Inkomensstatistiek Augustus 2014
Colofon Uitgave I&O Research Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.nr. 0229-282555 Rapportnummer 2014-2041 Datum Augustus 2014 Opdrachtgever De Westfriese gemeenten Inleiding In het kader van de overeenkomst over de statistische dienstverlening houdt I&O Research voor de samenwerkende Westfriese gemeenten statistische gegevens bij over een aantal belangrijke onderwerpen zoals bevolkingsontwikkeling, onderwijs, inkomen, werkgelegenheid en woningmarkt. De verzamelde cijfers zijn terug te vinden op de website www.westfriesegemeenten.nl. Verder brengen we publicaties uit waarin de belangrijkste ontwikkelingen zijn beschreven. Voor u ligt het rapport over de werkgelegenheidsontwikkeling in West-Friesland. Andere publicaties in deze serie zijn: - Werkgelegenheid in West-Friesland; - Leerlingen in het basis-, voortgezet en speciaal onderwijs; - Onderwijsadressengids West-Friesland; - Inkomensontwikkeling in West-Friesland. Daar waar mogelijk worden de ontwikkelingen vergeleken met het beeld in. We hebben de meest recente cijfers gebruikt die aanwezig waren. Auteurs Drs. Jaap Bouwmeester Drs. Marion Holzmann Bestellingen Exemplaren zijn verkrijgbaar bij de opdrachtgever
1. Inkomens van personen Deel werkenden in regio ligt onder landelijk gemiddelde telde 206.000 inwoners in januari 2011. Van hen heeft 72% een inkomen gedurende 52 weken per jaar. Dit cijfer komt vrijwel overeen met het landelijke cijfer van 71%. Iets meer dan een kwart heeft geen of niet het hele jaar door een inkomen. Tot deze groep behoren behalve kinderen, bijvoorbeeld ook niet-werkende partners van werkenden. Mensen die niet een geheel jaar inkomen ontvangen, zijn voor een belangrijk deel personen met een bijbaan, zoals scholieren en studenten. 206.000 (100%) inwoners 148.670 (72,0%) personen met 52 weken per jaar inkomen 57.330 (28,0%) personen zonder of met < 52 weken inkomen Bijna een derde ontvangt wel inkomen, maar werkt niet Bijna 100.000 inwoners van de regio zijn werkzaam in dienstverband of als zelfstandige. Dit is bijna de helft van de totale bevolking in de regio. Een kwart van de bevolking (25%) is niet (meer) actief: zij zijn gepensioneerd, arbeidsongeschikt of werkzoekend. 96.740 (46,9%) werknemers en zelfstandigen 51.930 (25,1%) niet actief Gepensioneerd 15,9% Arbeidsongeschikt 3,6% Werkzoekend 1,6% Overig 4,0% 1
Gemiddeld inkomen ligt in regio lager dan landelijk De hoogte van het persoonlijk gemiddeld inkomen is in op jaarbasis gemiddeld 29.600, net iets minder dan het landelijk gemiddelde van 30.500. In de verschillende gemeenten variëren de inkomens tussen 28.300 in Stede Broec tot 30.400 per jaar in Hoorn. De groei van het inkomen ligt in de regio ook onder het landelijk gemiddelde. In Nederland bedraagt de groei 13%, terwijl deze in 10% is. Het gemiddeld persoonlijk inkomen is het bruto-inkomen verminderd met: betaalde inkomensoverdrachten, premies inkomensverzekeringen, premies ziektekostenverzekeringen en belastingen op inkomen en vermogen. Tabel 1 - Gemiddeld persoonlijk inkomen (x1.000 euro) van inwoners met 52 weken inkomen 2008 2009 2010 2011 Drechterland 29,6 29,5 29,9 30,2 Enkhuizen 27,6 28,4 28,2 28,5 Hoorn 29,0 30,0 30,1 30,4 Koggenland 29,5 29,8 29,6 29,9 Medemblik 28,9 29,6 29,0 29,1 Opmeer 28,7 28,6 28,3 28,8 Stede Broec 27,3 27,7 27,9 28,3 28,8 29,4 29,3 29,6 Nederland 29,3 29,8 29,9 30,5 Figuur 1 - Gemiddeld persoonlijk inkomen van inwoners met 52 weken inkomen, in euro s 31.000 10% groei in 30.000 29.000 28.000 13% groei in Nederland 27.000 26.000 25.000 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Nederland 2
Inkomen van niet-actieven is lager dan dat van de actieven Werkenden in hebben gemiddeld een inkomen van 34.900. Het inkomen van de niet-actieven (gepensioneerden, ontvangers van een werkloosheids- of bijstandsuitkering en arbeidsongeschikten) ligt een stuk lager ( 19.700). Groei inkomens niet-werkenden gelijk aan landelijk De inkomens van de niet-werkenden is gestegen van 17.500 euro in 2006 naar 19.700 in 2011. Dit is een stijging van 13%. Landelijk is het inkomen met hetzelfde percentage toegenomen. In Nederland hebben werkenden een hoger inkomen dan regionaal De inkomens van de werkenden ligt landelijk al vele jaren hoger dan in. Zo verdient in 2011 een werknemer of eigenaar van een bedrijf in de regio gemiddeld net geen 35.000 en landelijk is dit 37.000. De ontwikkeling van het salaris is ook verschillend. Deze groeit landelijk gemiddeld met 13%, terwijl dit in 11% is. Figuur 2 - Gemiddeld persoonlijk inkomen van niet-werkenden, in euro s Tabel 2 - Gemiddeld inkomen (x1.000 euro) inwoners met 52 weken inkomen, naar sociaal economische categorie Werkloos of Actief Niet actief Arbeidsongeschikt Gepensioneerd bijstand Drechterland 35,3 20,4 20,1 22,3 22,3 Enkhuizen 33,7 19,7 18,8 21,1 21,4 Hoorn 36,4 20,0 17,2 21,5 22,8 Koggenland 34,6 19,5 20,6 23,4 21,1 Medemblik 34,1 19,4 19,5 22,1 21,0 Opmeer 33,9 18,8-22,1 20,4 Stede Broec 33,1 19,6 19,3 21,4 21,3 34,9 19,7 17,8 21,8 21,8 Nederland 37,0 19,7 16,8 21,5 22,4 Figuur 3 - Gemiddeld persoonlijk inkomen van werkenden 20.000 19.000 18.000 17.000 16.000 13% 2006 2007 2008 2009 2010 2011 groei in 13% Nederland groei in Nederland 37.000 36.000 35.000 34.000 33.000 32.000 31.000 30.000 2006 2007 2008 2009 2010 2011 groei in 11% 13% Nederland groei in Nederland 3
2. Inkomens van huishoudens Het gemiddeld inkomen van Westfriese huishoudens relatief hoog De hoogte van het gemiddeld inkomen van de ruim 86.000 particuliere huishoudens is in op jaarbasis gemiddeld 34.700. Dit ligt al jaren boven het landelijk gemiddelde. In de verschillende gemeenten variëren de inkomens tussen 31.900 in Enkhuizen tot 37.300 per jaar in Koggenland. Vanaf 2008 weinig toename in inkomen Sinds 2006 nam het inkomen sterk toe, vanaf 2009 neem het jaarlijks met gemiddeld 200,- af. Op landelijk niveau is de hoogte van het huishoudeninkomen stabiel. Figuur 4 - Ontwikkeling gemiddeld inkomen per huishouden 36.000 34.000 32.000 30.000 28.000 2006 2007 2008 2009 2010 2011 Nederland Huishoudens met kinderen meest te besteden In de regio hebben huishoudens met kinderen een besteedbaar jaarinkomen van gemiddeld 47.900 tegenover 34.700 voor het totaal van de huishoudens. Ook landelijk hebben huishoudens met kinderen het meest te besteden. Tabel 3 - Gemiddeld inkomen (x1.000 euro) per huishouden naar gemeente 2008 2009 2010 2011 Drechterland 38,2 37,7 37,5 37,2 Enkhuizen 32,5 32,5 32,0 31,9 Hoorn 33,4 33,9 33,7 33,5 Koggenland 38,4 38,3 37,5 37,3 Medemblik 36,0 35,6 35,7 35,4 Opmeer 37,6 37,9 36,6 36,5 Stede Broec 34,7 34,5 34,4 34,5 35,1 35,1 34,9 34,7 Nederland 34,3 34,3 34,3 34,2 Tabel 4 - Gemiddeld besteedbaar inkomen (x1.000 euro) per huishouden, naar huishoudentype 1 persoonshuishouden Huishouden zonder kinderen Huishouden met kinderen Eenoudergezin Overig huishouden Drechterland 20,3 37,0 49,9 30,5 64,3 Enkhuizen 19,1 35,3 45,6 26,4 44,0 Hoorn 20,0 37,5 46,9 27,0 45,6 Koggenland 20,5 37,5 50,1 30,7 59,3 Medemblik 19,6 35,4 48,6 28,7 54,1 Opmeer 20,3 36,2 49,8 30,2 - Stede Broec 19,5 34,6 46,4 27,9 49,9 19,9 36,4 47,9 28,0 48,1 Nederland 20,3 37,4 48,5 27,9 48,3 4
Koggenland heeft relatief grote groep hogere inkomens In Koggenland en Drechterland zijn gemiddeld de hoogste inkomens per huishouden te vinden. Niet verrassend is dan dat in deze gemeenten ook het percentage hoge inkomens het grootst is. In Enkhuizen, Stede Broec en Hoorn zijn relatief veel lage inkomens. In vergelijking tot de landelijke verhoudingen heeft minder huishoudens met een laag inkomen en meer met een middeninkomen. Bepaling laag, midden- en hoog inkomen Het inkomen van de huishoudens zijn in tien gelijke inkomensklassen verdeeld (10%-groepen). De laagste vier inkomensklassen vormen het lage inkomen, groepen 5 tot en met 8 het middeninkomen en de groepen 9 en 10 zijn de hoge inkomensgroep. Tabel 5 - Inkomensverdeling huishoudens Laag inkomen minder dan 25.200) Middeninkomen 25.200-47.200 Hoog inkomen 47.200 of meer Drechterland 33% 44% 24% Enkhuizen 43% 41% 16% Hoorn 40% 42% 19% Koggenland 32% 43% 25% Medemblik 36% 43% 22% Opmeer 34% 43% 23% Stede Broec 35% 46v 19% 37% 43% 20% Nederland 40% 40% 20% In de regio leeft 7% net boven sociaal minimum. In heeft 7% van de huishoudens een inkomen van 105% van het sociaal minimum. Dit is iets lager dan het landelijk gemiddelde van 9%. Sociaal minimum Het sociaal minimum is het bedrag dat men ten minste nodig heeft om in het levensonderhoud te kunnen voorzien. Het sociaal minimum is meestal ongeveer even hoog als een uitkering volgens de Wet Werk en Bijstand (WWB) en is afhankelijk van de gezinssamenstelling. Gemeenten bepalen zelf of zij de inkomensgrens voor het minimabeleid vaststellen op 105%, 110% of 120% van het sociaal minimum. Tabel 6 - Huishoudens met gemiddeld besteedbaar inkomen in verhouding met het sociaal minimum tot 105% sociaal minimum tot 110% sociaal minimum tot 120% sociaal minimum aantal % aantal % aantal % Drechterland 470 6% 620 8% 830 11% Enkhuizen 660 8% 880 11% 1210 15% Hoorn 2670 9% 3.450 11% 4.600 15% Koggenland 520 6% 650 7% 930 10% Medemblik 1.160 7% 1.480 9% 2.130 12% Opmeer 250 6% 310 7% 460 10% Stede Broec 530 6% 690 8% 990 11% 6.260 7% 8.080 9% 11.150 13% Nederland 647.030 9% 794.810 11% 1.055.710 15% 5
Vier op de tien huishoudens behoren tot Euro-aandachtsgroep Het aantal huishoudens met een belastbaar jaarinkomen van minder dan 33.000 euro, bedraagt in 43%. Deze huishoudens vallen onder de Euro-aandachtsgroep. Dit percentage is lager dan in Nederland (46%). Tabel 7 - Huishoudens in de Euro-aandachtsgroep huish. aandachtsgroep 1 pn-hh Hh zonder kind Hh met kinderen Eenouder Overig hh aantal % aantal Drechterland 3.060 40% 20% 11% 5% 4% 3.060 Enkhuizen 3.940 48% 28% 10% 5% 6% 3.940 Hoorn 14.010 45% 25% 8% 5% 7% 14.010 Koggenland 3.350 38% 20% 9% 5% 4% 3.350 Medemblik 7.480 43% 21% 11% 6% 5% 7.480 Opmeer 1.880 42% 21% 11% 5% 4% 1.880 Stede Broec 3.720 43% 20% 11% 6% 5% 3.720 37.440 43% 23% 9% 5% 5% 37.440 Nederland 3.261.490 46% 25% 9% 5% 5% 3.261.490 Euro-aandachtsgroep De Europese Commissie verplicht Nederland per 1 januari 2011 een nieuwe regel in te voeren voor de sociale huurmarkt. Door deze zogeheten 90-procentnorm mogen woningcorporaties nog maar 10 procent van de sociale huurwoningen toewijzen aan bewoners met een belastbaar jaarinkomen van meer dan 33.000 euro. De Euro-aandachtsgroep bestaat uit het aantal huishoudens dat onder deze inkomensgrens wordt geregistreerd. Deze grens wordt jaarlijks geïndexeerd. Voor een betere vergelijkbaarheid tussen de inkomens in de huur- en koopsector is voor huishoudens in de koopsector het belastbaar inkomen daarbij gecorrigeerd voor het saldo van inkomsten en aftrekposten met betrekking tot de eigen woning. 6
Bijlage Verklaring enkele begrippen Het persoonlijk inkomen bestaat uit het persoonlijk bruto-inkomen verminderd met betaalde inkomensoverdrachten en premies inkomensverzekeringen met uitzondering van premies volksverzekeringen. Op het persoonlijk inkomen zijn premies ziektekostenverzekering, belastingen op inkomen en vermogen en premies volksverzekeringen niet in mindering gebracht. Personen met een geheel jaar inkomen, worden tot de categorie met 52 weken inkomen gerekend. De categorie zelfstandigen behoort tot deze groep. Personen die in het onderzoeksjaar gedurende kortere tijd of over een qua tijdsduur onbekende periode inkomen hebben, worden samengeteld in de groep 'minder dan 52 weken inkomen'. Ook personen die uitsluitend kinderbijslag, individuele huursubsidie en of tegemoetkoming studiekosten ontvangen worden tot deze categorie gerekend. Vanuit het grondmateriaal is het niet mogelijk om de groep parttime werkers van de fulltimers te onderscheiden. Hierdoor zullen ook bij de personen met een heel jaar inkomen lage inkomens kunnen voorkomen. In de tabellen met de inkomensverdelingen zijn de inkomenseenheden (personen of huishoudens) in tien inkomensklassen verdeeld. De klassengrenzen van de verdeling zijn als volgt bepaald. De inkomenseenheden van geheel Nederland worden gerangschikt naar hoogte van besteedbaar (of gestandaardiseerd) inkomen. Daarna worden de eenheden in tien, qua aantal gelijke groepen (10%-groepen) verdeeld en wordt het hoogste inkomen in elke groep bepaald. De hoogste inkomens vormen de klassengrenzen (decielen). Het besteedbaar inkomen van huishoudens bestaat uit het bruto-inkomen verminderd met betaalde inkomensoverdrachten zoals alimentatie van de exechtgeno(o)t(e), -premies inkomens-verzekeringen zoals premies betaald voor sociale verzekeringen, volksverzekeringen en particuliere verzekeringen in verband met werkloosheid, arbeidsongeschiktheid en ouderdom en nabestaanden, -premies ziektekostenverzekeringen, en -belastingen op inkomen en vermogen. 7