Gelegenheidstoespraken 7 OPENING VAN BEDRIJF Sommige gelegenheden zijn niet compleet zonder een inleidende of afsluitende toespraak. Denk aan de opening van een bedrijf, een nieuwjaarsreceptie of het afscheid van een medewerker. en het welkomstwoord. Bij deze toespraken gaat het erom het midden te vinden tussen een vriendelijk niemendalletje en een inhoudelijke redevoering. Hoe verstopt u een kern van waarheid in een smakelijke verpakking? 7.1 Opening van een bedrijf of winkel 7.2 Nieuwjaarstoespraak 7.3 Jubileum 7.4 Afscheid vertrekkende medewerker 7.1 Opening van een bedrijf, winkel e.d. 42 Als de opening van uw bedrijf e.d. enige publiciteitswaarde heeft, dient u ongeveer twee weken van te voren de pers te waarschuwen (zie ook Persbericht). Stuur alle belangrijke relaties een persoonlijke uitnodiging, bijvoorbeeld vergezeld van een foto van het nieuwe pand. Een goed moment om uw toespraak te houden is zo n 15 minuten na het begin van de bijeenkomst, als de meeste gasten aanwezig zijn. Denk aan het marketingaspect van een opening; gebruik de gelegenheid om nieuwe klanten te winnen en het vertrouwen van bestaande klanten te vergroten.
Ga na, wie er met name begroet moeten worden (in elk geval uw klanten). De opening van een bedrijf e.d. is een teken van succes. Dat succes is mede te danken aan uw medewerkers en uw klanten. Bedank beide groepen met name. Haal één of twee toepasselijke herinneringen aan de begintijd van uw bedrijf op. Geef enig inzicht in de ontwikkeling van het bedrijf: de omzet, het personeelsbestand, het aanbod. Geef aan dat het nieuwe pand nieuwe mogelijkheden biedt, u in de gelegenheid stelt nieuwe diensten of producten aan te bieden. Gebruik de gelegenheid om eventuele toekomstplannen te ontvouwen. Zorg voor een echte opening: de onthulling van een kunstwerk, het inmetselen van de laatste steen, een bijzondere machine die in werking wordt gesteld. Laat de echte opening door iemand anders verrichten: door uw oudste klant of door een bekende Nederlander. NIEUWJAARSTOESPRAAK 43 7.2 Nieuwjaarstoespraak De directeur (de hoogste baas) is de aangewezen persoon om de nieuwjaarstoespraak uit te spreken. Een nieuwjaarstoespraak bevat in elk geval de volgende elementen: een terugblik op het afgelopen jaar; plannen voor het komende jaar;
belangrijkste activiteiten en resultaten; een dankwoord, een oproep om het volgend jaar nóg beter te doen en een afsluitende nieuwjaarswens. Maak een nieuwjaarstoespraak niet te lang. Als uw publiek staat is een kwartier het maximum, als het zit een half uur. Korter mag ook! Zorg voor een opening die de aandacht trekt. NIEUWJAARSTOESPRAAK Uw medewerkers zijn verantwoordelijk voor de resultaten; geef hun de dank die hen toekomt. De nieuwjaarstoespraak is een goede gelegenheid om medewerkers te motiveren. Zorg daarom voor een optimistische toon. Gebruik een actieve stijl van spreken. Vergroot de betrokkenheid van uw luisteraars door ze rechtstreeks aan te spreken en door gebruik te maken van (retorische) vragen. Vermijd vaagheden en algemeenheden. Maak de plannen en voornemens zo concreet mogelijk, eventueel met enkele voorbeelden. 44 Versterk het gevoel van gemeenschappelijkheid en betrokkenheid bij de organisatie. Spreek in de wij-vorm. Bij grotere bedrijven zal een nieuwjaarstoespraak ook buiten de organisatie terecht komen (aanwezigheid van pers?). Grijp deze gelegenheid daarom aan om doelgericht meningen, ideeën, plannen, stellingen en kritische noten te ventileren.
7.3 Jubileum Een toespraak ter gelegenheid van een jubileum moet feestelijk en kort zijn. Ga na wat er tien, twintig of veertig jaar geleden gebeurde. Raadpleeg zo nodig het bedrijfsarchief. Hetzelfde kunt u ook in bredere zin toepassen: wat gebeurde er X jaar geleden in Nederland, in de wereld? Praat met medewerkers uit de omgeving van de jubilaris en verzamel anekdotes en herinneringen. Een toespraak ter gelegenheid van een jubileum kan opgebouwd worden rond een aantal voorwerpen die iets voor de jubilaris betekenen: een paperclip, een diskette, een boek. JUBILEUM Zorg ervoor dat een eventuele partner en kinderen ook in de toespraak genoemd worden. Verwerk (karakteristieke) uitspraken van de jubilaris in de toespraak. Als de jubilaris bijzondere hobby s heeft, kunnen die als basis voor de toespraak dienen. Bij een smulpaap kan de toespraak bestaan uit voor-, hoofd- en nagerecht. 45 De toespraak hoeft niet alleen betrekking te hebben op het verleden; ook de toekomst speelt mee. Kies bij een bedrijfsjubileum een thema (milieu, kwaliteit) dat als leidraad kan dienen. Dit tilt de toespraak uit boven het niveau van een gelegenheidsspeech.
Ter afwisseling kan de chronologische lijn ook de andere kant op getrokken worden: begin met nu, ga terug naar het begin. 7.4 Afscheid vertrekkende medewerker Bedank eventuele vorige sprekers voor hun mooie, wijze of toepasselijke woorden. AFSCHEID MEDEWERKER Begroet en verwelkom bijzondere genodigden, vooral als deze van buiten het bedrijf komen. Geef aan waarom de vertrekkende medewerker weg gaat (andere baan, pensioen, verhuizing). Vertel wanneer de medewerker in dienst is gekomen. Als dat erg lang geleden is, kunt u ook iets vertellen over het toenmalige bedrijf (dat was allemaal heel anders, toen zaten we nog op de Schippersweg, etcetera). Geef een korte schets van het carrièreverloop van de vertrekkende medewerker, van de verschillende functies die hij/zij heeft gehad. 46 Noem de belangrijkste hoogtepunten: aan welke producten, diensten, ontwikkelingen of verbeteringen heeft de medewerker een bijdrage geleverd? Verwerk een of twee leuke, liefst persoonlijke, herinneringen in de toespraak. Als u de medewerker niet zo goed kent, vraag dan naar de herinneringen van zijn of haar naaste medewerkers. Vertel iets over de plannen van de medewerker; wat gaat hij of zij doen na het afscheid?
Betrek de collega s van de vertrekkende medewerker in de toespraak; zij zullen hem/haar missen. Betrek ook de echtgeno(o)t(e) en/of kinderen van de medewerker in de toespraak. Als er een opvolger is, introduceer deze dan. Overhandig een cadeau en wens de medewerker veel geluk. AFSCHEID MEDEWERKER 47