Projectverslag Leerindustrie Projectnummer: A018 Projectsecretaris: T. Rijlaarsdam Betrokken regio's: regio Zuid Uitvoeringsperiode: juni 1999 t/m maart 2000
INHOUDSOPGAVE Blz. Inhoudsopgave 2 1 Doelstelling van het project 3 2 Misstanden 3 3 Politiek relevante informatie 3 4 Prioritaire onderwerpen 4 5 Geconstateerde tekortkomingen 4 6 Conclusies 5 2
1) Doelstelling van het project Het project beoogde de stand van zaken op het gebied van arbeidsomstandigheden in de leerindustrie te volgen en daarbij een beeld te krijgen van de zelfwerkzaamheid van de branche waarbij eventuele misstanden direct opgelost moesten worden. Daarnaast is getracht om de ontwikkelingen op het gebied van oplosmiddelhoudende en kankerverwekkende stoffen in de branche te weten te komen. Er zijn 17 bedrijven geïnspecteerd. Van deze bedrijven zijn er bij 6 geen tekortkomingen geconstateerd. De meeste bedrijven hadden een risico-inventarisatie die ze eveneens hebben laten toetsen door een arbodienst. Een aantal bedrijven heeft ook een parttime adviseur aangetrokken die o.a de Arbozaken behartigt. Dit maakt duidelijk dat de zelfwerkzaamheid op dat gebied redelijk te noemen is. Een rol hierbij speelt dat alle bedrijven ook in 1994 tijdens een inspectieproject daarop gewezen zijn. Op het gebied van werken met gevaarlijke stoffen en mogelijk daarmee verband houdende OPS problematiek is duidelijk dat de branche de afgelopen jaren nagenoeg geheel overgeschakeld is op watergedragen verven. Een enkel bedrijf heeft voor het specifieke produktieproces nog aanzienlijk veel oplosmiddelhoudende lijm nodig. De problematiek m.b.t. de kankerverwekkende stoffen is in de branche niet meer aanwezig. Alle leveranciers van kleurstoffen hebben schriftelijk verklaard dat er geen kankerverwekkende stoffen meer zitten in de geleverde kleurstoffen. 2) Misstanden Bij de bedrijven zijn geen tekortkomingen geconstateerd die direct ernstig gevaar voor medewerkers betekende. De afspraken op het gebied van veiligheid betroffen onder andere wel aanwezige afschermingen van vaten of bordessen die niet elektrisch geschakeld waren. 3) Politiek relevante informatie De leerfabricage in Nederland wordt door steeds minder bedrijven uitgevoerd. Een aantal kleine bedrijven in dorpskernen is gestopt. Sommige zijn in nieuwe bedrijfspanden op industrieterreinen opnieuw gestart. Deze bedrijven hebben meteen geïnvesteerd in de laatste stand ter techniek zowel op milieutechnisch als op machinetechnisch gebied. De laatste jaren is ook door andere bedrijven met name geïnvesteerd in arbeidsbesparende machines. 3
4) Prioritaire onderwerpen Oplosmiddelhoudende stoffen: Op het gebied van Arbeidsomstandigheden is de branche druk doende de nog aanwezige oplosmiddelhoudende stoffen verder te beperken. In de afgelopen 5 à 10 jaar zijn de oplosmiddelhoudende verven steeds meer vervangen door watergedragen verven met een beperkte hoeveelheid oplosmiddel. Kankerverwekkende stoffen Deze stoffen zaten in het verleden in de gebruikte kleurstoffen. Leveranciers van deze kleurstoffen hebben allemaal schriftelijk aangegeven dat deze stoffen niet meer gebruikt worden. Een beperkt aantal bedrijven zit nog wel met een gedeelte oude onverkoopbare voorraad leer die deze kankerverwekkende stoffen nog bevatten. 5) Geconstateerde tekortkomingen Eerste fase Er zijn in de 1 e fase 30 tekortkomingen geconstateerd. Voor 5 tekortkomingen werden afspraken gemaakt. De overige 25 resulteerden in waarschuwingen. De tekortkomingen in de 1 e fase waren: Gevaarlijke stoffen De tekortkomingen waren o.a., ondeugdelijke opslag, ontbreken van persoonlijke beschermingsmiddelen en het ontbreken of niet functioneren van de oogdouche op plekken waar met mierezuur gewerkt wordt. Inrichting arbeidsplaatsen. De tekortkomingen bestonden uit een geblokkeerde vluchtweg, ernstig beschadigde magazijnstellingen, ondeugdelijke ladders/steigers, valgevaar door niet gesloten hekken, beschadigd elektrisch materieel. Bedrijfshulpverlening Bij 4 bedrijven waren nog geen bedrijfshulpverleners aangewezen en/of opgeleid. Risico-inventarsiatie en plan van aanpak Bij 2 bedrijven ontbrak een getoetste risico-inventarisatie terwijl bij 1 bedrijf de risico-inventarisatie en het plan van aanpak niet meer up-to-date was vanwege sterk gewijzigde omstandigheden. Machineveiligheid Bij 2 bedrijven zijn looi/verfvaten aangetroffen die niet middels een elektrisch geschakelde slagboom afgeschermd waren. Verder zijn bij 2 bedrijven machinebeveiligingen aangetroffen die niet functioneerden. Er bestond echter geen direct of ernstig gevaar dat een stillegging rechtvaardigde. 4
Tweede fase In de 2 e fase zijn 2 boeterapporten opgemaakt. Tijdens het controlebezoek beschikten deze bedrijven nog steeds niet over een getoetste risico-inventarisatie. Verder hadden alle bedrijven de tekortkomingen opgeheven of waren daarmee bezig. Bij 1 bedrijf was tijdens controle een ingrijpende reorganisatie bezig en werd uitstel gegeven. Derde fase De nog openstaande zaak zal in de derde fase nog worden bezocht. Top 5 van inspectiepunten waarop Arbo-instrumenten zijn ingezet inspectiepunten afspraak waarsch. Eis Boete rapport Gevaarlijke stoffen 1 10 Inrichting 3 4 arbeidsplaatsen Geen RIE of Plan van 3 2 Aanpak Machineveiligheid 1 4 Bedrijfshulpverlening 4 Totaal 5 25 2 pv 6) Conclusies - De zelfwerkzaamheid in de leerlooierijen en finishbedrijven is op het gebied van de risicoinventarisatie redelijk te noemen. De meeste bedrijven hadden een risico-inventarisatie met plan van aanpak. - Op het gebied van werken met oplosmiddelhoudende stoffen zijn deze stoffen de laatste 5 à 10 jaren steeds verder verminderd of vervangen. Om deze nog verder terug te brengen is intensief overleg en onderzoek nodig. - Kankerverwekkende stoffen die zich in het verleden in kleurstoffen bevonden zijn in zijn geheel uit de branche verdwenen. - Een aantal nieuw opgestarte bedrijven hebben op machinetechnisch gebied geïnvesteerd in de laatste stand der techniek In zijn algemeenheid geldt dat er veel aandacht is voor machineveiligheid. - De geconstateerde tekortkomingen zijn door de meeste bedrijven binnen de gestelde termijnen opgelost of ze waren daarmee bezig Het voorgaande leidt tot de aanbeveling om overleg te starten met de brancheverenigingen ter vervanging van oplosmiddelhoudende stoffen. Inmiddels zijn convenantbesprekingen op dit gebied reeds opgestart. 5