Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2015

Transcriptie

1 1 Monitor Jeugdwerkloosheid Amsterdam over 2015 Fact sheet juni 20 De werkloosheid onder Amsterdamse jongeren is het afgelopen jaar sterk gedaald. Van de 3.00 Amsterdamse jongeren in de leeftijd van 15 tot en met 2 jaar waren er in 2015 gemiddeld.200 werkloos, dit komt neer op,3% van de. Een jaar eerder was dit nog,3%. De Amsterdamse jeugdwerkloosheid ligt voor het eerst sinds jaren onder het landelijk gemiddelde (,4%). Deze fact sheet brengt de belangrijkste bevindingen rondom de Amsterdamse jeugdwerkloosheid in beeld door jongeren op basis van de kenmerken onderwijs, werk en werkloosheid in te delen in zes groepen. Figuur 1 Belangrijkste bevindingen in jeugdwerkloosheid Amsterdam, 2015 Jeugdwerkloosheid Amsterdam gedaald naar,3% laag- en hoogopgeleiden die geen onderwijs volgen nog even vaak werkloos als in 20 niet schoolgaande jongeren zonder startkwalificatie vaakst werkloos 4.0 werkloze jongeren minder.200 jongeren werkloos (,3% van de ) minder vaak werkloos dan gemiddeld in Nederland en andere grote steden 1% werklozen volgt In 2015 waren gemiddeld.200 Amsterdamse jongeren werkloos. Deze jongeren zochten wel actief naar werk maar konden geen werk vinden. Dit komt neer op,3% van de. Het aandeel en aantal werkloze jongeren is het afgelopen jaar voor het tweede jaar op rij gedaald. In 20 was,0% van de jongeren werkloos, in 20 werd het hoogste punt van,% bereikt (figuur 2). In 20 zette de daling in naar,3% en in 2015 waren er 4.0 jongeren minder werkloos dan in 20. niet-westerse herkomst nog veel vaker werkloos dan autochtoon bij alle sniveaus jongeren relatief kort werkloos en korter dan in 20 daling werkloosheid onder alle herkomstgroepen bron: OIS

2 2 Figuur 2 Ontwikkeling werkloze jongeren (15-2 jaar) G4 en Nederland, (procenten) 1 %,, 15,,,3,0,2,,,4,,3, Rotterdam Den Haag Amsterdam Nederland Utrecht Amsterdamse jongeren zijn voor het eerst sinds lange tijd minder vaak dan gemiddeld in Nederland werkloos (,3% tegenover,4%). Er zijn twee groepen werkloze jongeren: werkloze jongeren die een volgen en werkloze jongeren die geen volgen. Dat de jeugdwerkloosheid in Amsterdam nu onder het Nederlandse gemiddelde ligt komt doordat de werkloosheid onder de schoolgaande werkzoekende jongeren in Amsterdam sneller daalde dan gemiddeld in Nederland. De werkloosheid onder niet schoolgaande jongeren is in Amsterdam even hoog als gemiddeld in Nederland. Ook in Rotterdam (15,%), Den Haag (,0%) ligt het werkloosheidspercentage hoger dan in Amsterdam. In Utrecht (,4%) is de werkloosheid onder jongeren vrijwel gelijk aan Amsterdam. Figuur 3 Werkloze (15-2 jaar) Amsterdam, 20 en 2015 (procenten) Wie zijn er werkloos? jonge mannen Jongeren zonder startkwalificatie (%), jongeren van niet-westerse herkomst (%) en jarigen (%) zijn vaker werkloos dan andere groepen jongeren. Toch was onder al deze groepen het afgelopen jaar sprake van een daling in de werkloosheid. autochtone Amsterdammers Amsterdammers van westerse herkomst Amsterdammers van niet-westerse herkomst laagopgeleid (geen startkwalificatie) middelbaar opgeleid hoogopgeleid ,3, % Herkomst en sniveau zijn de belangrijkste voorspellers van jeugdwerkloosheid. Dit was voorgaande jaren ook het geval. Hoe lager iemand is opgeleid, hoe groter de kans op werkloosheid. Zo is % van de laagopgeleide jongeren werkloos, tegenover % van de middelbaar opgeleide jongeren en 5% van de hoogopgeleide jongeren (figuur 3). Jongeren van niet-westerse herkomst zijn ongeacht hun sniveau vaker werkloos dan autochtone jongeren. Ook na correctie voor leeftijd en geslacht blijft er een verschil. Definities Beroepsbevolking: iedereen tussen de 15 en 4 jaar die minimaal 1 uur per week werkt of wil werken. Bestaat uit de werkzame en de werkloze. Werkzame : iedereen die minimaal 1 uur per week werkt. Werkloze : iedereen die niet werkt en actief op zoek is naar een baan van minimaal 1 uur per week. werkzame (.00) alle Amsterdamse jongeren (3.00) (.00) werkloze (.200) niet- (44.00)

3 Figuur 4 Werkloze (15-2 jaar) Amsterdam naar herkomst en, 20 (procenten) werkloos werkloos werkloos HOOG OPGELEID MIDDEN OPGELEID LAAG OPGELEID Wanneer sniveau en herkomst gecombineerd worden, blijkt net als vorig jaar dat het verschil in werkloosheid tussen jongeren met een niet-westerse achtergrond en jongeren met een Nederlandse achtergrond het grootst is bij de hoogopgeleide jongeren. Zo is % van de hoogopgeleide jongeren van nietwesterse herkomst werkloos, tegenover 4% van de hoogopgeleide jongeren van Nederlandse herkomst. Van de laagopgeleide jongeren met een niet-westerse achtergrond is 1% werkloos, tegenover % van de laagopgeleide jongeren met een Nederlandse achtergrond. Onder laagopgeleide jongeren van autochtone herkomst daalde de werkloosheid sterker (-50%) dan onder laagopgeleide jongeren van nietwesterse herkomst (-2%). Onder middelbaar opgeleide jongeren daalde de werkloosheid ook sterker onder jongeren van autochtone herkomst (-25%) dan onder jongeren van niet-westerse herkomst (-%). Onder de hoog opgeleide jongeren was de daling ongeveer even groot (autochtone herkomst -33%, niet-westerse herkomst -3%). Figuur 5 Werkloze (15-2 jaar) Amsterdam naar stadsdeel, 20 en 2015 (procenten) Jeugdwerkloosheid in de stadsdelen (%) (%) Werkloze Amsterdam: % meer dan gemiddeld gemiddeld minder dan gemiddeld (%) = werkloosheidspercentage in 20 (%) (%) (%) (1%) (%) De daling in de jeugdwerkloosheid is ook binnen de stad terug te zien. In Nieuw-West (%), Zuidoost (%) en Noord (%) is de jeugdwerkloosheid het hoogst. In Centrum ligt de jeugdwerkloosheid met % het laagst. In alle stadsdelen is sprake van een daling ten opzichte van 20. De daling in Noord was het sterkst (van 1% naar %), deze daling komt grotendeels door de sterke daling van de werkloosheid onder laagopgeleide onderwijsvolgende jongeren. In Zuidoost was de daling beperkt (van % in 20 naar % in 2015) doordat de werkloosheid onder niet onderwijsvolgende jongeren hier toenam.

4 4 Zes groepen jongeren Om in beeld te krijgen wat de situatie van Amsterdamse jongeren is qua, werk en werkloosheid zijn alle jongeren op basis van deze kenmerken ingedeeld in zes hoofdgroepen: alle Amsterdamse jongeren (3.00) (.00) niet- (44.00) 1. in (en niet werkzaam of werkzoekend); 2. in en aan het werk; 3. aan het werk en niet in ; 4. werkzoekend en in ; 5. werkzoekend en niet in ;. niet in en niet werkend, niet actief op zoek naar werk. werkzame (.00) 2. in en aan het werk (54.300) 3. aan het werk en niet in (35.300) werkloze (.200) 4. werkzoekend en in (5.00) 5. werkzoekend en niet in (3.00) niet werkzaam, niet werkzoekend 1. in (3.000). niet in en niet werkend/ -zoekend (.00) De groepen 1 en behoren niet tot de, de groepen 2 t/m 5 wel (zie tabel rechts) De grootste groepen jongeren zijn in en aan het werk (3,%), in en niet werkzaam of werkzoekend (25,%) en aan het werk en niet in (24,%) (tabel ). In is twee derde van de Amsterdamse jongeren in. Verder valt uit tabel op te maken dat de daling in de werkloosheid zorgt voor een toename van enerzijds het aantal jongeren dat alleen schoolgaand is (en niet werkt of werk zoekt) en anderzijds voor meer jongeren die een en een baan combineren. Het aantal jongeren dat alleen werkt is zowel absoluut als relatief gezien gedaald. Jeugdwerkloosheid in de G4 Amsterdamse jongeren hebben ten opzichte van het gemiddelde in Nederland en de andere grote steden steeds minder moeite om een baan te vinden naast hun. Jongeren uit Den Haag en Rotterdam zijn gemiddeld vaker uitsluitend in dan jongeren uit Amsterdam en Utrecht. In Amsterdam en Utrecht zijn jongeren juist vaker in en aan het werk. In Rotterdam (5,%) en Den Haag (5,%) zijn relatief veel jongeren werkzoekend en in. In Den Haag is daarnaast een relatief grote groep werkzoekend en niet in (4,%), hierdoor komt de totale jeugdwerkloosheid in Den Haag het hoogst van de vier grote steden uit. In Amsterdam en Utrecht wonen relatief gezien meer studenten met een kleine bijbaan naast hun studie en jongeren die werken en niet in zijn dan in Den Haag en Rotterdam. Hierdoor is de werkloosheid in Amsterdam en Utrecht lager dan in Den Haag en Rotterdam (tabel ). Tabel Jongeren (15-2 jaar) naar voornaamste activiteit G4 en Nederland, 20 en 2015 (procenten en aantallen Amsterdam) Nederland Utrecht Den Haag Rotterdam Amstedam Amsterdam abs in 23, 23,3 25,3 23,4 30,4 2,2 23, 23, 23,5 25, in en aan het werk 34 35,5 3, 3,4 2, 30, ,1 3, aan het werk en niet in 2,1 2,5 23, 2, 21,1 22,3 2,1 2,1 2, 2, werkzoekend en in 4, 4, 4,3 4,5 5,4 5, 4, 4,,1 3, werkzoekend en niet in 3,4 2, 2, 2,3 4, 4, 3,4 3,4 3,3 2, niet in en niet werkend/werkzoekend 5, 5,3 4,2 4,5,5, 5, 5, 5,4 5,

5 Tabel Werkzoekende (15-2 jaar) naar voornaamste activiteit, 20 en 2015 (procenten en aantallen) absoluut geschat % absoluut geschat % onderwijs volgende jongeren.50, 5.00,3 niet-onderwijsvolgende jongeren 4.50,1 3.00,2.300,3.200,3 Twee groepen werkloze jongeren: wel en geen onderwijs Er zijn twee groepen werkloze jongeren: werkloze jongeren die een volgen en werkloze jongeren die geen (meer) volgen. Bij elkaar vormen die de werkloze, volgens de internationale definitie van werkloosheid. Van de onderwijsvolgende jongeren is % werkloos, van de niet-onderwijsvolgende jongeren is eveneens % werkloos (tabel ). Vooral onder onderwijsvolgende jongeren is de werkloosheid gedaald. In 20 was nog 15% van deze groep werkloos. Onder de niet-onderwijsvolgende jongeren daalde de werkloosheid ook, maar minder snel, namelijk van naar %. procent is op zoek naar een baan van 33 uur of meer per week. De niet onderwijsvolgende jongeren willen vaak (5%) 33 uur of meer werken. Ontwikkelingen in het werkloosheidcijfer voor een bepaalde subgroep worden vaak bepaald door ontwikkelingen in of de onderwijsvolgende werkzoekende jongeren of de nietonderwijsvolgende werkzoekende jongeren. Dit is duidelijk terug te zien onder jongeren van Marokkaanse afkomst. Onder deze groep is de werkloosheid met 1% gelijk aan 20. Maar onder de jongeren van Marokkaanse afkomst die een volgen steeg de werkloosheid licht van naar % terwijl onder jongeren van Marokkaanse afkomst die geen meer volgen de werkloosheid sterk daalde van 2 naar 21%. De problematiek verschilt per groep. Onderwijsvolgende werkzoekende jongeren zoeken relatief vaak naar een kleine baan. De helft wil minder dan uur per week werken. Tien Ook de ontwikkelingen in werkloosheid naar sniveau worden bepaald door het al dan niet volgen van onderwijs (figuur ). Bij de laag- en hoogopgeleiden die onderwijs volgen daalde de Figuur Werkloze (15-2 jaar) naar volgen van onderwijs, Amsterdam, 20 en 2015 (procenten) Onderwijsvolgende werkzoekende jongeren Niet-onderwijsvolgende werkzoekende jongeren jonge mannen jonge mannen 4 autochtoon westers niet-westers v.w. Turks v.w. Marokkaans v.w. Surinaams/Antilliaans v.w. overige niet-westers 20 autochtoon westers niet-westers v.w. Turks v.w. Marokkaans v.w. Surinaams/Antilliaans v.w. overige niet-westers laagopgeleid middelbaar opgeleid w.v. mbo 2-4 w.v. havo/vwo hoog opgeleid w.v. hbo w.v. wo laagopgeleid middelbaar opgeleid w.v. mbo 2-4 w.v. havo/vwo hoog opgeleid w.v. hbo w.v. wo ,, %,1, %

6 werkloosheid sterk. Terwijl de werkloosheid onder laag- en hoogopgeleiden die geen onderwijs volgen gelijk bleef. De middelbaar opgeleiden zijn de enige groep waar de werkloosheid daalde onder zowel de jongeren die nog wel een volgen als onder de jongeren die geen meer volgen. Dynamiek in status jongeren 45-plussers (5%). De meest dynamische groep binnen de jongeren zijn de werklozen (tabel ). Van de werkloze 15- t/m 2-jarigen is drie maanden later 3% nog steeds op zoek naar werk, 33% is aan het werk gegaan en 2% behoort inmiddels tot de niet- (bijvoorbeeld omdat zij niet meer actief zoeken). Van de werkloze 2- t/m 44-jarigen is een groter aandeel nog steeds werkloos (51%), evenals bij de 45-plussers (%). Deze monitor jeugdwerkloosheid is gebaseerd op enquêtes onder jongeren die door het CBS en OIS zijn gehouden. OIS heeft de jongeren één keer in 2015 benaderd. Het CBS heeft de jongeren meerdere keren in het jaar bevraagd zodat in beeld kan worden gebracht of zij na een paar maanden nog steeds werkloos en/of in zijn of dat zij een andere status hebben gekregen. Zo blijkt dat 1% van de jongeren drie maanden later (meetmoment 2) een andere status heeft. Dit is veel vaker dan onder 2- t/m 54-jarigen (%) en Er hebben ten opzichte van vorig jaar kleine verschuivingen plaatsgevonden in de werkloosheidsdynamiek. Jongeren zijn in de periode vaker werkloos gebleven drie maanden na de eerste ondervraging. Maar dit komt vooral doordat zij zijn blijven zoeken naar werk en dus niet tot de niet- zijn gaan behoren zoals in nog vaker het geval was. Het aandeel jongeren dat van werkloosheid naar werk is gegaan is nog vrijwel gelijk gebleven. Tabel Dynamiek binnen leeftijdsgroepen naar arbeidsmarktstatus, meetmoment 1 t.o.v. meetmoment 2, status meetmoment 2 werkzaam werkloos niet- status meetmoment 1 werkzaam 15-2 jaar jaar werkloos 15-2 jaar jaar niet jaar jaar

7 Werkloosheidsduur Aan de jongeren die op het moment van ondervragen werkloos waren, is gevraagd hoe lang zij op zoek zijn naar werk. Werkloze jongeren zijn gemiddeld bijna vijf maanden op zoek naar een baan, dit is gemiddeld een maand korter dan in 20 (figuur ). Jongeren zijn relatief kort werkloos, de gemiddelde werkloosheidsduur in Amsterdam was maanden in Hoogopgeleide jongeren zijn gemiddeld het kortst werkloos (1, maanden), jongeren met een niet-westerse achtergrond zijn gemiddeld het langst werkloos (,3 maanden). Ook zijn jonge mannen gemiddeld iets langer werkloos (5,4 maanden) dan (4,1 maanden). Overige jongeren Voor de jongeren die niet werken, geen volgen en niet actief op zoek zijn naar werk, is in kaart gebracht waarom ze tot deze groep behoren. Van deze jongeren wil 51% wel werken, maar zoekt niet actief naar werk of is niet direct beschikbaar voor werk. De overige 4% wil en/of kan niet werken om verschillende redenen. Van deze overige groep gaat 41% binnenkort een starten, 21% is arbeidsongeschikt of ziek, % kan of wil niet werken vanwege de zorg voor een gezin of huishouden en 2% kan of wil niet werken vanwege een andere reden. Deze andere redenen zijn niet verder te specificeren. Figuur Werkloosheidsduur in maanden naar verschillende groepen jongeren (15-2 jaar), 2015 jonge mannen laagopgeleid (geen startkwalificatie) middelbaar opgeleid hoogopgeleid autochtone Amsterdammers Amsterdammers van westerse herkomst Amsterdammers van niet-westerse herkomst 2, 1, 2,2 5,5 4, 4, 4,5 4, 5, 5,4 5,4 4,1 4, 5,1,3,1 4, 0 2 4,,3,1 aantal maanden Ten opzichte van 20 is de groep die niet actief zoekt maar wel wil werken toegenomen (45% 20, 51% 2015). Jongeren die niet willen werken doen dat nu iets vaker (3% 20-41% 2015) vanwege het starten van een op korte termijn. Figuur Niet naar reden niet werkzaam (15-2 jaar) Amsterdam, 2015 (procenten) alle overige jongeren zoekt niet actief (51%) kan/wil niet werken (4%) start binnenkort (41%) arbeidsongeschikt of ziek (21%) zorg gezin/huishouden (%) andere reden (2%)

8 Geregistreerde werkloosheid In ontvangen 4.4 Amsterdamse jongeren een bijstandsuitkering, een WW-uitkering of een gedeeltelijk arbeidsongeschiktheidsuitkering. Dat is 3,1% van alle jongeren (figuur ). In 2015 ontving 3,2% van de jongeren een uitkering. Jonge mannen ontvangen iets vaker dan jonge vrouwen een uitkering (3,3% tegenover 2,%). Ook 23-2 jarige jongeren ontvangen relatief vaak een uitkering (4,5%) ten opzichte van de jarigen (1,%). Jongeren van Surinaams/ Antilliaanse herkomst ontvangen het vaakst een uitkering (,%). Onder deze groep zien we ook de sterkste daling ten opzichte van een jaar eerder, in 2015 ontving,1% van de Surinaams/ Antilliaanse jongeren een uitkering. Jongeren ontvangen het vaakst een bijstandsuitkering (1,%, 2.01 uitkeringen), gevolgd door een WW-uitkering (0,%, 1.20 uitkeringen) en een gedeeltelijk AO-uitkering (0,4%, 0 uitkeringen) (figuur ). Het aandeel dat een bijstandsuitkering ontvangt is in 20 iets lager dan in 2015 (1,% tegenover 2,0%). Figuur Amsterdamse jongeren (15-2 jaar) met een uitkering naar verschillende groepen jongeren, januari 2015 en januari 20 (in procenten) jonge mannen 2,1 0, 0,5 3,5 2,0 0, 0,5 3,3 1, 0, 0,5 3,0 1, 0, 0,4 2, bijstand 0, 0,3 0, 1, 1,0 0,3 0,5 1, 3,2 1,3 0,3 4, 2, 1,4 0,4 4,5 WW gedeeltelijk AO autochtonen westerse herkomst niet-westerse herkomst v.w. Turkse herkomst v.w. Marokkaanse herkomst v.w. Surinaamse/Antilliaanse herkomst v.w. overige niet-westerse herkomst 0, 0, 0,4 1, 0, 0, 0,4 1, 0, 0,5 0,3 1,5 0, 0,5 0,2 1,4 3, 1,1 0, 5, 3, 1,2 0, 5,5 2, 1,3 0, 4,5 2,2 1,3 0,5 4,1 4, 1,4 0,, 4,4 1,5 0,5,4 4, 1,2 0,, 4,0 1,3 0,,1 3,4 0, 0, 4, 3, 0, 0,4 4, 2.0 0, 0,5 3,2 1, 0, 0,4 3, procent bron: CBS / REB OIS, bewerking OIS Geregistreerde werkloosheid Sinds 2015 bestaat de geregistreerde werkloosheid uit registraties van WW, Bijstand en gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid. Dit zijn de groepen die gestimuleerd worden om aan het werk te gaan / in principe werk moeten zoeken (op termijn).

9 Gebruikte bronnen Om tot de zes groepen jongeren te komen zijn verschillende gegevensbronnen gecombineerd. De belangrijkste bron betreft 4. enquêtes over werk en werkloosheid die gedurende 2015 zijn afgenomen onder jongeren in de leeftijd van 15 tot en met 2 jaar (REB OIS en EBB CBS, bewerking OIS). Daarnaast is gebruik gemaakt van de volgende registratiecijfers: bevolkingscijfers (GBA, januari 20) en uitkeringscijfers (gemeente Amsterdam en CBS, januari 20). Deze fact sheet beschrijft daarmee de werkloze over heel 2015 en de geregistreerde werklozen per 1 januari 20. Hierbij geldt dat naarmate de uitsplitsingen gedetailleerder worden de betrouwbaarheidsmarge toeneemt. Naast deze fact sheet verschijnt een achtergronddocument waarin de gehanteerde methode nader beschreven staat. Hierin wordt bovendien dieper ingegaan op een aantal onderwerpen. Colofon Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) Oudezijds Voorburgwal 300 GL Amsterdam Telefoon [email protected] Opdrachtgevers: Werk, Participatie en Inkomen (WPI) en Onderwijs, Jeugd en Zorg (OJZ) Auteurs: drs. Idske de Jong Anne Huijzer MSc