Wijk- en buurtmonitor 2016 Engelen De wijk Engelen ligt ten noordwesten van s-hertogenbosch. De wijk bestaat uit de dorpen Engelen en Bokhoven. Ook staat de wijk bekend om de kastelen. Engelen heeft zich in de loop der jaren ontwikkeld als een typisch forensendorp met veel vrijstaande woningen en groen. In Engelen wonen ruim 5.800 inwoners; meer jongeren dan gemiddeld en minder ouderen. Daarnaast zijn er minder niet-westerse allochtonen, uitkeringsgerechtigden en niet werkende werkzoekenden. De gemiddelde WOZ-waarde van de woningen is het hoogst van alle wijken. Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen 1
Wijken s-hertogenbosch Engelen Inhoud 5 3 Engelen 3 4 1 1. Kom Engelen 7 4. De Haverleij 11 5. Bokhoven 15 2 6 Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen 2
Situatie 2016: sterk Zeer sterk Sterk Gemiddeld Zwak Op alle zes de thema s samen scoort Engelen een sterk. Dit geldt ook voor vier van de zes thema s. De woningen in Engelen krijgen zelfs een zeer sterk. Er staan veel dure koopwoningen die door de bewoners met een rapportcijfer van 8,4 zeer goed beoordeeld worden. Het rapportcijfer voor de woonomgeving is met een 8,0 eveneens erg Gezondheid Sociaal netwerk ZORG Openbare ruimte Veiligheid WOONOMGEVING Diversiteit BEWONERS SAMENLEVEN Voorzieningen met elkaar Omgaan hoog. Daarnaast scoort Engelen sterk op de thema s samenleven en leren. Zo valt op dat het rapportcijfer voor tolerantie vrij hoog is, evenals het percentage bewoners dat vindt dat buurtbewoners op een prettige manier met elkaar omgaan. Ook het percentage bewoners dat zich medeverantwoordelijk voelt voor de leefbaarheid in de eigen buurt, is met 85% hoog. Het basisonderwijs scoort sterk omdat de tevredenheid met het basisonderwijs hoog is, terwijl het aandeel 5 t/m 12 jarigen dat verzuimt bijzonder laag is. Het verzuimcijfer is ook bij het voortgezet onderwijs laag. Het aandeel 18 t/m 22 jarigen met een startkwalificatie ligt iets hoger dan gemiddeld. Zeer zwak Binding Voortgezet onderwijs LEREN ACTIEF inzet Maatschappelijke Engelen: situatie 2016 Basisonderwijs Cultuur Sport Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen 3
Gunstig Gemiddeld Ongunstig Engelen: ontwikkeling 2014-2016 Ontwikkeling 2014-2016: gemiddeld Gezondheid Sociaal netwerk ZORG Voortgezet onderwijs Openbare ruimte LEREN Veiligheid WOONOMGEVING Basisonderwijs Diversiteit BEWONERS Cultuur ACTIEF Sport SAMENLEVEN inzet Maatschappelijke Voorzieningen Binding met elkaar Omgaan Engelen heeft zich de afgelopen jaren vrij gemiddeld ontwikkeld. Toch is er op een paar thema s en aspecten een gunstige ontwikkeling te zien en op andere thema s en aspecten een ongunstige ontwikkeling. Gunstige ontwikkelingen zijn er vooral bij de thema s leren en zorg. Zo is bij het basisonderwijs de tevredenheid iets toegenomen en het verzuim bij 5 t/m 12 jarigen afgenomen. Daarnaast is het aandeel mantelzorgers toegenomen en het aandeel bewoners dat maximaal één keer per maand familie of goede vrienden ontmoet afgenomen. Bewoners ervaren het al langer als een probleem dat Engelen in de avonden en weekenden slecht bereikbaar is met het openbaar vervoer. Zij zijn daarom bezig met een wijkbus, die oktober 2016 gaat rijden. Er is vooral sprake van een ongunstige ontwikkeling bij het thema actief. Zo is zowel het aandeel bewoners dat minimaal één keer per maand sport afgenomen, evenals het aandeel bewoners dat lid is van een sportvereniging. Daarnaast valt op dat men iets minder positief is over het omgaan met elkaar. Dit ligt aan een lager rapportcijfer voor de contacten met buurtgenoten en een lager percentage bewoners dat vindt dat buurtgenoten prettig met elkaar omgaan. Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen 4
72 66 % Maandelijkse sporters Wijk in cijfers 2016 2,9 3,7 % Eenoudergezin Bewoners Engelen s-hertogenbosch Aantal inwoners 5.823 151.619 % 0 t/m 19 jaar 28,5 21,9 % 20 t/m 64 jaar 58,1 61,4 % 65 jaar en ouder 13,4 16,7 % Autochtoon 88,2 80,5 % Niet-westers allochtoon 3,0 10,7 % Westers allochtoon 8,7 8,8 % Bijstandsuitkeringen (BUIG) 1 6 % Niet werkende werkzoekenden 5 9 5,1 10,7 % Laag inkomen 41 36 % Vrijwilligers Samenleven % (Zeer) tevreden winkels dagelijkse boodschappen 61 83 % (Zeer) tevreden speelmogelijkheden kinderen 78 64 % (Zeer) tevreden voorzieningen jongeren 40 32 % (Zeer) tevreden voorzieningen ouderen 39 33 % Prettig omgaan met elkaar 81 69 Verhuismobiliteit 9 12 % Medeverantwoordelijk leefbaarheid buurt 85 77 4,4 6,9 % 75 jaar en ouder 7,7 7,2 Rapportcijfer tolerantie 7,1 6,7 Rapportcijfer contacten buurtgenoten Actief % Actieve inzet in de buurt 29 22 % Lid sportvereniging 39 42 % Bezoekers voorstelling 58 48 % Bezoekers bioscoop 65 65 % Bezoekers muziekconcert 46 46 % Bezoekers dance-/houseparty 12 13 % Bezoekers museum 58 54 Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen 5
Leren Engelen s-hertogenbosch Aantal inwoners 0 t/m 24 jaar 1.851 42.163 % 0 t/m 4 jaar 4,9 5,5 % 5 t/m 9 jaar 8,4 5,4 % 10 t/m 14 jaar 8,4 5,4 % 15 t/m 19 jaar 6,8 5,6 % 20 t/m 24 jaar 3,3 5,9 Zorg % Overgewicht 40 43 % Beperkt door gezondheid bij dagelijkse bezigheden 21 23 % Maximaal 1x per maand sociale contacten 5 10 % Voor hulp terecht bij sociaal netwerk 69 70 Woonomgeving Aantal woningen 2.215 68.771 % t/m 1944 4,2 9,8 % 1945 t/m 1969 11,8 25,7 % 1970 t/m 1989 10,6 33,2 % 1990 t/m 2004 50,4 17,2 % 2005 t/m 2014 22,1 11,4 % Koopwoningen 88,5 58,8 Schaalscore verloedering 2,9 3,5 % (Zeer) tevreden groenvoorzieningen in de buurt 88 75 % (Zeer) tevreden parkeergelegenheid in de buurt 70 56 Schaalscore sociale overlast 0,5 1,8 90 83 % (Zeer) tevreden gezondheid 21 22 % Mantelzorgers 1.341 ha 11.807 ha Landoppervlak 1,2 2,2 % Voelt zich vaak onveilig 54 100 Veiligheidsindex 84 70 % (Zeer) tevreden basisonderwijs 8,4 7,9 Rapportcijfer woning 8,0 7,5 Rapportcijfer woonomgeving E316.949 E220.800 Gemiddelde WOZ-waarde Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen 6
Kom Engelen is de oude dorpskern van Engelen. In het zuidelijke gedeelte van Kom Engelen ligt het jeugd- en sportcluster Engelerhart. De buurt is met ruim 2.900 inwoners de grootste buurt van de wijk Engelen. 5 4 1 1. Kom Engelen Er wonen minder niet-westerse allochtonen dan gemiddeld. Hetzelfde geldt voor het percentage niet werkende werkzoekenden, bijstandsgerechtigden en huishoudens met een laag inkomen. In Kom Engelen staan voornamelijk twee-ondereen-kappers en vrijstaande huizen. Het merendeel van de huizen is een koopwoning. Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - Kom Engelen 7
Situatie 2016: sterk Zeer sterk Sterk Gemiddeld Zwak De situatie in Kom Engelen is in 2016 als sterk te typeren. Alle zes de thema s scoren boven gemiddeld. Vier aspecten worden zelfs beoordeeld met een zeer sterk. Zo zijn de bewoners behoorlijk tevreden over de speelmogelijkheden voor kinderen en de voorzieningen voor jongeren én ouderen. Alleen over de winkels voor dagelijkse boodschappen is men iets minder tevreden dan Gezondheid Sociaal netwerk ZORG Openbare ruimte Veiligheid WOONOMGEVING Diversiteit BEWONERS SAMENLEVEN Voorzieningen met elkaar Omgaan gemiddeld. Verder zijn de bewoners sportiever dan gemiddeld en is men opvallend tevreden met het basisonderwijs. De tevredenheid met het openbaar groen en de parkeergelegenheid (openbare ruimte) is eveneens hoog. Een aantal cijfers valt nog in positieve zin op: zo ervaren de bewoners het omgaan met elkaar als sterk, zijn relatief veel bewoners actief om de eigen buurt te verbeteren en is het behoorlijk goed gesteld met de gezondheid van de bewoners van Kom Engelen. Alleen het aspect cultuur scoort een zwak. Bewoners van Kom Engelen bezoeken vooral minder vaak een concert of museum dan gemiddeld. Zeer zwak Binding Voortgezet onderwijs LEREN ACTIEF inzet Maatschappelijke Kom Engelen: situatie 2016 Basisonderwijs Cultuur Sport Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - Kom Engelen 8
Ontwikkeling 2014-2016: gemiddeld De afgelopen twee jaar heeft Kom Engelen zich gemiddeld ontwikkeld. Op twee thema s is sprake van een gunstige ontwikkeling: actief en zorg. Bij het thema actief blijkt bijvoorbeeld dat meer mensen actief zijn als vrijwilliger, maar ook dat meer bewoners minimaal maandelijks sporten en lid zijn van een sportvereniging. De gunstige ontwikkeling op het gebied van zorg heeft vooral te maken Gunstig Gemiddeld Ongunstig Sociaal netwerk ZORG Openbare ruimte Veiligheid WOONOMGEVING Diversiteit BEWONERS SAMENLEVEN Voorzieningen met elkaar Omgaan met het sociaal netwerk van de bewoners. Meer bewoners geven mantelzorg en ook meer bewoners geven aan dat ze voor hulp bij hun netwerk terecht kunnen. Een ongunstige ontwikkeling heeft plaatsgevonden bij het thema woonomgeving. Over de openbare ruimte is men minder tevreden dan twee jaar geleden. Dit ligt vooral aan de iets lagere tevredenheid met de parkeergelegenheid. Verder is het aandeel bewoners dat vindt dat men in de buurt op een prettige manier met elkaar omgaat, Gezondheid Binding iets afgenomen. En op cultureel gebied zien we een lichte afname van vooral het bezoek aan een tentoonstelling, bioscoop of dance-/ Voortgezet onderwijs LEREN ACTIEF inzet Maatschappelijke houseparty. Kom Engelen: ontwikkeling 2014-2016 Basisonderwijs Cultuur Sport Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - Kom Engelen 9
Bewoners Kom Engelen s-hertogenbosch Buurt in cijfers 2016 Aantal inwoners 2.912 151.619 % 0 t/m 19 jaar 27,4 21,9 % 20 t/m 64 jaar 59,0 61,4 % 65 jaar en ouder 13,6 16,7 % Eenoudergezin 2,0 3,7 % Autochtoon 90,8 80,5 % Niet-westers allochtoon 2,3 10,7 % Westers allochtoon 6,9 8,8 % Bijstandsuitkeringen (BUIG) 1 6 % Niet werkende werkzoekenden 5 9 % Laag inkomen 4,6 10,7 Aantal woningen 1.093 68.771 % Koopwoningen 87,8 58,8 Gemiddelde WOZ-waarde (e) 312.963 220.800 % t/m 1944 6,3 9,8 % 1945 t/m 1969 19,5 25,7 % 1970 t/m 1989 15,4 33,2 % 1990 t/m 2004 54,4 17,2 % 2005 t/m 2014 3,3 11,4 Oppervlakte Landoppervlak (ha.) 123 11.807 Bevolkingsdichtheid (inw./ha.) 23,6 12,8 Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - Kom Engelen 10
De Haverleij ligt ten westen van de Kom Engelen. Deze buurt staat vooral bekend om de kastelen. De eengezinswoningen bestaan voor het merendeel uit (gestapelde) appartementen. 5 4 1 4. De Er staan relatief veel koopwoningen in deze buurt. In de Haverleij wonen 2.430 inwoners. Het percentage niet werkende Haverleij werkzoekenden, bijstandsgerechtigden en huishoudens met een laag inkomen ligt fors lager dan gemiddeld. Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - De Haverleij 11
Situatie 2016: sterk Zeer sterk Sterk Gemiddeld Zwak Zeer zwak De situatie in de Haverleij in 2016 is te omschrijven als sterk. Vier thema s scoren sterker dan gemiddeld: bewoners, samenleven, leren en woonomgeving. Het laatste thema krijgt zelfs een zeer sterk. Zo zijn de bewoners erg tevreden over het openbaar groen en de parkeergelegenheid in de buurt. En voelen bewoners zich bijna nooit vaak onveilig. Het aspect omgaan met elkaar is ook als zeer Gezondheid Sociaal netwerk ZORG Openbare ruimte Veiligheid WOONOMGEVING Diversiteit BEWONERS SAMENLEVEN Voorzieningen Binding met elkaar Omgaan sterk beoordeeld. Het rapportcijfer voor tolerantie ligt beduidend hoger dan gemiddeld, evenals het aandeel bewoners dat vindt dat buurtbewoners op een prettige manier met elkaar omgaan. Verder zijn de aspecten inkomen, binding, cultuur, basisonderwijs, voortgezet onderwijs, gezondheid en woningen als sterk te typeren. Bij leren valt op dat naar verhouding veel bewoners (zeer) tevreden zijn over het basisonderwijs, terwijl er naar verhouding veel 15-jarigen een havo/ vwo opleiding volgen. Er zijn drie aspecten die zwak scoren: voorzieningen, sport en sociaal netwerk. De bewoners van de Haverleij zijn relatief minder tevreden met de winkels voor de dagelijkse boodschappen. Dit is verklaarbaar: in de Haverleij zijn namelijk geen winkels voor de dagelijkse boodschappen. Sport scoort vooral minder goed omdat het aandeel bewoners dat aangeeft lid te zijn van een sportvereniging, relatief laag is. Daarnaast geven bewoners bijvoorbeeld minder mantelzorg dan gemiddeld (sociaal netwerk). Voortgezet onderwijs LEREN ACTIEF inzet Maatschappelijke De Haverleij: situatie 2016 Basisonderwijs Cultuur Sport Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - De Haverleij 12
Ontwikkeling 2014-2016: gemiddeld De Haverleij heeft zich de afgelopen twee jaar gemiddeld ontwikkeld. Er zijn echter wel een paar gunstige en ongunstige ontwikkelingen te zien. Een gunstige ontwikkeling is er bijvoorbeeld bij het thema leren. Zo is de tevredenheid met het basisonderwijs iets toegenomen, terwijl het verzuim onder 5 t/m 12 jarigen is afgenomen. Daarnaast volgen meer 15-jarigen een havo of vwo opleiding, terwijl het aandeel Gunstig Gemiddeld Ongunstig Sociaal netwerk ZORG Openbare ruimte Veiligheid WOONOMGEVING Diversiteit BEWONERS SAMENLEVEN Voorzieningen met elkaar Omgaan voortijdig schoolverlaters is afgenomen. Ook bij sociaal netwerk is sprake van een gunstige ontwikkeling. Zo neemt het aandeel bewoners dat aangeeft maximaal één keer per maand familie of goede vrienden te ontmoeten af, terwijl het aandeel bewoners dat voor hulp terecht kan bij hun sociaal netwerk toeneemt. Een ongunstige ontwikkeling is te zien bij het thema actief. Het aandeel vrijwilligers is afgenomen, evenals het aandeel bewoners dat minimaal maandelijks sport. Op cultureel gebied is sprake van een omgekeerde ontwikkeling: hier is juist een toename. Bewoners Gezondheid Binding zijn vooral vaker een voorstelling en museum gaan bezoeken. Bij gezondheid valt nog op dat bewoners hun eigen gezondheid Voortgezet onderwijs LEREN ACTIEF inzet Maatschappelijke iets minder goed beoordelen dat twee jaar geleden, terwijl het overgewicht toeneemt. De Haverleij: ontwikkeling 2014-2016 Basisonderwijs Cultuur Sport Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - De Haverleij 13
Buurt in cijfers 2016 Bewoners De Haverleij s-hertogenbosch Aantal inwoners 2.430 151.619 % 0 t/m 19 jaar 30,7 21,9 % 20 t/m 64 jaar 56,4 61,4 % 65 jaar en ouder 12,9 16,7 % Eenoudergezin 4,0 3,7 % Autochtoon 84,2 80,5 % Niet-westers allochtoon 4,1 10,7 % Westers allochtoon 11,7 8,8 % Bijstandsuitkeringen (BUIG) 0 6 % Niet werkende werkzoekenden 6 9 % Laag inkomen 5,6 10,7 Aantal woningen 945 68.771 % Koopwoningen 87,8 58,8 Gemiddelde WOZ-waarde (e) 303.870 220.800 % t/m 1944 0,3 9,8 % 1945 t/m 1969 0,0 25,7 % 1970 t/m 1989 0,0 33,2 % 1990 t/m 2004 52,6 17,2 % 2005 t/m 2014 47,1 11,4 Oppervlakte Landoppervlak (ha.) 181 11.807 Bevolkingsdichtheid (inw./ha.) 13,4 12,8 Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - De Haverleij 14
Het oude dorpje Bokhoven ligt aan de Maas, in het uiterste noordwesten van de gemeente s-hertogenbosch. Bokhoven heeft vooral een landelijk karakter. In deze dunbevolkte en bebouwde buurt wonen bijna 300 personen. 5 4 1 5. Bokhoven Meer dan 20% hiervan is 65 jaar of ouder. Ruim negen op de tien woningen is een (relatief dure) koopwoning; het merendeel van de huizen is vrijstaand. Het aandeel allochtonen is naar verhouding laag. Hetzelfde geldt voor het aandeel bijstandsgerechtigden. Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - Bokhoven 15
Situatie 2016: gemiddeld Zeer sterk Sterk Gemiddeld Zwak Zeer zwak In 2016 is de situatie in Bokhoven als gemiddeld te typeren. Eén thema, bewoners, scoort een sterk. Dit komt vooral omdat de inkomenssituatie sterk beoordeeld wordt. Zowel het aandeel bijstandsgerechtigden, als het aandeel huishoudens met een laag inkomen, is namelijk erg laag. Verder is er een aantal aspecten dat sterker dan gemiddeld scoort: omgaan met elkaar, binding, voortgezet Gezondheid Sociaal netwerk ZORG Voortgezet onderwijs Openbare ruimte WOONOMGEVING LEREN Veiligheid Diversiteit BEWONERS ACTIEF SAMENLEVEN inzet Maatschappelijke Voorzieningen Binding met elkaar Omgaan onderwijs, woningen en maatschappelijke inzet. Het laatste aspect scoort zelfs zeer sterk. Zo is niet alleen het aandeel bewoners dat zich actief inzet om de buurt te verbeteren relatief hoog, hetzelfde geldt voor het aandeel bewoners dat vrijwilligerswerk verricht. Bij de andere aspecten vallen de hoge rapportcijfers voor tolerantie en contacten met buurtgenoten op, evenals het hoge aandeel bewoners dat vindt dat buurtgenoten op een prettige manier met elkaar omgaan. Wat betreft het voortgezet onderwijs valt in positieve zin op dat het aandeel 13 t/m 17 jarigen dat verzuimt relatief laag is en dat er naar verhouding weinig voortijdig schoolverlaters in Bokhoven wonen. Er zijn vijf aspecten die zwak scoren: voorzieningen, cultuur, basisonderwijs, gezondheid en openbare ruimte. Bewoners zijn vooral ontevreden over de winkels voor de dagelijkse boodschappen (die er niet zijn) en de voorzieningen voor jongeren. Hetzelfde geldt voor het basisonderwijs. Daarnaast bezoeken ze minder vaak dan gemiddeld een voorstelling of muziekconcert. Wat betreft gezondheid valt op dat het aandeel bewoners dat de eigen gezondheid als (zeer) goed of uitstekend beoordeelt, lager is dan gemiddeld. Het omgekeerde geldt voor het aandeel bewoners met overgewicht. Bokhoven: situatie 2016 Basisonderwijs Cultuur Sport Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - Bokhoven 16
Ontwikkeling 2014-2016: gemiddeld De ontwikkeling tussen 2014 en 2016 in Bokhoven is gemiddeld te noemen. Bij het thema leren is echter sprake van een gunstige ontwikkeling. Vooral het basisonderwijs heeft zich iets gunstiger dan gemiddeld ontwikkeld. Daarnaast is de inkomenssituatie verbeterd omdat er minder huishoudens met een laag inkomen zijn. Verder is men positiever over een aantal voorzieningen en geven meer Gunstig Gemiddeld Ongunstig Sociaal netwerk ZORG Openbare ruimte Veiligheid WOONOMGEVING Diversiteit BEWONERS SAMENLEVEN Voorzieningen met elkaar Omgaan bewoners aan dat ze voor hulp bij hun eigen sociaal netwerk terecht kunnen. Een ongunstige ontwikkeling zien we vooral bij het thema woonomgeving. Bewoners ervaren bijvoorbeeld iets meer verloedering dan gemiddeld en geven een lager rapportcijfer voor de woonomgeving. Maar ook is er een iets ongunstiger cijfer op de veiligheidsindex dan twee jaar geleden. Bij andere aspecten valt nog op dat het aandeel eenoudergezinnen toeneemt, minder bewoners Gezondheid Binding vinden dat men in de buurt op een prettige manier met elkaar omgaat, de verhuismobiliteit is toegenomen en minder bewoners hun Voortgezet onderwijs LEREN ACTIEF inzet Maatschappelijke eigen gezondheid als (zeer) goed of uitstekend beoordelen. Bokhoven: ontwikkeling 2014-2016 Basisonderwijs Cultuur Sport Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - Bokhoven 17
Bewoners Bokhoven s-hertogenbosch Buurt in cijfers 2016 Aantal inwoners 282 151.619 % 0 t/m 19 jaar 21,6 21,9 % 20 t/m 64 jaar 57,5 61,4 % 65 jaar en ouder 20,9 16,7 % Eenoudergezin 4,4 3,7 % Autochtoon 94,0 80,5 % Niet-westers allochtoon 1,8 10,7 % Westers allochtoon 4,3 8,8 % Bijstandsuitkeringen (BUIG) 0 6 % Niet werkende werkzoekenden 5 9 % Laag inkomen 0,0 10,7 Aantal woningen 117 68.771 % Koopwoningen 94,9 58,8 Gemiddelde WOZ-waarde (e) 400.321 220.800 % t/m 1944 16,2 9,8 % 1945 t/m 1969 29,1 25,7 % 1970 t/m 1989 28,2 33,2 % 1990 t/m 2004 18,8 17,2 % 2005 t/m 2014 6,0 11,4 Oppervlakte Landoppervlak (ha.) 310 11.807 Bevolkingsdichtheid (inw./ha.) 0,9 12,8 Wijk- en buurtmonitor 2016 - Engelen - Bokhoven 18
Benieuwd naar de andere wijken? www.s-hertogenbosch.nl/wijkenbuurtmonitor