CO 2 Management Goudappel Groep BV CO 2 Reductiedoelstellingen en -aanpak Energiemanagementsysteem Versie Datum Opgesteld door Geaccordeerd door 1.0 28-02-2014 W. Dommerholt J. Benschop
Zienergie BV Postbus 225 7730 AE Ommen Tel: 0529 465265 Fax: 0529 465266 www.zienergie.nl info@zienergie.nl
Inhoudsopgave CO 2 Management Goudappel Groep BV 1 Inleiding...1 1.1 Over dit rapport...1 1.2 Over Goudappel...1 2 CO2 reductiebeleid...3 2.1 Beleidsverklaring van de directie...3 2.2 Kwantitatieve doel- en taakstellingen...3 3 CO 2 reductieaanpak...4 3.1 Uitgangspunten...4 3.2 Maatregelen...4 3.2.1 Verwarming van gebouwen...5 3.2.2 Elektriciteit...5 3.2.3 Zakelijk verkeer...5 3.2.4 Woon-werkverkeer...6 3.3 Actieplan...6 3.4 CO 2 reductie per jaar...8 4 Energie Managementsysteem...9 4.1 Monitoring, meting en...9 4.2 Interne audit...10 4.3 Afwijkingen, corrigerende en preventieve maatregelen...10 4.4 Directiebeoordeling...10
1 Inleiding 1.1 Over dit rapport Dit rapport is opgesteld om verantwoording af te leggen over het CO2 beleid van de Goudappel Groep. Ter bekrachtiging daarvan is de Goudappel Groep in 2013 gecertificeerd op trede 3 van de CO 2 Prestatieladder van Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen. www.skao.nl In 2014 hopen wij trede 5 te bereiken. Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de kwantitatieve CO2 reductiedoelstellingen voor scope 1 & 2 emissies van het bedrijf en de projecten ten opzichte van het referentiejaar 2011. (onderdeel 3.B.1. van de CO2 Prestatieladder) Hoofdstuk 3 beschrijft het plan van aanpak en de te nemen maatregelen voor CO2 reductie voor het bedrijf en de projecten. (onderdeel 3.B.1. van de CO2 Prestatieladder) Hoofdstuk 4 beschrijft het energie managementsysteem van Goudappel Groep BV. (onderdeel 3.B.2. van de CO2 Prestatieladder) 1.2 Over Goudappel Goudappel is een adviesbureau gericht op mobiliteitsvraagstukken. Mobiliteit, omdat wij ons verplaatsen, is de drijfveer van ons bedrijf. Wij dragen bij aan bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid, duurzaamheid en economische vitaliteit in Nederland en daarbuiten. Wij verbinden expertises, belangen en partijen. Dat doen wij vanuit kennisleiderschap en niet alleen. Samen met zusterbedrijven uit de Goudappel Groep, onze klanten, partners en maatschappelijke organisaties werken wij aan integrale oplossingen, voor de reis van vandaag en de wereld van morgen. Goudappel Groep bestond in 2012 uit de werkmaatschappijen Goudappel Coffeng BV, Tiem BV en Omnitrans International BV. Daarnaast heeft Goudappel Groep een meerderheidsbelang in MAPtm BV en een minderheidsbelang in MINT in België.; zie figuur 1. Per 01-01-2013 zijn de activiteiten van Tiem ondergebracht bij Goudappel Coffeng. In Nederland voerde Goudappel haar activiteiten in 2012 uit vanuit vestigingen in Deventer (hoofdkantoor) Den Haag, Eindhoven, Leeuwarden Amsterdam. In de loop van 2013 is daar Utrecht (MAPtm) bijgekomen. In totaal telt Goudappel Groep 216 fte (jaarverslag 2012). CO 2 Management Goudappel Groep 1
Figuur 1: Structuur Goudappel Groep BV CO 2 Management Goudappel Groep 2
2 CO2 reductiebeleid 2.1 Beleidsverklaring van de directie De Goudappel Groep wil een voortrekkersrol spelen in onze nationale CO2- reductie door het versnellen van de verduurzaming van mobiliteit in Nederland én door een eigen interne bedrijfsvoering gericht op CO2-reductie. Dat betekent structureel aandacht voor duurzaamheid in onze adviezen en optimalisatie van duurzaamheid in onze eigen bedrijfsvoering Voor de bedrijfsactiviteiten is, in het kader van de CO2 Prestatieladder, een carbon footprint opgesteld voor het jaar 2012. Deze CO2- emissieinventarisatie dient als basis voor het opstellen van de reductiedoelstellingen tot eind 2015 en de daaraan gekoppelde reductiemaatregelen. In drie jaar tijd wil de Goudappel Groep 15% CO2 per fte reduceren ten opzichte van het referentiejaar 2011. Met het behalen van een certificaat op trede 3 van de CO2 Prestatieladder hebben we aangetoond dat we onze eigen huishouding op orde te hebben. Vervolgens ondernemen we de nodige stappen en ontwikkelen we (keten)initiatieven om de CO2-uitstoot terug te dringen. Hieraan koppelen we het doel om in 2014 trede 5 van de CO2 prestatieladder te bereiken. Dit document bevat een plan van aanpak met de voor de komende jaren voorgenomen maatregelen, inclusief de bijbehorende verantwoordelijkheden 2.2 Kwantitatieve doel- en taakstellingen De kwantitatieve doelen voor 2015 zijn gebaseerd op de van 2011 en de beleidsverklaring zoals opgesteld in de vorige paragraaf. Dit heeft geresulteerd in de volgende taakstellingen: Scope 1 & Scope 2 CO2 Reductie Besparing op totale CO2 uitstoot 2011 Verwarming 40% 28 ton CO2 2,5% Elektriciteit 40% 122 ton CO2 10,7% Scope 3 Woonwerk verkeer 5% 19 ton CO2 1,7% Totaal 169 ton CO2 14,9% CO 2 Management Goudappel Groep 3
3 CO 2 reductieaanpak 3.1 Uitgangspunten Goudappel is door haar kernwerkzaamheden al bewust bezig met duurzame mobiliteit en dus ook CO 2 reductie. Er zijn al veel maatregelen genomen om duurzame keuzes te maken in mobiliteit. Goudappel medewerkers hebben goede IT-voorzieningen om plaats- en tijdonafhankelijk te kunnen werken. Ook beschikt iedere medewerker over een MobilityMixx-kaart. Het ingevoerde betaald parkeren bij de vestigingen worden gedoneerd aan de 'eigen stichting Iganga, die duurzame mobiliteit bevordert in ontwikkelingslanden. Zuster(detacherings)bedrijf Tiem schafte eind 2005 haar kantoor af en werkt en reist volledig slim. Naast deelname aan diverse Slim Werken Slim Reizen-pilots, zet Goudappel zelf ook pilots op. Er is een e-bakfiets aangeschaft die medewerkers drie maanden lang op proef kunnen gebruiken. Goudappel heeft de eigen CO 2 uitstoot in de afgelopen jaren gecompenseerd door een bijdrage van 15 euro per ton CO 2 uitstoot in een (eigen) stichting Iganga waarmee lokale duurzame mobiliteitsprojecten in ontwikkelingslanden worden gefinancierd. Dit telt niet mee in de carbon footprint rapportage maar geeft uiteraard wel invulling aan het klimaatbeleid van Goudappel. De CO 2 uitstoot beperken is het meest effectief in de volgende volgorde: Het beperken van de vraag - Apparatuur en voertuigen minder uren laten maken Energie efficiëntie door: - Efficiëntere apparatuur gebruiken - Apparatuur efficiënter instellen Duurzame energie gebruiken: - Duurzame energie inkopen zoals groene stroom (met milieukeur) of groen gas(biogas). - Zelf duurzame energie opwekken met bijvoorbeeld zonnepanelen, zonneboilers, windenergie of aardwarmte. 3.2 Maatregelen In 2012 zijn een aantal mogelijke maatregelen benoemd waarmee CO 2 gereduceerd kan worden om de doelstellingen te behalen. Deze maatregelen worden hieronder per taakstelling verder uitgewerkt. CO 2 Management Goudappel Groep 4
3.2.1 Verwarming van gebouwen Taakstelling: 40% CO 2 reductie per FTE in 2015 t.o.v. 2011 Voor het verlagen van het aardgasverbruik voor verwarming van de kantoren zijn al verschillende maatregelen genomen. Dit betreft alleen het pand in Deventer dat in eigendom is. Bij de huurpanden is het moeilijker maatregelen te nemen aangezien Goudappel niet verantwoordelijk voor de installaties is. Reeds in of voor 2011 genomen reductiemaatregelen: - Installatie van een warmtewiel bij de bouw van het pand. - Nachtstand voor verwarming/koeling (na 18.00 uur tot 08.00 uur). - Temperatuurregeling is weersafhankelijk. In 2013 genomen reductiemaatregelen: - De mogelijkheden onderzoeken voor verbeteren van het energielabel voor eigen pand met energiebesparing maatwerkadvies Geplande reductiemaatregelen: - Efficiënter kantoorgebruik: in 2014 wordt de kantoorruimte in Deventer beperkt van 3800 naar 2600 m2 en in Den Haag van 1100 naar 400 m2 (veel ruimte wordt nu niet gebruikt) - Energielabel bij nieuw huurcontracten vragen aan verhuurder - Uitvoeren van de maatregelen uit het maatwerkadvies met een terugverdientijd van minder dan 5 jaar 3.2.2 Elektriciteit Taakstelling: 40% CO 2 reductie per FTE in 2015 t.o.v. 2011 Reeds in of voor 2011 genomen reductiemaatregelen: - Toepassen van daglichtafhankelijke regeling en bewegingssensoren voor verlichting - Nieuwe printers met pas die vergeten prints voorkomen - TL buitenverlichting is vervangen door LED - Onderzoek naar gebruik zonnepanelen kantoor Deventer Geplande reductiemaatregelen: - Efficiënter kantoorgebruik (zie ook 3.2.1) - Mogelijkheid van LED verlichting onderzoeken in het pand - Waterkoelers niet meer vervangen als deze stukgaan - 1 telefoon per medewerker i.p.v. vaste telefoon en mobiel. - Bestanden en rapporten aan klanten zoveel mogelijk digitaal aanleveren - Mogelijkheden inkoop groene stroom onderzoeken. 3.2.3 Zakelijk verkeer Taakstelling: geen Hier zijn al een aantal maatregelen genomen die ook hebben geleid tot een relatief lage CO 2 uitstoot ten gevolgen van zakelijk verkeer (zie footprint). Er is dan ook voorlopig geen doelstelling voor verdere reductie gepland. CO 2 Management Goudappel Groep 5
Reeds in of voor 2011 genomen reductiemaatregelen: - Lagere Kilometervergoeding bij meer gereden kilometers - MobilityMix kaart voor alle medewerkers die reizen zonder OV jaarkaart sinds 2008 - Maximaal B-klasse huurauto - Gebruik van videoconference Geplande reductiemaatregelen - Onderzoeken van de mogelijkheden om dienstauto s te delen met Tauw, WiBo en Saxion onder de naam Free2Go 3.2.4 Woon-werkverkeer Taakstelling: 5% CO 2 reductie per FTE in 2015 t.o.v. 2011 Reeds genomen reductiemaatregelen: - Volledige OV vergoeding - Betaald parkeren bij kantoor sinds 2009, opbrengst gaat naar Stichting Iganga waarbij duurzame mobiliteit in ontwikkelingslanden wordt gestimuleerd. - Door Goudappel zelf ontwikkelde Slim Reizen scan toegepast op eigen vestiging in Deventer - (Elektrische) fietsen plan sinds 2000 - IT voorzieningen voor thuiswerken, flexibele werktijden Geplande reductiemaatregelen: - Uitvoeren van Slim Reizen scan op alle vestigingen van Goudappel - Laadpaal voor elektrische auto plaatsen - Onderzoeken deelname aan Bandenopspanning.nl 3.3 Actieplan Actieplan Aan de hand van de opgestelde maatregelen is een actieplan opgesteld: CO 2 Management Goudappel Groep 6
Proces/organisatorische maatregelen Betrokken personen Activiteiten Efficiënter kantoorgebruik 2014 2014 Hoofd FD Implementeren - N.N.B. Label huurauto s meewegen bij nieuw inkoopcontract met verhuurder Hoofd FD Verkennen mogelijkheden Free2Go 2013 2014 Hoofd FD Uitvoeren van Slim Reizen scan op alle vestigingen van Goudappel 2013 2014 O&O Uitvoeren maatregelen van Slim Reizen 2014 2014 P&O Mogelijkheden inkoop groene stroom onderzoeken Technische maatregelen Inkoop Alle medewerkers Alle medewerkers Opnemen in inkoop criteria Enquête uitvoeren Uitvoeren Maatregelen 2013 2014 Hoofd FD Onderzoek Traject Start Eind Verantwoordelijk Planning Verlopen huurcontract doorlopend Energiemaatwerk advies eigen pand 2013 2013 Hoofd FD Extern advies - 3000 2014 2014 Hoofd FD 2014 2014 Hoofd FD Onderzoek 2013 - Hoofd FD - 2013 2014 Hoofd FD Implementeren Laadpaal voor elektrische auto plaatsen 2013 Hoofd FD Gedragsverandering maatregelen Bestanden en rapporten aan klanten meer digitaal aanleveren i.p.v. gedrukt 2013 Installateur opdracht geven Uitvoeren energiebesparende maatregelen met terugverdientijd <5 jaar Mogelijkheden LED verlichting kantoor Deventer Waterkoelers niet meer vervangen als deze stukgaan Eén telefoon per medewerker i.p.v. vaste telefoon en mobiel doorlopend Alle medewerkers Implementeren, opnemen in werkinstructie doorlopend Kosten N.N.B. CO 2 reductie (ton) Monitoring energieprestatie 23 Meten (meterstanden) 1 Registratie brandstofverbruik 19 Woonwerkregistratie Woonwerkregistratie 108 Energiecontract + GVO s 17 Meten (meterstanden) Incl. 0,1 Meten (meterstanden) 0,1 Meten (meterstanden) 0,5 Registratie brandstofverbruik (scope 3 niet meegenomen) Monitoring resultaten CO 2 Management Goudappel Groep 7
3.4 CO 2 reductie per jaar Aangezien een aantal van de CO 2 reductie maatregelen een grotere impact hebben dan andere, zal de 15% CO 2 reductie in 2015 niet gelijk verdeeld zijn over de tussenliggende jaren. Op basis van bovenstaand actieplan, is de reductiedoelstelling van 15% op de volgende manier ingevuld voor de verschillende jaren: 2012: 0% (nog geen reductiemaatregelen genomen in dit jaar) 2013: 2% 2014: 10% 2015: 3% Uit de Footprint 2012 blijkt dat, ondanks dat er nog geen reductiemaatregelen zijn genomen, de totale CO 2 uitstoot per medewerker licht gedaald ten opzichte van het referentiejaar. Het elektraverbruik en zakelijk verkeer is afgenomen. Het gasverbruik per medewerker is daarentegen toegenomen omdat het te verwarmen aantal m3 gelijk is gebleven terwijl het aantal medewerkers is afgenomen. De energieprestatie van onze eigen mobiliteit (deels behorende tot de scope 3 emissies) is ook verbeterd. Ondanks een toename in het gebruik van leaseauto s (MAP) en huurauto s is door afname van woon-werkverkeer en het zakelijk gebruik van privé-auto s de CO 2 uitstoot voor mobiliteit per medewerker licht gedaald. CO 2 Management Goudappel Groep 8
4 Energie Managementsysteem De doelstellingen, taakstellingen en maatregelen zoals beschreven in voorgaande hoofdstukken, worden volgens de Plan-Do-Check-Act cyclus continue bijgesteld en verbeterd. 4.1 Monitoring, meting en In onderstaande tabel volgt een overzicht van monitoring voor energiegebruik, energieprestatie, uitvoering van het actieplan en evaluatie van het energieverbruik. Energiegebruik voor berekening footprint Registratie van elektriciteitsverbruik Registratie van gasverbruik Registratie kilometers huur en leaseauto s Frequentie Bron Verantwoordelijk jaarlijks jaarlijks maandelijks Jaarafrekening energiebedrijf / verhuurder Jaarafrekening energiebedrijf / verhuurder Tankpas Hoofd FD Hoofd FD A. Grotentraast en W. Elfrink Registratie zakelijke km OV maandelijks Mobiliteitskaart / NS kaart A. Grotentraast en W. Elfrink Registratie zakelijke km in privé auto maandelijks declaraties A. Grotentraast en W. Elfrink Invoeren in jaarlijks (Excel) W. Dommerholt Energieprestatie Energieprestatie indicatoren jaarlijks (Excel) W. Dommerholt Actieplan Registratie uitgevoerde Slim Reizen scans doorlopend W. Dommerholt Registratie gedrukte rapporten aan klanten Registratie energiebesparende maatregelen uit maatwerk advies doorlopend doorlopend W. Dommerholt Hoofd FD Evaluatie Energieverbruik t.o.v. verwachting jaarlijks (Excel) W. Dommerholt CO 2 Management Goudappel Groep 9
4.2 Interne audit Naast het monitoren van de energieprestatie wordt er ook jaarlijks een interne audit uitgevoerd waarbij wordt gecontroleerd of de organisatie (nog) voldoet aan de eisen die worden gesteld aan het niveau van de CO 2 Prestatieladder waarop het bedrijf gecertificeerd is. Bij Goudappel wordt deze audit uitgevoerd door Wim Dommerholt, Hoofd Kwaliteitszorg. Deze beoordeling wordt in de toekomst wellicht geïntegreerd in de beoordelingscyclus van het ISO 9001 kwaliteit managementsysteem van Goudappel. 4.3 Afwijkingen, corrigerende en preventieve maatregelen Aan de hand van de monitoring en interne audit worden correctieve acties en preventieve maatregelen genomen, met inbegrip van: - beoordeling van afwijkingen of mogelijke afwijkingen; - vaststelling van de oorzaken van afwijkingen en mogelijke afwijkingen; - beoordeling van de noodzaak van maatregelen om te bewerkstelligen dat afwijkingen zich niet voordoen of opnieuw voordoen; - vaststelling en implementatie van geschikte vereiste maatregelen; - het bijhouden van registraties van corrigerende en preventieve maatregelen; - beoordeling van de doeltreffendheid van de genomen corrigerende of preventieve maatregelen. 4.4 Directiebeoordeling Eenmaal per jaar wordt er een directiebeoordeling uitgevoerd aangaande de CO 2 -Prestatieladder. Deze directiebeoordeling wordt in de toekomst wellicht geïntegreerd met de directiebeoordeling van ISO 9001. Ter voorbereiding van deze beoordeling wordt de volgende informatie verzameld: - resultaten van interne audits en audits door de ladder certificerende instelling Veritas; - status vervolgmaatregelen van vorige directiebeoordelingen; - aanbeveling voor verbetering. De output bestaat uit maatregelen/besluiten met betrekking tot: - verbetering van de doeltreffendheid van het managementsysteem en bijbehorende processen; - een van de waarschijnlijkheid van het gaan halen van eerder gepubliceerde reductiedoelstellingen. CO 2 Management Goudappel Groep 10