldgraad gezinnen (financiële schulden gezinnen als % van het BBP, ) Denemarken 149,3 134,6 119,5 102,2 100,8 Zweden EU-15 (1) 87,8 86,2 84,4 Finland 68,1 67,0 66,5 59,8 59,2 55,7 55,3 54,0 0 20 40 60 80 100 120 140 Bron: Voorstelling en berekeningen Febelfin op gegevens Eurostat. (1) EU-15: ongewogen rekenkundig gemiddelde van de 15 EUlidstaten opgenomen in deze Europese vergelijking. Grafiek 41: Evolutie schuldgraad gezinnen (financiële schulden gezinnen als % van het BBP, 1995-) 150 100 50 0 1995 1997 1999 (1) Denemarken Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens Eurostat. (1) Voor, gegevens beschikbaar vanaf.
Febelfin Jaarverslag 2012 17 Grafiek 42: Consumentenkrediet naar kredietvorm (1) (in % van het totaal uitstaand bedrag, eind ) Leningen op afbetaling: 72,9 Kredietopeningen: 18,7 21.362 miljoen EUR» Verkopen op afbetaling: 8,2» Financieringshuur: 0,2 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens van ADSEI (Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie, FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie). (1) Overeenkomsten waarop de wet van 12 juni 1991 op het consumentenkrediet van toepassing is (enkel consumentenkrediet aan particulieren); overeenkomsten gesloten bij alle kredietverstrekkers. Grafiek 43: Hypothecaire kredieten naar bestemming (in de eerste 3 kwartalen van 2012 verleende kredieten, in % van het totale bedrag van de verleende kredieten) Aankoop: 57,1 Nieuwbouw: 12,3 19.065 miljoen EUR» Verbouwingswerken: 8,7» Aankoop + verbouwing: 7,8» Ander onroerend doel: 3,2» Herfinanciering: 10,9 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens NBB.
18 Febelfin Jaarverslag 2012 Leasing-financiering Grafiek 44: Samenstelling van de leasingproductie (, in % van het totaal) (1) Computers en kantooruitrusting: 14,1 «4.437,6 miljoen EUR» Personenwagens: 24,9» Bedrijfsvoertuigen: 12,0 Grafiek 45: Waarde uitstaande leasingfinanciering Evolutie in de tijd (1) (einde jaar, in miljoen EUR) 7.815,4 8.345,7 8.846,7 9.666,2 10.368,4 12.211,8 11.637,4 11.958,1 12.817,8 0 2.000 4.000 6.000 8.000 10.000 12.000» Onroerende leasing: 8,0 Bron: BLV (Febelfin). (1) Enkel BLV-leden. Industriële machines en uitrustingen: 30,5 Overige: 10,5 Bron: BLV (Febelfin). (1) Enkel BLV-leden.
Febelfin Jaarverslag 2012 19 Instellingen voor collectieve belegging (ICB s) Grafiek 46: In openbaar verdeeld nettoactief van ICB s naar Belgisch en buitenlands recht (einde periode, in miljard EUR) 1995 1996 1997 1998 1999 09.2012 Bron: BEAMA (Febelfin). 47,19 54,61 68,26 94,22 117,86 128,57 133,15 121,56 127,21 137,06 166,92 174,68 172,64 119,41 124,27 121,90 104,39 104,46 0 30 60 90 120 150 180 Grafiek 48: Nettoactief van de ICB s naar nationaal recht, in verhouding tot het BBP (in %, september 2012) 5.404,8 745,2 Zwitserland Denemarken Zweden Finland (1) (2) Noorwegen 75,5 73,8 65,8 62,9 48,4 48,4 38,4 33,3 28,3 23,7 20,8 14,1 13,5 12,0 10,9 2,8 0 50 100 700 5.400 Bron: Febelfin-berekeningen op gegevens EFAMA (ICB s), BEAMA en Eurostat (BBP). (1) De Belgische ICB-markt, d.w.z. in verdeeld nettoactief van ICB s naar Belgisch en buitenlands recht. (2) ICB s naar Belgisch recht. Grafiek 47: Europese ICB-sector naar nationaal recht - Totaal nettoactief (in miljard EUR, eind september 2012) Zwitserland Zweden Denemarken (1) (2) Noorwegen Finland 307,9 189,0 168,8 158,4 151,3 145,9 104,5 87,7 72,7 65,5 63,7 23,0 6,0 1.473,7 1.244,9 1.199,9 948,2 2.314,4 0 500 1.000 1.500 2.000 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens van EFAMA. (1) De Belgische ICB-markt, d.w.z. in verdeeld nettoactief van ICB s naar Belgisch en buitenlands recht. (2) ICB s naar Belgisch recht.
20 Febelfin Jaarverslag 2012 Beleggingsondernemingen Grafiek 49: Enkele activiteitenindicatoren voor de gezamenlijke beursvennootschappen 16,2 20,7 19,7 32,8 28,4 41,1 46,6 73,2 54,8 69,6 78,8 69,7 0 10 20 30 40 50 60 70 80 Effecten in bewaring (in miljard EUR) Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens NBB/CBFA. (1) Effectenportefeuille bestaat uit de hausseposities (financiële instrumenten die de beursvennootschappen voor eigen rekening houden, behalve de deelnemingen) en de baisseposities (financiële instrumenten die ongedekt werden verkocht). De posities zijn marked to market. Grafiek 50: Enkele resultatenindicatoren voor de gezamenlijke beursvennootschappen 0,50 0,28 0,34 0,31 0,19 0,27 0,32 0,36 0,28 0,29 0,28 0,27 0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 54,0 103,6 102,9 103,2 94,7 66,7 65,6 69,4 100,0 103,4 92,9 96,3 0 20 40 60 80 100 120 31,8 2,9 0,6 2,7 11,9 28,0 36,5 37,8 8,0 7,8-0,9 11,2 0 5 10 15 20 25 30 35 40 31,4 22,0 17,7 16,2 36,0 58,2 46,5 35,9 39,1 44,3 53,0 33,9 0 10 20 30 40 50 60 Totale ontvangsten (omzet, in miljard EUR) (1) Cost/income-ratio (in %) (2) Rendement van het eigen vermogen (ROE, in %) (3) Risk assets ratio (RAR, in %) Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens NBB/CBFA. (1) Geheel van inkomsten uit provisies en commissielonen, alsook uit trading voor eigen rekening. (2) Werkingskosten in verhouding tot de totale ontvangsten. (3) Het betreft het resultaat na belastingen.
Febelfin Jaarverslag 2012 21 Financiële markten: valuta s, aandelen, schuldpapier en afgeleide producten De financiële markten op mondiaal en Europees niveau Grafiek 51: Internationale schuldbewijzen (1) (uitstaande bedragen, in miljard USD, juni 2012) Bron: Berekeningen en voorstelling Febelfin op gegevens van de Bank for International Settlements (BIS). (1) De betrokken schuldbewijzen omvatten de titels in vreemde valuta s door residenten en niet-residenten uitgegeven op de diverse nationale markten, alsook de titels in de nationale munten door niet-residenten uitgegeven. Bovendien worden ook opgenomen de titels uitgegeven door residenten op de diverse nationale markten doch bestemd voor beleggers niet-residenten. Grafiek 52: Schuldbewijzen uitgegeven door ingezetenen van de eurozone (uitstaande bedragen, in miljard EUR, november ) Totaal Monetaire financiële instellingen (MFI) Overige financiële instellingen Overheidssector Niet-financiële vennootschappen Totaal In EUR In USD In JPY Andere munten Commercial paper Andere geldmarktinstrumenten Obligaties met vlottende rente Obligaties met vaste rente Met aandelen verbonden obligaties 870,3 3.282,9 5.452,9 6.849,8 0 5.000 10.000 15.000 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens Eurostat. 0 726,2 563,8 435,8 477,7 3.872,3 7.373,7 11.828,8 11.513,1 27.940,4 20.089,1 5.000 10.000 15.000 20.000 25.000 30.000 16.455,9 Grafiek 53: De 15 grootste aandelenmarkten van de wereld, op basis van de marktkapitalisatie (in miljard USD, eind ) Grafiek 54: Aantal op de aandelenmarkten genoteerde ondernemingen (selectief lijstje van beurzen, ) Bombay SE 5.112 TMX Group 3.945 BME Spanish Exchanges London SE Group NASDAQ OMX NYSE Euronext (US) Tokyo SE Group Australian SE Korea Exchange National Stock Exchange India Hong Kong Exchanges Osaka Securities Exchange NYSE Euronext (Europe) Bursa Malaysia Shanghai SE 3.276 2.886 2.680 2.308 2.291 2.079 1.816 1.640 1.496 1.229 1.112 940 931 0 1.000 2.000 3.000 4.000 5.000 Binnenlandse ondernemingen Buitenlandse ondernemingen Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens van de World Federation of Exchanges. Grafiek 55: Internationale vergelijking van het relatieve belang van de aandelenmarkten (marktkapitalisatie t.a.v. het BBP, in %, ) Zwitserland 175,4 144,0 Verenigde Staten 122,2 111,6 Japan NYSE Euronext (Europe) (1) EU 27 (2) 74,7 60,6 60,0 56,7 52,5 DuitsIand 35,2 21,8 12,5 0 50 100 150 200 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens Eurostat. (1) Landen die deel uitmaken van NYSE Euronext (Europe), namelijk:,,,. (2) Gewogen gemiddelde van de 27 EU-lidstaten. NYSE Euronext (US) NASDAQ OMX Tokyo SE Group London SE Group NYSE Euronext (Europe) Shanghai SE Hong Kong Exchanges TMX Group BM&FBOVESPA Australian SE Deutsche Börse SIX Swiss Exchange BME Spanish Exchanges Bombay SE National Stock Exchange India 11.795,6 3.845,1 3.325,4 3.266,4 2.446,8 2.357,4 2.258,0 1.912,1 1.228,9 1.198,2 1.184,5 1.089,5 1.031,0 1.007,2 985,3 Grafiek 56: De mondiale markten van de afgeleide producten (1) (notionele uitstaande bedragen, in miljard USD, eind juni 2012) Totaal contracten Contracten op vreemde valuta's Contracten op rente Aandelen-gebonden contracten Contracten op goederen Credit default swaps Diversen (onbepaald) 66.645 6.313 2.993 26.931 42.028 638.928 494.018 0 100.000 400.000 600.000 0 1.000 2.000 3.000 4.000 12.000 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens van de World Federation of Exchanges. Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens Bank for International Settlements (BIS). (1) Het betreft hier de over-the-counter (OTC) derivatives.
22 Febelfin Jaarverslag 2012 (NYSE) Euronext, waar de Belgische beurs thuis is Grafiek 57: Aantal noteringen op Euronext: ondernemingen en effecten (eind ) Ondernemingen met aandelennotering 932 Binnenlands 800 Buitenlands 132 Genoteerde effecten Obligaties (1) Trackers (1) Structured products (1) 690 4.497 Parijs Amsterdam Brussel Lissabon 24.787 0 5.000 10.000 15.000 20.000 25.000 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens NYSE Euronext. (1) Gegevens voor Brussel: 202 (obligaties); 42 (trackers); 738 ( structured products). Grafiek 58: Aantal verhandelde contracten op de derivatenmarkt van Euronext (in miljoen, in ) Totaal Euronext LIFFE 1.148,5 Renteproducten 578,2 Aandelenproducten 549,5 Producten op grondstoffen 20,7 0 200 400 600 800 1.000 1.200 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens NYSE Euronext.
Febelfin Jaarverslag 2012 23 Enkele bijkomende facetten van de Belgische gelden kapitaalmarkten Grafiek 59: Vastrentende effecten op meer dan één jaar, volgens sectoren van emittenten en houders (uitstaande bedragen, in miljoen EUR, eind september 2012) Sectoren van emittenten Sectoren van houders 820.397 820.397 0 200.000 400.000 600.000 800.000 Sectoren van emittenten Buitenland: 326.293 Overheid: 315.604 Financiële instellingen: 149.236 Niet-financiële vennootschappen: 29.264 Sectoren van houders Monetaire financiële instellingen (MFI's): 269.197 Buitenland: 172.274 Gezinnen: 100.601 Verzekeringsondernemingen en pensioenfondsen: 192.745 Overige financiële instellingen: 43.065 Andere houders (1) : 42.515 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens NBB. (1) Enerzijds de niet-financiële vennootschappen (22.000 miljoen EUR) en anderzijds de Belgische overheid (20.315 miljoen EUR). Grafiek 60: Openbaar beroep op de Belgische primaire markt van vastrentende effecten op meer dan één jaar (in miljoen EUR, ) Grafiek 62: Openbaar beroep op Belgische primaire aandelenmarkt (in miljoen EUR, ) Obligaties Achtergestelde certificaten van kredietinstellingen Staatsbons Schuldinstrumenten met kapitaalrisico (1) Kapitalisatiebons aan toonder Belgische vennootschappen 1.537 Buitenlandse vennootschappen 6.263 7.80010.870 972 219 536 3 Aandelen 669 Deelnemingsrechten en aandelen van Belgische ICB's 0 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens CBFA. 34.289 10.000 20.000 30.000 40.000 0 2.000 4.000 6.000 8.000 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens NBB/FSMA. (1) Het betrof uitsluitend uitgiften van buitenlandse vennootschappen. Grafiek 61: Houderschap van OLO s (in miljoen EUR, eind, eind en eind september 2012) (1) September 2012 185.727 257.804 272.351 286.770 0 50.000 100.000 150.000 200.000 250.000 Sept. 2012 Kredietinstellingen in 32.184 29.883 59.273 Andere houders in 40.953 44.138 42.400 Houders in andere EU-lidstaten 88.560 130.676 119.433 Houders in niet-eu-landen 24.030 67.654 65.664 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens NBB. (1) In deze statistiek wordt ervan uitgegaan dat er bij cessie/ retrocessie-operaties eigendomsoverdracht van effecten plaatsheeft. Grafiek 63: Houderschap van gedematerialiseerde schatkist-certificaten (in miljoen EUR, eind, eind en eind september 2012) (1) September 2012 0 27.755 40.663 35.484 35.583 10.000 20.000 30.000 40.000 Sept. 2012 Kredietinstellingen in : 6.643 2.460 2.293 Andere houders in : 6.393 7.602 2.159 Houders in andere EU-lidstaten: 10.061 14.763 19.659 Houders in niet-eu-lidstaten: 4.658 10.659 11.472 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens NBB. (1) In deze statistiek wordt ervan uitgegaan dat er bij cessie/ retrocessie-operaties eigendomsoverdracht van effecten plaatsheeft.
24 Febelfin Jaarverslag 2012 Clearing en settlement Grafiek 64: Evolutie turnover Euroclear (tijdens de periode, in duizend miljard EUR) 09.2012 209,8 241,9 256,2 307,2 361,4 0 100 200 300 400 500 600 Euroclear Bank: 232,6 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens Euroclear. 408,3 451,7 513,5 526,1 561,8 559,8 580,6 Grafiek 65: Euroclear-aantal transacties na netting (aantal in miljoen, tijdens de periode) 09.2012 113,6 123,4 123,4 114,9 118,9 129,2 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens Euroclear. 143,1 155,6 157,3 150,4 163,3 179,6 Grafiek 66: Waarde van de effecten in bewaring bij Euroclear (in duizend miljard EUR, einde periode) 09.2012 11,2 10,8 11,9 13,1 15,7 0 5 10 15 20 25 Euroclear Bank: 10,8 Bron: Voorstelling Febelfin op gegevens Euroclear. 18,2 18,0 19,2 20,2 21,9 22,1 22,9