CO 2 Management Goudappel Groep BV

Transcriptie

1 GOUDAPPEL %J GROEP EXPERTS IN MOBILITEIT CO 2 Management Goudappel Groep BV CO 2 Footprint Rapportage 2011 CO 2 Reductiedoelstellingen en -aanpak Energiemanagementsysteem Keteninitiatieven CO 2 reductie Versie Datum Opgesteld door Geaccordeerd door D. van de Woestijne / Zienergie BV D. van de Woestijne / Zienergie BV D. van de Woestijne / Zienergie BV ----t

2 Zienergie BV Postbus AE Ommen Tel: Fax:

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding Over dit rapport Over Goudappel CO 2 footprint Afbakening CO 2 footprint Scopes van de CO 2 footprint Organisatorische grenzen Referentie Verificatieverklaring Energie review CO 2 uitstoot per thema CO 2 uitstoot per scope Analyse van de CO 2 footprint Scope 1: directe CO2-emissie Scope 2: indirecte CO2-emissie Scope 3: emissie door derden Significant energieverbruik en benchmark Kwantificeringmethodes Invloed van meetonnauwkeurigheden en onzekerheden CO 2 compensatie Energieprestatie indicatoren CO 2 reductiebeleid Beleidsverklaring van de directie Kwantitatieve doelstellingen en taakstel-lingen CO 2 reductieaanpak Uitgangspunten Maatregelen Verwarming van gebouwen Elektriciteit Zakelijk verkeer Woon-werkverkeer Actieplan CO 2 reductie per jaar Energie Managementsysteem Monitoring, meting en analyse Interne audit Afwijkingen, corrigerende en preventieve maatregelen Directiebeoordeling Keteninitiatieven Slim Werken Slim Reizen Mobiliteitsvouchers Stimuleren fietsgebruik Spitsmijdend reizen...22

4

5 1 Inleiding 1.1 Over dit rapport Deze rapportage bevat de CO 2 footprint analyse, de CO 2 reductiedoelstellingen en CO 2 reductiemaatregelen van Goudappel Groep BV over het jaar De CO 2 footprint geeft een beeld van de jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen veroorzaakt door activiteiten van Goudappel Groep BV. De CO 2 footprint is opgesteld volgens ISO Dit rapport is opgesteld om verantwoording af te leggen over het CO2 beleid van de Goudappel Groep. Ter bekrachtiging daarvan wil de Goudappel Groep zich laten certificeren volgens de CO 2 Prestatieladder van Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen. Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de CO2 footprint over het jaar (onderdeel 3.A.1. van de CO2 Prestatieladder) Hoofdstuk 3 beschrijft de kwantitatieve CO2 reductiedoelstellingen voor scope 1 & 2 emissies van het bedrijf en de projecten ten opzichte van het referentiejaar (onderdeel 3.B.1. van de CO2 Prestatieladder) Hoofdstuk 4 beschrijft het plan van aanpak en de te nemen maatregelen voor CO2 reductie voor het bedrijf en de projecten. (onderdeel 3.B.1. van de CO2 Prestatieladder) Hoofdstuk 5 beschrijft het energie managementsysteem van Goudappel Groep BV. (onderdeel 3.B.2. van de CO2 Prestatieladder) Hoofdstuk 6 bevat een beschrijving van de keteninitiatieven waarin Goudappel actief is (onderdeel 3.D.1 van de CO2 Prestatieladder). 1.2 Over Goudappel Goudappel is een adviesbureau gericht op mobiliteitsvraagstukken. Mobiliteit, omdat wij ons verplaatsen, is de drijfveer van ons bedrijf. Wij dragen bij aan bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid, duurzaamheid en economische vitaliteit in Nederland en daarbuiten. Wij verbinden expertises, belangen en partijen. Dat doen wij vanuit kennisleiderschap en niet alleen. Samen met zusterbedrijven uit de Goudappel Groep, onze klanten, partners en maatschappelijke organisaties werken wij aan integrale oplossingen, voor de reis van vandaag en de wereld van morgen. Goudappel Groep bestaat uit de werkmaatschappijen Goudappel Coffeng BV, Omnitrans International BV en Tiem BV. Daarnaast heeft CO 2 Management Goudappel Groep 1

6 Goudappel Groep een belang in MAPtm BV en een minderheidsbelang in MINT in België. In Nederland voert Goudappel haar activiteiten uit vanuit vestigingen in Deventer (hoofdkantoor) Den Haag, Eindhoven, Leeuwarden en Amsterdam. In totaal telt Goudappel Groep 232 fte (jaarverslag 2011). CO 2 Management Goudappel Groep 2

7 2 CO 2 footprint 2.1 Afbakening CO 2 footprint Scopes van de CO 2 footprint De CO 2 footprint analyse brengt de verschillende bronnen van de uitstoot van broeikasgassen in kaart. Daarbij worden de verschillende vormen van uitstoot omgerekend naar CO 2 equivalenten. De methode van de CO 2 Prestatieladder maakt onderscheid tussen directe en indirecte emissies en emissies door derden. Dit onderscheid vertaalt zich in drie scopes: Scope 1: Directe emissies Bijvoorbeeld: aardgasverbruik of brandstofverbruik van lease- en bedrijfsauto s. Scope 2: Indirecte emissies Bijvoorbeeld: elektriciteitsverbruik en zakelijk gebruik privé auto door werknemers. Scope 3: Emissie door derden Bijvoorbeeld: woon werkverkeer, emissie door afval en emissie door uitbesteed werk. SKAO rekent Business Travel en Personal cars for business travel tot scope 2. Voor deze CO 2 footprint zijn de emissies uit Scope 1 en scope 2 in kaart gebracht. Ook het woonwerk verkeer en zakelijk OV verkeer, onderdeel van scope 3, zijn meegenomen. CO 2 Management Goudappel Groep 3

8 2.1.2 Organisatorische grenzen De CO 2 footprint heeft betrekking op Goudappel Groep BV, met de werkmaatschappijen Goudappel Coffeng BV, Omnitrans International BV, Tiem BV en MAPtm BV. Figuur 1: Structuur Goudappel Groep BV De deelname van Goudappel in Mint NV betreft een minderheidsbelang. Een A-C analyse heeft aangewezen dat Mint NV niet tot de A- aanbieders behoort. Mint NV is daarom niet in de inventarisatie betrokken. De verantwoordelijkheid voor het opstellen van deze rapportage ligt bij de directie van Goudappel Groep BV. De verantwoordelijke persoon is dhr. J. Benschop, directeur van Goudappel Groep BV Referentie Deze CO 2 footprint is opgesteld over Goudappel Groep BV heeft niet eerder een CO 2 footprint opgesteld volgens de methode van de CO 2 Prestatieladder. Het jaar 2011 is daarmee tevens het basisjaar (referentiejaar). Voor de berekening van de CO 2 footprint is gebruik gemaakt van de CO 2 emissiefactoren van de CO 2 Prestatieladder 2.1. CO 2 Management Goudappel Groep 4

9 2.1.4 Verificatieverklaring De CO 2 footprint rapportage over 2011 wordt geverifieerd door KEMA. 2.2 Energie review Binnen deze organisatorische grens zijn de volgende energiestromen geïdentificeerd: Elektraverbruik en verwarming van de gebouwen in Deventer, Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Leeuwarden en Amsterdam. Brandstofverbruik (lease)auto s. Zakelijk verkeer met huur auto s Zakelijk verkeer met privé auto s Zakelijk verkeer met OV Zakelijk vliegverkeer Woon-werkverkeer In tabel 1 staat een overzicht van de energiestromen van het bedrijf en de bijbehorende CO 2 emissie. Verkeer zakelijk Emissiefactor CO2-eq. Leaseauto in km km 210 gram/voertuigkm 71,8 6,3% Huurauto in km km 210 gram/voertuigkm 10,1 0,9% Zakelijk gebruik privéauto in km km 210 gram/voertuigkm 242,3 21,3% Openbaar Vervoer km 65 gram/reizigerskm 40,2 3,5% Luchtvaart regionaal (<700 km) 936 km 270 gram/reizigerskm 0,3 0,0% Luchtvaart Europa ( km) 6588 km 200 gram/reizigerskm 1,3 0,1% Luchtvaart Mondiaal (>2500 km) km 135 gram/reizigerskm 17,3 1,5% Woonwerk verkeer Emissiefactor CO2-eq. Openbaar vervoer km 65 gram/reizigerskm 45,0 4,0% Personenauto km 210 gram/voertuigkm 335,6 29,5% Elektra Emissiefactor CO2-eq. Deventer eigendom kwh 455 gram/kwh 167,8 14,7% Deventer huur kwh 455 gram/kwh 72,7 6,5% Den Haag kwh 455 gram/kwh 42,2 3,7% Eindhoven kwh 455 gram/kwh 12,3 1,1% Leeuwarden 9411 kwh 455 gram/kwh 4,3 0,4% Amsterdam kwh 455 gram/kwh 4,9 0,4% Verwarming Emissiefactor CO2-eq. Deventer eigendom m gram/m3 32,1 2,8% Deventer huur m gram/m3 14,5 1,2% Den Haag 251 GJ gram/gj 2,8 0,2% Eindhoven 8536 m gram/m3 15,6 1,4% Leeuwarden 539 m gram/m3 1,0 0,1% Amsterdam 1780 m gram/m3 3,2 0,3% Tabel 1: Energiestromen Goudappel CO 2 Management Goudappel Groep 5

10 2.2.1 CO 2 uitstoot per thema Figuur 3 geeft een overzicht van de CO 2 uitstoot per thema en figuur 4 laat zien hoe de CO 2 uitstoot van het energieverbruik (gas, stadsverwarming en elektriciteit) is verdeeld over de verschillende vestigingen. CO 2 -footprint per thema Figuur 3: CO 2 uitstoot per thema CO2 uitstoot Energieverbruik per vestiging ton CO Verwarming Elektriciteit Deventer eigendom Deventer huur Den Haag Eindhoven Leeuw arden Amsterdam Figuur 4: CO 2 uitstoot van energieverbruik per vestiging CO 2 Management Goudappel Groep 6

11 2.2.2 CO 2 uitstoot per scope Onderstaande tabel geeft een overzicht van de CO 2 uitstoot onderverdeeld naar de scopes zoals beschreven in paragraaf Scope 1: directe emissies CO 2-equivalent Verwarming (gas) 65,9 ton CO 2 Zakelijk verkeer lease en huurauto's 81,9 ton CO2 Totaal Scope 1 147,8 ton CO 2 Scope 2: indirecte emissies CO 2-equivalent Elektriciteit 304,9 ton CO 2 Stadsverwarming 2,8 ton CO 2 Zakelijk gebruik privé auto 242,3 ton CO 2 Zakelijk vliegverkeer 18,8 ton CO2 Totaal Scope 2 568,8 ton CO 2 Scope 3: emissies derden CO 2-equivalent Woonwerk verkeer auto & OV 380,6 ton CO 2 Zakelijk verkeer OV 40,2 ton CO 2 Totaal Scope 3 420,9 ton CO 2 Tabel2: CO 2 uitstoot naar scope 2.3 Analyse van de CO 2 footprint De totale CO 2 uitstoot van Goudappel in 2011 bedraagt 1137 ton CO 2 equivalenten Scope 1: directe CO2-emissie De directe CO 2 emissie bedraagt 147,8 ton CO 2 -equivalent en is afkomstig van gasverbruik voor verwarming van de kantoren en het gebruik van lease en huurauto s. Er vindt geen CO 2 emissie als gevolg van de verbranding van biomassa plaats. Alle CO 2 emissies binnen Goudappel Groep zijn gekwantificeerd. Er vindt geen opslag of binding van CO 2 plaats Scope 2: indirecte CO2-emissie De indirecte CO 2 emissie bedraagt 569 ton CO 2 -equivalent. Het grootste deel daarvan is afkomstig van het elektriciteitsverbruik (grijze stroom). Het zakelijk gebruik van privé auto s is goed voor 242,3 ton CO 2, en de zakelijke vliegreizen veroorzaakt 18,8 ton CO 2. De CO 2 uitstoot afkomstig van stadsverwarming behoort ook tot scope 2 en bedraagt 2,8 ton CO 2. CO 2 Management Goudappel Groep 7

12 2.3.3 Scope 3: emissie door derden Goudappel heeft ook de uitstoot van woonwerk verkeer en het zakelijke OV verkeer in kaart gebracht, behorende bij scope 3. De CO 2 uitstoot van woonwerk verkeer bedraagt 380,6 ton CO 2 equivalent en het zakelijk verkeer met OV 40,2 ton CO 2.Het zakelijk gebruik van OV maakt wat betreft het aantal kilometers een groot deel uit van het zakelijke verkeer van Goudappel (31%) Significant energieverbruik en benchmark In tabel 3 is het significant energiegebruik en verbruik (de belangrijkste energiestromen) weergegeven met de interne en externe variabelen die daar invloed op hebben. Energiegebruik en verbruik % van CO2 uitstoot Invloed Externe variabelen Schatting toekomstig gebruik Woonwerkverkeer 33% Type voertuig, gedrag medewerkers Geen significante wijziging Zakelijk verkeer 34% Elektriciteit 27% Gasverbruik verwarming 6% Type voertuig, gedrag medewerkers Verlichting, apparatuur, koeling, gedrag medewerkers, energiebron Installatie gebouwen, gedrag medewerkers Tabel 3: Significant energiegebruik en -verbruik Graaddagen Geen significante wijziging Geen significante wijziging Geen significante wijziging Om te zien waar Goudappel staat in vergelijking met vergelijkbare organisaties zijn in onderstaande tabel een aantal energieprestaties vergeleken met vergelijkbare organisaties. Aspect Kengetal Eenheid Goudappel Arcadis Oranjewoud Kantoor* Verwarming gas per medewerker m 3 / fte Elektriciteit kwh per medewerker kwh / fte Elektriciteit kwh per vloeroppervlak kwh / m Gebouw CO 2 per medewerker CO 2 / fte 1,61 1,17 0,95 2,29 Zakelijk verkeer CO 2 per medewerker CO 2 / fte 1,65 2,96 2,86 Woonwerk CO 2 per medewerker CO 2 / fte 1,64 0,57 1,63 Woonwerk km per medewerker km / fte Totaal CO 2 per medewerker CO 2 / fte 4,9 4,70 5,48 * Gemiddeld voor kantoren (veel overheidskantoren), bron: Milieubarometer Tabel 4: Benchmark energieprestatie CO 2 Management Goudappel Groep 8

13 Verwarming Uit de benchmark blijkt dat Goudappel een relatief laag gasverbruik per medewerker heeft in vergelijking met het gemiddelde kantoorgebruik. Wel moet hierbij opgemerkt worden dat het gasverbruik sterk verschilt, afhankelijk van de energieprestatie van het gebouw. In de waarde voor Kantoor uit de Milieubarometer zitten veel verouderde overheidsgebouwen met een relatief hoog gasverbruik voor verwarming. Elektriciteit Ook voor het elektriciteitsverbruik zit Goudappel onder het gemiddelde per medewerker voor Kantoor. Het gebruik per m² vloeroppervlak bevindt zich op een vergelijkbaar niveau als bijvoorbeeld Arcadis, ook een zakelijke dienstverlener. Ook hier zit weer veel verschil tussen de installatie van gebouwen wat ook blijkt uit de cijfers van de verschillende vestigingen van bijvoorbeeld Arcadis (van 80 tot 160 kwh / m2). Op het totale energieverbruik van gebouwen is nog winst te behalen, gezien de uitstoot per medewerker ten opzichte van bijvoorbeeld Arcadis en Oranjewoud. Zakelijk Verkeer De CO 2 uitstoot als gevolg van zakelijk vervoer is laag in vergelijking met bijvoorbeeld Arcadis en Oranjewoud. Dit is het gevolg van een actief beleid om voor duurzame mobiliteit te kiezen vanuit de eigen werkzaamheden en een veelvuldig gebruik (31%) van openbaar vervoer. Woon-werkverkeer De CO 2 uitstoot als gevolg van woonwerk verkeer is vergelijkbaar met andere bedrijven Kwantificeringmethodes De kwantificering van de bronnen van CO 2 emissie naar CO 2 - emissiewaarden is gedaan door geregistreerde volume-eenheden van de gebruikte brandstoffen te benutten. In die situaties waar geen volume-eenheden van brandstof beschikbaar waren, is gebruik gemaakt van de meest betrouwbare informatie die beschikbaar was. In het geval van voertuigkilometers is gebruik gemaakt van de kilometerregistratie. Elektriciteitsgebruik is genomen aan de hand van geijkte meters en/of aan de hand van de facturen van het energiebedrijf. Voor het gebruik van de huurpanden waar de energiekosten in de servicekosten verrekend zijn, is het totale energieverbruik van het pand naar rato van de hoeveelheid gehuurd vloeroppervlak (m²) toegerekend. Bij de huurpanden waar van de verhuurders totaal geen inzicht is in het energieverbruik is een schatting van het energieverbruik gedaan op basis van het bouwjaar van het pand en een vergelijkbaar energieverbruik per m² vloeroppervlak of de eindafrekening van de verhuurder en een gemiddelde energieprijs. Voor de omrekening naar CO 2 emissiewaarden is gebruik gemaakt van de emissiefactoren uit het Handboek CO 2 Prestatieladder versie 2.1. CO 2 Management Goudappel Groep 9

14 2.3.6 Invloed van meetonnauwkeurigheden en onzekerheden Uit de footprint blijkt dat het overgrote deel van de CO 2 emissie van Goudappel komt uit het brandstofverbruik voor voertuigen en het elektriciteitsverbruik. Het is daarom van belang om deze uitstoot nauwkeurig vast te leggen. Brandstofverbruik vervoer (Scope 2&3) Het overgrote deel van de CO 2 uitstoot als gevolg van het zakelijk verkeer is gebaseerd op gedeclareerde kilometers van privé auto s van werknemers. Hierbij wordt uitgegaan van een gemiddeld brandstofverbruik per km. Hier kunnen echter grote verschillen in zitten per voertuig. Voor de CO 2 Prestatieladder is deze aanname acceptabel. De CO 2 uitstoot als gevolg van het woonwerk verkeer is gebaseerd op de woonwerk afstand en het type vervoermiddel dat gebruikt wordt voor woonwerk verkeer (zoals bekend bij de HR afdeling). Voor bepaalde categorieën zijn aannames gemaakt voor de verdeling tussen vervoermiddelen: Mobilitycard: 50% km met OV 50% km met auto Fietsplan/OV: 90% km met OV 10% km met auto Ook voor het woonwerk verkeer wordt uitgegaan van een gemiddeld brandstofverbruik per autokilometer. Dit kan in werkelijkheid verschillen per voertuig. De CO 2 uitstoot als gevolg van het zakelijk verkeer met OV is gebaseerd op de rapportage van de aanbieder van de mobiliteitskaart. Hierin zitten echter ook woonwerk OV kilometers. Deze zijn van het totaal aantal OV kilometers afgetrokken. Een aantal werknemers maakt ook zakelijke OV kilometers met een OV jaarkaart. Deze kilometers worden niet geregistreerd. Voor dit aantal kilometers is een inschatting gemaakt op basis van de verhouding mobiliteitskaarten OV jaarkaarten en het aantal kilometers geregistreerd met de mobiliteitskaarten. Goudappel heeft voor de vestiging in Deventer begin 2012 een Slim Werken Slim Reizen scan gedaan waarbij door middel van vragenlijsten bij werknemers werd bepaald welk vervoermiddel en welke reisafstand wordt gebruikt. Hierbij wordt een CO 2 uitstoot gemeld van 187 ton (tegen 207 ton in de hierboven getoonde footprint). Het aantal vervoerskilometers per auto liggen (relatief) dichter bij elkaar: km in de Slim Werken Slim Reizen scan en km op basis van de gegevens van de HR afdeling. Om toekomstige footprints goed met elkaar te kunnen vergelijken en de Slim Werken Slim Reizen scan ook alleen voor de vestiging in Deventer is gedaan, worden de HR gegevens als basis voor de berekening van de footprint gebruikt. Energieverbruik (Scope 1 en 2) Het elektriciteitsverbruik van het eigendomsdeel in Deventer, de vestiging Amsterdam en Eindhoven zijn op basis van het verbruik in de eindafrekening van Het elektriciteitsverbruik in Leeuwarden op basis van het verbruik in de eindafrekening van 2010, het verbruik in Den Haag is gebaseerd op het totale verbruik van het pand en het deel dat Goudappel hier huurt (20%). Het verbruik in Deventer in het huurdeel is gebaseerd op het verbruik per m2 van het eigendom deel aangezien dit gebouw een vergelijkbare infrastructuur en gebruik heeft. CO 2 Management Goudappel Groep 10

15 Het gasverbruik van het eigendomsdeel in Deventer en de vestiging Amsterdam zijn bepaald op basis van het verbruik in de eindafrekening van Het verbruik in Den Haag is gebaseerd op het totale verbruik van het pand en het deel dat Goudappel hier huurt (20%). Het verbruik in Deventer in het huurdeel is gebaseerd op het verbruik per m2 van het eigendom deel aangezien dit gebouw een vergelijkbare infrastructuur heeft. Het verbruik in Leeuwarden en Eindhoven is op basis van de rekening van 2011 en de gemiddelde gasprijs van dat jaar volgens de Vereniging van Energiebedrijven. Het kantoor in Leeuwarden is gevestigd in een energiezuinig pand. Het gasverbruik van de vestiging in Leeuwarden is dan ook vrij laag in vergelijking met het verbruik in andere vestigingen. Vooral de geschatte waarden op basis van de rekening en de gemiddelde energieprijs zijn onzeker omdat niet bekend is welke prijs de pandeigenaar betaalt. Dit gaat om de panden in Leeuwarden en Eindhoven. Omdat deze panden een relatief kleine invloed (3,0%) hebben op de totale footprint, is deze onzekerheid acceptabel te noemen. Echter, om doelstellingen per vestiging te stellen is het van belang meterstanden te achterhalen CO 2 compensatie Goudappel compenseert de CO 2 uitstoot sinds 2008 met een bijdrage aan de (eigen) stichting Iganga ( waarbij een fictieve prijs van15 euro per ton CO 2 uitstoot geldt. Vanuit deze stichting worden projecten gefinancierd in ontwikkelingslanden die bijdragen aan lokale duurzame mobiliteit. 2.4 Energieprestatie indicatoren Op basis van de analyse van de CO 2 uitstoot en het in de vorige paragraaf bepaalde significante energieverbruik, zijn de volgende indicatoren bepaald om de energieprestatie van Goudappel te meten en te monitoren: Indicator Eenheid Waarde 2011 Totale CO 2 uitstoot per medewerker ton CO 2/fte 4,9 CO 2 uitstoot woonwerk verkeer per medewerker ton CO 2/fte 1,64 Elektraverbruik per medewerker kwh/fte 2888 Gasverbruik verwarming per medewerker m 3 /fte* 162 CO 2 uitstoot zakelijk verkeer per medewerker ton CO 2/fte 1,65 Gebruik duurzame energie % groene stroom/gas 0% * Verbruik stadsverwarming omgerekend naar m 3 gas equivalent. Tabel 5: Energieprestatie indicatoren Goudappel CO 2 Management Goudappel Groep 11

16 3 CO 2 reductiebeleid 3.1 Beleidsverklaring van de directie De Goudappel Groep wil een voortrekkersrol spelen in onze nationale CO2- reductie door het versnellen van de verduurzaming van mobiliteit in Nederland én door een eigen interne bedrijfsvoering gericht op CO2-reductie. Dat betekent structureel aandacht voor duurzaamheid in onze adviezen en optimalisatie van duurzaamheid in onze eigen bedrijfsvoering Voor de bedrijfsactiviteiten is, in het kader van de CO2 Prestatieladder, een carbon footprint opgesteld voor het jaar Deze CO2- emissieinventarisatie dient als basis voor het opstellen van de reductiedoelstellingen tot eind 2015 en de daaraan gekoppelde reductiemaatregelen. In drie jaar tijd wil de Goudappel Groep 15% CO2 per fte reduceren ten opzichte van het referentiejaar Wij willen in het eerste kwartaal van 2013 met een certificaat op trede 3 van de CO2 Prestatieladder aantonen dat we onze eigen huishouding op orde te hebben. Vervolgens ondernemen we de nodige stappen en ontwikkelen we (keten)initiatieven om de CO2-uitstoot terug te dringen. Hieraan koppelen we het doel om in de eerste helft van 2014 trede 5 van de CO2 prestatieladder te bereiken. Dit document bevat een plan van aanpak met de voor de komende jaren voorgenomen maatregelen, inclusief de bijbehorende verantwoordelijkheden 3.2 Kwantitatieve doel- en taakstellingen De kwantitatieve doelen voor 2015 zijn gebaseerd op de CO 2 footprint van 2011 (hoofdstuk 2) en de beleidsverklaring zoals opgesteld in de vorige paragraaf. Dit heeft geresulteerd in de volgende taakstellingen: Scope 1 & Scope 2 CO2 Reductie Besparing op totale CO2 uitstoot 2011 Verwarming 40% 28 ton CO2 2,5% Elektriciteit 40% 122 ton CO2 10,7% Scope 3 Woonwerk verkeer 5% 19 ton CO2 1,7% Totaal 169 ton CO2 14,9% CO 2 Management Goudappel Groep 12

17 4 CO 2 reductieaanpak 4.1 Uitgangspunten Goudappel is door haar kernwerkzaamheden al bewust bezig met duurzame mobiliteit en dus ook CO 2 reductie. Er zijn al veel maatregelen genomen om duurzame keuzes te maken in mobiliteit. Goudappel medewerkers hebben goede IT-voorzieningen om plaats- en tijdonafhankelijk te kunnen werken. Ook beschikt iedere medewerker over een MobilityMixx-kaart. Het ingevoerde betaald parkeren bij de vestigingen worden gedoneerd aan de 'eigen stichting Iganga, die duurzame mobiliteit bevordert in ontwikkelingslanden. Zuster(detacherings)bedrijf Tiem schafte eind 2005 haar kantoor af en werkt en reist volledig slim. Naast deelname aan diverse Slim Werken Slim Reizen-pilots, zet Goudappel zelf ook pilots op. Er is een e-bakfiets aangeschaft die medewerkers drie maanden lang op proef kunnen gebruiken. Goudappel heeft de eigen CO 2 uitstoot in de afgelopen jaren gecompenseerd door een bijdrage van 15 euro per ton CO 2 uitstoot in een (eigen) stichting Iganga waarmee lokale duurzame mobiliteitsprojecten in ontwikkelingslanden worden gefinancierd. Dit telt niet mee in de carbon footprint rapportage maar geeft uiteraard wel invulling aan het klimaatbeleid van Goudappel. De CO 2 uitstoot beperken is het meest effectief in de volgende volgorde: Het beperken van de vraag Apparatuur en voertuigen minder uren laten maken Energie efficiëntie door: Efficiëntere apparatuur gebruiken Apparatuur efficiënter instellen Duurzame energie gebruiken: Duurzame energie inkopen zoals groene stroom (met milieukeur) of groen gas(biogas). Zelf duurzame energie opwekken met bijvoorbeeld zonnepanelen, zonneboilers, windenergie of aardwarmte. 4.2 Maatregelen In een workshop op 16 oktober 2012 zijn een aantal mogelijke maatregelen benoemd waarmee CO 2 gereduceerd kan worden om de doelstellingen te behalen. Bij deze workshop, begeleid door Zienergie, waren aanwezig: Wim Dommerholt, coördinator kwaliteit en informatie Gerwin de Boer, senior adviseur Tjeerd de Boer, senior adviseur CO 2 Management Goudappel Groep 13

18 Robert van der Brink, senior adviseur Bolie Rühl, hoofd facilitaire dienst Jeannet Konijnenberg, medewerker P&O Gerard van Heusden, hoofd PR en communicatie Petra Wezelman, hoofd financieel economische zaken De hier benoemde maatregelen worden hieronder per taakstelling verder uitgewerkt Verwarming van gebouwen Taakstelling: 40% CO 2 reductie per FTE in 2015 t.o.v Voor het verlagen van het aardgasverbruik voor verwarming van de kantoren zijn al verschillende maatregelen genomen. Dit betreft alleen het pand in Deventer dat in eigendom is. Bij de huurpanden is het moeilijker maatregelen te nemen aangezien Goudappel niet verantwoordelijk voor de installaties is. Reeds genomen reductiemaatregelen: Installatie van een warmtewiel bij de bouw van het pand. Nachtstand voor verwarming/koeling (na uur tot uur). Temperatuurregeling is weersafhankelijk. Geplande reductiemaatregelen: Efficiënter kantoorgebruik: in 2014 wordt de kantoorruimte in Deventer beperkt van 3800 naar 2600 m2 en in Den Haag van 1100 naar 400 m2 (veel ruimte wordt nu niet gebruikt) Energielabel bij nieuw huurcontract vragen aan verhuurder De mogelijkheden onderzoeken voor verbeteren van het energielabel voor eigen pand met energiebesparing maatwerkadvies en maatregelen met een terugverdientijd van minder dan 5 jaar, uitvoeren Elektriciteit Taakstelling: 40% CO 2 reductie per FTE in 2015 t.o.v Reeds genomen reductiemaatregelen: Toepassen van daglichtafhankelijke regeling en bewegingssensoren voor verlichting Nieuwe printers met pas die vergeten prints voorkomen TL buitenverlichting is vervangen door LED Onderzoek naar gebruik zonnepanelen kantoor Deventer Geplande reductiemaatregelen: Efficiënter kantoorgebruik (zie ook 4.2.1) Mogelijkheid van LED verlichting onderzoeken in het pand Waterkoelers niet meer vervangen als deze stukgaan 1 telefoon per medewerker i.p.v. vaste telefoon en mobiel Bestanden en rapporten aan klanten meer digitaal aanleveren i.p.v. gedrukt CO 2 Management Goudappel Groep 14

19 Mogelijkheden inkoop groene stroom onderzoeken Zakelijk verkeer Taakstelling: geen Hier zijn al een aantal maatregelen genomen die ook hebben geleid tot een relatief lage CO 2 uitstoot ten gevolgen van zakelijk verkeer (zie paragraaf 2.3.4). Er is dan ook voorlopig geen doelstelling voor verdere reductie gepland. Reeds genomen reductiemaatregelen: Kilometervergoeding is lager bij meer gereden kilometers MobilityMix kaart voor alle medewerkers die reizen zonder OV jaarkaart sinds 2008 Maximaal B-klasse huurauto Gebruik van videoconference Woon-werkverkeer Taakstelling: 5% CO 2 reductie per FTE in 2015 t.o.v Reeds genomen reductiemaatregelen: Volledige OV vergoeding Betaald parkeren bij kantoor sinds 2009, opbrengst gaat naar Stichting Iganga waarbij duurzame mobiliteit in ontwikkelingslanden wordt gestimuleerd. Door Goudappel zelf ontwikkelde Slim Reizen scan toegepast op eigen vestiging in Deventer (Elektrische) fietsen plan sinds 2000 IT voorzieningen voor thuiswerken, flexibele werktijden Geplande reductiemaatregelen: Uitvoeren van Slim Reizen scan op alle vestigingen van Goudappel Laadpaal voor elektrische auto plaatsen 4.3 Actieplan Actieplan Aan de hand van de opgestelde maatregelen is een actieplan opgesteld: CO 2 Management Goudappel Groep 15

20 Proces/organisatorische maatregelen Efficiënter kantoorgebruik B. Rühl Label huurauto s meewegen bij nieuw inkoopcontract met verhuurder Uitvoeren van Slim Reizen scan op alle vestigingen van Goudappel Mogelijkheden inkoop groene stroom onderzoeken Technische maatregelen Verlopen huurcontract 2013 Marie-José Olde Kalter Betrokken personen Inkoop Alle medewerkers Traject Start Eind Verantwoordelijk Activiteiten Monitoring energieprestatie Implementeren Opnemen in inkoop criteria Enquête uitvoeren B. Rühl Onderzoek Energiemaatwerk advies eigen pand Q Q B. Rühl Uitvoeren energiebesparende maatregelen met terugverdientijd <5 jaar Mogelijkheden LED verlichting kantoor Deventer Waterkoelers niet meer vervangen als deze stukgaan Eén telefoon per medewerker i.p.v. vaste telefoon en mobiel Q Q B. Rühl Extern advies Q Q B. Rühl Onderzoek Planning Kosten - N.N.B. doorlopend N.N.B Q B. Rühl - doorlopend 2013 B. Rühl Laadpaal voor elektrische auto plaatsen 2013 B. Rühl Gedragsverandering maatregelen Bestanden en rapporten aan klanten meer digitaal aanleveren i.p.v. gedrukt 2013 Implementeren Installateur opdracht geven Alle medewerkers Implementeren, opnemen in werkinstructie doorlopend CO 2 reductie (ton) 23 Meten (meterstanden) 1 Registratie brandstofverbruik 19 Woonwerkregistratie 108 Energiecontract + GVO s 17 Meten (meterstanden) Incl. 0,1 Meten (meterstanden) 0,1 Meten (meterstanden) 0,5 Registratie brandstofverbruik (scope 3 niet meegenomen) Monitoring resultaten CO 2 footprint analyse CO 2 footprint analyse CO 2 footprint analyse CO 2 footprint analyse CO 2 footprint analyse CO 2 footprint analyse CO 2 footprint analyse CO 2 footprint analyse CO 2 Management Goudappel Groep 16

21 4.4 CO 2 reductie per jaar Aangezien een aantal van de CO 2 reductie maatregelen een grotere impact hebben dan andere, zal de 15% CO 2 reductie in 2015 niet gelijk verdeeld zijn over de tussenliggende jaren. Op basis van bovenstaand actieplan, is de reductiedoelstelling van 15% op de volgende manier ingevuld voor de verschillende jaren: 2012: 0% (nog geen reductiemaatregelen genomen in dit jaar) 2013: 2% 2014: 10% 2015: 3% CO 2 Management Goudappel Groep 17

22 5 Energie Managementsysteem De doelstellingen, taakstellingen en maatregelen zoals beschreven in voorgaande hoofdstukken, worden volgens de Plan-Do-Check-Act cyclus continue bijgesteld en verbeterd. 5.1 Monitoring, meting en analyse In onderstaande tabel volgt een overzicht van monitoring voor energiegebruik, energieprestatie, uitvoering van het actieplan en evaluatie van het energieverbruik. Energiegebruik voor berekening footprint Registratie van elektriciteitsverbruik Registratie van gasverbruik Registratie kilometers huur en leaseauto s Frequentie Bron Verantwoordelijk jaarlijks jaarlijks Maandelijks Jaarafrekening energiebedrijf / verhuurder Jaarafrekening energiebedrijf / verhuurder Tankpas B. Rühl B. Rühl A. Grotentraast en W. Elfrink Registratie zakelijke km OV Maandelijks Mobiliteitskaart / NS kaart A. Grotentraast en W. Elfrink Registratie zakelijke km in privé auto Maandelijks declaraties A. Grotentraast en W. Elfrink Invoeren in CO 2 footprint jaarlijks CO 2 footprint (Excel) W. Dommerholt Energieprestatie Energieprestatie indicatoren jaarlijks CO 2 footprint (Excel) W. Dommerholt Actieplan Registratie uitgevoerde Slim Reizen scans doorlopend W. Dommerholt Registratie gedrukte rapporten aan klanten Registratie energiebesparende maatregelen uit maatwerk advies doorlopend doorlopend W. Dommerholt B. Rühl Evaluatie Energieverbruik t.o.v. verwachting jaarlijks CO 2 footprint (Excel) W. Dommerholt CO 2 Management Goudappel Groep 18

23 5.2 Interne audit Naast het monitoren van de energieprestatie wordt er ook jaarlijks een interne audit uitgevoerd waarbij wordt gecontroleerd of de organisatie (nog) voldoet aan de eisen die worden gesteld aan het niveau van de CO 2 Prestatieladder waarop het bedrijf gecertificeerd is. Bij Goudappel wordt deze audit uitgevoerd door Wim Dommerholt, Coördinator Informatie & Kwaliteitszorg jaarlijks in het derde kwartaal. Deze beoordeling wordt geïntegreerd in de beoordelingscyclus van het ISO 9001 kwaliteit managementsysteem van Goudappel. 5.3 Afwijkingen, corrigerende en preventieve maatregelen Aan de hand van de monitoring en interne audit worden correctieve acties en preventieve maatregelen genomen, met inbegrip van: beoordeling van afwijkingen of mogelijke afwijkingen; vaststelling van de oorzaken van afwijkingen en mogelijke afwijkingen; beoordeling van de noodzaak van maatregelen om te bewerkstelligen dat afwijkingen zich niet voordoen of opnieuw voordoen; vaststelling en implementatie van geschikte vereiste maatregelen; het bijhouden van registraties van corrigerende en preventieve maatregelen; beoordeling van de doeltreffendheid van de genomen corrigerende of preventieve maatregelen. 5.4 Directiebeoordeling Eenmaal per jaar wordt er een directiebeoordeling uitgevoerd aangaande de CO 2 -Prestatieladder. Deze directiebeoordeling wordt geïntegreerd met de directiebeoordeling van ISO 9001 en vindt in het derde kwartaal plaats. Ter voorbereiding van deze beoordeling wordt de volgende informatie verzameld: resultaten van interne audits en audits door de ladder certificerende instelling Veritas; status vervolgmaatregelen van vorige directiebeoordelingen; aanbeveling voor verbetering. De output bestaat uit maatregelen/besluiten met betrekking tot: verbetering van de doeltreffendheid van het managementsysteem en bijbehorende processen; een analyse van de waarschijnlijkheid van het gaan halen van eerder gepubliceerde reductiedoelstellingen. CO 2 Management Goudappel Groep 19

24 6 Keteninitiatieven Goudappel Coffeng maakt zich sterk voor een zo efficiënt en schoon mogelijk mobiliteitssysteem. Mobiliteit is het product van alle bewegingen van mensen en goederen. Mensen neigen naar maximalisatie van mobiliteit, omdat mobiliteit voortkomt uit wezenlijke behoeften. Aan elke verplaatsing ligt een motief ten grondslag; zakelijk, recreatief of sociaal. Verduurzaming van mobiliteit reikt dus veel verder dan infrastructuur. Drie pijlers: mensen, omgeving en vervoer Vanuit deze invalshoeken geeft Goudappel richting aan verduurzaming van mobiliteit. Wat beweegt mensen tot duurzamer wonen, werken en verplaatsen? In de aanpak speelt Goudappel direct in op wat mensen en organisaties motiveert. Daarbij begint duurzame mobiliteit bij de bron: een optimale afstemming tussen omgeving en vervoersmogelijkheden. Vanuit dit vertrekpunt is Goudappel bij zeer veel (keten)initiatieven betrokken waarbij CO 2 reductie een onderdeel is. Hieronder volgt een opsomming van enkele van deze initiatieven. 6.1 Slim Werken Slim Reizen Flexibel keuzes kunnen maken Slim Werken Slim Reizen betekent dat je slim omgaat met mobiliteit en werk. Moet je op veel verschillende plaatsen zijn, dan is het soms slim om met de auto te gaan. Maar op andere momenten is het openbaar vervoer handiger, of wellicht de fiets. En als je een dag geen afspraken hebt, kun je thuiswerken, of op een 'derde werkplek' elders. Om zakelijk reizen te beperken, kun je ook videoconferencing gebruiken. En als je pas om elf uur 's ochtends je eerste afspraak hebt, kun je ervoor kiezen om eerst thuis te werken en dan pas na de spits naar kantoor te gaan. Slim werken en reizen mogelijk maken Om slim te kunnen werken en reizen, moet je wel de mogelijkheden hebben. Die mogelijkheden hebben te maken met ICT-toepassingen en flexibele werkplekken. Je moet de keuze kunnen maken om de ene dag met de auto, en de andere keer met de trein te reizen. Daar komen bijvoorbeeld aangepaste arbeidsvoorwaarden en reiskostenregelingen bij kijken. Bovendien moeten werknemer en werkgever open staan voor deze 'slimme' manieren van werken en reizen. Slim werken en reizen vergt een gedragsverandering van beide kanten. Toegang tot kennis, informatie, netwerk en inspiratie De thema's ICT, Werkplek, Gedrag en Cultuur, HR/ARBO en Mobiliteit staan centraal op de website van Slim Werken Slim Reizen: wat is het laatste nieuws, welke inspirerende voorbeelden delen andere werkgevers, wat zijn de feiten en cijfers en welke aanbieders zijn er? CO 2 Management Goudappel Groep 20

25 Rol Goudappel Goudappel is convenant partner voor de stedendriehoek (Apeldoorn, Deventer en Zutphen) en voert Slim Werken Slim reizen pilots uit Mobiliteitsvouchers Een mobiliteitsvoucher is een soort tegoedbon waarmee een mkb organisatie een mobiliteitsadviseur kan betalen. De organisatie kan voor twee verschillende soorten advies een voucher aanvragen. Er zijn dus twee verschillende vouchers. De eerste is de kleine voucher ter waarde van Met de kleine voucher kan een adviseur bekijken hoe de mobiliteit in de organisatie kan worden verbeterd. De organisatie krijgt een gratis mobiliteitsscan op maat ter waarde van 1500,-. De scan geeft u antwoord op de vragen: Welke voordelen zijn er te behalen? Welke maatregelen zijn hier voor nodig? Goudappel voert deze adviezen uit voor organisaties uit het MKB Stimuleren fietsgebruik Fietsen zorgt voor leefbare steden die bereikbaar zijn. Fietsen is goed voor lijf en leden, voor de fietser en zijn buren. Wie trappend de auto laat staan belast lucht en klimaat stukken minder. Reisbetrouwbaarheid stijgt. Verblijfsgenot en verkeersveiligheid in binnensteden neemt toe. We blijven vitaal en gezond. Ook autowegen gaan beter stromen wanneer meer forenzen de fiets pakken richting werk of OV-knooppunten. Inspirerende visies, plannen die werken, voorzieningen die passen, Goudappel Coffeng verhoogt de fietsbaarheid in uw regio, van uw locatie, van uw doelgroep. Een voorbeeld van een keteninitiatief is de ontwikkeling van het duurzame fietspad in samenwerking met Tauw, dat in oktober 2012 een publieksprijs heeft gewonnen op het congres imaintain INFRA. Met name de verwarming van het duurzame fietspad scoort hoge ogen in de media en nu dus bij het publiek. Eén van de technologische vernieuwingen is de Warmte-Koudeopslag om fietspaden ijs- en sneeuwvrij te houden. In de zomer opgevangen warmte wordt hergebruikt in de winter. Sinds 2011 maakt Goudappel gebruik van een fietskoerier in Deventer. De fietskoerier met aanhanger haalt en brengt de post. Dat scheelt twee korte autoritten per dag voor Goudappel alleen. De fietskoerier won in 2012 de Deventer ondernemersprijs voor starter van het jaar. CO 2 Management Goudappel Groep 21

26 6.4 Spitsmijdend reizen Concrete bijdragen leveren aan betere bereikbaarheid is de kern van het dienstenportfolio van Goudappel. Op dit moment verzorgt Goudappel de uitvoering van spitsmijden-projecten in Zuid-Holland en Utrecht. Met positieve financiële prikkels en ondersteunende diensten zorgt Goudappel voor een gedragsverandering van forenzen tijdens de spits. Minder auto s tijdens de spits reduceert de filedruk. Vijfduizend autoforenzen verdienen geld en tijd. Spitsvrij haalt forenzen uit hun ingesleten reispatroon. Dat zorgt in de driehoek Utrecht-Hilversum- Amersfoort voor fors minder automobilisten tijdens de spits. BNV Mobility, Technolution en Goudappel Coffeng verzorgen de gehele uitvoering van Spitsvrij. De provincie Utrecht is de opdrachtgever, namens ondernemers- en overheidsorganisaties, w.o. het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Het consortium verzorgt de werving van bedrijven en deelnemers, verzorgt de techniek, keert de beloningen uit aan de deelnemers en levert aanvullende diensten aan bedrijven en deelnemers die het makkelijker maken om de spits te mijden, zoals een slimme reisplanner via website of smartphone. De belangstelling is overweldigend. Er staan inmiddels noodgedwongen mensen op een reservelijst. Belonen in plaats van straffen Spitsvrij beloont deelnemers voor elke keer dat ze niet in de ochtend- en/of avondspits rijden. Dat kan op verschillende manieren: door te carpoolen, met het openbaar vervoer te reizen, thuis te werken of eerder danwel later te vertrekken. Tot 100 euro per maand kan de deelnemer zo verdienen. Deelnemers krijgen een kleine, niet zichtbare S-box in hun auto ingebouwd (een klein zendertje dat de locatie doorgeeft). Minister Melanie Schultz van Haegen opende op 7 oktober 2011 het project: "Uit ervaring weten we dat dit soort projecten in staat zijn om mensen `uit hun oude groef' te halen, zonder ingewikkelde regelgeving en zonder vermaningen. Als de reiziger zelf ervaart wat de voordelen zijn van een ander reisgedrag, dan is dat veel overtuigender. Daarom zet ik samen met regio's en bedrijven mijn schouders onder mobiliteitsprojecten zoals hier in de driehoek Utrecht - Amersfoort - Hilversum." CO 2 Management Goudappel Groep 22