WIJKPROFIELEN. Wijkprofielen Arnhem 2015

Transcriptie

1 WIJKPROFIELEN Wijkprofielen Arnhem 2015 afdeling informatievoorziening, team onderzoek en statistiek SEPTEMBER 2015

2

3 Voorwoord De gemeente Arnhem beschikt over waardevolle informatie over de stad en de wijken. Deze informatie is in toenemende mate ook beschikbaar en voor iedereen toegankelijk op de website van de gemeente Arnhem ( Ook alle publicaties zijn daar te vinden. Daarnaast blijkt er behoefte aan rapportages over de stad, delen van de stad, thema's of doelgroepen. Dit wijkprofielenboek is daar een voorbeeld van. Het boek geeft voor de 24 wijken een cijfermatig beeld van de situatie en ontwikkelingen op belangrijke thema's. Op worden de gegevens zoveel mogelijk, in ieder geval jaarlijks, geactualiseerd. Tweejaarlijks worden de cijfers samengevat in het wijkprofielenboek. Naast dit wijkprofielenboek wordt jaarlijks het rapport "Staat van de stad" samengesteld waarin voor vijf kernthema's de belangrijkste indicatoren voor de stad in kaart zijn gebracht met een beknopte samenvatting van de situatie in de 24 wijken. Binnenkort zijn eveneens wijken gebiedsprofielen voor het sociale domein beschikbaar. Onderzoek & Statistiek Arnhem, september 2015

4 Wijkprofielen 2015 INHOUD Gemeente Arnhem Wijken in Arnhem 4 1. Centrum 5 2. Spijkerkwartier 7 3. Arnhemse Broek 9 4. Presikhaaf-West Presikhaaf-Oost St. Marten/Sonsbeek-Zuid Klarendal Velperweg e.o Alteveer en Cranevelt Geitenkamp Monnikenhuizen Burgemeesterswijk/Hoogkamp Schaarsbergen e.o Heijenoord/Lombok Klingelbeek Malburgen-West Malburgen-Oost (Noord) Malburgen-Oost (Zuid) Vredenburg/Kronenburg Elden Elderveld De Laar Rijkerswoerd Schuytgraaf 51 Arnhem totaal 53 Begrippen- en bronnenlijst 55

5 Wijken gemeente Arnhem , Centrum 9, Alteveer en Cranevelt 17, Malburgen-Oost (Noord) 2, Spijkerkwartier 10, Geitenkamp 18, Malburgen-Oost (Zuid) 3, Arnhemse Broek 11, Monnikenhuizen 19, Vredenburg/Kronenburg 4, Presikhaaf-West 12, Burgemeesterswijk/Hoogkamp 20, Elden 5, Presikhaaf-Oost 13, Schaarsbergen e.o. 21, Elderveld 6, St. Marten/Sonsbeek-Zuid 14, Heijenoord/Lombok 22, De Laar 7, Klarendal 15, Klingelbeek 23, Rijkerswoerd 8, Velperweg e.o. 16, Malburgen-West 24, Schuytgraaf 4

6 Centrum: Veel in beweging, jong en kritisch over de veiligheid Het Centrum (woongebied) is gebouwd in de periode na de kaalslag als gevolg van de Tweede Wereldoorlog. De wijk heeft relatief veel jongere inwoners: met name 18 t/m 34 jarigen, studenten en alleenstaanden; de bevolking neemt toe. De mutatiegraad in de wijk is relatief hoog, dat wil zeggen dat er veel verhuisbewegingen zijn. Het Centrum kent relatief weinig corporatiewoningen. Het aandeel particuliere huur is hoog vergeleken met het Arnhemse gemiddelde: kamers worden verhuurd aan studenten. Er zijn veel flats, appartementen en woningen boven winkels. De veiligheid en overlast situatie in de wijk is minder gunstig dan gemiddeld in Arnhem. Dit is inherent aan een centrum gezien de samenstelling van de bevolking, weinig cohesie, concentratie van winkels en uitgaansmogelijkheden. Het gevoel van onveiligheid in het centrum is afgenomen. Het aantal bedrijfsvestigingen en arbeidsplaatsen in het Centrum neemt af. Ook voor heel Arnhem is het aantal arbeidsplaatsen afgenomen. De werkloosheid en bijstandsdichtheid zijn relatief laag in de wijk, maar nemen wel toe. Dit is het gevolg van de bevolkingssamenstelling. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,36 1,33 1,34 1,33 1,34 1,34 1,34 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 8,0% 7,6% 7,9% 7,2% 8,0% 8,3% 8,0% % 20 t/m 64 jaar 81,2% 81,8% 81,8% 82,4% 81,6% 80,8% 81,3% % 65 jaar en ouder 10,8% 10,5% 10,3% 10,3% 10,4% 10,9% 10,7% Etniciteit % Nederlanders 75,7% 73,7% 72,8% 72,4% 72,2% 71,4% 70,6% % niet-westerse allochtonen 8,6% 10,2% 10,7% 11,0% 12,1% 13,3% 13,8% % westerse allochtonen 15,7% 16,1% 16,5% 16,6% 15,7% 15,3% 15,5% Huishoudens % paar met kinderen 4,4% 3,5% 3,8% 3,7% 3,9% 4,2% 4,1% % eenoudergezin 3,2% 2,8% 2,8% 2,9% 3,3% 3,2% 3,0% % paar zonder kinderen 20,8% 21,1% 20,7% 20,4% 20,1% 19,8% 19,9% % alleenstaande 71,7% 72,5% 72,6% 72,9% 72,7% 72,8% 73,1% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 26,1 25,6 25,6 27,2 29,2 29,3 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 24,1% 24,7% 25,0% 24,0% 24,4% 22,6% 22,4% % corporatiebezit 31,3% 28,2% 29,2% 28,6% 29,4% 29,5% 28,3% % overige verhuurders 37,3% 43,5% 42,4% 42,5% 43,2% 45,4% 45,5% % onbekend 7,3% 3,6% 3,4% 4,9% 3,0% 2,4% 3,7% Woningtype % eengezins 1,7% 1,9% 1,9% 2,2% 2,2% 2,2% 2,2% % meergezins 94,0% 95,2% 95,6% 92,7% 94,2% 94,5% 92,7% % overig / onbekend 4,2% 2,8% 2,5% 5,1% 3,6% 3,3% 5,1% 5

7 WOZ klasse Woningvoorraad (vervolg) % ,5% 30,2% 45,0% 41,4% 45,7% 52,7% 45,2% % ,8% 55,1% 41,9% 42,9% 37,3% 34,3% 40,2% % > ,6% 12,8% 10,8% 10,5% 7,7% 8,5% 9,8% % onbekend 5,0% 2,0% 2,3% 5,2% 9,4% 4,5% 4,8% Energieverbruik gemiddeld verbruik elektra particulier (kwh) gemiddeld verbruik gas particulier (m 3 ) Leefbaarheid en Veiligheid Sociale woonomgeving rapportcijfer leefbaarheid in eigen buurt 6,6 6,9 6,9 6,9 7,0 rapportcijfer veiligheid in eigen buurt 6,2 6,3 6,2 6,4 6,4 rapportcijfer woonomgeving 6,7 7,0 7,0 7,1 7,1 rapportcijfer voorzieningen in uw buurt 6,9 7,3 7,1 7,2 7,4 % (zeer) gehecht aan eigen buurt 61% 72% 61% 55% 55% % (zeer) prettige woonbuurt 86% 87% 87% 87% 90% % medeverantwoord. voor leefbaarheid 70% 74% 67% 64% 62% % actief voor buurtverbetering 24% 22% 15% 13% 17% kental sociale cohesie 5,2 4,9 4,8 4,8 4,6 kental verloedering 5,9 6,2 5,2 4,9 5,0 kental sociale overlast 5,5 5,5 5,6 5,7 5,6 % voelt zich wel eens onveilig in buurt 49% 50% 43% 44% 35% Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt 13% 19% 15% 11% 13% % dat achteruitgang ziet van de buurt 28% 31% 22% 20% 22% % dat vooruitgang verwacht van de buurt 33% 36% 32% 26% 24% % achteruitgang verwacht van de buurt 28% 23% 18% 16% 22% Bedrijven en banen Werk en inkomen aantal bedrijfsvestigingen aantal banen Werkzoekenden en uitkeringen % geregistreerde werkzoekenden % wwb uitkeringen 10,5% 5,7% 6,0% 3,8% 6,2% 4,3% 5,5% 4,3% 6,1% 4,6% 7,4% 5,3% 5,8% Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen 1,0% 1,4% % Arnhem Card-houders 9,1% 8,6% % GelrePas-houders 9,6% 10,3% 10,1% Inkomen gem. besteedbaar huishoudinkomen (x 1.000) 26,3 25,9 26,9 25,4 24,5 24,9 gem. gestandaardiseerd huishoudink. (x 1.000) 22,3 22,1 23,1 21,7 21,0 21,3 % huishoudens met laag inkomen 15% 15% 14% 15% 17% 20% Onderwijs Overige indicatoren % voortijdig schoolverlaters 6,1% 7,8% 3,9% Sport % inwoners dat aangeeft te sporten 63% 68% 68% Vrijwilligerswerk % actief als vrijwilliger 26% 25% 30% Zorg % gebruik WMO voorz. - huishoudelijke hulp 1,8% % gebruik WMO voorz. - collectief vervoer 3,7% % geeft hulp aan buren 36% % kan bij buren terecht voor hulp 28% % matig/slecht zelfredzaam buitenshuis 15% % matig/slecht zelfredzaam binnenshuis 11% 6

8 Spijkerkwartier: Zusje van het Centrum Het Spijkerkwartier is een levendige wijk met een belangrijke woon- en werkfunctie, detailhandel en horeca. De Steenstraat fungeert als een route van en naar het stadscentrum. De wijk kent relatief veel jonge bewoners: 18- t/m 34-jarigen, studenten, alleenstaanden. De mutatiegraad in de wijk is relatief hoog, dat wil zeggen dat er veel verhuisbewegingen zijn. Het Spijkerkwartier kent weinig corporatiewoningen. Het aandeel particuliere huur is hoog vergeleken met het Arnhems gemiddelde: kamers worden verhuurd aan studenten. Er zijn veel appartementen en bovenwoningen. De veiligheid en overlast situatie in de wijk is minder gunstig dan gemiddeld in Arnhem, dit wordt mede veroorzaakt door de concentratie en samenstelling van winkels en horeca. Het gevoel van onveiligheid in het Spijkerkwartier is afgenomen. De werkgelegenheid in de wijk lijkt zich te herstellen. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,36 1,35 1,34 1,34 1,34 1,33 1,33 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 12,6% 12,0% 11,4% 11,4% 11,3% 11,4% 11,1% % 20 t/m 64 jaar 82,8% 83,0% 83,3% 83,2% 83,0% 82,9% 83,0% % 65 jaar en ouder 4,7% 5,1% 5,3% 5,4% 5,6% 5,8% 5,9% Etniciteit % Nederlanders 74,9% 73,6% 73,4% 73,2% 73,1% 73,3% 72,8% % niet-westerse allochtonen 12,7% 13,0% 13,2% 13,6% 13,6% 13,6% 13,6% % westerse allochtonen 12,4% 13,4% 13,4% 13,2% 13,3% 13,1% 13,6% Huishoudens % paar met kinderen 6,3% 5,7% 5,6% 5,5% 5,2% 5,2% 5,5% % eenoudergezin 3,7% 3,5% 3,5% 3,5% 3,5% 3,1% 2,8% % paar zonder kinderen 14,8% 15,5% 15,0% 15,3% 15,8% 15,9% 15,4% % alleenstaande 75,1% 75,3% 75,9% 75,7% 75,5% 75,8% 76,2% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 31,6 30,4 30,0 28,8 29,4 28,2 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 26,0% 28,8% 29,3% 29,1% 30,2% 29,5% 30,1% % corporatiebezit 31,0% 26,6% 26,0% 23,2% 23,4% 26,1% 26,5% % overige verhuurders 37,5% 41,2% 40,7% 44,2% 43,1% 41,8% 41,3% % onbekend 5,5% 3,4% 3,9% 3,5% 3,3% 2,6% 2,0% Woningtype % eengezins 9,7% 9,4% 9,2% 10,0% 9,9% 10,0% 10,1% % meergezins 85,4% 87,6% 88,5% 86,4% 85,7% 85,8% 85,7% % overig / onbekend 4,9% 3,0% 2,3% 3,6% 4,4% 4,3% 4,2% 7

10 Arnhemse Broek: Diverse bevolking, sociaal-economisch nog kwetsbaar Het westelijk deel van het Arnhemse Broek is in de jaren 30 van de vorige eeuw gebouwd, het oostelijk deel is overwegend van kort na de Tweede Wereldoorlog. De wijk is de afgelopen jaren gerenoveerd. Nieuw is de woningbouwontwikkeling in het Nieuwe Kadekwartier. Het Industrieterrein het Broek maakt onderdeel uit van de wijk. Arnhemse Broek heeft relatief veel 18- t/m 34-jarigen en weinig 65-plussers, veel alleenstaanden en een omvangrijke Turkse gemeenschap. De omvang van de woningvoorraad in de wijk is redelijk stabiel. Door de ontwikkeling van het Nieuwe Kadekwartier is het aantal woning licht toegenomen. Er zijn relatief veel boven- of benedenwoningen Het corporatiebezit in de wijk is hoog en er zijn relatief weinig koopwoningen. Het oordeel over woonomgeving, leefbaarheid en voorzieningen in de eigen buurt is lager dan het Arnhems gemiddelde. Gevoelens van onveiligheid komen relatief vaak voor. De sociaal-economische positie van de huishoudens in het Broek is ongunstig: De werkloosheid en bijstandsdichtheid zijn, vergeleken met andere wijken, hoog. In vergelijking met andere wijken kent de wijk veel huishoudens met een laag inkomen. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,89 1,78 1,78 1,78 1,77 1,78 1,77 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 24,3% 22,5% 21,9% 21,9% 21,8% 21,6% 21,2% % 20 t/m 64 jaar 68,9% 70,3% 71,3% 70,8% 71,0% 71,1% 71,3% % 65 jaar en ouder 6,8% 7,2% 6,9% 7,2% 7,2% 7,3% 7,5% Etniciteit % Nederlanders 58,0% 55,8% 55,7% 55,4% 55,4% 55,1% 55,6% % niet-westerse allochtonen 31,5% 32,5% 32,6% 33,2% 33,4% 33,5% 33,1% % westerse allochtonen 10,5% 11,7% 11,7% 11,5% 11,2% 11,4% 11,4% Huishoudens % paar met kinderen 19,7% 17,1% 16,7% 16,6% 16,5% 16,4% 15,8% % eenoudergezin 7,5% 7,5% 8,7% 9,0% 9,0% 9,2% 10,0% % paar zonder kinderen 20,8% 18,2% 18,0% 18,0% 17,3% 17,4% 17,0% % alleenstaande 52,0% 57,2% 56,6% 56,4% 57,2% 57,0% 57,2% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 19,4 19,7 20,0 19,3 20,4 21,8 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 25,2% 26,5% 26,5% 27,2% 26,8% 26,2% 25,8% % corporatiebezit 62,8% 60,2% 60,4% 59,0% 60,9% 59,1% 61,7% % overige verhuurders 10,9% 12,6% 12,5% 13,4% 11,9% 14,4% 12,2% % onbekend 1,2% 0,6% 0,5% 0,5% 0,3% 0,3% 0,3% Woningtype % eengezins 46,8% 45,5% 45,4% 45,2% 44,9% 44,9% 44,2% % meergezins 52,6% 53,6% 53,9% 53,8% 54,1% 54,1% 53,3% % overig / onbekend 0,6% 0,9% 0,7% 0,9% 1,0% 1,0% 2,5% 9

12 Presikhaaf-West: Herstructurering, groei bevolking en diversiteit Presikhaaf-West is de laatste grote stedelijke uitbreiding in oostwaartse richting van na WO II. Het bedrijventerrein IJsseloord I maakt onderdeel uit van de wijk. De bevolking in Presikhaaf-West neemt, na de herstructurering van de woningvoorraad, weer toe. De wijk kent het hoogste aandeel niet-westerse allochtonen van alle Arnhemse wijken, en een grote Turkse gemeenschap. Door herstructurering zijn er nog veel verhuisbewegingen. De woningvoorraad is overwegend in bezit van corporaties en kent veel flats/appartementen. Het onveiligheidsgevoel is afgenomen. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Presikhaaf is ongunstig. De werkloosheid en bijstandsdichtheid in de wijk zijn relatief hoog. Het aantal huishoudens met een laag inkomen is, in vergelijking met andere wijken, hoog: een op de vier huishoudens heeft een inkomen onder de lage inkomensgrens. Het aantal bedrijfsvestigingen en arbeidsplaatsen blijft ongeveer gelijk. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,86 1,77 1,80 1,81 1,83 1,84 1,86 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 23,2% 22,7% 22,5% 22,6% 22,6% 22,5% 22,9% % 20 t/m 64 jaar 63,9% 64,5% 64,5% 63,9% 62,9% 62,5% 62,2% % 65 jaar en ouder 12,9% 12,8% 13,1% 13,5% 14,5% 15,0% 14,9% Etniciteit % Nederlanders 51,0% 45,2% 44,3% 44,1% 43,8% 43,5% 43,6% % niet-westerse allochtonen 38,5% 44,2% 45,2% 45,3% 45,8% 46,1% 46,2% % westerse allochtonen 10,5% 10,7% 10,5% 10,6% 10,3% 10,4% 10,2% Huishoudens % paar met kinderen 16,1% 14,5% 15,1% 15,1% 15,8% 16,1% 16,5% % eenoudergezin 9,3% 9,2% 9,1% 9,3% 9,8% 10,3% 10,7% % paar zonder kinderen 24,1% 20,4% 21,1% 20,4% 20,1% 20,6% 20,8% % alleenstaande 50,5% 55,9% 54,7% 55,2% 54,3% 53,0% 51,9% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 22,6 23,3 20,3 23,3 18,1 20,1 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 16,5% 18,3% 19,9% 20,6% 22,1% 20,9% 19,8% % corporatiebezit 75,2% 61,3% 69,5% 66,3% 59,5% 70,5% 72,8% % overige verhuurders 7,9% 17,7% 10,3% 8,8% 14,9% 8,5% 7,3% % onbekend 0,5% 2,7% 0,2% 4,4% 3,5% 0,2% 0,0% Woningtype % eengezins 32,0% 32,9% 31,6% 30,8% 30,0% 31,2% 31,0% % meergezins 67,6% 66,6% 67,9% 64,5% 62,5% 63,9% 64,3% % overig / onbekend 0,4% 0,5% 0,5% 4,7% 7,5% 4,9% 4,7% 11

14 Presikhaaf-Oost: Stabiele wijk, vergrijzing ingezet Presikhaaf-Oost is in de jaren 60 van de vorige eeuw gebouwd en herkenbaar door de typische karakteristieken van een ruim opgezette wijk met gestapelde bouw. Het winkelcentrum Presikhaaf maakt onderdeel uit van de wijk, net als diverse scholen en scholenconcentraties, Park Presikhaaf en bedrijventerrein IJsseloord II. Het inwoneraantal in Presikhaaf-Oost stabiliseert na een aantal jaren van groei. In Presikhaaf-Oost wonen veel 65-plussers: een op de drie is ouder dan 65 jaar. Er wonen relatief veel alleenstaanden. De etnische samenstelling komt overeen met het gemiddelde Arnhemse beeld. Het corporatiebezit in de wijk blijft stabiel en is minder dan gemiddeld voor Arnhem. Er zijn relatief veel flats/appartementen. Bewoners in Presikhaaf-Oost zijn gemiddeld tevreden over hun buurt. De werkgelegenheid in de wijk neemt af. Hoewel werkloosheid en bijstandsdichtheid iets zijn toegenomen blijven ze nog onder het Arnhemse gemiddelde. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,79 1,75 1,76 1,75 1,74 1,74 1,74 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 14,8% 16,0% 16,1% 16,4% 16,7% 16,7% 16,9% % 20 t/m 64 jaar 60,5% 60,4% 60,6% 60,3% 60,6% 61,2% 61,0% % 65 jaar en ouder 24,7% 23,6% 23,2% 23,3% 22,7% 22,2% 22,1% Etniciteit % Nederlanders 74,4% 70,6% 70,4% 69,9% 69,5% 69,6% 69,6% % niet-westerse allochtonen 14,9% 17,6% 18,2% 18,7% 19,0% 19,1% 19,1% % westerse allochtonen 10,7% 11,8% 11,3% 11,4% 11,4% 11,3% 11,3% Huishoudens % paar met kinderen 15,2% 14,8% 15,0% 15,2% 15,2% 15,3% 15,5% % eenoudergezin 4,5% 4,7% 5,0% 4,9% 5,1% 5,3% 5,2% % paar zonder kinderen 33,0% 29,1% 29,1% 28,0% 26,9% 26,2% 25,8% % alleenstaande 47,4% 51,5% 50,8% 51,9% 52,8% 53,2% 53,4% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 12,4 11,8 13,4 14,0 14,0 15,0 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 47,7% 49,2% 48,9% 48,6% 48,8% 48,2% 48,7% % corporatiebezit 30,8% 30,1% 30,3% 30,1% 32,2% 31,0% 30,8% % overige verhuurders 20,7% 19,8% 20,0% 20,3% 19,0% 20,8% 20,4% % onbekend 0,8% 0,9% 0,9% 1,0% 0,0% 0,0% 0,0% Woningtype % eengezins 45,9% 46,0% 46,0% 45,3% 45,8% 46,2% 46,2% % meergezins 53,9% 53,2% 53,2% 52,3% 51,8% 51,8% 51,8% % overig / onbekend 0,1% 0,8% 0,8% 2,4% 2,4% 1,9% 1,9% 13

16 Sint Marten/Sonsbeek-Zuid: Twee karakters Sint Marten/Sonsbeek-Zuid is qua oppervlakte de kleinste wijk van de stad en het dichtst bebouwd. Deze dichte bebouwing is ontstaan eind 19e en begin 20e eeuw. De wijk bestaat uit twee buurten, namelijk Sint Marten en Graaf Ottoplein e.o. (ook wel Sonsbeek- Zuid genoemd), met elk een eigen karakter. De wijk kent een jonge bevolking: relatief veel 18- t/m 34-jarigen, starters en alleenstaanden. In de wijk als geheel wonen relatief weinig niet-westerse allochtonen, maar in de buurt Sint Marten wonen verschillende etniciteiten. De mutatiegraad in de wijk is hoog, dat wil zeggen dat er veel verhuisbewegingen zijn. De woningvoorraad in de wijk kenmerkt zich door veel boven- en benedenwoningen. Vooral in Sint Marten is sprake van corporatiebezit. Sonsbeek-Zuid kent veel koop en particuliere huur. Bewoners zijn tevreden over de woonomgeving, leefbaarheid en voorzieningen in hun buurt. Het onveiligheidsgevoel is toegenomen. Er zijn veel ZZP-ers in de wijk gevestigd. Het aantal bedrijfsvestigingen en het aantal arbeidsplaatsen nemen toe. In de buurt Sint Marten zijn werkloosheid en bijstandsdichtheid hoger dan in de gehele wijk en hoger dan voor Arnhem als geheel. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,56 1,57 1,58 1,58 1,58 1,59 1,60 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 13,8% 15,8% 16,3% 16,3% 17,1% 17,4% 17,8% % 20 t/m 64 jaar 83,0% 80,6% 80,4% 80,2% 79,4% 79,0% 78,5% % 65 jaar en ouder 3,1% 3,5% 3,3% 3,5% 3,6% 3,6% 3,8% Etniciteit % Nederlanders 76,3% 76,2% 76,7% 76,9% 76,6% 76,8% 76,8% % niet-westerse allochtonen 12,0% 11,8% 11,4% 11,2% 11,4% 11,3% 11,1% % westerse allochtonen 11,7% 12,0% 12,0% 11,9% 12,0% 11,9% 12,1% Huishoudens % paar met kinderen 11,3% 11,8% 12,4% 12,6% 13,1% 13,5% 13,5% % eenoudergezin 3,0% 3,3% 3,4% 3,3% 3,6% 3,7% 4,1% % paar zonder kinderen 23,4% 21,3% 20,5% 20,5% 19,2% 18,6% 18,9% % alleenstaande 62,4% 63,6% 63,7% 63,5% 64,1% 64,2% 63,6% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 22,9 22,6 21,2 21,6 22,3 24,8 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 49,5% 47,1% 46,7% 48,3% 49,3% 49,0% 49,9% % corporatiebezit 22,3% 23,7% 24,0% 23,7% 21,0% 20,4% 19,4% % overige verhuurders 23,8% 26,9% 27,7% 26,3% 27,7% 28,7% 29,4% % onbekend 4,4% 2,3% 1,7% 1,7% 2,0% 2,0% 1,3% Woningtype % eengezins 8,3% 8,2% 8,7% 8,8% 9,2% 9,9% 10,2% % meergezins 89,4% 90,0% 90,0% 89,6% 89,5% 88,8% 88,4% % overig / onbekend 2,3% 1,9% 1,3% 1,6% 1,3% 1,3% 1,4% 15

18 Klarendal: Dynamische wijk Klarendal is één van de meest centraal gelegen en oudste wijken van de stad. De wijk is een van oorsprong dichtbebouwde 19e -eeuwse volkswijk met weinig groen. In de periode is er gesaneerd en nieuwbouw gerealiseerd. De wijk bestaat uit de buurten Klarendal-Zuid, Klarendal-Noord, Onder de Linden en St. Janskerkstraat e.o. Vanouds kenmerkt de wijk zich door een gemengd leefmilieu met relatief veel bedrijvigheid. Er wonen relatief veel alleenstaanden in de wijk en 18- t/m 34-jarigen. Het aandeel niet-westerse allochtonen in de wijk is nog steeds relatief hoog, maar neemt langzaam af. De wijk kent een omvangrijke Turkse gemeenschap. De woningvoorraad is een mengeling van tussenwoningen, boven- en benedenwoningen en appartementen. Het aandeel corporatiebezit neemt geleidelijk aan af ten gunste van koop. Bewoners zijn tevreden over de ontwikkeling van hun buurt, de woonomgeving, leefbaarheid en voorzieningen. De start van het Modekwartier in 2000 draagt bij aan de opleving van de wijk, met nieuwe winkels en horecagelegenheden. Daarnaast neemt hierdoor de bedrijvigheid, het aantal bedrijfsvestigingen en het aantal arbeidsplaatsen toe. Er zijn veel ZZP-ers in de wijk. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Klarendal is ongunstig. De werkloosheid en bijstandsdichtheid zijn hoger dan het Arnhems gemiddelde. Een op de vijf huishoudens heeft een inkomen onder de lage inkomensgrens. Het gemiddelde huishoudensinkomen is relatief laag. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,77 1,67 1,66 1,67 1,66 1,65 1,66 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 22,2% 19,1% 18,6% 18,1% 18,0% 17,5% 17,8% % 20 t/m 64 jaar 71,5% 73,4% 73,7% 74,1% 74,0% 74,2% 73,7% % 65 jaar en ouder 6,3% 7,5% 7,7% 7,9% 8,0% 8,3% 8,5% Etniciteit % Nederlanders 62,6% 63,8% 63,9% 64,3% 65,2% 65,5% 66,0% % niet-westerse allochtonen 28,1% 25,6% 25,2% 24,8% 23,6% 23,4% 22,8% % westerse allochtonen 9,3% 10,6% 10,8% 10,9% 11,2% 11,1% 11,2% Huishoudens % paar met kinderen 15,9% 14,0% 13,6% 13,8% 13,0% 12,6% 13,3% % eenoudergezin 9,8% 8,5% 9,0% 8,7% 9,0% 8,9% 8,9% % paar zonder kinderen 18,9% 17,7% 17,5% 18,5% 19,0% 19,2% 18,7% % alleenstaande 55,4% 59,8% 60,0% 59,0% 59,0% 59,3% 59,1% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 18,8 17,2 15,9 17,3 16,6 16,9 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 19,5% 25,6% 26,3% 25,8% 28,8% 29,3% 29,8% % corporatiebezit 69,8% 62,8% 62,0% 59,5% 58,8% 58,3% 57,4% % overige verhuurders 9,0% 10,1% 10,4% 13,5% 11,1% 11,7% 12,5% % onbekend 1,7% 1,6% 1,2% 1,3% 1,3% 0,7% 0,3% Woningtype % eengezins 39,4% 38,3% 38,2% 37,7% 36,4% 37,2% 37,2% % meergezins 59,0% 60,1% 60,4% 60,3% 61,7% 61,3% 61,2% % overig / onbekend 1,6% 1,6% 1,3% 2,0% 1,9% 1,6% 1,6% 17

20 Velperweg e.o.: Zes buurten op zichzelf Velperweg e.o. bestaat uit zes verschillende buurten. De wijk kenmerkt zich vooral door oude villabebouwing, veel bedrijvigheid rondom de Velperweg, de weg die de wijk doorsnijdt, en landgoederen als Angerenstein en Bronbeek. De wijk kent een oververtegenwoordiging van 65-plussers, met name in de buurten Plattenburg en Angerenstein. Dit komt o.a. door de verschillende verzorgings- en verpleegtehuizen die gevestigd zijn in de wijk. De leeftijdscategorie 18 t/m 34 jaar is ondervertegenwoordigd. Toch neemt het inwoneraantal enigszins toe. Het is een overwegend 'witte' wijk. De woningvoorraad in de wijk bestaat voor bijna 2/3 deel uit koopwoningen. In de buurten Velperweg-Noord en Plattenburg bestaat een kwart van de woningen uit corporatiebezit. Hier zien we ook vooral flats en appartementen. Bewoners zijn overwegend (zeer) tevreden over hun leefomgeving, leefbaarheid en voorzieningen in de buurt. Het aantal bedrijfsvestigingen neemt toe terwijl het aantal arbeidsplaatsen afneemt. Velperweg e.o. behoort tot een van de betere wijken van Arnhem qua inkomenspositie. De werkloosheid en bijstandsdichtheid in de wijk zijn duidelijk lager dan elders in Arnhem. Van de zes buurten is de werkloosheid en bijstandsdichtheid in Plattenburg het hoogst. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 2,03 2,03 2,03 2,03 2,01 2,00 2,00 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 21,0% 22,1% 22,4% 22,0% 21,9% 22,0% 22,2% % 20 t/m 64 jaar 57,6% 58,6% 58,7% 58,0% 57,7% 57,4% 57,7% % 65 jaar en ouder 21,5% 19,3% 19,0% 20,0% 20,4% 20,6% 20,1% Etniciteit % Nederlanders 85,7% 85,2% 84,8% 84,6% 84,2% 83,9% 83,9% % niet-westerse allochtonen 4,0% 4,7% 5,0% 5,2% 5,6% 5,9% 6,2% % westerse allochtonen 10,4% 10,1% 10,2% 10,2% 10,2% 10,1% 10,0% Huishoudens % paar met kinderen 25,4% 25,1% 25,1% 25,2% 25,1% 25,2% 24,7% % eenoudergezin 3,4% 4,1% 4,2% 3,9% 3,8% 4,1% 4,4% % paar zonder kinderen 27,1% 26,0% 25,8% 25,5% 24,9% 24,4% 25,0% % alleenstaande 44,1% 44,8% 44,9% 45,4% 46,2% 46,2% 45,9% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 11,6 11,5 11,1 11,1 11,7 12,1 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 65,0% 66,4% 66,8% 64,3% 64,8% 63,4% 63,3% % corporatiebezit 15,5% 14,0% 13,7% 13,0% 14,6% 13,0% 13,7% % overige verhuurders 18,1% 18,3% 18,1% 16,6% 15,5% 17,0% 16,4% % onbekend 1,4% 1,3% 1,4% 6,1% 5,1% 6,6% 6,6% Woningtype % eengezins 59,0% 57,0% 56,4% 52,9% 53,2% 52,4% 52,2% % meergezins 40,1% 42,4% 42,9% 40,7% 40,8% 40,2% 40,5% % overig / onbekend 1,0% 0,6% 0,7% 6,4% 6,0% 7,4% 7,3% 19

22 Alteveer en Cranevelt: Vergrijzing en tevredenheid over de leefomgeving De wijk Alteveer en Cranevelt is gebouwd in de periode en Dominant aanwezig is het ziekenhuis Rijnstate. De wijk bestaat uit drie verschillende buurten Sonsbeek-Noord, Hazegrietje en Alteveer-Cranevelt. Hazegrietje telt 169 inwoners, Sonsbeek-Noord en de buurt Alteveer-Cranevelt Alteveer en Cranevelt kent een duidelijke ondervertegenwoordiging van inwoners in de leeftijd 18 t/m 34 jaar. Er is een oververtegenwoordiging van 65-plussers. Dit komt door de aanwezigheid van verzorgings- en verpleegtehuizen. Ook zijn er veel jonge senioren waardoor de wijk aan het vergrijzen is, vooral de buurt Alteveer-Cranevelt. Gezinnen zonder kinderen zijn oververtegenwoordigd in de wijk. De meeste bewoners zijn van Nederlandse afkomst. In Alteveer-Cranevelt zien we weinig verhuisbewegingen, bewoners zijn honkvast. Het corporatiebezit in de wijk is beperkt: in de buurt Alteveer-Cranevelt is het eigen woningbezit het grootst. Daarnaast is er veel particuliere verhuur. Bewoners zijn tevreden over hun woonomgeving, de leefbaarheid en voorzieningen in hun buurt. Bewoners voelen zich veilig in hun eigen buurt. De sociaal-economische positie van Alteveer en Cranevelt is gunstig. Het gemiddeld huishoudinkomen ligt boven het Arnhems gemiddelde. De werkloosheid en bijstandsdichtheid in de wijk is duidelijk lager dan het Arnhems gemiddelde, maar neemt wel toe. Het aantal bedrijven en het aantal arbeidsplaatsen in de wijk nemen toe. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 2,00 2,03 2,02 2,02 2,04 2,05 2,05 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 18,0% 19,8% 20,3% 20,3% 21,0% 20,9% 21,1% % 20 t/m 64 jaar 53,3% 53,1% 52,9% 52,6% 52,4% 52,8% 52,1% % 65 jaar en ouder 28,7% 27,2% 26,8% 27,1% 26,5% 26,3% 26,9% Etniciteit % Nederlanders 86,6% 86,3% 86,2% 85,8% 85,7% 86,0% 86,2% % niet-westerse allochtonen 2,7% 3,1% 3,1% 3,2% 3,4% 3,4% 3,2% % westerse allochtonen 10,7% 10,6% 10,6% 11,0% 10,8% 10,6% 10,6% Huishoudens % paar met kinderen 20,6% 21,0% 21,4% 22,2% 22,9% 23,2% 23,3% % eenoudergezin 4,0% 4,7% 4,6% 4,8% 4,9% 4,9% 4,8% % paar zonder kinderen 36,7% 36,4% 34,8% 34,1% 33,3% 33,8% 33,7% % alleenstaande 38,6% 37,9% 39,2% 38,9% 39,0% 38,1% 38,1% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 9,3 7,7 8,6 8,2 8,2 8,9 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 46,1% 47,5% 47,3% 45,8% 50,2% 51,6% 52,3% % corporatiebezit 22,7% 22,4% 22,4% 17,6% 20,5% 13,7% 14,1% % overige verhuurders 30,6% 29,8% 29,9% 33,8% 28,7% 34,2% 33,2% % onbekend 0,6% 0,3% 0,3% 2,8% 0,6% 0,5% 0,4% Woningtype % eengezins 68,2% 67,7% 67,7% 66,9% 67,3% 65,9% 66,0% % meergezins 31,4% 32,0% 31,8% 31,4% 32,1% 33,5% 33,5% % overig / onbekend 0,4% 0,4% 0,6% 1,7% 0,6% 0,5% 0,5% 21

24 Geitenkamp: Arnhemse arbeiders en middenklasse Geitenkamp is een zeer karakteristieke gemengde arbeiders- en middenklassewijk uit de periode De bijzondere architectuur en opzet worden versterkt door de hoogteverschillen. Het inwoneraantal in de Geitenkamp is de laatste jaren redelijk stabiel. Er wonen relatief veel eenoudergezinnen. Het aandeel niet-westerse allochtonen is lager dan het Arnhems gemiddelde. Een groot deel van de woningvoorraad in de Geitenkamp is in bezit van woningcorporaties, maar het aantal koopwoningen stijgt licht. Er staan vooral tussenwoningen en boven - en benedenwoningen. Bewoners zijn iets minder tevreden over de leefbaarheid in hun eigen buurt. Wat betreft de voorzieningen zijn bewoners in de Geitenkamp gemiddeld positief. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Geitenkamp is ongunstig. De werkloosheid en bijstandsdichtheid in de wijk zijn duidelijk hoger dan het Arnhems gemiddelde. Een op de vijf huishoudens heeft een inkomen onder de lage inkomensgrens en het gemiddeld huishoudensinkomen is laag. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,99 1,87 1,86 1,85 1,83 1,81 1,81 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 22,3% 19,6% 18,7% 18,8% 18,4% 18,7% 19,0% % 20 t/m 64 jaar 65,3% 67,8% 68,2% 68,4% 68,1% 67,6% 66,9% % 65 jaar en ouder 12,5% 12,6% 13,1% 12,8% 13,4% 13,6% 14,0% Etniciteit % Nederlanders 75,8% 75,2% 75,8% 75,1% 75,2% 75,7% 75,9% % niet-westerse allochtonen 14,5% 14,8% 14,4% 15,0% 14,9% 13,9% 13,5% % westerse allochtonen 9,7% 10,0% 9,8% 9,9% 9,9% 10,4% 10,6% Huishoudens % paar met kinderen 20,0% 17,9% 17,4% 16,8% 16,3% 15,4% 15,4% % eenoudergezin 15,2% 14,0% 14,2% 14,5% 14,5% 14,4% 14,3% % paar zonder kinderen 24,7% 22,2% 22,7% 22,9% 22,9% 22,4% 22,6% % alleenstaande 40,1% 45,9% 45,8% 45,9% 46,4% 47,8% 47,8% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 13,5 13,5 14,5 12,2 12,9 11,9 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 0,1% 5,5% 5,0% 5,5% 8,3% 8,8% 9,4% % corporatiebezit 95,4% 89,4% 90,1% 90,1% 86,2% 86,5% 86,2% % overige verhuurders 4,1% 4,8% 4,7% 4,3% 5,4% 4,4% 4,3% % onbekend 0,3% 0,3% 0,2% 0,1% 0,1% 0,2% 0,1% Woningtype % eengezins 68,4% 67,9% 67,9% 67,6% 67,6% 67,6% 67,6% % meergezins 31,0% 31,5% 31,7% 31,9% 31,8% 31,8% 31,7% % overig / onbekend 0,6% 0,6% 0,5% 0,6% 0,6% 0,6% 0,6% 23

26 Monnikenhuizen: Tevreden bewoners rond hoogste punt van Arnhem Monnikenhuizen is vooral gebouwd in de jaren 50 en 70 van de vorige eeuw en gelegen rondom de wijk Geitenkamp. Het sportcomplex Valkenhuizen en verzorgingstehuis Drie Gasthuizen maken onderdeel uit van de wijk. Op het terrein van de Saksen Weimar-kazerne worden nog steeds nieuwe huizen opgeleverd, waardoor het aantal inwoners groeit. De wijk bestaat uit drie buurten: Monnikenhuizen, Arnhemse Allee en Klarenbeek. Klarenbeek is de kleinste buurt met 674 inwoners. Monnikenhuizen kent inwoners en Arnhemse Allee De wijk Monnikenhuizen is een overwegend witte wijk. De wijk kent een ondervertegenwoordiging van het aandeel jarigen. Er wonen relatief veel (oudere) gezinnen zonder kinderen en mensen van 65 jaar en ouder Het aandeel corporatiewoningen is beperkt, maar stijgt wel. Bewoners zijn tevreden over hun buurt en met name over hun woonomgeving. Het aantal bedrijven in de wijk neemt licht toe, terwijl het aantal arbeidsplaatsen de laatste jaren afneemt. Er zijn relatief veel ZZP-ers in de wijk gevestigd. De werkloosheid is gelijk aan het Arnhems gemiddelde en de bijstandsdichtheid in de wijk ligt onder het Arnhems gemiddelde. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,93 1,95 1,94 1,94 1,94 1,94 1,94 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 17,2% 18,4% 18,3% 19,1% 19,1% 19,1% 19,4% % 20 t/m 64 jaar 59,8% 59,1% 59,4% 58,9% 58,3% 58,6% 59,5% % 65 jaar en ouder 22,9% 22,5% 22,3% 22,0% 22,5% 22,3% 21,1% Etniciteit % Nederlanders 81,4% 81,6% 80,7% 80,6% 80,6% 80,9% 80,2% % niet-westerse allochtonen 6,9% 6,8% 7,1% 7,0% 7,0% 7,9% 8,5% % westerse allochtonen 11,7% 11,7% 12,2% 12,4% 12,4% 11,2% 11,3% Huishoudens % paar met kinderen 19,9% 20,6% 20,2% 20,5% 20,5% 20,1% 20,4% % eenoudergezin 4,5% 5,5% 5,5% 5,8% 6,1% 7,8% 7,9% % paar zonder kinderen 32,6% 32,8% 32,7% 31,2% 30,9% 30,7% 29,6% % alleenstaande 43,0% 41,1% 41,5% 42,4% 42,5% 41,4% 42,1% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 11,1 9,1 9,4 10,5 13,7 12,3 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 32,7% 36,5% 34,8% 33,8% 36,6% 33,9% 34,8% % corporatiebezit 48,7% 45,4% 45,4% 38,7% 37,1% 31,6% 37,1% % overige verhuurders 17,9% 17,6% 17,3% 20,1% 18,1% 25,1% 18,5% % onbekend 0,7% 0,5% 2,4% 7,5% 8,2% 9,4% 9,7% Woningtype % eengezins 60,6% 60,0% 59,4% 56,3% 55,0% 50,5% 51,5% % meergezins 38,0% 38,5% 38,1% 35,9% 37,0% 40,2% 38,5% % overig / onbekend 1,4% 1,5% 2,6% 7,8% 8,0% 9,2% 9,9% 25

28 Burgemeesterswijk/Hoogkamp: Gegoede wijk, zeer tevreden bewoners Burgemeesterswijk/Hoogkamp is één van de oudere wijken in het noordwesten van de gemeente. De wijk bestaat uit zes buurten. Transvaalbuurt en Burgemeesterswijk zijn statige middenstandsbuurten uit het begin van de vorige eeuw. Gulden Bodem, Sterrenberg en Hoogkamp zijn gegoede buurten uit de periode tussen beide wereldoorlogen en gedeeltelijk uit de jaren 50 van de vorige eeuw. De buurt Sonsbeek/Zijpendaal bestaat uit de parken Sonsbeek en Zijpendaal. De wijk kent een ondervertegenwoordiging van het aandeel 18- t/m 34-jarigen. De bewoners zijn voor 85% van Nederlandse afkomst. De woningvoorraad bestaat overwegend uit koopwoningen. Bewoners in Burgemeesterswijk/Hoogkamp zijn erg tevreden over de leefbaarheid in hun eigen buurt. Daarnaast zijn ze erg tevreden over de voorzieningen in hun buurt. Bewoners voelen zich veilig in hun eigen buurt. Het aantal bedrijfsvestigingen in de wijk neemt toe, het aantal arbeidsplaatsen neemt af, na een toename in de jaren daarvoor. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Burgemeesterswijk/Hoogkamp is gunstig. Burgemeesterswijk/Hoogkamp kent de hoogste inkomens van Arnhem. De werkloosheid en bijstandsdichtheid in de wijk is duidelijk lager dan het Arnhems gemiddelde. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,96 2,02 2,01 2,00 2,01 2,02 2,01 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 22,2% 24,1% 24,2% 24,1% 23,7% 24,0% 23,9% % 20 t/m 64 jaar 62,8% 61,2% 60,8% 60,4% 59,8% 59,3% 58,8% % 65 jaar en ouder 14,9% 14,7% 15,0% 15,5% 16,5% 16,6% 17,3% Etniciteit % Nederlanders 85,0% 84,4% 84,2% 84,0% 84,3% 84,5% 84,9% % niet-westerse allochtonen 3,5% 4,0% 4,0% 4,4% 4,1% 3,9% 3,8% % westerse allochtonen 11,4% 11,6% 11,8% 11,6% 11,6% 11,6% 11,3% Huishoudens % paar met kinderen 21,1% 22,8% 23,0% 22,8% 22,8% 23,3% 22,9% % eenoudergezin 3,1% 3,3% 3,2% 3,6% 3,7% 3,8% 3,8% % paar zonder kinderen 30,2% 28,9% 28,7% 27,6% 28,6% 28,3% 28,5% % alleenstaande 45,6% 44,9% 45,1% 46,0% 45,0% 44,7% 44,7% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 14,3 13,1 12,4 12,3 13,5 13,7 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 70,5% 73,0% 73,0% 73,6% 73,5% 73,1% 74,1% % corporatiebezit 2,3% 2,4% 2,3% 2,4% 5,8% 6,2% 6,2% % overige verhuurders 24,5% 23,2% 23,4% 22,8% 19,6% 20,0% 19,0% % onbekend 2,7% 1,4% 1,3% 1,2% 1,0% 0,8% 0,7% Woningtype % eengezins 53,4% 53,7% 53,8% 54,0% 53,6% 53,6% 53,5% % meergezins 44,1% 44,1% 44,1% 43,9% 44,1% 44,3% 44,5% % overig / onbekend 2,5% 2,2% 2,1% 2,1% 2,2% 2,1% 2,0% 27

30 Schaarsbergen e.o.: Veluwegebied, kritisch over voorzieningen Het gebied Schaarsbergen e.o. beslaat het hele Arnhemse gebied ten noorden van de Schelmseweg. Het gebied heeft een oppervlakte van ongeveer hectare en omvat de helft van Arnhem. Het dorp Schaarsbergen ontstond rond Vanaf de jaren 60 van de vorige eeuw is tussen Bakenbergseweg en Kemperbergerweg een duurder woonwijkje ontwikkeld. Voor het overige is er sprake van verspreide bebouwing. In het buitengebied bevinden zich enkele agrarische bedrijven en er liggen sinds jaar en dag militaire terreinen met daarbij de nodige militaire gebouwen en kazernes. Voor Arnhemse verhoudingen treffen we in de wijk veel koop- en vrijstaande woningen, en vrijwel geen corporatiewoningen. Er wonen relatief veel gezinnen zonder kinderen. Schaarsbergen e.o. telt weinig jarigen en veel 65-plussers. De bewoners zijn nagenoeg allemaal van Nederlandse afkomst. Bewoners in Schaarsbergen e.o. zijn, samen met bewoners in Burgemeesterswijk/Hoogkamp, het meest tevreden over de leefbaarheid in hun eigen buurt. Daarnaast zijn ze ook het meest tevreden over hun woonomgeving. Bewoners zijn negatiever over de voorzieningen in de buurt. De sociaal-economische positie van de huishoudens is gunstig. Schaarsbergen heeft, na Burgemeesterswijk/Hoogkamp, de hoogste inkomens. De wijk kent relatief weinig werkzoekenden en mensen met een bijstandsuitkering, maar de aantallen stijgen wel. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 2,00 1,93 1,97 2,02 2,02 1,99 2,00 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 17,6% 20,1% 22,0% 21,2% 21,4% 20,9% 21,9% % 20 t/m 64 jaar 63,9% 61,2% 59,9% 60,0% 59,3% 59,1% 57,4% % 65 jaar en ouder 18,5% 18,7% 18,1% 18,8% 19,3% 20,0% 20,7% Etniciteit % Nederlanders 84,2% 86,3% 87,0% 86,9% 86,8% 85,9% 86,7% % niet-westerse allochtonen 5,4% 2,9% 2,9% 3,0% 2,9% 3,1% 3,0% % westerse allochtonen 10,4% 10,8% 10,1% 10,2% 10,3% 11,0% 10,3% Huishoudens % paar met kinderen 20,9% 18,9% 20,6% 21,0% 21,4% 20,8% 21,0% % eenoudergezin 4,1% 3,6% 3,3% 4,2% 3,7% 4,0% 4,1% % paar zonder kinderen 37,0% 33,6% 33,2% 34,4% 33,9% 32,5% 32,3% % alleenstaande 38,0% 43,9% 43,0% 40,4% 41,0% 42,7% 42,6% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 12,0 14,9 11,3 11,1 10,2 12,5 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 63,2% 68,8% 69,5% 63,4% 65,2% 64,2% 65,5% % corporatiebezit 1,7% 1,5% 1,3% 1,0% 1,1% 1,1% 1,1% % overige verhuurders 29,4% 25,4% 20,2% 17,1% 15,6% 23,9% 23,7% % onbekend 5,8% 4,3% 9,1% 18,6% 18,1% 10,7% 9,7% Woningtype % eengezins 90,3% 89,6% 88,1% 74,2% 73,8% 73,2% 73,2% % meergezins 0,5% 0,5% 2,8% 2,3% 2,3% 2,3% 2,3% % overig / onbekend 9,2% 9,9% 9,1% 23,4% 23,9% 24,5% 24,5% 29

32 Heijenoord/Lombok: Doorkruising door spoor, twee gezichten Heijenoord/Lombok ligt in het westen van Arnhem-Noord en bestaat uit drie verschillende buurten: Heijenoord en Brouwerijweg e.o. (ook wel Oud-Heijenoord genoemd) ten noorden van het spoor(emplacement) en Lombok ten zuiden daarvan. De wijk bestaat deels uit een oude stadsuitleg van het einde van de 19e en begin 20e eeuw. Vanaf wordt de wijk doorsneden door het spoor. In de buurt Heijenoord domineert de bebouwing uit de jaren 30. Vooral in Brouwerijweg e.o. betreft het bedrijven en kantoren. In de buurt Brouwerijweg e.o. wonen veel jonge kamerbewoners. De leeftijdsgroep van 35 t/m 59 jaar is oververtegenwoordigd. In de Brouwerijweg e.o. en Lombok zijn gezinnen met kinderen ondervertegenwoordigd en alleenstaanden oververtegenwoordigd. In Heijenoord is het omgekeerde het geval. De woningvoorraad bestaat voor een groot deel uit koopwoningen, vooral in Heijenoord. De wijk heeft relatief weinig corporatiewoningen, deze staan met name in Lombok. Meergezinswoningen domineren in Brouwerijweg e.o. en Lombok, eengezinswoningen in Heijenoord. De bewoners zijn meer dan gemiddeld tevreden over woonomgeving, leefbaarheid en voorzieningen in de eigen buurt. Er is wel een zekere mate van parkeeroverlast. Bewoners voelen zich veilig in hun eigen buurt. De wijk kent relatief weinig werkzoekenden en mensen met een bijstandsuitkering, het aantal werkzoekenden is gestegen. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,85 1,84 1,84 1,82 1,83 1,83 1,83 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 21,3% 21,0% 20,6% 20,4% 20,1% 20,0% 19,6% % 20 t/m 64 jaar 71,4% 70,2% 70,6% 70,4% 70,3% 69,9% 69,8% % 65 jaar en ouder 7,3% 8,8% 8,8% 9,2% 9,6% 10,0% 10,6% Etniciteit % Nederlanders 82,6% 82,6% 82,1% 82,1% 82,6% 82,0% 81,7% % niet-westerse allochtonen 6,8% 7,1% 7,4% 7,3% 6,9% 7,0% 7,0% % westerse allochtonen 10,6% 10,3% 10,6% 10,6% 10,5% 11,0% 11,4% Huishoudens % paar met kinderen 19,3% 19,2% 19,2% 18,7% 18,9% 19,1% 18,8% % eenoudergezin 6,2% 6,0% 6,4% 6,3% 6,7% 6,6% 6,9% % paar zonder kinderen 23,5% 23,5% 23,5% 23,6% 23,2% 23,0% 23,7% % alleenstaande 51,0% 51,2% 50,9% 51,5% 51,3% 51,3% 50,6% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 17,9 14,1 14,9 14,5 13,7 15,5 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 54,7% 58,3% 57,9% 58,4% 59,2% 58,4% 58,4% % corporatiebezit 22,6% 21,5% 21,5% 22,6% 22,6% 22,7% 22,7% % overige verhuurders 17,8% 18,9% 18,5% 16,8% 16,9% 17,6% 17,5% % onbekend 5,0% 1,3% 2,1% 2,2% 1,2% 1,3% 1,5% Woningtype % eengezins 44,1% 44,1% 44,1% 43,2% 43,4% 43,5% 43,3% % meergezins 54,6% 54,8% 53,9% 53,1% 52,6% 52,7% 52,6% % overig / onbekend 1,3% 1,1% 2,0% 3,6% 4,0% 3,9% 4,1% 31

34 Klingelbeek: Alleenstaanden en vergrijzing Klingelbeek is een relatief kleine, gemêleerde wijk in Arnhem-Noord. De wijk is gebaseerd op het oude buurtschap Klingelbeek, herkenbaar door de afwisselende lintbebouwing en de latere toevoeging van hoofdzakelijk woningen uit De wijk bestaat uit de buurten Klingelbeek en Het Dorp, Mariëndaal. Het Dorp, Mariëndaal is een woondorp voor mensen met een ernstige lichamelijke of meervoudige handicap, gebouwd in de jaren 60 van de vorige eeuw. De wijk is aan het vergrijzen, er wonen relatief veel ouderen. De 18- t/m 34-jarigen zijn daarentegen ondervertegenwoordigd. Vooral In Het Dorp, Mariëndaal wonen veel 55-plussers en veel alleenstaanden. De bewoners zijn nagenoeg allemaal van Nederlandse afkomst. De helft van de woningvoorraad in de wijk bestaat uit eengezins- en koopwoningen. De bewoners zijn meer dan gemiddeld tevreden over woonomgeving, leefbaarheid en veiligheid. Over voorzieningen in de eigen buurt is men iets minder tevreden. De wijk kent een relatief lage werkloosheid en een lage bijstandsdichtheid. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,55 1,61 1,62 1,61 1,60 1,62 1,63 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 14,0% 16,2% 15,9% 16,1% 16,7% 16,3% 16,3% % 20 t/m 64 jaar 57,7% 55,8% 56,1% 54,5% 53,0% 53,9% 54,1% % 65 jaar en ouder 28,3% 28,0% 28,1% 29,4% 30,3% 29,9% 29,6% Etniciteit % Nederlanders 85,1% 86,3% 85,0% 84,5% 84,7% 83,9% 84,2% % niet-westerse allochtonen 4,9% 2,9% 3,5% 3,7% 3,8% 4,7% 4,6% % westerse allochtonen 10,0% 10,9% 11,5% 11,8% 11,4% 11,4% 11,1% Huishoudens % paar met kinderen 11,5% 11,9% 12,3% 12,6% 12,9% 13,5% 13,4% % eenoudergezin 1,1% 1,5% 1,5% 1,1% 1,9% 2,6% 2,7% % paar zonder kinderen 22,2% 25,2% 24,9% 24,4% 23,0% 23,9% 24,8% % alleenstaande 65,2% 61,5% 61,3% 61,9% 62,3% 60,1% 59,1% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 15,7 15,0 12,4 12,6 14,8 19,6 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 47,1% 48,0% 48,7% 42,9% 44,8% 45,2% 46,3% % corporatiebezit 0,0% 0,3% 0,3% 0,4% 0,1% 0,1% 0,1% % overige verhuurders 9,0% 9,1% 8,7% 8,3% 7,6% 46,1% 43,9% % onbekend 43,9% 42,7% 42,4% 48,4% 47,5% 8,6% 9,8% Woningtype % eengezins 27,8% 27,9% 27,5% 24,6% 24,8% 25,6% 27,4% % meergezins 29,5% 30,0% 30,0% 27,2% 27,2% 26,9% 27,1% % overig / onbekend 42,7% 42,1% 42,5% 48,2% 48,0% 47,4% 45,5% 33

36 Malburgen-West: Verjonging, diversiteit en verbeteringen Malburgen-West is een van oorsprong grotendeels naoorlogse wijk gelegen in Arnhem-Zuid tussen de Rijndijk en het Gelredome en tussen de Nijmeegseweg en de Eldenseweg. Het natuurgebied Meinerswijk en de Praets maakt onderdeel uit van de wijk. In Malburgen-West is, als gevolg van het proces van sloop en nieuwbouw, sprake van een verjonging van de bevolking. In de nieuwe woningen vestigen zich veelal jonge huishoudens. Ruim één op de drie bewoners is van niet-westerse allochtone herkomst. De Turkse en Marokkaanse gemeenschap zijn goed vertegenwoordigd in de wijk. Door sloop van (portiek)flats in de afgelopen jaren is het aantal woningen afgenomen en nu redelijk stabiel. Het aandeel eigen woningen neemt door de nieuwbouw toe. Nog steeds is het merendeel van de woningen in handen van woningcorporatie Volkshuisvesting. Bewoners zijn over de woonomgeving, de leefbaarheid en veiligheid en de sociale kwaliteit van de woonbuurt iets minder tevreden. Over de voorzieningen is men gemiddeld tevreden. Gevoelens van onveiligheid komen relatief vaak voor. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Malburgen-West is ongunstig: een op de vijf huishoudens heeft een inkomen onder de lage inkomensgrens en het gemiddelde huishoudensinkomen ligt onder het Arnhems gemiddelde. Het aandeel werkzoekenden en bijstandsgerechtigden ligt hoger dan gemiddeld. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,83 1,97 1,95 2,00 2,01 2,03 2,05 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 22,6% 24,7% 24,2% 24,5% 25,3% 25,8% 26,3% % 20 t/m 64 jaar 69,9% 68,5% 68,9% 67,7% 66,8% 66,3% 65,6% % 65 jaar en ouder 7,5% 6,8% 6,9% 7,7% 8,0% 7,9% 8,1% Etniciteit % Nederlanders 51,7% 51,9% 52,2% 53,1% 52,9% 53,7% 53,7% % niet-westerse allochtonen 38,3% 37,6% 37,6% 36,6% 36,8% 35,5% 35,4% % westerse allochtonen 10,0% 10,5% 10,3% 10,3% 10,3% 10,9% 10,9% Huishoudens % paar met kinderen 17,0% 21,1% 20,4% 22,9% 22,8% 23,6% 24,1% % eenoudergezin 7,9% 7,9% 8,1% 8,5% 8,2% 9,4% 9,6% % paar zonder kinderen 24,4% 25,1% 24,9% 23,3% 22,5% 21,9% 21,4% % alleenstaande 50,6% 45,8% 46,5% 45,3% 46,4% 45,1% 44,9% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 30,2 17,9 17,4 15,6 15,7 13,5 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 22,0% 37,0% 36,7% 38,4% 41,1% 41,2% 42,2% % corporatiebezit 58,3% 47,8% 48,1% 56,4% 53,4% 53,0% 52,1% % overige verhuurders 17,1% 13,9% 14,0% 4,5% 5,2% 5,7% 5,6% % onbekend 2,7% 1,3% 1,2% 0,7% 0,3% 0,2% 0,2% Woningtype % eengezins 46,7% 51,3% 50,6% 50,2% 53,8% 54,7% 54,8% % meergezins 51,4% 47,7% 48,8% 48,8% 45,0% 44,4% 44,3% % overig / onbekend 1,9% 1,0% 0,6% 1,0% 1,2% 0,9% 0,9% 35

38 Malburgen-Oost (N): Verjonging en verbeteringen Malburgen-Oost (N) is een deels vooroorlogse en (kort) naoorlogse wijk gelegen in Arnhem-Zuid. Aan de wijk is in de periode een nieuw gebied toegevoegd: Stadseiland. Door deze toevoeging is de bevolking gegroeid. In Malburgen-Oost (Noord) is als gevolg van de herstructurering verdere verjonging opgetreden. Het aandeel ouderen ligt lager dan gemiddeld. Ruim een kwart van de bewoners is van niet-westerse allochtone afkomst; dit aantal is licht gestegen De wijk heeft relatief veel eengezinswoningen. Het aandeel koopwoningen is door de herstructurering toegenomen. Rapportcijfers over de woonomgeving, de leefbaarheid en veiligheid en de sociale kwaliteit van de woonbuurt zijn iets lager dan het gemiddelde voor Arnhem, maar wel hoger dan in Malburgen-Oost( Zuid). Over de voorzieningen in de wijk is men gemiddeld tevreden. Gevoelens van onveiligheid komen zowel in West als in Oost (N) relatief vaak voor. Het aandeel werkzoekenden en bijstandsgerechtigden ligt hoger dan gemiddeld voor Arnhem, maar ligt lager dan in de rest van Malburgen. Het sociaal-economisch profiel is de laatste jaren wel verbeterd. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 2,02 2,01 2,01 2,01 2,03 2,03 2,04 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 24,5% 23,2% 23,4% 23,3% 24,0% 24,1% 24,4% % 20 t/m 64 jaar 67,1% 68,1% 67,6% 67,3% 66,4% 66,1% 65,7% % 65 jaar en ouder 8,4% 8,8% 9,0% 9,4% 9,5% 9,8% 9,9% Etniciteit % Nederlanders 58,4% 62,7% 62,6% 62,6% 62,1% 62,1% 61,3% % niet-westerse allochtonen 31,3% 26,9% 26,3% 25,9% 26,1% 26,3% 27,3% % westerse allochtonen 10,3% 10,3% 11,1% 11,5% 11,8% 11,6% 11,4% Huishoudens % paar met kinderen 22,8% 22,3% 22,9% 22,6% 23,9% 23,9% 24,3% % eenoudergezin 11,1% 9,9% 9,4% 9,1% 8,8% 8,8% 8,9% % paar zonder kinderen 23,5% 26,9% 25,5% 26,0% 24,8% 24,3% 23,9% % alleenstaande 42,6% 41,0% 42,2% 42,3% 42,6% 43,0% 42,9% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 19,4 15,2 15,9 15,3 16,5 16,5 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 29,7% 43,8% 44,0% 44,8% 47,2% 47,5% 46,8% % corporatiebezit 59,1% 41,1% 40,1% 38,9% 40,2% 39,5% 40,1% % overige verhuurders 9,7% 12,4% 13,0% 11,4% 12,1% 12,7% 12,4% % onbekend 1,5% 2,7% 2,8% 4,9% 0,5% 0,2% 0,7% Woningtype % eengezins 65,1% 69,3% 69,3% 67,7% 70,0% 69,9% 68,7% % meergezins 34,6% 28,0% 27,9% 27,4% 27,8% 28,0% 29,2% % overig / onbekend 0,2% 2,7% 2,8% 4,9% 2,2% 2,1% 2,1% 37

40 Malburgen-Oost (Z): Enorme diversiteit, hoge werkloosheid en weinig ontwikkeling Malburgen-Oost (Z) bestaat uit vijf buurten: t Duifje, Immerloo I, Immerloo II, Middelgraaflaan e.o. en Zeegsingel e.o. De buurt Immerloo II kenmerkt zich door een zestal grote galerijflats, t Duifje wordt afgesloten van de wijk door de Pleijweg. De wijk Malburgen-Oost (Z) heeft relatief veel 65-plussers. Vooral in de buurt Middelgraaflaan e.o. wonen relatief veel ouderen, mede als gevolg van de aanwezigheid van zorgvoorzieningen. De wijk kent relatief veel eenoudergezinnen. Het aandeel niet-westers allochtonen is hoog in Malburgen-Oost (Zuid). Binnen de wijk zien we sterke variatie: in de buurt Immerloo II twee op de drie inwoners, in t Duifje en Middelgraaflaan e.o. één op de vier. De woningvoorraad van de wijk neemt, na een periode van afname, de afgelopen jaren weer toe. Ruim driekwart is in bezit van corporaties. In Immerloo II zijn bijna alle woningen corporatiebezit. In de buurten Immerloo I en Zeegsingel e.o. staan vooral eengezinswoningen. In de buurten Middelgraaflaan e.o. en Immerloo II overheersen de flats/appartementen. Bewoners van deze wijk zijn over de woonomgeving, de leefbaarheid en veiligheid, de voorzieningen in de buurt en de sociale kwaliteit van de woonbuurt negatiever dan gemiddeld. De sociaal-economische positie van de huishoudens in Malburgen-Oost (Z) is ongunstig: ruim een kwart van de huishoudens heeft een inkomen onder de lage inkomensgrens en het gemiddelde huishoudensinkomen is het laagst in Arnhem. Het aandeel werkzoekenden en bijstandsgerechtigden in de Malburgen-Oost (Z) is gestegen en is het hoogst van alle wijken. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 2,05 2,04 2,04 2,06 2,04 2,01 2,02 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 26,0% 25,3% 25,3% 25,2% 25,1% 24,9% 25,0% % 20 t/m 64 jaar 58,8% 57,6% 57,6% 57,2% 57,1% 57,1% 57,0% % 65 jaar en ouder 15,3% 17,1% 17,1% 17,6% 17,8% 18,0% 18,0% Etniciteit % Nederlanders 47,3% 47,7% 47,6% 47,2% 47,1% 46,6% 46,3% % niet-westerse allochtonen 42,5% 42,3% 42,4% 42,9% 43,1% 43,6% 44,1% % westerse allochtonen 10,2% 10,0% 10,0% 9,9% 9,8% 9,8% 9,7% Huishoudens % paar met kinderen 21,4% 20,2% 19,9% 20,5% 20,4% 19,7% 20,2% % eenoudergezin 12,2% 13,3% 13,8% 14,0% 13,3% 13,6% 13,8% % paar zonder kinderen 23,0% 23,9% 23,6% 23,4% 23,4% 22,3% 22,4% % alleenstaande 43,4% 42,6% 42,7% 42,1% 42,9% 44,5% 43,6% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 19,9 12,8 13,8 14,5 14,9 14,8 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 10,8% 17,2% 16,6% 16,6% 18,8% 18,9% 18,5% % corporatiebezit 86,2% 74,9% 76,3% 75,7% 73,4% 73,4% 78,2% % overige verhuurders 2,9% 5,0% 5,1% 4,3% 3,6% 3,3% 3,2% % onbekend 0,2% 2,9% 2,0% 3,4% 4,2% 4,4% 0,1% Woningtype % eengezins 40,8% 47,2% 47,2% 47,5% 45,8% 45,9% 46,5% % meergezins 59,1% 50,3% 50,3% 49,1% 47,0% 46,7% 44,9% % overig / onbekend 0,1% 2,5% 2,5% 3,4% 7,2% 7,5% 8,5% 39

42 Vredenburg/Kronenburg: Krimp en vergrijzing De wijk Vredenburg/Kronenburg ligt in het zuidelijk stadsdeel en is gebouwd in de periode De wijk bestaat uit vier buurten, ieder met hun eigen karakter: Vredenburg, Kronenburg, Holthuizen en Eimersweide. Op het grondgebied van de wijk staan veel kantoren (bijvoorbeeld Rijnpoort). Het winkelcentrum Kronenburg en de Rijnhal liggen in de wijk. Vredenburg/Kronenburg wordt doorsneden door een aantal drukke wegen. De woningvoorraad kenmerkt zich door een hoog percentage meergezinswoningen. Met name langs de randen van Vredenburg, in Kronenburg en in Eimersweide staat veel hoogbouw. Een groot deel van de woningen is particulier verhuurd. Sinds 2003 is sprake geweest van een daling van het aantal inwoners, momenteel lijkt er sprake van een lichte groei. Er wonen relatief veel ouderen. Deels hangt dit samen met de aanwezigheid van verzorgingsflats en intramurale voorzieningen. Ook het feit dat de jongere gezinnen die zich in de jaren 70 vestigden er deels zijn blijven wonen draagt hier aan bij. Een aanzienlijk deel van de bewoners is niet-westers allochtoon, het aantal stijgt licht. Bewoners zijn over het algemeen gemiddeld positief over de woonomgeving, leefbaarheid en voorzieningen in de wijk. Wel is een kwart van de bewoners niet positief over de toekomstige ontwikkeling van de wijk. Het aantal arbeidsplaatsen en bedrijfsvestigingen is toegenomen. De werkloosheid en het aantal mensen met een PW(voorheen WWB)-uitkering is gestegen en ligt hoger dan het Arnhems gemiddelde. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,87 1,81 1,83 1,83 1,83 1,82 1,83 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 18,5% 18,8% 19,1% 18,9% 19,1% 18,5% 18,3% % 20 t/m 64 jaar 59,8% 59,8% 59,7% 59,0% 57,9% 58,2% 58,3% % 65 jaar en ouder 21,7% 21,4% 21,2% 22,2% 23,1% 23,3% 23,4% Etniciteit % Nederlanders 66,8% 63,5% 62,7% 63,3% 63,1% 63,6% 63,0% % niet-westerse allochtonen 18,8% 22,8% 23,2% 22,7% 22,8% 22,4% 23,2% % westerse allochtonen 14,4% 13,7% 14,1% 14,1% 14,1% 14,0% 13,8% Huishoudens % paar met kinderen 17,8% 17,0% 17,6% 17,7% 17,7% 17,5% 17,4% % eenoudergezin 6,5% 6,2% 6,4% 6,5% 6,7% 6,7% 6,7% % paar zonder kinderen 26,9% 24,7% 24,3% 24,5% 23,7% 23,9% 24,4% % alleenstaande 48,8% 52,0% 51,7% 51,3% 52,0% 51,9% 51,4% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 14,8 13,2 12,7 14,0 14,0 11,9 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 21,8% 26,2% 26,7% 27,5% 30,0% 29,9% 30,8% % corporatiebezit 41,6% 38,3% 38,1% 38,2% 41,5% 40,7% 40,6% % overige verhuurders 36,1% 34,5% 34,3% 33,5% 28,3% 27,7% 27,1% % onbekend 0,5% 1,0% 0,9% 0,8% 0,3% 1,7% 1,5% Woningtype % eengezins 47,1% 46,6% 46,6% 46,6% 46,5% 45,5% 45,5% % meergezins 52,9% 53,3% 53,3% 53,0% 52,9% 52,8% 52,8% % overig / onbekend 0,1% 0,1% 0,1% 0,4% 0,6% 1,7% 1,7% 41

44 Elden: Dorp in Arnhem, ouderen en werkgelegenheid Deze kleine wijk is het voormalige dorp Elden en de omgeving ervan. Het heeft nog steeds een dorps karakter. Het stadion Gelredome ligt op het grondgebied van deze wijk. Opvallend zijn de drukke wegen die de wijk omsluiten. Het aantal bewoners is gestegen; dit komt door nieuwbouwproject de Tuin van Elden. Het is een relatief grijze bevolking: veel ouderen en relatief weinig jongeren. Dit hangt voor een belangrijk deel samen met het in de wijk gevestigde verzorgingshuis en het verpleeghuis. Er wonen relatief weinig niet-westerse allochtonen in de wijk. Er staan inmiddels 930 woningen in de wijk, waarvan één derde corporatiebezit. Naast de verzorgingshuizen betreft het voornamelijk eengezinswoningen. De sociale cohesie is sterk. Men kent weinig sociaal-economische problematiek. Bewoners zijn dan ook, in vergelijking tot het Arnhemse gemiddelde, positief over de leefbaarheid en veiligheid van hun wijk. Over de voorzieningen is men iets minder tevreden. De werkloosheid en bijstandsdichtheid zijn beide gestegen, maar blijven onder het Arnhems gemiddelde. De wijk heeft relatief veel arbeidsplaatsen (voornamelijk bij zorginstellingen, de diverse aanwezige kantoren en Gelredome). Het aantal bedrijfsvestigingen is toegenomen. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 2,38 2,30 2,29 2,31 2,27 2,26 2,24 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 20,4% 21,2% 21,2% 21,2% 21,3% 21,0% 21,6% % 20 t/m 64 jaar 54,2% 49,8% 50,2% 49,6% 49,4% 50,2% 51,0% % 65 jaar en ouder 25,4% 29,0% 28,6% 29,2% 29,3% 28,8% 27,4% Etniciteit % Nederlanders 90,7% 89,3% 88,5% 87,9% 87,1% 87,3% 86,5% % niet-westerse allochtonen 2,3% 3,1% 2,9% 3,3% 4,3% 4,3% 5,1% % westerse allochtonen 6,9% 7,7% 8,6% 8,8% 8,6% 8,5% 8,3% Huishoudens % paar met kinderen 33,8% 31,4% 30,5% 31,0% 29,9% 29,5% 28,7% % eenoudergezin 3,6% 4,8% 5,1% 5,1% 5,5% 6,0% 7,5% % paar zonder kinderen 36,9% 35,9% 35,9% 36,4% 34,6% 34,0% 33,0% % alleenstaande 25,7% 28,0% 28,5% 27,6% 29,9% 30,5% 30,8% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 6,7 8,2 7,6 8,4 13,3 12,5 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 59,4% 57,6% 58,9% 58,0% 59,3% 59,3% 58,4% % corporatiebezit 28,8% 31,3% 30,0% 31,8% 31,2% 31,2% 31,8% % overige verhuurders 10,8% 10,4% 10,0% 9,3% 9,3% 9,2% 8,8% % onbekend 1,0% 0,7% 1,1% 0,8% 0,2% 0,3% 1,0% Woningtype % eengezins 96,1% 91,3% 91,3% 88,0% 87,7% 87,7% 88,3% % meergezins 1,5% 6,6% 6,8% 6,6% 6,9% 6,7% 6,2% % overig / onbekend 2,3% 2,1% 1,9% 5,4% 5,4% 5,6% 5,5% 43

46 Elderveld: Enige krimp, vergrijzing Net als De Laar is Elderveld, gelegen in het westelijk deel van Arnhem-Zuid, een wijk uit de jaren 70 van de vorige eeuw en ook deels een Bloemkoolwijk. Het aantal inwoners neemt langzaam aan af. Elderveld telt relatief veel oudere inwoners, veel 55- plussers en weinig 18- t/m 34-jarigen. Het aandeel gezinnen met kinderen neemt iets af in de wijk. Het aandeel alleenstaanden neemt geleidelijk aan toe. Er zijn naar verhouding weinig verhuisbewegingen. Veel mensen blijven wonen, ook als hun kinderen zelfstandig zijn gaan wonen. De stabiele woningvoorraad van ruim woningen bestaat, naast de koopwoningen, uit relatief veel corporatiewoningen. De bewoners zijn over het algemeen positief over de leefbaarheid en voorzieningen in hun wijk. Over de toekomst in hun wijk is men minder positief. De werkloosheid in Elderveld is, ondanks een toename, lager dan het Arnhems gemiddelde. Het aantal bijstandsuitkeringen is ook gestegen, maar blijft onder het Arnhems gemiddelde. Het aantal arbeidsplaatsen in de wijk is afgenomen en het aantal bedrijfsvestigingen toegenomen. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 2,27 2,17 2,17 2,15 2,14 2,13 2,11 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 23,7% 22,2% 22,0% 21,6% 21,6% 21,6% 21,0% % 20 t/m 64 jaar 63,0% 61,6% 61,5% 60,5% 59,4% 58,5% 58,0% % 65 jaar en ouder 13,3% 16,2% 16,6% 17,9% 19,0% 19,9% 20,9% Etniciteit % Nederlanders 77,6% 75,0% 74,4% 74,4% 74,2% 73,9% 73,6% % niet-westerse allochtonen 10,7% 13,0% 13,5% 13,7% 14,1% 14,2% 14,4% % westerse allochtonen 11,7% 12,1% 12,1% 11,9% 11,7% 11,8% 12,0% Huishoudens % paar met kinderen 30,7% 26,9% 26,7% 26,5% 25,7% 25,8% 25,3% % eenoudergezin 7,0% 7,6% 7,7% 7,7% 7,9% 7,9% 7,6% % paar zonder kinderen 29,6% 30,5% 30,9% 30,6% 31,0% 29,9% 29,6% % alleenstaande 32,7% 34,9% 34,7% 35,3% 35,4% 36,4% 37,5% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 8,8 7,9 7,6 7,9 8,1 8,8 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 43,8% 47,3% 47,6% 47,8% 49,2% 49,0% 49,8% % corporatiebezit 40,9% 37,9% 41,6% 41,3% 44,8% 45,2% 45,0% % overige verhuurders 15,1% 14,6% 10,8% 10,5% 6,0% 5,7% 5,2% % onbekend 0,2% 0,3% 0,1% 0,4% 0,0% 0,0% 0,1% Woningtype % eengezins 70,2% 70,1% 70,1% 69,8% 69,8% 69,8% 69,8% % meergezins 29,7% 29,7% 29,7% 29,6% 29,6% 29,6% 29,6% % overig / onbekend 0,1% 0,1% 0,2% 0,6% 0,5% 0,5% 0,5% 45

48 De Laar: Gezinswijk, kritisch over de toekomst van de wijk De Laar is een typische Bloemkoolwijk uit de tweede helft van de jaren 70. Een overwegend groene wijk onderverdeeld in twee buurten: De Laar-Oost en -West. De wijk is de op één na grootste wijk qua inwonertal van Arnhem. Het aantal inwoners neemt geleidelijk aan af doordat kinderen uit huis vertrekken en de ouders er blijven wonen. De Laar is vooral een wijk voor gezinnen. De Laar is een overwegend witte wijk. De circa woningen zijn gelijk verdeeld over de twee buurten. Het zijn voornamelijk eengezinswoningen. De woningvoorraad bestaat voor meer dan de helft uit koopwoningen. Het aantal koopwoningen neemt geleidelijk aan toe. We zien relatief weinig verhuisbewegingen in de wijk. Over het algemeen zijn de inwoners positief over hun wijk. Het gevoel van onveiligheid is gemiddeld. Over de toekomst van de wijk zijn de bewoners enigszins pessimistisch. Over de voorzieningen is men tevreden, De werkloosheid en het aantal bijstandsgerechtigden is toegenomen. Het aantal bedrijfsvestigingen is licht gestegen, het aantal arbeidsplaatsen is redelijk stabiel. De wijk kent relatief veel ZZP-ers. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 2,36 2,26 2,25 2,25 2,25 2,24 2,22 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 27,1% 25,5% 25,0% 25,1% 25,0% 24,7% 24,4% % 20 t/m 64 jaar 68,2% 68,1% 68,2% 67,2% 66,3% 65,8% 65,1% % 65 jaar en ouder 4,7% 6,4% 6,9% 7,7% 8,6% 9,5% 10,4% Etniciteit % Nederlanders 76,6% 75,1% 74,8% 74,7% 74,8% 75,0% 74,9% % niet-westerse allochtonen 10,8% 12,5% 12,8% 12,8% 12,8% 12,9% 12,8% % westerse allochtonen 12,6% 12,4% 12,4% 12,4% 12,4% 12,1% 12,2% Huishoudens % paar met kinderen 34,3% 31,8% 31,3% 31,1% 30,5% 30,3% 29,4% % eenoudergezin 9,1% 9,0% 9,0% 9,1% 9,5% 9,2% 9,5% % paar zonder kinderen 25,9% 26,0% 26,1% 26,0% 26,8% 26,7% 26,6% % alleenstaande 30,7% 33,2% 33,7% 33,8% 33,3% 33,7% 34,4% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 10,9 8,8 8,1 8,7 8,4 9,4 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 46,8% 52,7% 51,7% 52,0% 55,9% 55,8% 56,8% % corporatiebezit 37,2% 34,1% 35,3% 35,2% 33,0% 33,1% 32,9% % overige verhuurders 15,7% 12,9% 12,8% 12,6% 11,0% 11,0% 10,1% % onbekend 0,3% 0,2% 0,2% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% Woningtype % eengezins 77,6% 77,3% 77,3% 77,4% 77,4% 77,3% 77,4% % meergezins 22,3% 22,6% 22,5% 22,5% 22,5% 22,5% 22,5% % overig / onbekend 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 0,1% 47

50 Rijkerswoerd: Krimpende gezinswijk, kritisch over toekomst Rijkerswoerd is een grote wijk in Arnhem-Zuid. Ontwikkeld in de jaren 80 van de vorige eeuw en in de 20 jaar daarna flink uitgebreid. De wijk bestaat uit vier buurten: Oost, Midden, West en Overmaat. Hoewel de wijk qua inwonertal de grootste van Arnhem is, loopt het aantal terug. Het is een echte gezinswijk. Veel veertigers, kinderen en jeugd. Vanaf 2000 zien we een toename van het aandeel niet-westerse allochtonen. Deze toename zet door. Heeft de bevolking een typisch gezinsprofiel, zo ook de woningvoorraad. Zo n 8 op de 10 woningen zijn eengezinswoningen, het merendeel koopwoningen. De mutatiegraad van de wijk is laag; veel bewoners blijken honkvast. Over het algemeen zijn bewoners redelijk positief over de leefbaarheid en de veiligheid van hun wijk. Men verwacht wel dat de wijk de komende jaren erop achteruit zal gaan. De werkloosheid ligt lager dan het Arnhems gemiddelde, zo ook het aantal bijstandsuitkeringen maar beide stijgen wel. Het aantal arbeidsplaatsen in de wijk blijft gelijk, het aantal bedrijfsvestigingen is toegenomen. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 2,46 2,41 2,41 2,40 2,39 2,37 2,37 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 29,5% 29,0% 28,9% 28,5% 28,4% 28,1% 27,6% % 20 t/m 64 jaar 63,0% 62,6% 62,4% 62,3% 62,0% 61,5% 61,6% % 65 jaar en ouder 7,5% 8,4% 8,7% 9,1% 9,6% 10,4% 10,8% Etniciteit % Nederlanders 75,7% 72,5% 72,1% 71,6% 71,4% 71,0% 71,0% % niet-westerse allochtonen 12,0% 15,5% 16,0% 16,6% 16,9% 17,2% 17,3% % westerse allochtonen 12,3% 12,0% 11,9% 11,8% 11,6% 11,8% 11,7% Huishoudens % paar met kinderen 38,2% 36,6% 37,0% 36,7% 36,3% 35,7% 35,3% % eenoudergezin 6,8% 8,0% 7,8% 8,4% 8,7% 9,2% 9,6% % paar zonder kinderen 28,5% 26,1% 25,4% 25,1% 24,9% 24,3% 24,5% % alleenstaande 26,5% 29,3% 29,8% 29,7% 30,1% 30,8% 30,6% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 11,8 7,9 7,3 7,8 7,6 7,3 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 55,9% 57,6% 57,5% 57,6% 59,4% 59,3% 60,1% % corporatiebezit 34,2% 32,3% 32,2% 32,0% 30,5% 34,1% 33,9% % overige verhuurders 9,5% 9,9% 10,2% 10,3% 9,9% 6,4% 5,8% % onbekend 0,4% 0,2% 0,2% 0,1% 0,1% 0,2% 0,1% Woningtype % eengezins 82,5% 82,6% 82,6% 82,4% 82,4% 82,5% 82,6% % meergezins 17,2% 17,2% 17,2% 17,2% 17,2% 17,2% 17,1% % overig / onbekend 0,3% 0,2% 0,2% 0,4% 0,3% 0,3% 0,3% 49

52 Schuytgraaf: Jongste wijk van Arnhem Schuytgraaf is de nieuwste uitbreidingswijk van Arnhem en is gelegen in het zuidwesten van de gemeente ten westen van de spoorlijn Arnhem-Nijmegen. De eerste woningen dateren van Het is een zeer groene wijk met veel waterpartijen. De bevolking groeit nog steeds. De laatste jaren voornamelijk als gevolg van gezinsuitbreiding van de huidige huishoudens, maar ook door nieuw opgeleverde woningen. Schuytgraaf is een jonge wijk. Een gemiddeld huishouden in Schuytgraaf is dan ook beduidend groter dan een gemiddeld Arnhems huishouden. Het percentage niet-westerse allochtonen in Schuytgraaf neemt gestaag toe. Wat opvalt is dat er weinig bewoners van Turkse of Marokkaanse komaf zijn. De woningvoorraad bestaat voornamelijk uit eengezinswoningen, bijna 2/3 is koop. Van de koopwoningen bestaat een relatief groot aandeel uit het duurdere segment van de markt: tweeonder-één-kap, vrijstaand en geschakeld. Er zijn weinig flatwoningen, boven- of benedenwoningen. Bewoners zijn gemiddeld positief over de leefbaarheid en veiligheid. Over het voorzieningenaanbod is men over het algemeen niet tevreden. Men is doorgaans positief over de toekomst van de wijk. Bewoners voelen zich veilig in hun eigen buurt. De werkgelegenheid en het aantal bedrijfsvestigingen in de wijk nemen toe. Er zijn relatief veel ZZP-ers in de wijk gevestigd. Het aantal bijstandsgerechtigden is laag. De werkloosheid is de laatste jaren gestegen. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 2,46 2,69 2,73 2,73 2,72 2,74 2,71 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 25,5% 34,1% 34,6% 35,1% 35,7% 35,9% 35,8% % 20 t/m 64 jaar 72,3% 64,1% 62,8% 62,2% 61,3% 60,7% 60,4% % 65 jaar en ouder 2,2% 1,8% 2,6% 2,8% 3,1% 3,3% 3,7% Etniciteit % Nederlanders 85,4% 78,1% 77,9% 76,9% 75,7% 75,7% 75,0% % niet-westerse allochtonen 4,6% 12,8% 12,7% 13,5% 14,3% 14,6% 15,1% % westerse allochtonen 10,0% 9,1% 9,4% 9,5% 9,9% 9,7% 9,9% Huishoudens % paar met kinderen 37,4% 45,5% 47,7% 47,6% 47,2% 48,1% 47,4% % eenoudergezin 5,4% 6,8% 6,4% 7,6% 8,5% 8,8% 8,6% % paar zonder kinderen 38,1% 28,0% 26,7% 25,3% 23,3% 21,8% 21,2% % alleenstaande 19,1% 19,6% 19,2% 19,4% 20,9% 21,3% 22,8% Natuurlijke aanwas Bevolkingsontwikkeling geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vanuit Arnhem vestiging van buiten Arnhem vestiging totaal vertrek binnen Arnhem vertrek uit Arnhem vertrek totaal saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen wijk mutatiegraad 50,8 9,6 10,3 9,5 8,2 9,1 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 25,6% 68,8% 68,2% 67,5% 66,3% 63,9% 64,1% % corporatiebezit 11,8% 14,0% 17,5% 19,5% 21,4% 27,1% 26,7% % overige verhuurders 0,6% 9,8% 10,4% 8,2% 10,4% 8,1% 8,2% % onbekend 61,9% 7,4% 3,9% 4,7% 1,9% 0,8% 1,1% Woningtype % eengezins 47,0% 83,9% 84,3% 81,2% 81,1% 78,9% 79,2% % meergezins 4,9% 13,1% 13,0% 12,9% 14,1% 16,5% 16,1% % overig / onbekend 48,2% 3,0% 2,7% 6,0% 4,9% 4,6% 4,7% 51

54 Arnhem: Groeiende - aantrekkelijke - culturele - vitale stad Arnhem behoort tot de categorie aantrekkelijke woonsteden. Arnhem groeit; op 1 januari 2015 telt Arnhem ruim inwoners. De verwachting is dat de bevolking de komende 25 jaar nog met ruim 10% zal groeien. Arnhem is de afgelopen jaren sneller gegroeid dan de regio als geheel. Arnhem kent een stedelijke leeftijdsopbouw; veel jong volwassenen en volwassenen tot 40 jaar, weinig 65-plussers. Arnhem vergrijst; het grootste deel van de groei van de bevolking zal plaatsvinden door 65-plussers De woningvoorraad is de afgelopen 10 jaar flink gegroeid en zal tot 2030 nog verder toenemen. Bijna 60% van de woningen zijn koopwoningen; dit aandeel zal nog verder groeien. Het gevoel van onveiligheid en de ervaring van verloedering zijn de laatste 10 jaar afgenomen, het rapportcijfer voor leefbaarheid is verbeterd tot een 7,2. Sociaal-economisch doet Arnhem het op het gebied van bijstand, werkloosheid en armoede minder goed. De werkgelegenheid is afgenomen en neemt nog steeds af. Opvallend is dat bijna driekwart van de banen bij Arnhemse bedrijven wordt bezet door mensen uit de regio. Armoede komt in Arnhem veel voor; veel huishoudens hebben een inkomen rond het sociaal minimum, de werkloosheid is relatief hoog, veel (een toenemend aantal) huishoudens zijn (is) afhankelijk van een uitkering en veel huishoudens hebben te maken met schulddienstverlening. De hoge werkloosheid treft vooral laagopgeleiden en allochtonen. Relatief veel Arnhemmers zijn afhankelijk van een uitkering; met name bijstands- en werkloosheidsuitkeringen. Arnhem kan zich met recht "culturele hoofdstad van Oost-Nederland" noemen, met; een hogeschool voor de kunsten, een groeiend aantal bedrijven in de creatieve industrie, gerenommeerde gezelschappen op het gebied van zang, dans en toneel en veel festivals, evenementen en initiatieven met een groot bereik en aantrekkingskracht. Bevolkingssamenstelling aantal inwoners aantal huishoudens gemiddelde huishoudensgrootte 1,94 1,92 1,93 1,93 1,93 1,93 1,93 Leeftijd % 0 t/m 19 jaar 21,8% 22,0% 22,0% 21,9% 22,1% 22,0% 22,0% % 20 t/m 64 jaar 65,4% 65,3% 65,3% 64,9% 64,4% 64,1% 63,9% % 65 jaar en ouder 12,8% 12,7% 12,7% 13,2% 13,6% 13,9% 14,1% Etniciteit % Nederlanders 71,7% 70,7% 70,5% 70,4% 70,3% 70,3% 70,1% % niet-westerse allochtonen 16,9% 17,8% 18,0% 18,1% 18,2% 18,3% 18,4% % westerse allochtonen 11,4% 11,5% 11,5% 11,5% 11,5% 11,4% 11,4% Huishoudens % paar met kinderen 21,0% 20,7% 20,9% 21,0% 21,0% 21,0% 20,9% % eenoudergezin 6,8% 6,8% 6,9% 7,1% 7,2% 7,4% 7,5% % paar zonder kinderen 25,6% 24,7% 24,5% 24,2% 23,9% 23,6% 23,5% % alleenstaande 46,6% 47,7% 47,7% 47,7% 47,9% 48,0% 48,1% Bevolkingsontwikkeling Natuurlijke aanwas geboorte sterfte saldo geboorte - sterfte Verhuisbewegingen vestiging vertrek saldo vestiging - vertrek administratieve correcties toe- / afname bevolking verhuizingen binnen de stad mutatiegraad 16,4 14,0 13,7 14,0 14,0 14,4 Woningvoorraad aantal woningen Eigendom % koopwoningen 37,2% 42,2% 42,3% 42,3% 43,9% 43,4% 43,7% % corporatiebezit 42,7% 37,4% 38,2% 37,3% 37,3% 37,8% 38,3% % overige verhuurders 17,5% 18,4% 17,7% 17,5% 16,6% 17,1% 16,5% % onbekend 2,6% 2,1% 1,8% 3,0% 2,3% 1,7% 1,5% Woningtype % eengezins 51,5% 53,0% 52,9% 52,0% 51,9% 51,7% 51,7% % meergezins 46,5% 45,2% 45,4% 44,6% 44,6% 44,8% 44,6% % overig / onbekend 2,0% 1,7% 1,7% 3,4% 3,5% 3,5% 3,7% 53

56 Begrippen- en bronnenlijst Bevolkingssamenstelling Aantal inwoners Aantal inwoners per 1 januari; het betreft de geregistreerde bevolking. Bron: Basisregistratie personen, gemeente Arnhem (BRP) Aantal huishoudens Totaal aantal particuliere huishoudens (excl. instellingen en tehuizen). Bron: BRP; bewerking O&S. Gemiddelde huishoudensgrootte Gemiddeld aantal personen per particulier huishouden (excl. instellingen en tehuizen). Bron: BRP; bewerking O&S. Leeftijd Aantal inwoners in leeftijdsklasse als percentage van het totaal aantal inwoners. Bron: BRP Etniciteit % niet-westerse allochtonen Aantal allochtonen met de herkomstgroepering Turkije, Afrika, Midden en Zuid-Amerika of Azië met uitzondering van Indonesië en Japan als percentage van het totale aantal inwoners. Bron: BRP; bewerking O&S. % westerse allochtonen Aantal allochtonen met de herkomstgroepering Europa (excl. Turkije), Noord-Amerika, Oceanië, Indonesië of Japan als percentage van het totale aantal inwoners. Bron: BRP; bewerking O&S. Huishoudens % paar met kinderen Aantal huishoudens bestaand uit paar met kinderen als percentage van het totale aantal huishoudens. Bron: BRP; bewerking O&S. % eenoudergezin Aantal huishoudens bestaand uit éénoudergezin als percentage van het totale aantal huishoudens. Bron: BRP; bewerking O&S. % paar zonder kinderen Aantal huishoudens bestaand uit paar zonder kinderen als percentage van het totale aantal huishoudens. Bron: BRP; bewerking O&S. % alleenstaande Aantal huishoudens bestaand uit alleenstaande als percentage van het totale aantal huishoudens. Bron: BRP; bewerking O&S. Bevolkingsontwikkeling Geboorte Aantal levend geborenen Bron: BRP Sterfte Aantal overledenen Bron: BRP Vestiging vanuit Arnhem Aantal personen dat zich vestigt in de wijk vanuit een ander wijk in Arnhem. Bron: BRP Vestiging van buiten Arnhem Aantal personen dat zich vestigt in de wijk van buiten Arnhem. Bron: BRP Vestiging totaal Totaal aantal personen dat zich vestigt in de wijk. Bron: BRP Vertrek binnen Arnhem Aantal personen dat vertrekt uit de wijk naar een ander wijk in Arnhem. Bron: BRP 55

57 Begrippen- en bronnenlijst Vertrek uit Arnhem Aantal personen dat vertrekt uit de wijk naar buiten Arnhem. Bron: BRP Vertrek totaal Totaal aantal personen dat vertrekt uit de wijk. Bron: BRP Saldo vestiging vertrek Totaal aantal vestigers in de wijk minus totaal aantal vertrekkers uit de wijk. Bron: BRP Verhuizingen binnen wijk Aantal personen dat binnen de wijk verhuist. Bron: BRP Mutatiegraad Mutatiegraad geeft de verhouding weer tussen migratie en bevolkingsomvang in een gebied. De waarde ligt tussen 0% - als er geen migratie is - en 100% als de hele bevolking betrokken is bij migratie. Bron: BRP; bewerking O&S. Fysieke woonomgeving Woningvoorraad Aantal woningen Totaal aantal verblijfsobjecten met een woonfunctie, al dan niet gecombineerd met een ander gebruiksdoel, waarvan de status op 1 januari gelijk is aan in gebruik (niet ingemeten) of in gebruik. Bron: Basisadministratie Adressen en Gebouw, gemeente Arnhem (BAG) Eigendom % koopwoningen Aantal woningen, niet in bezit van corporatie, waarvan de eigenaar tevens gebruiker is, als percentage van het totaal aantal woningen. Bron: BAG, WOZ-administratie % corporatiebezit Aantal woningen in eigendom van een woningcorporatie, als percentage van het totaal aantal woningen. Bron: BAG, woningcorporaties % overige verhuurders Aantal woningen, niet in bezit van corporatie, waarvan de gebruiker een ander dan de eigenaar is, als percentage van het totaal aantal woningen. Bron: BAG, WOZ-administratie Woningtype % eengezinswoningen Aantal eengezinswoningen als percentage van het totaal aantal woningen. Als type eengezinswoning wordt beschouwd: tussenwoning, hoekwoning, twee-onder-een-kap woning, geschakelde woning en vrijstaande woning. Bron: BAG, WOZ-administratie % meergezinswoningen Aantal meergezinswoningen als percentage van het totaal aantal woningen. Als type meergezinswoning wordt beschouwd: flats, appartementen, beneden- en bovenwoningen. Bron: BAG, WOZ-administratie % overig / onbekend Aantal woningen van overig of onbekend type, als percentage van het totaal aantal woningen. Bron: BAG, WOZ-administratie WOZ-waarde % WOZ klasse Aantal woningen met WOZ-waarde binnen weergegeven klassegrenzen als percentage van het totaal aantal woningen. (WOZ = Wet Waardering Onroerende Zaken). Bron: BAG, WOZ-administratie 56

58 Begrippen- en bronnenlijst Energieverbruik Gemiddeld verbruik elektra particulier Gemiddeld verbruik elektra per particulier vastgoedobject (kwh) Bron: Gemiddeld verbruik gas particulier Gemiddeld verbruik gas per particulier vastgoedobject (m 3 ) Bron: Sociale woonomgeving Leefbaarheid en Veiligheid Rapportcijfer leefbaarheid Enquête vraag: Welk rapportcijfer geeft u voor de leefbaarheid in uw buurt? Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Rapportcijfer veiligheid in uw buurt Enquête vraag: Welk rapportcijfer geeft u voor de veiligheid in uw buurt? Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Rapportcijfer woonomgeving Enquête vraag: Welk rapportcijfer geeft u voor uw woonomgeving? Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Rapportcijfer voorzieningen in uw buurt Enquête vraag: Welk rapportcijfer geeft u voor de voorzieningen in uw buurt? Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Kental sociale cohesie Het kental 'sociale cohesie' is gebaseerd op de volgende stellingen: De mensen in deze buurt gaan op een prettige manier met elkaar om; Ik voel me thuis bij de mensen die in deze buurt wonen; Ik woon in een gezellige buurt waar veel saamhorigheid is; De mensen in deze buurt kennen elkaar nauwelijks. Het kental loopt van 0 (lage sociale cohesie) tot 10 (hoge sociale cohesie). Bij een score hoger dan 5 oordelen meer mensen positief dan negatief over de sociale cohesie. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Kental verloedering Een aantal mogelijke buurtproblemen gaat over fysieke verloedering van de openbare ruimte: bekladding van muren en/of gebouwen; vernieling van telefooncellen, bus- of tramhokjes; rommel op straat; hondenpoep. Op basis van het voorkomen van deze aspecten is een schaalscore te berekenen: het kental verloedering. Dit kental geeft op een schaal van 0 (alles komt (bijna) nooit voor) tot 10 (alles komt vaak voor) hoeveel verloedering men in de eigen buurt waarneemt. Er geldt dus: hoe hoger het kental, hoe ongunstiger. Een score boven de 5 betekent dat de genoemde buurtproblemen gemiddeld meer dan soms voorkomen. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Kental sociale overlast Een aantal mogelijke buurtproblemen gaat over sociale overlast: dronken mensen op straat; mensen worden op straat lastiggevallen; drugsoverlast; overlast door groepen jongeren. Op basis van het voorkomen van deze aspecten is een schaalscore te berekenen: het kental sociale overlast. Dit kental geeft op een schaal van 0 (alles komt (bijna) nooit voor) tot 10 (alles komt vaak voor) hoeveel sociale overlast men in de eigen buurt waarneemt. Er geldt dus: hoe hoger het kental, hoe ongunstiger. Een score boven de 5 betekent dat de genoemde buurtproblemen gemiddeld meer dan soms voorkomen. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem % voelt zich wel eens onveilig in eigen buurt Enquête vraag: Voelt u zich wel eens onveilig in uw eigen buurt? Aandeel bewoners dat zich wel eens onveilig voelt in de eigen buurt. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem 57

59 Begrippen- en bronnenlijst Buurtperspectief % dat vooruitgang ziet van de buurt Enquête vraag: Vindt u dat de buurt waarin u woont het afgelopen jaar vooruit of achteruit is gegaan? Aandeel bewoners dat aangeeft een vooruitgang te zien. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem % dat achteruitgang ziet van de buurt Enquête vraag: Vindt u dat de buurt waarin u woont het afgelopen jaar vooruit of achteruit is gegaan? Aandeel bewoners dat aangeeft een achteruitgang te zien. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem % dat vooruitgang verwacht van de buurt Enquête vraag: Denkt u dat de buurt waarin u woont de komende jaren vooruit- of achteruit zal gaan? Aandeel bewoners dat een vooruitgang verwacht. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem % dat achteruitgang verwacht van de buurt Enquête vraag: Denkt u dat de buurt waarin u woont de komende jaren vooruit- of achteruit zal gaan? Aandeel bewoners dat een achteruitgang verwacht. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Werk en inkomen Werk Aantal bedrijfsvestigingen Aantal bedrijfsvestigingen per 1 april (enquêtegegevens). Elke afzonderlijk gelegen fabriek, werkplaats, kantoor, andere bedrijfsruimte of complex van bedrijfsruimten waarin of van waaruit een bedrijf, zelfstandig beroep of dienstverlenende activiteiten worden uitgeoefend. Bron: Provinciale werkgelegenheidsenquête (PWE). Aantal banen Aantal banen (fulltime, parttime en uitzendkracht) per 1 april (enquêtegegevens). Bron: Provinciale werkgelegenheidsenquête (PWE). % geregistreerde werkzoekenden bij het UWV ingeschreven werkzoekenden van jaar die geen werk hebben, als percentage van het totaal aantal inwoners van jaar. Bron: UWV WERKbedrijf % Wet Werk en Bijstand (WWB-ers) Aantal personen met WWB uitkering < 65 jr. als percentage van de potentiële beroepsbevolking (15-64 jarigen) op 1 januari. Bron: gemeente Arnhem Inkomenondersteuning % instroom schuldhulpaanvragen Aantal inschrijvingen schuldhulpaanvragen als percentage van de potentiële beroepsbevolking (15-64 jarigen). Bron: Budget Advies Centrum, gemeente Arnhem; Rijnstad % Arnhem Card houders Aantal Arnhem Card houders als percentage van de potentiële beroepsbevolking (15-64 jarigen). De Arnhem Card is in 2012 vervangen door de GelrePas. Bron: gemeente Arnhem % GelrePas houders Aantal GelrePas houders als percentage van de totale bevolking. Bron: gemeent e Arnhem; Inkomen Gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen. Het gemiddeld besteedbaar huishoudensinkomen is gebaseerd op het totaal aantal particuliere huishoudens exclusief studentenhuishoudens. Het besteedbaar inkomen bestaat uit het bruto-inkomen verminderd met: betaalde inkomensoverdrachten zoals alimentatie van de ex-echtgeno(o)t(e); premies inkomensverzekeringen zoals premies betaald voor sociale verzekeringen, volksverzekeringen en particuliere verzekeringen in verband met werkloosheid, arbeidsongeschiktheid en ouderdom en nabestaanden; premies ziektekostenverzekeringen; belastingen op inkomen en vermogen. Bron: Regionaal Inkomensonderzoek (RIO), CBS. 58

60 Begrippen- en bronnenlijst Gemiddeld gestandaardiseerd huishoudensinkomen Het gemiddeld gestandaardiseerd inkomen is het besteedbaar inkomen gecorrigeerd voor verschillen in grootte en samenstelling van het huishouden. Bron: Regionaal Inkomensonderzoek, CBS. % huishoudens laag inkomen Aantal huishoudens met een laag inkomen als percentage van het totaal aantal particuliere huishoudens, exclusief studentenhuishoudens. Laag inkomen: Een inkomen dat, omgerekend naar een inkomen van een alleenstaande, een lagere koopkracht vertegenwoordigt dan een bedrag van euro in prijzen van Om te bepalen of een huishouden een laag inkomen heeft, wordt het inkomen van een huishouden omgerekend tot het gestandaardiseerde inkomen. Vervolgens wordt dit gestandaardiseerde inkomen (met het prijsindexcijfer) herleid naar het prijspijl in Het resulterende gestandaardiseerde en gedefleerde inkomen is laag wanneer het minder is dan euro. Deze grens komt ongeveer overeen met de koopkracht van een bijstandsuitkering voor een alleenstaande in 1979 toen deze op zijn hoogst was. Bron: Regionaal Inkomensonderzoek, CBS. Onderwijs % voortijdig schoolverlaten Aantal leerlingen/deelnemers dat gedurende het jaar uitstroomt uit het voortgezet onderwijs of het middelbaar beroepsonderwijs zonder diploma op minimaal havo of mbo 2 niveau. Het aantal nieuwe meldingen van voortijdig schoolverlaten wordt weergegeven als percentage van het aantal leerlingen/deelnemers aan het onderwijs in dat schooljaar. Bron: Dienst Uitvoering Onderwijs; Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Sport % inwoners dat aangeeft te sporten Enquêtevraag: Bent u in de laatste 12 maanden sportief actief geweest? Bron: Stadsenquête 2004, 2006, 2008; Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem Vrijwilligerswerk Aandeel actief als vrijwilliger Enquêtevraag: Bent u op de één of andere manier actief als vrijwilliger? Geeft u bijvoorbeeld regelmatig hulp aan buren, zieken of ouderen, of hebt u een functie in een club, vereniging, kerk, moskee, buurthuis of politieke partij of doet u misschien iets voor school? Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem, 2013; Gemeente Arnhem Zorg % gebruik WMO voorzieningen - huishoudelijke hulp Het aandeel van de inwoners dat gebruik maakt van de WMO voorziening hulp bij het huishouden Bron: WMO monitor 2010 (KWIZ), Dienst Inwonerszaken, gemeente Arnhem % gebruik WMO voorzieningen - collectief vervoer Het aandeel van de inwoners dat gebruik maakt van de WMO voorziening collectief vervoer (collectief vervoer kortingspas, kamer tot kamer vervoer, tegemoetkoming Cvv geen pas) Bron: WMO monitor 2010 (KWIZ), Dienst Inwonerszaken, gemeente Arnhem % geeft hulp aan buren Aandeel bewoners dat (helemaal) eens is met de stelling: 'Ik geef zelf hulp, steun of informatie aan buurtbewoners'. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem % kan bij buren terecht voor hulp Aandeel bewoners dat (helemaal) eens is met de stelling: 'Ik kan goed bij buurtbewoners terecht voor hulp, steun of informatie'. Bron: Leefbaarheid en Veiligheid in Arnhem 2013; Gemeente Arnhem 59

61

62 Colofon: Gemeente Arnhem Afdeling Informatievoorziening, Team Onderzoek en Statistiek Contactpersonen: Paul Bosch Tel.: (026) adres: Internet:

Nog meer weergeven