Afval the Game Textiel

Afval the Game Textiel Docentenhandleiding les 2 Les 2 Duur van deze les is ongeveer 60 minuten. Leerdoelen De kinderen hebben in de vorige les geleerd dat het belangrijk is om ervoor te zorgen dat textiel niet bij het restafval komt. Ook hebben ze allerlei ideeën bedacht die ervoor moeten zorgen dat iedereen in de klas en hun eigen omgeving enthousiast wordt over het inzamelen van textiel. Benodigdheden: Presentatie les 2 Digibord of beamer met toegang tot internet Voor elke leerling een Afval the Game-werkblad Kwartetkaarten Stukje stof bij elk kwartet Kleurpotloden of stiften Scharen In deze les leren de kinderen meer over recycling en hergebruik van textiel door middel van een werkblad en het maken van een textielkwartetspel. Kinderen weten dat verschillende soorten textiel uit verschillende grondstoffen bestaan; Kinderen kunnen enkele eigenschappen van verschillende soorten textiel benoemen; Kinderen weten wat er gebeurt als textiel bij het restafval komt; Kinderen weten dat er met bijna alle soorten oud textiel iets nieuws kan worden gemaakt; Kinderen snappen het verschil tussen hergebruik en recycling. Voorbereiding Start de presentatie van Afval the Game les 2 (op www.dekleineambassade.nl onder lesmateriaal/afval the Game). In de tekst staat weergegeven wanneer u welke sheet kunt gebruiken, in de bijlage vindt u een overzicht van de sheets. Leg de werkbladen en uw antwoordblad klaar. Verdeel de groep in acht groepjes. Ieder groepje verdiept zich later in de les in een van de acht textielsoorten. Leg voor elk groepje daarom een stapeltje met instructiewerkbladen, de kwartetkaarten, en stukje stof klaar om later in de les uit te delen. De voorzijden van de werkbladen zijn voor alle leerlingen gelijk, de achterzijden verschillen per groepje/textielsoort. Introductie (10 minuten) Sheet 2: Bekijk met de kinderen de tussenstand van de wedstrijd op Instagram en/of Facebook. Hoe staat het ervoor? Sheet 3: Vertel de kinderen dat zij deze les meer gaan leren over het recyclen en hergebruiken van textiel. Ook kunnen jullie extra punten verdienen voor Afval the Game door een speciaal kwartetspel te maken. Als jullie het kwartetspel hebben gemaakt en dit aan de Kleine Ambassade laten weten, verdien je 15 bonuspunten voor jouw school! (Stuur een foto of een bericht via e-mail post@dekleineambassade.nl of Afval the Game.) Sheet 4: Waarom is het zo belangrijk om afval te scheiden? Waarom is het belangrijk om textiel te scheiden? Herhaal wat er de vorige les is besproken. Waarom is het zo belangrijk dat afval wordt gescheiden? Leg uit dat veel materialen zijn geschikt om te recyclen. Weten ze al waarom het zo belangrijk is om textiel te scheiden? Leg uit dat bijna al het ingeleverde textiel opnieuw kan worden gebruikt. Afval the Game 1

Kern Hergebruik en recycling: maak kennis met textiel (10 minuten) Sheet 5: Deel de werkbladen per groepje uit. Laat de kinderen vervolgens de eerste twee opdrachten op hun werkblad maken en bespreek deze meteen. Benoem dat de kinderen bij het maken van de opdrachten kunnen terugdenken aan het filmpje uit de vorige les. Hierin werd besproken wat hergebruiken en recyclen is en wat er gebeurt met textiel dat wordt weggegooid bij het restafval. 1. Textiel kun je heel goed recyclen óf hergebruiken! Wat is het verschil tussen deze twee dingen? Bekijk de onderstaande voorbeelden en beantwoord de vragen. Hergebruiken betekent: een voorwerp of kledingstuk opnieuw gebruiken, al dan niet voor een ander doel. Bijvoorbeeld een T-shirt aan het goede doel geven, zodat het door Recyclen betekent: van een afvalstof een nieuw product maken, bijvoorbeeld door textielsnippers te gebruiken voor het maken van een nieuw doekje. iemand anders kan worden gedragen. 2. Wat gebeurt er met textiel als het je het weggooit bij het restafval? a. Los de rebus op en vind het antwoord. Het wordt verbrand b. Waarom is het zonde om textiel weg te gooien bij het restafval? als het wordt verbrand is dat zonde, want textiel kun je heel goed recyclen of hergebruiken. c. Waarom is het slecht voor het milieu om textiel weg te gooien bij het restafval? bij het verbranden van textiel komt veel CO2 vrij. Als je textiel hergebruikt of recyclet, dan zijn er geen nieuwe grondstoffen nodig om nieuw textiel te maken. Wanneer het wordt verbrand, is dit wel nodig. 2

Maak een kwartetspel (35 minuten) Sheet 6: Leg uit dat de klas gezamenlijk kwartetspellen gaat maken. Verdeel de textielsoorten over de acht groepjes. Elk groepje krijgt nu ook het stukje stof en de kwartetkaartjes. Het stukje stof is bedoeld om de kinderen te laten ervaren hoe de soort textiel voelt en hoe het eruitziet. Laat de kinderen eerst de opdracht op de achterkant van het werkblad maken en controleer deze. Laat de kinderen vervolgens een passende tekening op de kwartetkaartjes tekenen en laat ze de kaartjes daarna netjes uitknippen. Antwoorden Katoen 1. Veel kleding die wij elke dag dragen, is gemaakt van katoen. De stof katoen wordt gemaakt van de bollen van een katoenplant. Deze bolletjes zijn wit en pluizig. 2. Van de stof katoen worden onder andere handdoeken, dekbedovertrekken en kleding gemaakt. Katoen zit lekker, het voelt prettig aan je huid, de stof is daardoor goed geschikt voor het maken van een kindershirt. 3. In een fabriek maken ze van de katoenbollen losse draden. Daarna wassen ze de stof en wordt het geverfd. Katoen is makkelijk te verven, katoenen stof is er dan ook in veel kleuren. 4. Zit jouw lievelingsshirt opeens te strak? Vervelend! Maar bij Stichting Elivia zijn ze erg blij met nog te dragen kinderkleding. Zij geven de kleding aan gezinnen (ouders en kinderen) met weinig geld. Wol 1. Wol is gemaakt van dierenvacht. Niet alleen schapen geven wol! Heb jij bijvoorbeeld al eens van geiten-, kamelen of konijnenwol gehoord? 2. Van de plukken wol worden lange draden gemaakt. Je hebt vast wel eens een bolletje wol gezien. Van die draden kun je kleding breien, zoals een fijne trui. 3. Zit er een gat in je wollen trui? Doe hem in de textielbak! Als de trui niet meer gedragen kan worden, wordt hij versnippert. Die snippers worden gebruikt als nieuwe grondstof voor bijvoorbeeld dekens. 4. Wol kan een beetje kriebelen, maar is wel lekker warm. Leer 1. Deze stof is gemaakt van een dierenhuid. Bijvoorbeeld van een koe. Maar heb je ook weleens van krokodillen- of slangenleer gehoord? 2. Leer van een koe is heel stevig en gaat niet snel kapot, daarom dragen motorrijders vaak een pak van leer. Het leer beschermt ze als ze vallen. 3. Jas stuk? Een kleine scheur is vervelend, maar gelukkig kun je de rest van de stof gebruiken om een mooie tas van te maken. 4. Voel maar aan de stof. Je krijgt het lastig kapot! Leer is dan ook oersterk. 3

Acryl 1. Acryl lijkt een beetje op wol, maar het komt niet van een dier! Het is een kunststof en wordt gemaakt van aardolie Wist je dat deze zwarte, stroperige grondstof ook wordt gebruikt om plastic, benzine en medicijnen van te maken? 2. Net als wol is acryl een lekker warme stof, dus handig voor een fijne sjaal. 3. Van acryl worden ook gordijnen gemaakt. Is de kat in jullie gordijn geklommen en is de stof gescheurd? Ook gordijnen kunnen gewoon in de textielbak. Ze worden bij een verwerkingsbedrijf versnippert door machines. De snippers worden gebruikt om bijvoorbeeld autobekleding van te maken. 4. Acryl is niet alleen een warme stof, het is ook sterk en zacht. Polyester 1. Polyester is een stof die je voor heel veel dingen kunt gebruiken! Het is een kunststof die in een fabriek wordt gemaakt van aardolie. Wist je dat deze zwarte, stroperige grondstof ook wordt gebruikt om plastic, benzine en medicijnen van te maken? 2. Het stukje stof dat voor je ligt, komt van een stropdas. Deze worden vaak van polyester gemaakt. 3. Zit er een vlek op de stropdas van je vader? Doe hem in de textielbak. De stropdas wordt versnippert door machines. Van deze snippers kan vloerbedekking worden gemaakt. 4. Handig! Polyester is een beetje glad en licht. Die eigenschappen zorgen ervoor dat je de stof niet zo vaak hoeft te strijken, het is meestal kreukvrij. Nylon 1. Nylon is een kunststof, het komt niet van een plant of een dier, maar wordt in een fabriek gemaakt van aardolie Wist je dat deze zwarte, stroperige grondstof ook wordt gebruikt om plastic, bezine en medicijnen van te maken? 2. Je kunt van nylon veel verschillende producten maken, zoals een panty of een parachute. 3. Ladder in je panty? Gooi `m niet weg! Je kunt de panty nog goed gebruiken als poetsdoek voor je leren schoenen. Ook goud en zilver kun je er goed mee schoonmaken! 4. Voel maar eens aan het lapje stof. Je kunt nylon herkennen, omdat het elastisch en rekbaar is. Zijde 1. Zijde is een mooie, vrij dure, stof. De stof wordt gemaakt van een cocon. Een cocon is het huisje dat een zijderups voor zichzelf maakt voordat hij een vlinder wordt. 2. De zijde wordt gemaakt van de draadjes van de cocon, een dunne, soepele stof waar onder andere zachte dekbedovertrekken of blouses van worden gemaakt. 3. Hebben jij of je ouders zijden kleding die jullie niet meer dragen? Breng deze naar het GOED. Zo kunnen anderen het nog dragen en geef je jullie oude kleding weer een nieuw leven! 4. Het is best lastig om van al die kleine rupsendraadjes een mooie stof te maken. Daarom is zijde kostbaar. 4

Linnen 1. Linnen is een natuurlijke stof, gemaakt van vlas. Dit is een plantje met een bloem met witte of blauwe bloemblaadjes. 2. Linnen kun je gebruiken om allerlei dingen van te maken, zoals tassen of een zomerse broek 3. Zit er een gat in je linnen broek of tas? Doe hem in de textielbak! De stof wordt door een verwerkingsbedrijf in stukken geknipt. Die stukken worden door garages en fabrieken gebruikt als poetsdoek. 4. Een nadeel van de stof is dat linnen snel kreukt. Linnen kleding moet je daarom vaak strijken. Sheet 7: Spelregels kwartet Laat de kinderen een spelletje kwartetten. Doel van het spel Zoveel mogelijk kwartetten (setjes van vier kaarten) verzamelen. Voorbereiding: Schud de kaarten en verdeel ze onder de spelers. Het kan zijn dat sommige spelers meer kaarten krijgen dan andere spelers. De kaarten neem je in je hand en laat je niet aan de andere spelers zien. Spelverloop De speler met de meest kleurrijke kleding begint. Bij twijfel begint de jongste speler. Als je aan de beurt bent, vraag je aan één van de andere spelers een kaart die je niet hebt. Let op, dit moet wel een kaart zijn uit een kwartet waar je zelf minimaal één kaart van in je hand hebt! De vraag stel je als volgt: Mag ik van jou van het kwartet Katoen, Grondstof Katoenplant? Als de speler die kaart heeft, dan moet hij deze aan je geven en mag je doorgaan met kaarten vragen aan dezelfde óf een andere speler. Als je een setje van vier kaarten hebt, roep je Kwartet! en leg je deze vier kaarten voor je neer op tafel. Heeft de speler de gevraagde kaart niet, dan is je beurt voorbij en is de speler aan wie je het laatst een kaart vroeg aan de beurt. Einde Het spel is afgelopen als alle kwartetten compleet zijn. De speler met de meeste kwartetten wint. Bij gelijke stand delen de spelers de winst. Afsluiting (5 minuten) Sheet 8: Blik met de kinderen vooruit op de volgende les. Ze gaan in die les knutselen met een T-shirt. Attendeer de kinderen er nogmaals op dat ze knutselmateriaal voor de volgende les moeten verzamelen. Is er al voldoende materiaal? Geef aan dat de volgende les wordt gegeven door de docent van de Kleine Ambassade. Wijs erop dat het einde van de wedstrijd in zicht is, maar dat er nog even tijd is om zoveel mogelijk textiel in te zamelen! 5

Overal textiel! We zijn inmiddels een week verder. Hoe gaat het met het inzamelen van textiel? Zitten de bak en container van jullie school al helemaal vol? Kun je thuis bijna niet meer door de voordeur, omdat het huis vol ligt met alle T-shirts, broeken, kussenslopen en handdoeken die zijn ingezameld door familie, vrienden en buren? Mooi! Dan is jouw klas goed op weg naar de grote prijs van Afval the Game! Vandaag leer je meer over wat er allemaal met dat oude textiel kan worden gedaan én ga je met de hele klas een kwartetspel maken en spelen! Volg jij Afval the Game al op Instagram of Facebook? Daarop vind je de tussenstanden en nog veel meer informatie over de wedstrijd. Ook vind je er leuke recycle-ideeën voor textiel! Naam: 1. Textiel kun je heel goed recyclen óf hergebruiken! Wat is het verschil tussen die twee dingen? Bekijk de onderstaande voorbeelden en beantwoord de vragen. Hergebruiken betekent: Recyclen betekent: 2. Wat gebeurt er met textiel als je het weggooit bij het restafval? a. Los de rebus op en vind het antwoord. b. Waarom is het zonde om textiel weg te gooien bij het restafval? c. Waarom is het slecht voor het milieu om textiel weg te gooien bij het restafval? Alle vragen beantwoord? Dan is het nu tijd om met jouw groepje aan de slag te gaan! Samen gaan jullie van alles leren over verschillende soorten textiel. Waar is jouw trui of t-shirt eigenlijk van gemaakt? Kijk maar eens op het labeltje! Afval the Game Textiel Werkblad 2 Acryl Aan de slag! Vul de zinnen aan staan! sjaal maken. Werkblad acryl Bijlage De tussenstand LES 2 Sheet 1 Sheet 2 Wat gaan we doen vandaag? MEER LEREN OVER TEXTIELAFVAL KENNISMAKEN MET VERSCHILLENDE SOORTEN TEXTIEL EEN EIGEN KWARTETSPEL MAKEN (EN ZO BONUSPUNTEN VERDIENEN VOOR AFVAL THE GAME!) Even ophalen WAAROM IS HET ZO BELANGRIJK OM AFVAL TE SCHEIDEN? WAAROM IS HET BELANGRIJK OM TEXTIEL TE SCHEIDEN? Sheet 3 Sheet 4 Maak de opdrachten op het werkblad Maak in jouw groepje een kwartet Acryl, polyester, zijde, katoen Weet jij waar al deze textielsoorten vandaan komen? En wat er allemaal van kan worden gemaakt? Nog niet? Geen probleem, je leert het vanzelf tijdens het maken én spelen van jullie eigen Afval the Game kwartetspel! Jullie groepje gaat een kwartet maken van de stof acryl. In de zinnen hieronder zijn woorden weggevallen. Maak de zinnen af door de juiste woorden op de stippellijntjes te zetten. Je ontdekt dan ook waarom de woorden op de kaartjes van jullie kwartet autobekleding aardolie sterk en zacht 1. Acryl lijkt een beetje op wol, maar het komt niet van een dier! Het is een kunststof en wordt gemaakt van. Wist je dat deze zwarte, stroperige grondstof ook wordt gebruikt om plastic, benzine en medicijnen van te maken? 2. Net als wol is acryl een lekker warme stof, dus handig voor een fijne. 3. Van acryl worden ook gordijnen gemaakt. Is de kat in jullie gordijn geklommen en is de stof gescheurd? Ook gordijnen kunnen gewoon in de textielbak. Ze worden bij een verwerkingsbedrijf versnippert door machines. De snippers worden gebruikt om bijvoorbeeld. van te 4. Acryl is niet alleen een warme stof, het is ook. Teken nu de plaatjes op jullie kwartetspel Het spel hebben we al voorgedrukt. Aan het einde van de les worden alle kaartjes van alle groepjes samengevoegd en kunnen jullie het kwartetspel spelen! BEANTWOORD DE VRAGEN OP HET WERKBLAD TEKEN DE PLAATJES OP DE KWARTETKAARTJES KNIP DE KWARTETKAARTJES UIT Sheet 5 Sheet 6 Spelregels Volgende les: Doel van het spel Zoveel mogelijk kwartetten (setjes van vier kaarten) verzamelen. Voorbereiding: Schud de kaarten en verdeel ze onder de spelers. Het kan zijn dat sommige spelers meer kaarten krijgen dan andere spelers. De kaarten neem je in je hand en laat je niet aan de andere spelers zien. Spelverloop De speler met de meest kleurrijke kleding mag beginnen. Bij twijfel begint de jongste speler. Als je aan de beurt bent, vraag je aan één van de andere spelers een kaart die je niet hebt. Let op, dit moet wel een kaart zijn uit een kwartet waar je zelf minimaal één kaart van in je hand hebt! De vraag stel je als volgt: Mag ik van jou van het kwartet Katoen, Grondstof Katoenplant? Als de speler die kaart heeft, dan moet hij deze aan je geven en mag je doorgaan met kaarten vragen aan dezelfde óf een andere speler. Als je een setje van vier kaarten hebt, roep je Kwartet! en leg je deze vier kaarten voor je neer op tafel. Heeft de speler de gevraagde kaart niet, dan is je beurt voorbij en is de speler aan wie je het laatst een kaart vroeg aan de beurt. Einde Het spel is afgelopen als alle kwartetten compleet zijn. De speler met de meeste kwartetten wint. Bij gelijke stand delen de spelers de winst. WAT WIL JE GAAN MAKEN? WAT HEB JE DAARVOOR NODIG? IS ER AL GENOEG KNUTSELMATERIAAL VERZAMELD? Sheet 7 Sheet 8 6