Wat is bodemerosie Gevolgen Instrumenten Liesbeth Vandekerckhove Afdeling Land en Bodembescherming, Ondergrond, Natuurlijke Rijkdommen Departement Leefmilieu, Natuur en Energie Studiedag niet-kerende bodembewerking, 27 augustus 2013 Ruraal Netwerk - ALBON
Wat is bodemerosie Losmaken en verplaatsen van bodemmateriaal door Water (ijs) Wind Bodembewerking Rooien knolgewassen Bedreiging voor bodemkwaliteit Erosie door water meeste impact op mens (modder) en leefmilieu (waterkwaliteit) Processen: Intergeulerosie Geulerosie Ravijnerosie (akkers, bermravijnen) Sedimentatie (sediment, colluvium)
Natuurlijk verschijnsel? Neerslag Reliëf Bewerking Bodem Vegetatie
Waar komt het voor? Erosiegevoeligheid van de Vlaamse Percelenkaart Gooik gemeenten
Korte termijn Lokale gevolgen van bodemerosie (voor de landbouwer) Opbrengstverlies Wegspoelen of begraven van zaai- en plantgoed Wegspoelen van meststoffen en bestrijdingsmiddelen (Cfr. TOPPS prowadis, INAGRO)
Lokale gevolgen van bodemerosie (voor de landbouwer) Lange termijn Vermindering bodemkwaliteit - Daling organische-koolstofvoorraad Afname dikte van bouwvoor Vermindering weerstand tegen bodemerosie (minder stabiele aggregaten, meer verslemping ) - Vermindering diepte tot onvruchtbaar substraat Opploegen van stenen, zand Negatief imago van de landbouw Strengere regels
Stroomafwaartse gevolgen van bodemerosie (voor de maatschappij) Korte termijn Modderoverlast Wegen Gebouwen
Lange termijn Stroomafwaartse gevolgen van bodemerosie (voor de maatschappij) Wachtbekkens, waterlopen en rioleringen slibben dicht Sediment brengt schade toe aan waterzuiveringsinstallaties Bedreiging waterkwaliteit (nutriënten, bestrijdingsmiddelen) De natuurwaarde van waterlopen (habitats en soorten) vermindert door te veel aan sediment, eutrofiëring en vervuiling
Maatregelen Brongericht Geïntegreerd Symptoomgericht Teelttechnische maatregelen Bodemstructuur Organische-koolstofgehalte verhogen Bekalking Bodemverdichting voorkomen Ruwheid bodemoppervlak Aardappeldrempeltjes Bodembedekking Teeltkeuze Groenbedekking Niet-kerende bodembewerking Erosiebestrijdingswerken Grasbufferstroken en grasgangen Kleine landschapselementen Aarden dammen en dammen uit plantaardige materialen Bufferbekkens en buffergrachten Zie code van goede praktijk EBW
Instrumenten Actoren Stimulerend & sensibiliserend beleid: de subsidies! Bindend beleid: de verplichtingen! Landbouwers Beheerovereenkomsten (VLM) (sinds 2005 i.k.v. PDPO)! PDPO III in voorbereiding Groenbedekking (LV) (2012-2013) VLIF investeringssteun (LV)! In herziening Bebossing (ANB) Randvoorwaarden GLB (sinds 2005 i.k.v. MTR) Verplichte maatregelen op sterk erosiegevoelige percelen Normen inzake organischekoolstofgehalte in de bodem Behoud blijvend grasland! Herziening GLB na 2013 Gemeenten Erosiebesluit (ALBON) (sinds 2002) Gemeentelijk erosiebestrijdingsplan Erosiebestrijdingswerken Erosiecoördinator (sinds 2010) Samenwerkingsovereenkomst (2002 2007; 2008 2013)
Tot slot Dank voor uw aandacht! Een leerrijke studiedag gewenst!