Gericht investeren voor minder economische schade door files

Vergelijkbare documenten
Gericht investeren voor minder economische schade door files

1 Inleiding. 2 Filetop 50 vracht

Economische Wegwijzer nader verklaard

Gericht investeren voor minder economische schade door files

Notitie. Mobiliteit Van Mourik Broekmanweg XE Delft Postbus AA Delft. Aan Transport en Logistiek Nederland (TLN)

Notitie. 1 Inleiding. Figuur 1: Voorblad Economische Wegwijzer 2010 (bron: TLN) Datum 13 november Onze referentie TNO-2017-NOT

Zoetermeer, 14 november 2018

ZSM 1 Spoedwetprojecten & ZSM 2 Benuttingsprogramma

ZSM 1 Spoedwetprojecten ZSM 2 Benuttingsprogramma

ZSM 1 Spoedwetprojecten & ZSM 2 Benuttingsprogramma

Trajectenlijst maximumsnelheden 23 december 2016

Bereikbaarheidsmonitor Hoofdwegennet 2006

Weg Traject Maximumsnelheid Uitzondering

1996 Weg Omschrijving Richting Filezwaarte

opq Ministerie van Verkeer en Waterstaat Filemonitor februari 2005

Kwartaalmonitor bereikbaarheidsontwikkeling Hoofdwegennet. 4 e kwartaal oktober 31 december 2009

MEMO. Aan Robert in 't Veld (DVS) Van Paul van Lier (Advin B.V.) Datum 27 januari 2012 Projectnummer Status Definitief Versie 6

Kwartaalmonitor bereikbaarheidsontwikkeling hoofdwegennet. 4 e kwartaal oktober 31 december Samenvatting

Voortgangsrapportage Tracéwetplichtige projecten (periode 1 juli 31 december 2018)

Mijlpalen volgens nieuwe planning TB Q R WAB 2011 R

Kwartaalmonitor bereikbaarheidsontwikkeling Hoofdwegennet. 1 e kwartaal januari 31 maart Samenvatting

Kwartaalmonitor bereikbaarheidsontwikkeling hoofdwegennet. 3 e kwartaal juli 30 september Samenvatting

Kwartaalmonitor bereikbaarheidsontwikkeling Hoofdwegennet. 3 e kwartaal juli 30 september 2009

Conceptwetsvoorstel voor internetconsultatie

VOORTGANGSOVERZICHT TRACÉWETPLICHTIGE PROJECTEN (PEILDATUM 31 DECEMBER 2017)

Kerncijfers Verkeer. Uitgave 2006

Weg Traject Informatie Maximumsnelheid: 100 km/h en 120 km/h

Weg Traject Informatie Maximumsnelheid: 100 km/h en 120 km/h

Bijlage voortgangsrapportage Tracéwet en Spoedwet wegverbreding

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Bijlage voortgangsrapportage Tracéwet en Spoedwet wegverbreding

VOORTGANGSOVERZICHT TRACÉWETPLICHTIGE PROJECTEN (PEILDATUM 31 DECEMBER 2016)

A15 Corridor. Conclusies A De A15 is dé verbindingsschakel tussen vier van de tien Nederlandse logistieke hot spots i.c.

Publieksrapportage Rijkswegennet

Publieksrapportage Rijkswegennet

Bijlage E: Uitgangspunten van de verkeersberekeningen

Publieksrapportage Rijkswegennet

Ontwerp-Tracébesluit A27/A1

Planstudie Ring Utrecht. 16 maart 2010 De Bilt

Projectnaam Laatste mijlpaal Geplande mijlpalen Procedure Corridorstudie Amsterdam Hoorn. SB Q ORSV 2017 Tracéwet met structuurvisie

Publieksrapportage Rijkswegennet

In deze periode is het Tracébesluit onherroepelijk geworden van het spoorwegproject: Theemswegtracé

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

Stand van zaken 30 juni 2009

Filemonitor januari 2004

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

VOORTGANGSOVERZICHT TRACÉWETPROJECTEN (PEILDATUM 31 DECEMBER 2013)

thema 1 Nederland en het water topografie

Onderwerp Voortgangsrapportage Groot Onderhoud Hoofdwegennet eerste kwartaal 2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Na Amsterdam is Utrecht de stad met de meeste deelauto s. In deze stad staan meer auto s dan in Den Haag en Rotterdam samen.

Bijlage 3: Uitgangspunten van de verkeersberekeningen

Presentatie Weguitbreiding Schiphol- Amsterdam-Almere, deeltraject A1/A6. Jan Slager projectdirecteur SAA

Mijlpalen volgens nieuwe planning TB Q R

Onderwerp Voortgangsrapportage Groot Onderhoud Hoofdwegennet eerste kwartaal 2007

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013

Bijlage 3 Uitkomsten update NMCA

Samenvatting Notitie reikwijdte en detailniveau MIRT Verkenning A20 Nieuwerkerk aan den IJssel Gouda

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia

Ketel Container Ketelwagenequivalenten trajectbeschrijving A B2 B3 C3 D3 D4 A B2 B3 C3 D3 D4 A B2 B3 C3 D3 D4

Onderwerp Voortgangsrapportage Groot Onderhoud Hoofdwegennet derde kwartaal 2007

Toelichting WBU, werkvensters en VTA 2014

Wijziging Uitvoeringsregeling inkoop arbeidsvoorziening door gemeenten

Knelpuntenanalyse rijkswegennet West-Brabant

Voortgangsrapportage tracéwetprojecten

Weguitbreiding Schiphol-Amsterdam- Almere (SAA) A1/A6 Diemen Almere Havendreef. Voorzitter: Albert Jan Schiphorst 27 oktober 2015 Almere

Aanbod, gebruik en reistijdverlies hoofdwegennet,

2e Paasdag maandag 17 april

Uitbreiding inhaalverbod voor vrachtverkeer 2002

etouradres Postbus EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

TB A1 Apeldoorn-Zuid - Beekbergen

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Rapportage Rijkswegennet

Tweede Kamer der Staten-Generaal

MIRT-onderzoek Noordkant Amsterdam

Economische belang doortrekking A15

RWS Informatie Publieksrapportage Rijkswegennet

IN EERSTE HALFJAAR Paula van der Brug en Robert Selten. April Het aantal gestarte trajecten in het eerste halfjaar van 2002.

Rapportage Rijkswegennet

Publieksrapportage Rijkswegennet

* Zwart: geen wijziging tov NSL melding juli 2010 en monitoring 2010 * Rood: administratieve informatie (evt. nog aan te passen)

Bijlage. Noord-Holland A1 t Gooi: er ontstaat een flessenhals; verdere verbreding is noodzakelijk Bootverbinding Texel moet worden verbeterd

BIJLAGEN. Betrekkelijke betrokkenheid Studies in sociale cohesie. Sociaal en Cultureel Rapport Redactie: Paul Schnabel Rob Bijl Joep de Hart

MIRT-Verkenning A20 Nieuwerkerk aan den IJssel - Gouda

A12/A15 Ressen Oudbroeken (ViA15) Regionale Klankbordgroep Bedrijven Project ViA15 24 mei 2018

Publieksrapportage Rijkswegennet

Wijziging Regeling uitvoering en financiering Wet inschakeling werkzoekenden

Woningen Provincie/Gemeenten Marktgegevens en prognoses Prijzen en transacties. Prijs per m² GBO in mediaan 2017

REGIO ROTTERDAM EN HAVEN: DUURZAAM BEREIKBAAR (MIRT-VERKENNING ROTTERDAM VOORUIT)

Filebord op rijks-, provinciale en gemeentelijke wegen

Gemeente Den Haag. De voorzitter van Commissie Leefomgeving DSO/ RIS janauri 2016

Vraag 1 Heeft u kennisgenomen van de berichtgeving van de ANWB over de toename van files? 1

Samen werken aan slimme oplossingen voor de reis van vandaag en de wereld van morgen.

Komen overeen zich in te spannen dat de volgende stappen genomen worden: 1. standpunt Bevoegd Gezag (ministers van VROM en VenW) 2009

Stand van zaken onderzoek Brienenoordcorridor Zuid

Publieksrapportage Rijkswegennet

Robots houden groei arbeidsmarkt (nog) niet tegen

Presentatie SAA-project A9BAHO. Bedrijvenbijeenkomst Breikers Amstelveen. 27 september Kees Abrahamse Omgevingsmanager RWS. Inhoud presentatie

316 Ministerie van IenM-EZ-BZK

Transcriptie:

Gericht investeren voor minder economische schade door files Economische Wegwijzer 2015 nader verklaard Files veroorzaken niet alleen grote ergernis, maar ook grote financiële schade. Vooral bij het goederenvervoer over de weg. Goederen kunnen niet op tijd worden afgeleverd en vrachtauto s staan nodeloos stil. Het is een kostenpost die doorwerkt in de totale logistieke keten en daarom de concurrentiekracht van de Nederlandse economie negatief beïnvloedt. Dit vraagt om een oplossing. De laatste jaren is er voortgang geboekt bij de aanpak van knelpunten. Op veel belangrijke corridors zijn wegverbredingen gerealiseerd, of staan gepland. Dat heeft geleid tot een vermindering van de filedruk. Maar het is de vraag of de weguitbreidingen voldoende oplossend vermogen bieden voor de middellange en lange termijn en of alle belangrijke knelpunten ook daadwerkelijk tijdig worden aangepakt. In 2014 is de daling van de filedruk al tot stilstand gekomen. Dit jaar is er weer sprake van een stijging. Beperkte middelen vragen gerichte investeringen Om de schade voor de Nederlandse economie zoveel mogelijk te beperken is een goed beeld nodig van de precieze knelpunten op het wegennet. Als die duidelijk zijn, kan gericht naar de meest effectieve en meest economische oplossing worden gezocht. Daarbij is duidelijk dat de beschikbare financiële middelen de komende jaren beperkt zijn. Dat vraagt om prioriteit voor die knelpunten die de meeste economische schade veroorzaken. Perspectief vrachtverkeer helpt bij maken keuzes De hoeveelheid vrachtverkeer is een goede graadmeter voor het economische belang van een weg. De reistijdwaardering is namelijk bij het wegvervoer veel hoger dan bij ander verkeer. Hoe hoger het aandeel vrachtverkeer, hoe groter het belang van de economische centra die door de weg met elkaar worden verbonden. Het bepalen van de grootste knelpunten voor het vrachtverkeer helpt daarom bij het maken van keuzen voor een economische optimale besteding van de schaarse overheidsmiddelen. Vier vragen voor gerichte prioriteiten TLN en EVO hebben een analyse gemaakt van de grootste knelpunten voor het vrachtverkeer. Dat is gedaan aan de hand van een viertal vragen: 1. Op welke wegen is de intensiteit van het vrachtverkeer het grootst? 2. Op welke van die wegen doen zich de grootste knelpunten (files) voor? 3. Welke van deze knelpunten worden door de overheid aangepakt? 4. Welke ontwikkelingen kunnen voor nieuwe knelpunten voor het vrachtverkeer zorgen? Het resultaat is een lijst met 'witte vlekken', van knelpunten waarvoor nog geen adequate oplossing is. Hier zal snel een oplossing voor moeten komen. 1

Voor het hoofdwegennet maken we gebruik van de volgende gegevens: Een analyse door TNO van de duurste knelpunten voor het vrachtverkeer in 2014 Het Rijksinvesteringsprogramma MIRT 2016 Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse (NMCA) uit 2013 Vrachtverkeer concentreert zich op aantal corridors Voor vrachtverkeer zijn met name de corridors tussen de mainports Rotterdam, Schiphol en het achterland het drukst bereden. Naar het oosten zijn dat vooral de corridor A20/A12/A28/A1 en de corridor A15/A50/A1. Naar het zuidoosten gaat het om de corridor A16/A58/A67 en naar het zuiden om de A16. Verder valt op dat ook de A2 tussen Amsterdam en 's-hertogenbosch een belangrijke vrachtcorridor is. Figuur 1 geeft dit visueel weer. Filecijfers zijn per wegvak bekend Rijkswaterstaat (RWS) maakt elke jaar overzichten van wegen met de grootste filedruk. Per wegvak wordt bijgehouden het aantal files en de gemiddelde lengte. Tevens wordt de filezwaarte berekend. Dat is de gemiddelde filelengte x de gemiddelde duur van de file. De filezwaarte wordt uitgedrukt in kilometerminuten. Deze gegevens verschillen uiteraard van jaar tot jaar, bijvoorbeeld als gevolg van wegwerkzaamheden. Fileoverzichten geven daarom elk jaar een iets andere rangschikking aan van de grootste knelpunten. In 2014 deden de grootste knelpunten voor het totale verkeer zich voor op: Van Naar Koplocatie A20 Hoek van Holland Gouda Terbregseplein A20 Hoek van Holland Gouda Moordrecht A1 Amsterdam Amersfoort Eembrugge A16 Breda Rotterdam Terbregseplein A28 Amersfoort Utrecht Rijnsweerd A9 Alkmaar Amstelveen Badhoevedorp A20 Gouda Hoek van Holland Rotterdam-Centrum A4 Delft Amsterdam Zoeterwoude-Dorp A12 Utrecht Arnhem Oosterbeek A13 Rijswijk Rotterdam Kleinpolderplein A27 Gorinchem Breda Merwedebrug Bron: VID 2

Figuur 1: Intensiteit vrachtverkeer op rijkswegen (2011) Bron: RWS In zeven stappen naar duurste files voor vrachtverkeer In 2010 t/m 2015 heeft TNO voor TLN en EVO een overzicht gemaakt van de grootste knelpunten voor het vrachtverkeer in het voorgaande jaar. TNO heeft daarbij gebruik gemaakt van RWS-gegevens en op hoofdlijnen de volgende methode gehanteerd: 3

1. Bepalen van het percentage vrachtverkeer per wegvak en per rijrichting; 2. Koppelen van het percentage vrachtverkeer aan de gegevens over de filezwaarte per wegvak en rijrichting; 3. Corrigeren van de gegevens uit stap 2 voor binnen en buiten de spits (het aandeel vrachtverkeer is tijdens de spits lager dan daarbuiten) 4. Vaststellen van het aantal rijstroken per wegvak en rijrichting 5. Bepalen van het aantal voertuigverliesuren voor vrachtauto s per wegvak en rijrichting met behulp van de filezwaarte, het aandeel vrachtverkeer in de spits, het aandeel vrachtverkeer in de daluren en het aantal rijstroken per wegvak per richting 6. Bepalen van het schadebedrag voor vrachtverkeer per wegvak en rijrichting door het aantal voertuigverliesuren te vermenigvuldigen met de value-of-time van 43,34 per uur (Bron: KiM). 7. Rangschikken van de lijst van wegvakken en richtingen naar schadebedrag, aflopend van hoog naar laag. Dat levert voor 2014 het volgende beeld op: Tabel 2: Top-50 wegvakken met grootste economische schade voor het vrachtverkeer in 2014 Rank Weg Koplocatie Subtraject Schade ( mln) 1 A20 tussen Cortlandt-Aquaduct en Nieuwerkerk van Hoek van Holland naar Gouda 4,4 a/d IJssel 2 A20 tussen Crooswijk en Terbregseplein van Hoek van Holland naar Gouda 3,1 3 A15 tussen Alblasserdam en Papendrecht van Ridderkerk naar Gorinchem 2,6 4 A16 tussen Moerdijkbrug en Klaverpolder van Rotterdam naar Breda 2,3 5 A27 tussen Industrieterrein Avelingen en van Gorinchem naar Breda 2,3 Merwedebrug 6 A4 tussen Leidschendam en Zoeterwoude-Dorp van Delft naar Amsterdam 2,2 7 A16 tussen Moerdijkbrug en 's-gravendeel van Breda naar Rotterdam 2,2 8 A13 tussen Overschie en Kleinpolderplein van Rijswijk naar Rotterdam 2,1 9 A27 tussen Lexmond en Noordeloos van Utrecht naar Gorinchem 2,1 10 A1 tussen Eembrug en Bunschoten van Amsterdam naar Amersfoort 2,1 11 A20 tussen Crooswijk en Rotterdam-Centrum van Gouda naar Hoek van Holland 2,0 12 A1 tussen Brug Over Het Amsterdam-Rijnkanaal van Amersfoort naar Amsterdam 1,7 en Diemen 13 A27 tussen Noordeloos en Lexmond van Gorinchem naar Utrecht 1,6 14 A12 tussen Wageningen en Oosterbeek van Utrecht naar Arnhem 1,6 15 A58 tussen Moergestel en Brug Over Het van Tilburg naar Eindhoven 1,6 Wilhelminakanaal Hm 20.7 16 A15 tussen Papendrecht en Sliedrecht-West van Ridderkerk naar Gorinchem 1,5 17 A1 tussen Eembrug en Eembrugge van Amersfoort naar Amsterdam 1,5 18 A67 tussen Leenderheide/Randweg N2 en van Eindhoven naar Turnhout 1,5 Leenderheide 19 A8 tussen Zaandam en Zaanstad-Zuid van Zaandam naar Amsterdam 1,4 20 A15 tussen Botlektunnel en Spijkenisse van Ridderkerk naar Rozenburg 1,4 21 A12 tussen Bodegraven en Nieuwerbrug van Den Haag naar Utrecht 1,4 22 A27 tussen Everdingen en Lexmond van Utrecht naar Gorinchem 1,4 23 A27 tussen Hank en Nieuwendijk van Breda naar Gorinchem 1,4 4

24 A1 tussen Diemen en Brug Over Het van Amsterdam naar Amersfoort 1,3 Amsterdam-Rijnkanaal 25 A1 tussen Eemnes en Soest van Amsterdam naar Amersfoort 1,3 26 A13 tussen Tu Delft en Berkel En Rodenrijs van Rijswijk naar Rotterdam 1,2 27 A16 tussen Feijenoord en Ridderkerk-Noord van Rotterdam naar Breda 1,2 28 A15 tussen Sliedrecht-Oost en Sliedrecht-West van Gorinchem naar Ridderkerk 1,1 29 A2 tussen Batadorp en De Hogt van Eindhoven naar Maastricht 1,1 30 A58 tussen Brug Over Het Wilhelminakanaal Hm van Eindhoven naar Tilburg 1,1 20.7 en Moergestel 31 A50 tussen Renkum en Grijsoord van Oss naar Arnhem 1,1 32 A15 tussen A15: Rozenburg-Centrum en van Rozenburg naar Ridderkerk 1,1 Rozenburg-Centrum 33 A27 tussen Utrecht-Noord en Bilthoven van Utrecht naar Almere 1,1 34 A15 tussen Gorinchem en Gorinchem van Ridderkerk naar Gorinchem 1,1 35 A2 tussen Leenderheide/Randweg N2 en van Maastricht naar Eindhoven 1,1 Leenderheide 36 A67 tussen Someren en Geldrop van Venlo naar Eindhoven 1,1 37 A59 tussen Brug Over Het Wilhelminakanaal en van Zonzeel naar Oss 1,1 Oosterhout 38 A2 tussen Empel en Empelbrug van 's-hertogenbosch naar Utrecht 1,0 39 A16 tussen Feijenoord en Van Brienenoordbrug van Breda naar Rotterdam 1,0 40 A9 tussen Raasdorp en Badhoevedorp van Alkmaar naar Amstelveen 1,0 41 A1 tussen Deventer-Oost en Bathmen van Apeldoorn naar Hengelo 1,0 42 A13 tussen Berkel En Rodenrijs en Tu Delft van Rotterdam naar Rijswijk 1,0 43 A15 tussen Gorinchem en Hardinxveld- van Gorinchem naar Ridderkerk 1,0 Giessendam 44 A12 tussen Oosterbeek en Wageningen van Arnhem naar Utrecht 1,0 45 A27 tussen Rijnsweerd en Lunetten van Utrecht naar Gorinchem 1,0 46 A58 tussen Bavel en Tilburg-Reeshof van Breda naar Tilburg 0,9 47 A1 tussen Hoevelaken en Barneveld van Amersfoort naar Apeldoorn 0,9 48 A2 tussen De Hogt en Batadorp van Maastricht naar Eindhoven 0,9 49 A2 tussen Geldermalsen en Deil van Utrecht naar 's-hertogenbosch 0,9 50 A27 tussen Hilversum en Bilthoven van Almere naar Utrecht 0,8 Bron: TNO Een aantal van deze knelpunten ligt dicht bij elkaar. Het is daarom ook interessant om over meerdere wegvakken te kijken naar de vertraging. Hiertoe is een aantal trajecten opgesteld, die bestaan uit een serie aansluitende wegvakken op een weg, tussen twee knooppunten. Deze trajecten kunnen ook weer worden gerangschikt naar economische schade. Dan ontstaat het volgende beeld: 5

Tabel 3: Top-20 van trajecten met meeste economische schade voor het vrachtverkeer (totaal van beide richtingen) in 2014 Rank Weg Traject Schade Schade 2014 2013 ( mln) ( mln) 1 A58 knp Galder knp Batadorp 8,4 7,2 2 A20 knp Kleinpolderplein knp Terbregseplein 7,0 5,8 3 A13 knp Ypenburg knp Kleinpolderplein 6,9 7,0 4 A27 knp Gorinchem knp Hooipolder 6,5 7,4 5 A12 Gouwe knp Oudenrijn 6,4 5,4 6 A1 knp Eemnes- knp Hoevelaken 6,4 6,3 7 A1 knp Diemen knp Muiderberg 6,4 2,8 8 A20 knp Terbregseplein knp Gouwe 6,4 6,0 9 A27 knp Everdingen knp Gorinchem 6,1 5,0 10 A2 knp Deil knp Empel 3,8 3,1 11 A15 knp Ridderkerk aansluiting N3 (Papendrecht) 3,7 0,3 12 A2 knp De Hogt- knpt Leenderheide 3,2 3,1 13 A2 knp Everdingen knp Deil 3,1 1,5 14 A2 knp Holendrecht knp Oudenrijn 3,0 2,4 15 A16 knp Klaverpolder knp Zonzeel 2,8 1,4 16 A15 Papendrecht knp Gorinchem 2,7 5,0 17 A1 knp Beekbergen knp Azelo 2,7 3,6 18 A12 knp Maanderbroek knp Grijsoord 2,6 2,4 19 A12 knp Waterberg knp Oud Dijk 2,5 2,8 20 A16 knp Terbregseplein knp Ridderkerk 2,3 2,5 Bron: TNO De totale directe vertragingsschade in 2014 door vertragingen voor het vrachtverkeer op deze top 20 trajecten is 93 miljoen euro. In de vorige versie van de Economische Wegwijzer bedroeg de schade voor de top 20 trajecten nog 98 miljoen euro. De schade is in 2014 dus licht gedaald. De samenstelling van de top-20 is veranderd. Van de trajecten die 2014 in de top-20 staat, is de schade in veel gevallen gestegen ten opzichte van het jaar daarvoor. Relatief grote stijgingen deden zich onder meer voor op de A20 Kleinpolderplein-Terbregseplein, de A58 Galder-Batadorp, de A1 Diemen-Muiderberg, de A15 bij Papendrecht, de A2 Everdingen-Deil en de A16 Klaverpolder-Zonzeel. Op een aantal trajecten is de schade gedaald, zoals op de A27 Gorinchem-Hooipolder, de A15 Papendrecht-Gorinchem en de A1 Beekbergen-Azelo. Overall is wel sprake van een stijging van de fileschade voor het vrachtverkeer in 2014 met ruim zes procent ten opzichte van het vorige jaar. 6

Files kosten vrachtverkeer 655 852 miljoen per jaar TNO heeft een inschatting gemaakt van de directe vertragingsschade van alle knelpunten voor het vrachtverkeer. Voor 2014 komt die uit op 275. Dat is een stijging van ruim 6% ten opzichte van 2013 ( 258 miljoen). Naast deze directe vertragingsschade, leiden files voor het vrachtverkeer ook tot andere, extra kosten. Zo kan een file worden vermeden door om te rijden (omrijkosten). Ook kan door files de inzet van extra voertuigen noodzakelijk zijn om binnen een bepaald tijdvenster toch alle goederen te kunnen afleveren. Verder vereist het inspelen op files aanpassingen in de rit- en routeplanning en dus extra inspanningen van de planningsafdelingen van ondernemers. TNO schat de totale kosten voor het vrachtverkeer als gevolg van files in 2014 op 655 miljoen tot 852 miljoen. Extra wegcapaciteit helpt Uit de drie Economische Wegwijzers die TNO voor 2009 t/m 2014 heeft gemaakt, blijkt dat grote knelpunten na uitbreiding van de wegcapaciteit sterk dalen in de schadeoverzichten. Projecten die daarbij opvallen zijn: 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2009-2014 ( mln) ( mln) ( mln) ( mln) ( mln) ( mln) A2 knp Holendrecht knp Oudenrijn 19,3 24,7 5,7 1,2 2,8 3,0-84% A12 Gouwe knp Oudenrijn 17,5 16,3 8,3 7,8 5,4 6,4-63% A50 knp Grijsoord knp Valburg 15,1 16 10,1 6,1 3,2 1,4* -91% A1 knp Diemen knp Muiderberg 7,9 9,7 4,5 2,8 3,7 6,4-19% A27 knp Lunetten knp Everdingen 5,0 7,7 2,4 0,6 0,5 0,8* -84% A28 knp Rijnsweerd knp Hoevelaken 9,2 12,5 14,2 14,1 4,9 1,6* -83% Bron: TNO (* = berekening TLN) Trajecten als de A10 west (Coentunnel), A12 Lunetten-Maanderbroek, A28 Rijnsweerd- Hoevelaken, A50 Grijsoord-Valburg en Valburg-Ewijk zijn uit de top-20 verdwenen. Dat geldt helaas niet voor alle trajecten waar de wegcapaciteit is uitgebreid, zoals A12 Gouwe- Oudenrijn en de A1 Diemen-Muiderberg en de A2 Holendrecht-Oudenrijn. Deze trajecten zijn nog steeds in de top-20 te vinden, maar wel met een aanzienlijk lagere fileschade dan vóór de weguitbreidingen. Wegen waar de capaciteit nog niet is uitgebreid en die al in 2009 in de top-20 stonden, zijn daar nog steeds in te vinden. Dat zijn onder meer de A20 Kleinpolderplein-Terbregseplein, de A13 Ypenburg-Kleinpolderplein en de A27 Everdingen- Gorinchem. Aanpak overheid is goed, maar kan beter De overheid heeft een meerjaren investeringsprogramma voor de weginfrastructuur, het MIRT. Daarin zijn diverse projecten opgenomen om de knelpunten op het hoofdwegennet aan te pakken. Om te zien of ook voor het vrachtverkeer de belangrijkste knelpunten worden 7

aangepakt, zijn de investeringsplannen vergeleken met de top 20 knelpunten voor het vrachtverkeer. Op vijf trajecten zijn in 2014 projecten opgeleverd om de wegcapaciteit te vergroten, of wordt er aan dergelijke projecten gewerkt. Het zijn: A1 Diemen-Muiderberg (aanleg Schiphol-Amsterdam-Almere) A1 Eemnes-Hoevelaken (A27/A1 Utrecht-Noord - knooppunt Eemnes - aansluiting Bunschoten-Spakenburg) A12 Gouwe-Oudenrijn (Parallelstructuur A12, Verbindingsboog Moordrecht) A12 Maanderbroek-Grijsoord A13 Ypenburg-Kleinpolderplein (A4 Delft-Schiedam, oplevering eind 2015) A15 Benelux-Vaanplein (oplevering december 2015) Op een aantal trajecten zijn MIRT-verkenningen gestart, maar is nog niet tot uitvoering besloten. Het gaat dan om: A1 Beekbergen-Azelo (Voorkeursalternatief) A12 Waterberg Oud Dijk (OTB verbinding A15/A12) A13 Ypenburg-Kleinpolderplein (OTB Verbindingsboog A13/A16) A15 Ridderkerk-Gorinchem (Bestuursovereenkomst verkenning Sliedrecht) A20 Kleinpolderplein-Terbregseplein (OTB Verbindingsboog A13/A16) Blankenburgtunnel: tunnelverbinding tussen de A15 en de A20 A27 Gorinchem-Hooipolder (Verkenning A27 Houten-Hooipolder) A58 Galder-Batadorp (A58 St Annabosch-Galder; A58 Eindhoven-Tilburg) Bij deze projecten zal de economische schade dus voorlopig niet dalen. Verder heeft de minister van Infrastructuur en Milieu het initiatief genomen voor een achttal brede MIRT-onderzoeken, waarin het rijk samen met decentrale overheden en het bedrijfsleven oplossingen voor de bereikbaarheid zoekt in een aantal regio s en op een aantal corridors. Voor het goederenvervoer gaat het om: Verkenning Noordkant Amsterdam Goederenvervoercorridor Oost (A15 Rotterdam-Duitsland) Goederenvervoercorridor Zuid (Rotterdam-Brabant/Limburg-Duitsland) Oostkant Amsterdam Met deze onderzoeken ontstaat aandacht voor een aantal belangrijke knelpunten uit de top- 20, zoals de A15 Papendrecht-Gorinchem, de A15 Gorichem-Deil en de A1 in t Gooi. Op korte termijn is hiervan echter geen snelle verlichting van de schade voor het vrachtvervoer te verwachten. Daarnaast zijn er zeven top-20 trajecten waarvoor geen projecten in het MIRT zijn opgenomen, waarvan vier op de A2: A2 De Hogt-Leenderheide A2 Everdingen-Deil A2 Deil-Empel A2 Holendrecht-Oudenrijn A20 Gouwe-Terbregseplein A16 Klaverpolder-Zonzeel A16 terbregseplein-ridderkerk Ook hier is dus voorlopig geen verlichting van de schade te verwachten. 8

NMCA toont problemen op langere termijn Het ministerie van V&W heeft in 2011 een Nationale Markt- en Capaciteitsanalyse (NMCA) gepubliceerd. Deze is eind 2013 geactualiseerd. De NMCA geeft inzicht in de nationale bereikbaarheidsproblematiek op middellange (2020) en lange termijn (2030). In de analyse is ervan uitgegaan dat alle projecten uit het MIRT 2010 (met uitzondering van de verkenningen) in 2020 zijn uitgevoerd. Er is met twee groeiscenario s gewerkt, de WLO-scenario s van de Planbureaus. Het betreft een scenario met hoge economische groei (GE-scenario) en een scenario met lage economische groei (RC-scenario). De NMCA brengt dus in beeld welke problemen resteren als het nu voorziene investeringsprogramma is uitgevoerd. De NMCA geeft aan dat na uitvoering van het MIRT 2010 zelfs bij lage economische groei in 2028 in een aantal gebieden nog bereikbaarheidsproblemen blijven bestaan. Het gaat dat vooral om: De regio Amsterdam: de verbindingen naar Noord-Holland, Flevoland en Amersfoort (A7, A9, A10, A1, A6) De regio Rotterdam: de A13, A4, A20 en A13/16 De A2 Den Bosch-Deil Bij hoge economische groei is het aantal bereikbaarheidsproblemen in 2028 veel groter. Dan gaat het vooral om: De verbindingen tussen alle grote steden in de Randstad De verbindingen tussen de Randstad en Lelystad, Hoorn en Alkmaar, Almere, Apeldoorn, Ede Westelijk Brabant Den Bosch-Nijmegen Figuur 2: Bereikbaarheidsknelpunten in 2028 bij lage (links) en hoge economische groei (rechts) Bron: Ministerie I&M 9

In de NMCA is helaas geen specifieke analyse voor het vrachtverkeer gemaakt. Belangrijkste conclusies Met betrekking tot het vrachtverkeer kunnen de volgende conclusies worden getrokken, onderverdeeld naar een aantal regio s: Regio Utrecht Voor de regio Utrecht is een aantal belangrijke verbredingen gerealiseerd, zoals verbredingen van de A2 tussen Amsterdam en Utrecht en de A12 Utrecht-Den Haag en de A28 Utrecht-Amersfoort. De NMCA toont aan dat geplande verbeteringen, zoals de Ring Utrecht (A12, A27 en de Noordelijke Randweg Utrecht) de A27/A1 en het knooppunt Hoevelaken noodzakelijk zijn om de regio ook bij lage economische groei in beweging te houden. Verder blijkt dat de A1 tussen Diemen en Hoevelaken een knelpunt blijft, waarvoor nog geen goede oplossing is voorzien. Dit traject is onderdeel van het Internationaal kernnet logistiek, dat in de Structuurvisie Infrastructuur en Milieu is vastgelegd. Regio Amsterdam In Noord-Holland en rondom Amsterdam zijn en worden tal van extra rijstroken, met name spitsstroken, aangelegd. Dat neemt niet weg dat er een aantal zorgelijke knelpunten over blijft, ook nadat de lopende projecten zijn uitgevoerd. De meest opvallende daarbij is de A1 door t Gooi. Deze weg dreigt na de uitvoering van de projecten A6-A1-A9 Schiphol-Almere en de A1-A27 Utrecht-Eemnes-Amersfoort een groot knelpunt te worden. Voor een structureel betere bereikbaarheid van Amsterdam zijn de opwaardering van de A10 Noord en een koppeling van de A8 aan de A9 noodzakelijk. De spitsstroken op de A9 tussen het knooppunt Raasdorp en Velsen lossen de problemen op deze weg niet op. Er zijn aanvullende maatregelen nodig om het Noordzeekanaal gebied bereikbaar te houden. Rotterdam Met het project A15Maasvlakte-Vaanplein wordt de bereikbaarheid van de haven verbeterd. Ook de doortrekking van de A4 tussen Delft en Schiedam vermindert files. Op de Rotterdamse ring (A20/A16) blijven knelpunten bestaan waarvoor een snelle uitvoering van de planstudie A13/A16 en de Blankenburgtunnel cruciaal is. Voor een robuuste ontsluiting van de Rotterdamse haven is namelijk een extra oeververbinding over de Nieuwe Maas noodzakelijk. Dit zal worden gerealiseerd door de aanleg van de Blankenburgtunnel. Duidelijk is dat zelfs na de realisatie van deze projecten de bereikbaarheid van haven en regio onder druk blijft staan, wanneer de economische groei weer aantrekt. De A15 tussen Papendrecht en Gorinchem onderdeel van het Internationaal kernnet logistiek vormt specifiek voor het vrachtverkeer een probleem waarvoor nog geen oplossing is. Ook is geen toekomstvaste aanpak voorzien van de problemen op de A20 tussen de knooppuntenterbregseplein en Gouwe en de A12 Gouwe-Oudenrijn. Oost-Nederland Voor de regio Arnhem-Nijmegen zullen de reeds gerealiseerde of geplande verbredingen van de A12 en de A50 voor de middellange termijn te weinig soelaas bieden. Om een verdere vermindering van files en een robuuster wegennet in de regio Arnhem-Nijmegen te realiseren is het noodzakelijk dat de A15 onderdeel van het Internationaal kernnet logistiek vanaf Ressen wordt doorgetrokken naar het de A12 bij Zevenaar. Ook de verbreding van 10

de A1 tussen Apeldoorn en Twente is essentieel om de bereikbaarheid van de regio op peil te houden. Voor zowel de A15 als de A1 geldt dat zij niet alleen van belang zijn voor de regionale bereikbaarheid maar ook cruciale achterlandverbindingen zijn voor Nederlandse mainports als de Rotterdamse haven en Schiphol. Verder vraagt de A15 tussen Gorinchem en Deil - een knelpunt dat nu al twee jaar in de top-20 staat - om een oplossing. Zuid-Nederland Voor Zuid-Nederland is de bereikbaarheid verbeterd rond Den Bosch en Eindhoven als gevolg van de aanleg van extra rijstroken op de A2. Op de langere termijn dreigen hier echter weer problemen, vooral op de A2 tussen Den Bosch en Deil. De A2 is onderdeel van het Internationaal kernnet logistiek. Voor de korte termijn is de bereikbaarheid van en naar Zuid-Nederland via de A27 tussen Utrecht-Gorinchem-knooppunt Hooipolder een groot probleem. Dit traject staat op plaats 2 en plaats 10 in de top-20. Verder zuidelijk slibt de corridor A58 (Bergen op Zoom-Eindhoven) steeds meer dicht, zonder dat er zicht is op toekomstvaste oplossingen. 11

Wat moet er structureel verbeteren? Gebaseerd op bovenstaande analyse, vinden TLN en EVO dat de volgende knelpunten met prioriteit moeten worden aangepakt: A1 Diemen-Hoevelaken (incl. A1 t Gooi) A1 Apeldoorn-Twente A2 Den Bosch-Deil A10 Noord (incl. koppeling A8-A9) A12 Gouwe-Oudenrijn Ring Utrecht A12,A27, randweg Noord A13/A16 Rotterdam A15 Papendrecht-Gorinchem A15/A12 Ressen Zevenaar (Via15) Blankenburgtunnel: verbinding A15-A20 A20 Terbregseplein-Gouwe A27 Houten-Hooipolder Knooppunt Hoevelaken A28/A1 Corridor A58 Bergen op Zoom-Eindhoven Meer weten? Transport en logistiek Nederland Wijnand van Zanten, telefoon (088) 4567214 e-mail wvzanten@tln.nl www.tln.nl EVO Marco Wiesehahn-Vrijman, telefoon (0)79 3467 313 m.wiesehahn@evo.nl www.evo.nl November 2015 12