KIJKWIJZER: MSK + SMAK (beeldende kunst) Kunstwerk MSK: Titel: Maker: De Vallei van Samber Theo van Rysselberghe Jaartal: 1890 Materiaal/ techniek: Stippeltechniek Kunststroming: Kunstwerk SMAK: Titel: Maker: letters from bagdad slam atta sabri Jaartal: 1953 Materiaal/ techniek: potlood op papier 1
Een kunstwerk waarin de voorstelling herkenbaar is noemen we figuratief. Het is logisch dat in dat geval de voorstelling ons op weg helpt naar de betekenis van het werk. In een abstract werk bedenkt de kunstenaar eigen vormen en eigen kleuren. 1. Wat zie je: is het werk figuratief of abstract? MSK de Figuratief: beschrijf voorstelling Geabstraheerd: beschrijf de voorstelling en wijze van abstractie Abstract: beschrijf wat je ziet Kunstwerk MSK: waarom/omdat: Hij gewoon de normale kleuren heeft gebruikt die ook in het echt zo zijn. En je kunt ook gewoon goed zien dat het een landschap is. Kunstwerk SMAK: waarom/omdat: Als je elke tekening zelf bekijkt zie je precies wat het is maar het is wel in andere kleuren gedaan dan de werkelijkheid, en als je het hele geheel bekijkt kun je niet zo goed zien wat hij nu precies heeft gemaakt. In het schema staan zes beeldaspecten die een rol kunnen spelen in de vormgeving van het kunstwerk. Kies uit deze zes een of meer aspecten die in dit werk opvallen. SMAK de Figuratief: beschrijf voorstelling Geabstraheerd: beschrijf de voorstelling en wijze van abstractie 2. Wat zie je: welke beeldaspecten vallen op? (Kies één of meer opties) Abstract: beschrijf wat je ziet MSK Kleurgebruik (Suggestie van) ruimte en/of plasticiteit Verwerking licht Compositie (= ordening) (Suggestie van) beweging Afmeting en/of kader SMAK Kleurgebruik (Suggestie van) ruimte en/of plasticiteit Verwerking licht Compositie (= ordening) (Suggestie van) beweging Afmeting en/of kader 2
Kunstwerk MSK: waarom/omdat: Hij heeft het misschien niet zelf zo die bomen en zo neergezet maar hij is wel op dei plek gaan staan schilderen waar hij dacht dat het mooist was kwa compositie. In het museum zelf zit er een lijst omheen wat het eigenlijk wel af maakt. KunstwerkSMAKwaarom/omdat: De kunstenaar heeft kleuren gekozen die bij elkaar passen, de kleren komen steeds terug in de andere tekening. hij heeft om iedere tekening een nieuwe lijst gedaan dat geeft het wel een cool effect. Vaak helpt het stil te staan bij zaken die het eerst opvallen. Hoe heeft de kunstenaar dat bereikt en waarom wil hij dat onderdeel van zijn werk accentueren? Bij patroonachtige schilderijen, waar naar geen enkele plek aandacht wordt getrokken, spreek je van een 'overallcompositie' (= alles omvattend). 3. Wat zie je: wordt je aandacht getrokken naar een bepaald punt? MSK Aandacht richt zich op één punt: hoe en waardoor? Aandacht wordt niet naar een bepaald punt getrokken Er is sprake van een alles omvattende compositie SMAK Aandacht richt zich op één punt: hoe en waardoor? Aandacht wordt niet naar een bepaald punt getrokken Er is sprake van een alles omvattende compositie Kunstwerk MSK: waarom/omdat: Als je naar het schilderij kijkt zie je wel dat de open plek achter het huis de aandacht trekt maar het is niet zo bijzonder of zo waardoor je gewoon het hele schilderij bekijkt. Kunstwerk SMAK: waarom/omdat: het wed niet echt naar een punt getrokken omdat het meerdere dinges zijn je bekijkt het in zijn geheel. Maar als je dat zou willen zou je iedere tekening nog apart kunnen bekijken. Vaak speelt de ruimte waarin het werk te zien of geëxposeerd is een rol in de betekenis van het kunstwerk. Dit geldt zeker voor kunstwerken die voor een bepaalde ruimte (al dan niet in opdracht) gemaakt zijn. De wijze van exposeren en de combinatie van kunstwerken die daardoor ontstaat, beïnvloeden ook de betekenis. Een sokkel of een lijst stimuleert de concentratie op het kunstwerk, geïsoleerd van zijn omgeving. 4. Wat zie je: is de ruimte of omgeving waarin het werk is te zien van belang? 3
MSK Werk verbonden met omgeving: omschrijf relatie werk/ omgeving (Reproductie) niet te beoordelen Omgeving speelt geen rol SMAK Werk verbonden met omgeving: omschrijf relatie werk/ omgeving (Reproductie) niet te beoordelen Omgeving speelt geen rol Kunstwerk MSK: waarom/omdat: Ik vind niet dat het echt te boordelen is want je kijkt naar het schildrij en nergens anders naar maar de lijst maakt hem wel af het is mooier met een lijst denk ik. Kunstwerk SMAK: waarom/omdat: het hangt in een mooie grote lichte ruimte met een witte muur als achtergrond wat er wel goed bij past zodat het niet te druk word. Elk materiaal heeft specifieke eigenschappen. Bij expressief materiaalgebruik blijven die eigenschappen zichtbaar, evenals sporen van de manier waarop de kunstenaar heeft gewerkt. Een dergelijke werkwijze speelt een rol in de uiteindelijke betekenis van het kunstwerk. Een kunstenaar kan ook nastreven om de materiaaleigenschappen en het 'handschrift' onzichtbaar te maken. Het kunstwerk krijgt dan een minder persoonlijk, objectiever karakter. Noem in het verslag het gebruikte materiaal. 5. Werkwijze: hoe heeft de kunstenaar zijn technieken en materialen gebruikt? MSK Op een ongebruikelijke manier: beschrijf het uitzonderlijke karakter Expressief materiaalgebruik: omschrijf de werkwijze Materiaalgebruik zonder persoonlijke expressie SMAK Op een ongebruikelijke manier: beschrijf het uitzonderlijke karakter Expressief materiaalgebruik: omschrijf de werkwijze Materiaalgebruik zonder persoonlijke expressie 4
Kunstwerk MSK: waarom/omdat: in plaats van in gewoon stroken te schilderen heeft de kunstenaar ervoor gekozen om het met stippelen te doen, daardoor krijgt het wel een leuk effect. Kunstwerk SMAK: waarom/omdat: de kunstenaar heeft inplaats van een schilderij of een tekening meerdere tekeningen gemaakt en daar een groot kunstwerk van gemaakt. Goed kijken en tekenen wat je ziet heet 'tekenen naar de waarneming'. Tot in de negentiende eeuw werd tekenen naar de waarneming gezien als voorstudie voor het echte grote werk. De impressionisten maken het kijken tot het enige onderwerp. In deze eeuw is er vaak geen verband meer tussen wat de kunstenaar gezien heeft en wat het kunstwerk ons laat zien. 6. Werkwijze: welke rol speelt de waarneming van werkelijkheid bij de kunstenaar? MSK Waarneming staat centraal: omschrijf de zienswijze Naast waarneming ook fantasie: wat is niet gezien, maar bedacht? Alleen maar fantasie of abstract SMAK Waarneming staat centraal: omschrijf de zienswijze Naast waarneming ook fantasie: wat is niet gezien, maar bedacht? Alleen maar fantasie of abstract Kunstwerk MSK: waarom/omdat: Er zit geen fantasie in het is gewoon de werkelijkheid je ziet een huis met een grasveld en bomen erachter. Kunstwerk SMAK: waarom/omdat: het is denk ik wel zijn eigen fantasie met hier en daar wat van de werkelijkheid dat hij ooit heeft gezien. De titel helpt ons vaak op weg naar de betekenis van een kunstwerk. De titel kan verwijzen naar de voorstelling of het verhaal achter de voorstelling. Een titel kan het werk verklaren, maar kan ook vragen oproepen. De surrealisten gebruiken bewust vreemde titels om onze fantasie te prikkelen. Met een titel als 'compositie' bereikt de kunstenaar juist het tegendeel. 7. Inhoud: levert de titel een aanwijzing op voor de interpretatie van het werk? MSK Zonder titel (of onbekend) SMAK Zonder titel (of onbekend) Titel verklaart werk Titel verklaart werk Titel voegt iets toe: wat voegt de titel toe? Titel voegt iets toe: wat voegt de titel toe? 5
Kunstwerk MSK: waarom/omdat: het voegt niet echt iets toe maar je gaat je wel afvragen van wat berekend die Samber. Bedoeld de kunstenaar daar iets speciaals mee of hete die vallei gewoon zo. Kunstwerk SMAK: waarom/omdat: ik denk dat de titel wel iets hoort toevoegen maar ik weet niet precies wat want ik weet het verhaal niet achter het kunstwerk. (daar kon ik niks over vinden.) Eeuwenlang hebben kunstenaars verhalen verbeeld uit de Bijbel, mythologie, historie of literatuur. Soms wordt daarbij gebruik gemaakt van meer of minder bekende symboliek. Om de betekenis van zo'n werk te achterhalen moet je iets weten van het verhaal of van de symbolen. In de kunst vanaf ca. 1850 spelen de eigen opvattingen van de kunstenaar op het verhaal een grotere rol dan een getrouwe weergave (= illustratie) van het verhaal. 8. Inhoud: verwijst het werk naar bekende verhalen (bijbel, mythologie, etc.)? MSK (Getrouwe) illustratie van verhaal: welk (soort) verhaal? (Eigen) opvatting van verhaal: welke opvatting, welk verhaal? Inhoud staat los van bekende verhalen, vertelt eigen verhaal SMAK (Getrouwe) Illustratie van verhaal: welk (soort) verhaal? (Eigen) opvatting van verhaal: welke opvatting, welk verhaal? Inhoud staat los van bekende verhalen, vertelt eigen verhaal Kunstwerk MSK: waarom/omdat: het gaat gewoon nergens over volgens mij en als hij er al iets mee bedoeld dan gaat het over je gevoel vrij laten. Kunstwerk SMAK: waarom/omdat:dit weet ik niet zo goed want wet het verhaal er niet achter maar ik denk niet dat het echt iets te maken heeft met een speciaal verhaal maar misschien ook wel misschien is het wel het levens verhaal van de kunstenaar zelf. - Werk bedoeld als illustratie: belangrijkste doel is een verhaal of gebeurtenis goed weer te geven. De stellingname van de kunstenaar is ondergeschikt. - Werk bedoeld als provocatie: niet zelden is het doel van moderne kunst het publiek flink wakker te schudden en discussie uit te lokken. - Werk bedoeld als decoratie: kunst om van te genieten, om mooi te vinden zonder verdere bijbedoelingen. - Werk roept op tot (eigen) opvattingen: het kunstwerk roept veel vragen op. Het publiek moet actief meedenken en een eigen betekenis geven aan het werk. - De overige categorieën spreken voor zich. 9. Betekenis: wat is de betekenis van het werk? (Kies één of meer opties) 6
MSK Zichtbare werkelijkheid is onderwerp Werk bedoeld als provocatie Werk roept op tot (eigen) opvattingen SMAK Zichtbare werkelijkheid is onderwerp Maatschappelijk e werkelijkheid is onderwerp o Werk bedoeld als decoratie Werk bedoeld als illustratie Maatschappelijk e werkelijkheid is onderwerp (Privéleven) kunstenaar is onderwerp Werk roept op tot concentratie en/of meditatie Werk roept emotie op (Privéleven) kunstenaar is onderwerp Kunstwerk MSK: waarom/omdat: het is gewoon de werkelijkheid het is gewoon een landschap dei je nu nog steeds zo kunt zien. Het is de bedoeling dat je als je dit schilderij ziet dat je je gewoon inprent dat je daar bent en je je gevoelens loslaat. Kunstwerk SMAK: waarom/ omdat:.................. Werk bedoeld als provocatie Werk roept op tot (eigen) opvattingen Werk bedoeld als decoratie Werk bedoeld als illustratie Werk roept op tot concentratie en/of meditatie Werk roept emotie op Opdracht Verbeke Foundation Opdracht 1 Kies binnen in het gebouw twee kunstwerken uit en beschrijf deze. 7
Titel kunstwerk 1: vliegend eiland Naam kunstenaar: panamarenco Uitleg van het kunstwerk: Het kunstwerk beeld dromen uit. De verbeelding doet ertoe. Wat vind jij van dit kunstwerk? Ik vind het niet perse mooi, maar het is wel knap gemaakt. Leuk idee. Titel kunstwerk 2: be Naam kunstenaar: Jef Faes Uitleg van het kunstwerk: Hij wilde graag een kunstwerk maken met de bijen. En zo kwam er dit uit. Wat vind jij van dit kunstwerk? Ik vind het creatief bedacht. Het zag er ook wel vet uit. Rond de vijver Welke kunstwerken kom je buiten tegen? 8
Opdracht 2 Kies buiten het gebouw twee kunstwerken uit en beschrijf deze. Titel kunstwerk 1: reddingsboei (heeft geen officiële naam) Naam kunstenaar:langenendek Uitleg van het kunstwerk: Het is een gebruiksvoorwerp van de jaren 60. Het is een reddingsboei voor 28 man. Ze willen er ooit een bed en breakfast van maken. Wat vind jij van dit kunstwerk? Ik vind het niet echt een kunstwerk want het is gewoon een voorwerp net zoals ik zeg dat mijn vork een kunstwerk is. Ik vind het wel een leuk idee van het bed en breakfast. Titel kunstwerk 2: uitkijkpost Naam kunstenaar: Niko van Stichel Uitleg van het kunstwerk: Het is geïnspireerd door de architectuur in de zuid-pool. het lijkt op een uitkijkpost. Wat vind jij van dit kunstwerk? Ik ving het niet mooi want het is gewoon een grijs blok. Het is en soort uitkijkpost maar er is geen mooie natuur of zo om te bekijken. Naast de Serres Koen Vanmechelen Koen Vanmechelen is een kunstenaar met een boodschap. Hij gebruikt hiervoor alle artistieke disciplines. Met dit project wil Vanmechelen de universele superbastaard kweken. Hij doet dit door vermenging van bepaalde kippenrassen. Opdracht 3 9
1.Aan welke naam kun je elk nieuw gekweekt ras herkennen? de naam is een samenvoegsel van de namen van de vorige 2 kippen. 2.Wat is de symbolische betekenis van het project? de kunstenaar gebruikt inplaats van verf of klei of zo, de kippen als materiaal. 3.Is Koen Vanmechelen volgens jou een kunstenaar of een wetenschapper? eigenlijk alle twee niet, maar als ik echt moest kiezen dan een kunstenaar want hij heeft de kippen zo opeen manier neer gezet dat het iets logisch heeft. en dat noemen we kunst tegenwoordig. 4.Leg uit waarom je dat denkt ik vind niet echt dat hij iets heeft uitgevonden, en ook geen kunstenaar want ik bedoel een paar kippen in een of ander hok stoppen vind ik nou niet echt kunst.maar wel leuk dat hij die namen zo heeft gecombineerd. Opdracht 4 Het vergaan van kunst, dieren en mensen is een belangrijk onderwerp in de Verbeke Foundation. Bij welk van de tentoongestelde werken uit zich dat het meest? Titel kunstwerk:paarden (geen officiële naam) Naam kunstenaar: Ronald de winter Wat vind jij van dit kunstwerk? ik vind het wel leuk, maar niet heel bijzonder of zo. ik vind het verhaal wat er achter zit daar in tegen wel leuk. Tot slot Jouw impressies Van welke kunstwerken was je heel erg onder de indruk? (noem er twee) 10
Titel kunstwerk 1:paarden (geen officiële naam) Naam kunstenaar: Ronald de winter Uitleg van het kunstwerk:de opdraag die Ronald kreeg was om bronzen paarden te maken, maar voordat hij ze brons kon laten maken was het budget op dus liet hij het maar gewoon van rubber, en is het hier terecht gekomen. doordat het van rubber is vergaat het langzaam. Wat vind jij van dit kunstwerk? ik vind het wel leuk, maar niet heel bijzonder of zo. ik vind het verhaal wat er achter zit daar in tegen wel leuk. En dat het langzaam vergaat is een keer wat anders. Titel kunstwerk 2:archieflab Naam kunstenaar:martin uit den Bogaard Uitleg van het kunstwerk:hij laat zien dat dieren na hun dood nog een ander soort leven kunnen tonen, door ze zo te monteren dat ze geluid laten horen, bewegingen laten zien of een soort energie laten zien. Wat vind jij van dit kunstwerk? het sprak me wel aan want het was niet zoals de meest andere kunstwerken. en er ook wel wat wetenschap aan toe is gepast. maar vond het ook wel een beetje creepy. Welk kunstwerk sprak jou het minst aan en waarom? Titel kunstwerk: reddingsboei (geen officiële naam) kunstenaar: langenendek Uitleg van het kunstwerk:het is een gebruiksvoorwerp van de jaren 60. Het is een reddingsboei voor 28 man. Ze willen er ooit een bed en breakfast van maken. vind jij van dit kunstwerk? ik vind het niet echt een kunstwerk want het is gewoon een voorwerp net zoals ik zeg dat mijn vork een kunstwerk is. Ik vind het wel een leuk idee van het bed en breakfast. 11
12