Sectoranalyse Horeca 2012

HIER FOTO INVOEGEN BREEDTE 210mm x HOOGTE 99mm Sectoranalyse Horeca 2012 Ondernemingen Faillissementen Oprichtingen en schrappingen

2013 Guidea - Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca vzw Deze informatie werd met de grootste zorg samengesteld. Guidea, het Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca vzw stelt zich echter niet aansprakelijk voor de juistheid van de aangeboden informatie. In geen geval is Guidea, het Kenniscentrum voor Toerisme en Horeca aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade als gevolg van of in verband met de aangeboden informatie uit deze publicatie.

1 Synthese 5 Aantal ondernemingen 6 Aantal faillissementen 9 Aantal oprichtingen en schrappingen 11 Aantal ondernemingen 15 1 Ondernemingen in alle sectoren in België 15 2 Horecaondernemingen in de gewesten 16 3 Horecaondernemingen per subsector 17 3.1 Horecaondernemingen per subsector in België 17 3.2 Horecaondernemingen per subsector in de gewesten 18 Aantal werkgevers per dimensiegrootte 21 1 Werkgevers per dimensiegrootte 21 1.1 Werkgevers per dimensiegrootte in België 21 1.2 Werkgevers per dimensiegrootte in de gewesten 22 2 Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector 24 2.1 Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in België 24 2.2 Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in de gewesten 25 Aantal horecaondernemingen per juridische vorm 29 1 Horecaondernemingen per juridische vorm 29 1.1 Horecaondernemingen per juridische vorm in België 29 1.2 Horecaondernemingen per juridische vorm in de gewesten 30 2 Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector 33 2.1 Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in België 33 2.2 Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in de gewesten 34 Aantal horecaondernemingen per bestaansduur 37 1 Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur 37 1.1 Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in België 37 1.2 Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in de gewesten 38 2 Stopgezette horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur 40

2 2.1 Stopgezette horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in België 40 2.2 Stopgezette horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in de gewesten 41 Aantal faillissementen 43 1 Faillissementen in alle sectoren in België 43 2 Faillissementen in de horecasector in de gewesten 44 3 Faillissementen in de horecasector per subsector 45 3.1 Faillissementen in de horecasector per subsector in België 45 3.2 Faillissementen in de horecasector per subsector in de gewesten 46 4 Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte 48 4.1 Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in België 48 4.2 Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in de gewesten _ 49 5 Faillissementen in de horecasector per juridische vorm 52 5.1 Faillissementen in de horecasector per juridische vorm in België 52 5.2 Faillissementen in de horecasector per juridische vorm in de gewesten 53 6 Faillissementen in de horecasector per bestaansduur 55 6.1 Faillissementen in de horecasector per bestaansduur in België 55 6.2 Faillissementen in de horecasector per bestaansduur in de gewesten 56 Aantal oprichtingen en schrappingen 59 1 Oprichtingen in alle sectoren in België 59 2 Oprichtingen in de gewesten 60 3 Oprichtingen in de horecasector per subsector 61 3.1 Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in België 61 3.2 Oprichtingen in de horecasector per subsector in de gewesten 62 4 Schrappingen in alle sectoren in België 64 5 Schrappingen in de horecasector in de gewesten 65 6 Schrappingen in de horecasector per subsector 66 7.1 Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in België 66 7.2 Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in de gewesten 67 Toelichting van de bronnen 69 1 Ondernemingen, oprichtingen, schrappingen 69 2 Werkgevers 69

3 3 Faillissementen 70 4 Nace-bel code 70 Bijlage: Evolutiereeksen ondernemingen 71 1 Aantal ondernemingen 72 2 Aantal horecaondernemingen per subsector 73 3 Aantal faillissementen 77 4 Aantal faillissementen in de horecasector per subsector 78 5 Aantal oprichtingen 82 6 Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector 83 7 Aantal schrappingen 87 8 Aantal schrappingen in de horecasector per subsector 88 Bijlage: Cijfers per Vlaamse provincie 93 1 Horecaondernemingen in de Vlaamse provincies 93 2 Horecaondernemingen per subsector 94 3 Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur 97 4 Horecaondernemingen per juridische vorm 99 5 Faillissementen in de horecasector 102 6 Oprichtingen in de horecasector 105 7 Schrappingen in de horecasector 108

4

5 Synthese In dit rapport wordt een analyse gemaakt van de ondernemingen in de horecasector. We maken daarvoor gebruik van gegevens beschikbaar bij de Fod Economie. Voor de cijfers over bestaansduur van de ondernemingen maken we gebruik van interne cijfers. Achtereenvolgens wordt in de verschillende hoofdstukken aandacht besteed aan: Het aantal ondernemingen, met detail naar subsector, (werkgevers naar) dimensiegrootte, juridische vorm en bestaansduur. Het aantal faillissementen, met detail naar subsector, dimensiegrootte, juridische vorm en bestaansduur. Het aantal oprichtingen en schrappingen, met detail naar subsector. Achteraan in dit rapport wordt toelichting gegeven bij de gebruikte bronnen in dit rapport. Nieuw dit jaar is de bijlage met lange termijn evoluties. Er wordt een reeks aangeboden van: 2001 tot 2011 voor ondernemingen 2001 tot 2011 voor faillissementen 2004 tot 2011 voor oprichtingen en schrappingen Daarnaast is er ook een bijlage met cijfers per provincie.

6 Aantal ondernemingen In totaal telt België in 2011, over alle sectoren heen, 789.452 ondernemingen. 57.086 ondernemingen of 7,2% zijn horecaondernemingen. Tabel: Overzicht ondernemingen in de horecasector n % Vlaanderen België Vlaanderen België Totaal aantal (2011) 33.992 57.086 100% 100% Gewesten Vlaanderen -- 33.992 -- 60% Wallonië -- 16.468 -- 29% Brussel -- 6.626 -- 12% Vlaamse provincies West-Vlaanderen 8.142 -- 24% -- Oost-Vlaanderen 7.537 -- 22% -- Antwerpen 9.099 -- 27% -- Vlaams-Brabant 4.774 -- 14% -- Limburg 4.440 -- 13% -- Subsector Hotels 1.095 1.920 3% 3% Vakantieverblijven 779 1.277 2% 2% Kampeerterreinen 214 437 1% 1% Overige accommodatie 127 217 0% 0% Restaurants 17.523 30.371 52% 53% Catering 3.301 5.091 10% 9% Drinkgelegenheden 10.953 17.773 32% 31% Juridische vorm 1 Eénpersoonszaak 15.786 25.203 47% 44% NV 1.394 2.694 4% 5% BVBA 12.497 22.375 37% 39% CV 499 1.295 2% 2% VZW 1.577 2.471 5% 4% Andere 2.142 2.916 6% 5% Werkgevers (2012) 13.156 22.627 100% 100% Minder dan 5 wn s 9.098 15.934 69% 70% 5 tot 9 wn s 2.374 3.916 18% 17% 10 tot 19 wn s 1.141 1.816 9% 8% 20 tot 49 wn s 438 756 3% 3% 50 en meer wn s 105 205 1% 2% Gemiddelde levensduur onderneming (2011) Bron: Ondernemingen: FOD Economie, Adsei Bron: Werkgevers: RSZ, PC302 Bron: Levensduur: interne gegevens Vlaanderen België 8 jaar en 4 maanden 8 jaar 1 Gegevens over het aantal horecaondernemingen per juridische vorm zijn op een ander moment opgevraagd bij de Fod Economie waardoor de totale aantallen lichtjes verschillen met de indeling per gewest, per Vlaamse provincie en per subsector.

7 In België zijn er in 2011 in totaal 57.086 horecaondernemingen. Wanneer we kijken naar een verdeling over de gewesten dan merken we dat zes op tien (60% of 33.992) horecaondernemingen een vestigingsplaats heeft in Vlaanderen, drie op tien (29% of 16.468) in Wallonië en één op tien (12% of 6.626) in Brussel. Deze verdeling is al vele jaren dezelfde. Ongeveer de helft van alle horecaondernemingen behoort tot de subsector restaurants 2. In Vlaanderen is 52% een restaurant in 2011. Verder is: 32% een drinkgelegenheid, 10% een cateringbedrijf, 6% een aanbieder van logies. De verdeling over de subsectoren in België is gelijklopend met Vlaanderen. Wanneer we focussen op het aantal werkgevers in de Vlaamse horecasector dan stellen we vast dat er in PC302 in 2011 13.644 werkgevers zijn. In 2012 is er een lichte afname tot 13.156 werkgevers. Daarvan heeft 69% minder dan 5 werknemers in dienst. Wat betreft juridische vorm is in 2011 47% van de horecaondernemingen in Vlaanderen een eenpersoonszaak en 37% een bvba. Daarnaast zijn er ondernemingen actief als naamloze vennootschap (4%), als coöperatieve vennootschap (2%) en als vzw (5%). De gemiddelde bestaansduur van een horecaonderneming (excl. stopgezette ondernemingen) bedraagt in 2011 in België 8 jaar. Sinds 2009, de bestaansduur was toen 7 jaar en 11 maanden, is er dus een kleine toename. Ook op Vlaams niveau zien we een kleine toename. In de periode 2001-2011 (lange termijn) stellen we een stijging van het aantal horecaondernemingen vast in Vlaanderen. In 2001 noteerden we 33.317 ondernemingen, in 2011 staat de teller op 33.992. Dit is een toename van 675 horecaondernemingen. Wel opvallend is dat het aantal ondernemingen sinds 2005 in Vlaanderen vrij constant gebleven is. Hier zien we een duidelijk verschil met de evolutie op nationaal niveau, waar het aantal horecaondernemingen wel nog toeneemt tussen 2005 en 2011 (+838 ondernemingen). De stijging op nationaal niveau na 2005 kunnen we dus toewijzen aan een toename in Wallonië en Brussel (respectievelijk +241 en +565). Evolutie van het aantal horecaondernemingen in België en Vlaanderen (2001-2011) 2 Hier gaat het om restaurants met volledige bediening en restaurants met beperkte bediening.

8 Een bijkomende vaststelling is dat de crisis, die eind 2008 begon maar vooral voelbaar was in 2009, weinig invloed lijkt te hebben op het totaal aantal ondernemingen. Wat betreft de verdeling over de subsectoren stellen we een interessante lange termijn evolutie vast. Evolutie van het aantal horecaondernemingen per subsector in Vlaanderen -2001/2011 3 - Jaar Logies Catering Restaurants Drinkgelegenheden 2001 4% 8% 45% 42% 2011 7% 10% 52% 32% Ten opzichte van 2001 is er doorheen de jaren een verschuiving gebeurd in de verdeling van de horecaondernemingen over de subsectoren.. Bij de restaurants is het aandeel geëvolueerd van 45% in 2001 naar 52% in 2011. Bij de drinkgelegenheden is het aandeel gedaald van 42% in 2001 naar 32% in 2011. Ook in absolute aantallen merken we een continue toename van het aantal restaurants en een continue daling van de drinkgelegenheden in de voorbije tien jaar. 3 Opmerking: Er is een wijziging gebeurd in indeling in subsectoren in 2008. Een licht gewijzigde nace- bel indeling werd toen in gebruik genomen.

9 Aantal faillissementen In totaal telt België in 2011, over alle sectoren heen, 10.224 faillissementen waarvan 19,4% of 1.987 faillissementen bij horecaondernemingen. Ter vergelijking: 7,2% van alle ondernemingen is een horecaonderneming. Tabel: Overzicht ondernemingen in de horecasector -2011- n % Vlaanderen België Vlaanderen België Totaal aantal 1.042 1.987 100% 100% Gewesten Vlaanderen -- 1.042 -- 52% Wallonië -- 579 -- 29% Brussel -- 366 -- 18% Vlaamse provincies West-Vlaanderen 228 -- 22% -- Oost-Vlaanderen 206 -- 20% -- Antwerpen 357 -- 34% -- Vlaams-Brabant 109 -- 10% -- Limburg 142 -- 14% -- Subsector Hotels 18 31 2% 2% Vakantieverblijven 8 12 1% 1% Kampeerterreinen 0 0 0% 0% Overige accommodatie 1 3 0% 0% Restaurants 549 1.091 53% 55% Catering 38 68 4% 3% Drinkgelegenheden 428 782 41% 39% dimensiegrootte Geen werknemers 330 667 32% 34% 1 tot 4 werknemers 628 1.175 60% 59% 5 tot 9 werknemers 56 99 5% 5% 10 tot 19 werknemers 24 40 2% 2% 20 of meer werknemers 4 6 0% 0% Juridische vorm Natuurlijke personen 307 533 29% 27% NV 121 171 12% 9% BVBA 581 1.194 56% 60% CV 27 74 3% 4% Andere 6 15 1% 1%

10 In België zijn er in totaal 1.987 faillissementen in de horecasector in 2011 waarvan: 52% of 1.042 faillissementen in Vlaanderen, 29% of 579 faillissementen in Wallonië, 18% of 366 faillissementen in Brussel. 53% van de getroffen ondernemingen in Vlaanderen zijn restaurants, 41% zijn drinkgelegenheden. We merken een oververtegenwoordiging bij drinkgelegenheden, gezien slechts 32% van de ondernemingen een drinkgelegenheid is. Vooral kleine ondernemingen met werknemers worden getroffen door een faillissement. 60% van de getroffen horecaondernemingen in Vlaanderen heeft tussen de 1 en 4 werknemers in dienst. 32% van de ondernemingen heeft geen werknemers in dienst. 56% van de failliete horecaondernemingen is een BVBA (oververtegenwoordiging gezien 37% van alle horecaondernemingen een BVBA is), 29% is een natuurlijk persoon (ondervertegenwoordiging gezien 47% een éénmanszaak is) De voorbije jaren merken we een grote stijging in het aantal faillissementen. Ten opzichte van 2001 is het aantal faillissementen in 2011 in Vlaanderen gestegen met 445 ofwel een stijging van 75%. Zowel op nationaal niveau, als in Vlaanderen, merken we een piek in 2009 (crisisjaar). Na een kleine daling in 2010, zien we terug een toename in 2011. Wanneer we kijken naar de dimensiegrootte van de failliete ondernemingen dan is er een opmerkelijke stijging in het aandeel faillissementen van ondernemingen zonder werknemers. In 2008 had 23% van de failliete ondernemingen in Vlaanderen geen werknemers, in 2011 is dit aandeel toegenomen tot 32%. Evolutie faillissementen in de horecasector in België en Vlaanderen -2001/2011-2.500 2.000 Faillissementen 1.987 1.500 1.000 500 0 1.393 1.157 1.042 758 597 2001 2003 2005 2007 2009 2011 België Vlaanderen

11 Aantal oprichtingen en schrappingen Het aantal actieve horecaondernemingen is onderhevig aan een vrij grote dynamiek. Jaarlijks worden heel wat nieuwe ondernemingen opgericht, en ook heel wat ondernemingen geschrapt. In totaal telt België in 2011, over alle sectoren heen, 72.019 oprichtingen. 5.683 oprichtingen, of 7,9%, zijn oprichtingen in de horecasector. Ter vergelijking: 7,2% van alle ondernemingen is een horecaonderneming. Tabel: Overzicht oprichtingen in de horecasector -2011- n % Vlaanderen België Vlaanderen België Totaal aantal 3.076 5.683 100% 100% Gewesten Vlaanderen -- 3.076 -- 54% Wallonië -- 1.792 -- 32% Brussel -- 735 -- 13% Vlaamse provincies West-Vlaanderen 666 -- 22% -- Oost-Vlaanderen 659 -- 21% -- Antwerpen 952 -- 31% -- Vlaams-Brabant 396 -- 13% -- Limburg 403 -- 13% -- Subsector Hotels 53 95 2% 2% Vakantieverblijven 91 151 3% 3% Kampeerterreinen 4 12 0% 0% Overige accommodatie 1 1 0% 0% Restaurants 1.504 2.932 49% 52% Catering 313 411 10% 7% Drinkgelegenheden 1.110 2.081 36% 37% Evolutie oprichtingen in de horecasector in België en Vlaanderen -2006/2011-7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 6.062 6.083 3.450 3.458 5.715 5.689 5.869 5.683 3.211 3.183 3.257 3.076 0 2006 2007 België Vlaanderen

12 In totaal telt België in 2011, over alle sectoren heen, 54.005 schrappingen. 5.421 schrappingen, of 10,0%, zijn schrappingen in de horecasector. Ter vergelijking: 7,2% van alle ondernemingen is een horecaonderneming. Tabel: Overzicht schrappingen in de horecasector -2011- n % Vlaanderen België Vlaanderen België Totaal aantal 3.056 5.421 100% 100% Gewesten Vlaanderen -- 3.056 -- 56% Wallonië -- 1.641 -- 30% Brussel -- 627 -- 12% Vlaamse provincies West-Vlaanderen 750 -- 25% -- Oost-Vlaanderen 670 -- 22% -- Antwerpen 823 -- 27% -- Vlaams-Brabant 389 -- 13% -- Limburg 424 -- 14% -- Subsector Hotels 63 102 2% 2% Vakantieverblijven 37 62 1% 1% Kampeerterreinen 9 22 0% 0% Overige accommodatie 4 11 0% 0% Restaurants 1.463 2.681 48% 49% Catering 225 395 7% 7% Drinkgelegenheden 1.255 2.148 41% 40% Evolutie schrappingen in de horecasector in België en Vlaanderen -2006/2011-4 7.000 6.000 5.000 5.743 5.832 4.758 5.401 5.621 5.421 4.000 3.000 2.000 1.000 3.326 3.326 2.682 3.074 3.173 3.056 0 2006 2007 België Vlaanderen 4 In 2008 werd een nieuwe nacebel-indeling in gebruik genomen, wat een mogelijke administratieve verklaring biedt voor de knik in de schrappingen in 2008.

13 Naar gewest vindt iets meer dan de helft van alle oprichtingen en alle schrappingen in Vlaanderen plaats (oprichtingen: 54%, schrappingen: 56%), terwijl ongeveer drie op tien van alle oprichtingen en alle schrappingen in Wallonië gebeurt (oprichtingen: 32%, schrappingen: 30%). Naar subsector vinden we ongeveer de helft van alle oprichtingen en schrappingen in 2011 bij een restaurant (oprichtingen: 49%, schrappingen: 48%), ongeveer vier op tien van alle oprichtingen en schrappingen vinden we bij de drinkgelegenheden (oprichtingen: 36%, schrappingen: 41%). Ook hier merken we een oververtegenwoordiging van het aandeel oprichtingen en schrappingen bij de drinkgelegenheden. Ten opzichte van 2006 stellen we in 2011 vast dat het aantal oprichtingen gedaald is (-374 in Vlaanderen). Ook het aantal schrappingen is gedaald tussen 2006 en 2011 (-270 in Vlaanderen). Zowel in België als in Vlaanderen is het aantal oprichtingen nog altijd groter dan het aantal schrappingen. Hierdoor krijgen we een kleine toename van het aantal ondernemingen op zowel nationaal vlak als in Vlaanderen (zie eerder). In totaal zijn er in 2011 in België 5.683 oprichtingen en 5.421 schrappingen. In Vlaanderen zijn er 3.076 oprichtingen en 3.056 schrappingen. Dynamiek bij de horecaondernemingen in Vlaanderen -2011- Ondernemingen 33.992 Oprichtingen 3.076 Schrappingen 3.056

14

15 Aantal ondernemingen 1 Ondernemingen in alle sectoren in België Tabel: Aantal ondernemingen in alle sectoren in België -2008/2011- Sectie Omschrijving A Landbouw, bosbouw en visserij 53.812 52.448 51.489 50.668 B Winning van delfstoffen 303 306 306 304 C Industrie 46.545 46.324 46.293 46.615 D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht 300 378 483 565 E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering 1.430 1.446 1.476 1.523 F Bouwnijverheid 99.501 101.452 104.140 107.501 G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen 177.475 175.373 173.755 172.674 H Vervoer en opslag 21.611 21.482 21.449 21.495 I Verschaffen van accommodatie en maaltijden 56.358 56.631 56.810 57.086 J Informatie en communicatie 34.216 35.269 37.031 38.617 K Financiële activiteiten en verzekeringen 9.259 9.961 10.959 11.978 L Exploitatie van en handel in onroerend goed 17.911 18.290 18.933 19.546 M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten 106.376 110.160 115.448 120.852 N Administratieve en ondersteunende diensten 40.583 42.377 44.396 46.410 O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen 639 681 710 731 P Onderwijs 6.433 6.976 7.677 8.399 Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening 6.558 6.847 7.397 8.784 R Kunst, amusement en recreatie 23.114 23.880 24.830 25.622 S Overige diensten 45.777 47.035 48.498 49.892 T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel 199 191 192 184 U Extraterritoriale organisaties en lichamen 7 5 5 6 Totaal 748.407 757.512 772.277 789.452 In totaal telt België in 2011, over alle sectoren heen, 789.452 ondernemingen. In 2010 bedroeg dit aantal nog 772.277. Dit betekent een toename van 17.175. 7,23% van deze ondernemingen behoort tot de sector horeca. Dit aandeel is sinds 2008 lichtjes gedaald (7,53% in 2008, 7,48 in 2009, 7,36% in 2010).

16 2 Horecaondernemingen in de gewesten Tabel: Aantal horecaondernemingen in de gewesten -2008/2011- Vlaanderen 33.864 33.932 33.970 33.992 Wallonië 16.193 16.278 16.314 16.468 Brussel 6.300 6.421 6.526 6.626 Totaal 56.358 56.631 56.810 57.086 Vlaanderen 60% 60% 60% 60% Wallonië 29% 29% 29% 29% Brussel 11% 11% 11% 12% Van de 57.086 horecaondernemingen die België in 2011 telt, bevindt 60% (33.992) zich in Vlaanderen, 29% (16.468) zich in Wallonië en 12% (6.626) zich in Brussel. De verhoudingen tussen de gewesten zijn over de jaren heen dezelfde gebleven. Ter herinnering: het gewest wordt in deze cijfers bepaald op basis van de locatie van de maatschappelijk zetel. Grafiek: Evolutie van het aantal horecaondernemingen in de gewesten -2006/2011-40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 2006 2007 Vlaanderen 33.982 34.014 33.864 33.932 33.970 33.992 Wallonië 16.290 16.287 16.193 16.278 16.314 16.468 Brussel 6.225 6.247 6.300 6.421 6.526 6.626

17 3 Horecaondernemingen per subsector 3.1 Horecaondernemingen per subsector in België Tabel: Aantal horecaondernemingen per subsector in België -2008/2011- Hotels 1.913 1.921 1.920 1.920 Vakantieverblijven 917 1.040 1.152 1.277 Kampeerterreinen 471 463 448 437 Overige accommodatie 263 240 227 217 Restaurants 29.578 29.897 30.092 30.371 Volledige bediening 15.185 15.313 15.277 15.325 Beperkte bediening 13.976 14.141 14.305 14.503 Voorlopig onbekend 417 443 510 543 Catering 4.754 4.859 5.009 5.091 Drinkgelegenheden 18.462 18.211 17.962 17.773 Cafés en bars 17.731 17.427 17.161 16.933 Discotheken 524 512 477 481 Andere 51 112 168 203 Voorlopig onbekend 156 160 156 156 Totaal 56.358 56.631 56.810 57.086 Hotels 3% 3% 3% 3% Vakantieverblijven 2% 2% 2% 2% Kampeerterreinen 1% 1% 1% 1% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 52% 53% 53% 53% Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering 8% 9% 9% 9% Drinkgelegenheden 33% 32% 32% 31% Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend Van de 57.086 horecaondernemingen die België in 2011 telt, zijn er: 30.371 een restaurant, ofwel 53% 17.773 een drinkgelegenheid, ofwel 31% 5.091 een cateringbedrijf, ofwel 9%. Nemen we de lange termijn evolutiereeksen erbij (zie bijlage achteraan), dan zien we dat het aandeel van de restaurants stijgt doorheen de tijd (47% in 2001 naar 53% in 2011). Anderzijds neemt het aandeel van de drinkgelegenheden af (40% in 2011 naar 31% in 2011).

18 3.2 Horecaondernemingen per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel: Aantal horecaondernemingen per subsector in Vlaanderen -2008/2011- Hotels 1.084 1.100 1.104 1.095 Vakantieverblijven 546 622 711 779 Kampeerterreinen 226 223 219 214 Overige accommodatie 142 135 130 127 Restaurants 17.263 17.387 17.444 17.523 Volledige bediening 8.848 8.930 8.928 8.931 Beperkte bediening 8.118 8.141 8.170 8.232 Voorlopig onbekend 297 316 346 360 Catering 3.031 3.106 3.218 3.301 Drinkgelegenheden 11.572 11.359 11.144 10.953 Cafés en bars 11.149 10.908 10.664 10.441 Discotheken 274 264 257 262 Andere 38 82 119 147 Voorlopig onbekend 111 105 104 103 Totaal 33.864 33.932 33.970 33.992 Hotels 3% 3% 3% 3% Vakantieverblijven 2% 2% 2% 2% Kampeerterreinen 1% 1% 1% 1% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 51% 51% 51% 52% Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering 9% 9% 9% 10% Drinkgelegenheden 34% 33% 33% 32% Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend Van de 33.992 horecaondernemingen die Vlaanderen in 2011 telt, zijn er: 17.523 een restaurant, ofwel 52% 10.953 een drinkgelegenheid, ofwel 32% 3.301 een cateringbedrijf, ofwel 10%. Nemen we de lange termijn evolutiereeksen erbij (zie bijlage achteraan), dan zien we dat het aandeel van de restaurants stijgt doorheen de tijd (45% in 2001 naar 52% in 2011). Anderzijds neemt het aandeel van de drinkgelegenheden af (42% in 2011 naar 32% in 2011).

19 Wallonië Tabel: Aantal horecaondernemingen per subsector in Wallonië -2008/2011- Hotels 586 581 575 580 Vakantieverblijven 299 347 366 409 Kampeerterreinen 238 234 223 218 Overige accommodatie 100 86 79 73 Restaurants 8.241 8.383 8.525 8.687 Volledige bediening 4.351 4.373 4.326 4.351 Beperkte bediening 3.809 3.921 4.080 4.204 Voorlopig onbekend 81 89 119 132 Catering 1.411 1.420 1.442 1.430 Drinkgelegenheden 5.318 5.227 5.104 5.071 Cafés en bars 5.095 4.989 4.874 4.833 Discotheken 183 181 161 165 Andere 8 18 32 38 Voorlopig onbekend 32 39 37 35 Totaal 16.193 16.278 16.314 16.468 Hotels 4% 4% 4% 4% Vakantieverblijven 2% 2% 2% 2% Kampeerterreinen 1% 1% 1% 1% Overige accommodatie 1% 1% 0% 0% Restaurants 51% 51% 52% 53% Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering 9% 9% 9% 9% Drinkgelegenheden 33% 32% 31% 31% Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend

20 Brussel Tabel: Aantal horecaondernemingen per subsector in Brussel -2008/2011- Hotels 243 240 241 245 Vakantieverblijven 72 71 75 89 Kampeerterreinen 7 6 6 5 Overige accommodatie 21 19 18 17 Restaurants 4.074 4.127 4.123 4.161 Volledige bediening 1.986 2.010 2.023 2.043 Beperkte bediening 2.049 2.079 2.055 2.067 Voorlopig onbekend 39 38 45 51 Catering 312 333 349 360 Drinkgelegenheden 1.571 1.625 1.714 1.749 Cafés en bars 1.486 1.530 1.623 1.659 Discotheken 67 67 59 54 Andere 5 12 17 18 Voorlopig onbekend 13 16 15 18 Totaal 6.300 6.421 6.526 6.626 Hotels 4% 4% 4% 4% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 65% 64% 63% 63% Volledige bediening Beperkte bediening Voorlopig onbekend Catering 5% 5% 5% 5% Drinkgelegenheden 25% 25% 26% 26% Cafés en bars Discotheken Andere Voorlopig onbekend

21 Aantal werkgevers per dimensiegrootte Voor de rapportering van het aantal werkgevers in de horecasector doen we een beroep op gegevens van de RSZ. 1 Werkgevers per dimensiegrootte In dit eerste deel bakenen we de horecasector af op basis van PC302, in tegenstelling tot de Fod Economie die afbakent op basis van nacebel-indeling. De RSZ heeft zicht op het aantal werkgevers opgenomen in de sociale zekerheid, en kan op deze manier met zekerheid zeggen welke werkgevers personeel in dienst hebben in de loop van het kwartaal. De toewijzing aan de correcte dimensiegrootte gebeurt bij de RSZ op basis van het aantal werknemers in dienst op 30/06 (toestand). 1.1 Werkgevers per dimensiegrootte in België Tabel: Aantal werkgevers per dimensiegrootte in België in PC302-2011/2012-2011 2012 Minder dan 5 werknemers 16.604 15.934 5 tot 9 werknemers 4.026 3.916 10 tot 19 werknemers 1.874 1.816 20 tot 49 werknemers 772 756 50 tot 99 werknemers 128 126 100 werknemers en meer 80 79 Totaal 23.484 22.627 2011 2012 Minder dan 5 werknemers 71% 70% 5 tot 9 werknemers 17% 17% 10 tot 19 werknemers 8% 8% 20 tot 49 werknemers 3% 3% 50 tot 99 werknemers 1% 1% 100 werknemers en meer 0% 0% Totaal 100% 100% Bron: RSZ, PC302, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 Van de 22.627 werkgevers in de horecasector PC302 in België, heeft: 70% minder dan 5 werknemers in dienst 17% 5 tot 9 werknemers in dienst 8% 10 tot 19 werknemers in dienst 3% 20 tot 49 werknemers in dienst 1% 50 tot 99 werknemers in dienst Ten opzichte van 2011 is het aantal werkgevers in 2012 gedaald van 22.627 naar 23.484, ofwel een daling van -857 werkgevers.

22 1.2 Werkgevers per dimensiegrootte in de gewesten Vlaanderen Tabel: Aantal werkgevers per dimensiegrootte in Vlaanderen in PC302-2011/2012-2011 2012 Minder dan 5 werknemers 9.426 9.098 5 tot 9 werknemers 2.440 2.374 10 tot 19 werknemers 1.213 1.141 20 tot 49 werknemers 457 438 50 tot 99 werknemers 65 65 100 werknemers en meer 43 40 Totaal 13.644 13.156 2011 2012 Minder dan 5 werknemers 69% 69% 5 tot 9 werknemers 18% 18% 10 tot 19 werknemers 9% 9% 20 tot 49 werknemers 3% 3% 50 tot 99 werknemers 0% 0% 100 werknemers en meer 0% 0% Totaal 100% 100% Bron: RSZ, PC302, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 Van de 13.156 werkgevers in de horecasector PC302 in Vlaanderen, heeft: 69% minder dan 5 werknemers in dienst 18% 5 tot 9 werknemers in dienst 9% 10 tot 19 werknemers in dienst 3% 20 tot 49 werknemers in dienst Ten opzichte van 2011 is het aantal werkgevers in 2012 gedaald van 13.644 naar 13.156, ofwel een daling van -488 werkgevers.

23 Wallonië Tabel: Aantal werkgevers per dimensiegrootte in Wallonië in PC302-2011/2012-2011 2012 Minder dan 5 werknemers 5.123 4.896 5 tot 9 werknemers 1.056 1.032 10 tot 19 werknemers 391 386 20 tot 49 werknemers 160 173 50 tot 99 werknemers 32 30 100 werknemers en meer 9 10 Totaal 6.771 6.527 2011 2012 Minder dan 5 werknemers 76% 75% 5 tot 9 werknemers 16% 16% 10 tot 19 werknemers 6% 6% 20 tot 49 werknemers 2% 3% 50 tot 99 werknemers 0% 0% 100 werknemers en meer 0% 0% Totaal 100% 100% Bron: RSZ, PC302, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 Brussel Tabel: Aantal werkgevers per dimensiegrootte in Brussel in PC302-2011/2012-2011 2012 Minder dan 5 werknemers 2.055 1.940 5 tot 9 werknemers 530 510 10 tot 19 werknemers 270 289 20 tot 49 werknemers 155 145 50 tot 99 werknemers 31 31 100 werknemers en meer 28 29 Totaal 3.069 2.944 2011 2012 Minder dan 5 werknemers 67% 66% 5 tot 9 werknemers 17% 17% 10 tot 19 werknemers 9% 10% 20 tot 49 werknemers 5% 5% 50 tot 99 werknemers 1% 1% 100 werknemers en meer 1% 1% Totaal 100% 100% Bron: RSZ, PC302, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06

24 2 Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector Opmerking: Om een inschatting te kunnen maken van het aantal werkgevers per subsector bakenen we in dit tweede deel de horecasector af op basis van nacebel-indeling. De RSZ biedt immers zowel de indeling werkgevers volgens PC302, als werkgevers volgens nacebel-indeling. De sector afbakenen op basis van PC 302, resulteert in een grotere omvang van de sector. Het is bijgevolg logisch dat het aantal werkgevers volgens nacebel-indeling lager ligt. 2.1 Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in België Tabel: Aantal werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in België nacebel 55 en 56-2011- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 516 179 100 29 10.983 832 3.478 5 tot 9 wns 261 30 29 37 2.655 239 570 10 tot 19 wns 207 24 4 24 1.081 131 255 20 tot 49 wns 120 18 2 2 393 67 76 50 tot 99 wns 40 8 - - 28 13 8 Meer dan 100 wns 23 4 - - 12 21 - Totaal 1.167 263 135 92 15.152 1.303 4.387 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 44% 68% 74% 32% 72% 64% 79% 5 tot 9 wns 22% 11% 21% 40% 18% 18% 13% 10 tot 19 wns 18% 9% 3% 26% 7% 10% 6% 20 tot 49 wns 10% 7% 1% 2% 3% 5% 2% 50 tot 99 wns 3% 3% - - 0% 1% 0% Meer dan 100 wns 2% 2% - - 0% 2% - 100% 100% 100% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van 2de kwartaal, toewijzing dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 Tabel: Aantal werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in België nacebel 55 en 56-2012- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 494 175 104 25 10.877 870 3.281 5 tot 9 wns 259 34 26 41 2.625 228 530 10 tot 19 wns 195 25 4 23 1.111 115 232 20 tot 49 wns 125 18 3 1 374 61 73 50 tot 99 wns 37 8 - - 33 16 8 Meer dan 100 wns 25 4 - - 12 21 - Totaal 1.135 264 137 90 15.032 1.311 4.124 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 44% 66% 76% 28% 72% 66% 80% 5 tot 9 wns 23% 13% 19% 46% 17% 17% 13% 10 tot 19 wns 17% 9% 3% 26% 7% 9% 6% 20 tot 49 wns 11% 7% 2% 1% 2% 5% 2% 50 tot 99 wns 3% 3% - - 0% 1% 0% Meer dan 100 wns 2% 2% - - 0% 2% - 100% 100% 100%

25 2.2 Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel: Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in Vlaanderen nacebel 55 en 56-2011- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 287 101 47 13 6.199 469 1.945 5 tot 9 wns 134 15 23 6 1.621 155 344 10 tot 19 wns 145 13 2 4 683 89 171 20 tot 49 wns 66 11 2 1 223 51 50 50 tot 99 wns 19 4 - - 15 7 6 Meer dan 100 wns 5 2 - - 8 12 - Totaal 656 146 74 24 8.749 783 2.516 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 44% 69% 64% 54% 71% 60% 77% 5 tot 9 wns 20% 10% 31% 25% 19% 20% 14% 10 tot 19 wns 22% 9% 3% 17% 8% 11% 7% 20 tot 49 wns 10% 8% 3% 4% 3% 7% 2% 50 tot 99 wns 3% 3% - - 0% 1% 0% Meer dan 100 wns 1% 1% - - 0% 2% - 100% 100% 100% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 Tabel: Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in Vlaanderen nacebel 55 en 56-2012- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 281 94 46 10 6.139 495 1.873 5 tot 9 wns 133 20 20 8 1.591 141 328 10 tot 19 wns 135 12 4 5 674 81 153 20 tot 49 wns 68 10 2-209 42 48 50 tot 99 wns 20 5 - - 17 9 5 Meer dan 100 wns 5 2 - - 8 13 - Totaal 642 143 72 23 8.638 781 2.407 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 44% 66% 64% 43% 71% 63% 78% 5 tot 9 wns 21% 14% 28% 35% 18% 18% 14% 10 tot 19 wns 21% 8% 6% 22% 8% 10% 6% 20 tot 49 wns 11% 7% 3% - 2% 5% 2% 50 tot 99 wns 3% 3% - - 0% 1% 0% Meer dan 100 wns 1% 1% - - 0% 2% - 100% 100% 100% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06

26 Wallonië Tabel: Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in Wallonië nacebel 55 en 56-2011- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 192 61 51 13 3.342 270 1.107 5 tot 9 wns 81 14 5 25 661 68 156 10 tot 19 wns 42 8 2 18 221 22 49 20 tot 49 wns 26 5 - - 78 10 12 50 tot 99 wns 7 3 - - 7 2 1 Meer dan 100 wns 3 1 - - 2 - Totaal 351 92 58 56 4.309 374 1.325 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 55% 66% 88% 23% 78% 72% 84% 5 tot 9 wns 23% 15% 9% 45% 15% 18% 12% 10 tot 19 wns 12% 9% 3% 32% 5% 6% 4% 20 tot 49 wns 7% 5% - - 2% 3% 1% 50 tot 99 wns 2% 3% - - 0% 1% 0% Meer dan 100 wns 1% 1% - - 0% 1% - 100% 100% 100% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 Tabel: Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in Wallonië nacebel 55 en 56-2012- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 172 66 56 12 3.324 273 1.006 5 tot 9 wns 80 11 5 28 673 67 139 10 tot 19 wns 40 10-15 230 20 46 20 tot 49 wns 30 6 1-84 12 11 50 tot 99 wns 6 2 - - 7 2 2 Meer dan 100 wns 4 1 - - - 2 - Totaal 332 96 62 55 4.318 376 1.204 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 52% 69% 90% 22% 77% 73% 84% 5 tot 9 wns 24% 11% 8% 51% 16% 18% 12% 10 tot 19 wns 12% 10% - 27% 5% 5% 4% 20 tot 49 wns 9% 6% 2% - 2% 3% 1% 50 tot 99 wns 2% 2% - - 0% 1% 0% Meer dan 100 wns 1% 1% - - - 1% - 100% 100% 100% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06

27 Brussel Tabel: Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in Brussel nacebel 55 en 56-2011- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 37 17 2 3 1.442 93 426 5 tot 9 wns 46 1 1 6 373 16 70 10 tot 19 wns 20 3-2 177 20 35 20 tot 49 wns 28 2-1 92 6 14 50 tot 99 wns 14 1 - - 6 4 1 Meer dan 100 wns 15 1 - - 4 7 - Totaal 160 25 3 12 2.094 146 546 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 23% 68% 67% 25% 69% 64% 78% 5 tot 9 wns 29% 4% 33% 50% 18% 11% 13% 10 tot 19 wns 13% 12% - 17% 8% 14% 6% 20 tot 49 wns 18% 8% - 8% 4% 4% 3% 50 tot 99 wns 9% 4% - - 0% 3% 0% Meer dan 100 wns 9% 4% - - 0% 5% - 100% 100% 100% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06 Tabel: Werkgevers per dimensiegrootte en per subsector in Brussel nacebel 55 en 56-2012- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 41 15 2 3 1.414 102 402 5 tot 9 wns 46 3 1 5 361 20 63 10 tot 19 wns 20 3-3 207 14 33 20 tot 49 wns 27 2-1 81 7 14 50 tot 99 wns 11 1 - - 9 5 1 Meer dan 100 wns 16 1 - - 4 6 - Totaal 161 25 3 12 2.076 154 513 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering < 5 werknemers 25% 60% 67% 25% 68% 66% 78% 5 tot 9 wns 29% 12% 33% 42% 17% 13% 12% 10 tot 19 wns 12% 12% - 25% 10% 9% 6% 20 tot 49 wns 17% 8% - 8% 4% 5% 3% 50 tot 99 wns 7% 4% - - 0% 3% 0% Meer dan 100 wns 10% 4% - - 0% 4% - 100% 100% 100% Bron: RSZ, nace 55-56, werkgever in loop van tweede kwartaal, toewijzing aan dimensiegrootte op basis van toestand op 30/06

28

29 Aantal horecaondernemingen per juridische vorm In dit hoofdstuk maken we gebruik van gegevens van de Fod Economie over het aantal horecaondernemingen per juridische vorm. Deze cijfers zijn op een later moment (september 2012) opgevraagd bij de Fod Economie dan de gegevens over het aantal horecaondernemingen per subsector (april 2012). Hierdoor verschillen de aantallen in dit hoofdstuk lichtjes met het eerste hoofdstuk aantal ondernemingen. 1 Horecaondernemingen per juridische vorm 1.1 Horecaondernemingen per juridische vorm in België Tabel: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in België -2008/2011-0 26.728 26.306 25.831 25.203 1 1.246 1.415 1.513 1.755 2 2.979 2.891 2.783 2.694 3 20.577 21.188 21.585 22.375 4 1.426 1.365 1.300 1.295 5 10 9 7 7 6 1 1 - - 7 2.452 2.430 2.436 2.471 8 8 8 6 6 9 886 843 1.239 1.148 Totaal 56.313 56.456 56.700 56.954 0 47% 47% 46% 44% 1 2% 3% 3% 3% 2 5% 5% 5% 5% 3 37% 38% 38% 39% 4 3% 2% 2% 2% 5 0% 0% 0% 0% 6 0% 0% - - 7 4% 4% 4% 4% 8 0% 0% 0% 0% 9 2% 1% 2% 2% 0 = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; 1 = vennootschap onder gemeenschappelijke naam of vennootschap bij wijze van eenvoudige geldschieting; 2 = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; 3 = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; 4 = coöperatieve vennootschap; 5 = handelsvereniging in deelneming of tijdelijke handelsvereniging; 6 = handelsvennootschap van buitenlands recht; 7 = vereniging zonder winstbejag; 8 = publiekrechterlijk lichaam of instelling, of intercommunale maatschappij; 9 = andere vennootschap, groepering of vereniging (feitelijke vereniging, onverdeeldheid, successie, burgerlijke vennootschap, enz ). Van de 56.954 horecaondernemingen die België telt in 2011, zijn er: 25.203 of 44% een eenpersoonszaak 22.375 of 39% een bvba Daarna volgen de nv s (5%), de vzw s (4%) en de coöperatieve vennootschappen (2%).

30 1.2 Horecaondernemingen per juridische vorm in de gewesten Vlaanderen Tabel: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in Vlaanderen -2008/2011-0 16.957 16.636 16.281 15.786 1 1.051 1.195 1.255 1.443 2 1.579 1.525 1.465 1.394 3 11.634 11.928 12.109 12.497 4 558 536 503 499 5 - - - - 6 1 1 - - 7 1.521 1.518 1.552 1.577 8 4 4 3 3 9 546 521 733 696 Totaal 33.851 33.864 33.901 33.895 0 50% 49% 48% 47% 1 3% 4% 4% 4% 2 5% 5% 4% 4% 3 34% 35% 36% 37% 4 2% 2% 1% 1% 5 - - - - 6 0% 0% - - 7 4% 4% 5% 5% 8 0% 0% 0% 0% 9 2% 2% 2% 2% 0 = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; 1 = vennootschap onder gemeenschappelijke naam of vennootschap bij wijze van eenvoudige geldschieting; 2 = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; 3 = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; 4 = coöperatieve vennootschap; 5 = handelsvereniging in deelneming of tijdelijke handelsvereniging; 6 = handelsvennootschap van buitenlands recht; 7 = vereniging zonder winstbejag; 8 = publiekrechterlijk lichaam of instelling, of intercommunale maatschappij; 9 = andere vennootschap, groepering of vereniging (feitelijke vereniging, onverdeeldheid, successie, burgerlijke vennootschap, enz ). Van de 33.895 horecaondernemingen die Vlaanderen telt in 2011, zijn er: 15.786 of 47% een eenpersoonszaak 12.497 of 37% een bvba Daarna volgen de nv s (4%), de vzw s (5%) en de coöperatieve vennootschappen (1%).

31 Wallonië Tabel: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in Wallonië -2008/2011-0 8.515 8.471 8.405 8.335 1 157 176 204 252 2 822 794 772 755 3 4.986 5.149 5.234 5.467 4 564 539 506 498 5 3 2 1 1 6 - - - - 7 808 789 763 773 8 3 3 3 3 9 311 288 397 360 Totaal 16.169 16.211 16.285 16.444 0 53% 52% 52% 51% 1 1% 1% 1% 2% 2 5% 5% 5% 5% 3 31% 32% 32% 33% 4 3% 3% 3% 3% 5 0% 0% 0% 0% 6 - - - - 7 5% 5% 5% 5% 8 0% 0% 0% 0% 9 2% 2% 2% 2% 0 = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; 1 = vennootschap onder gemeenschappelijke naam of vennootschap bij wijze van eenvoudige geldschieting; 2 = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; 3 = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; 4 = coöperatieve vennootschap; 5 = handelsvereniging in deelneming of tijdelijke handelsvereniging; 6 = handelsvennootschap van buitenlands recht; 7 = vereniging zonder winstbejag; 8 = publiekrechterlijk lichaam of instelling, of intercommunale maatschappij; 9 = andere vennootschap, groepering of vereniging (feitelijke vereniging, onverdeeldheid, successie, burgerlijke vennootschap, enz ).

32 Brussel Tabel: Aantal horecaondernemingen per juridische vorm in Brussel -2008/2011-0 1.256 1.199 1.145 1.082 1 38 44 54 60 2 578 572 546 545 3 3.957 4.111 4.242 4.411 4 304 290 291 298 5 7 7 6 6 6 - - - - 7 123 123 121 121 8 1 1 - - 9 29 34 109 92 Totaal 6.293 6.381 6.514 6.615 0 20% 19% 18% 16% 1 1% 1% 1% 1% 2 9% 9% 8% 8% 3 63% 64% 65% 67% 4 5% 5% 4% 5% 5 0% 0% 0% 0% 6 - - - - 7 2% 2% 2% 2% 8 0% 0% - - 9 0% 1% 2% 1% 0 = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; 1 = vennootschap onder gemeenschappelijke naam of vennootschap bij wijze van eenvoudige geldschieting; 2 = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; 3 = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; 4 = coöperatieve vennootschap; 5 = handelsvereniging in deelneming of tijdelijke handelsvereniging; 6 = handelsvennootschap van buitenlands recht; 7 = vereniging zonder winstbejag; 8 = publiekrechterlijk lichaam of instelling, of intercommunale maatschappij; 9 = andere vennootschap, groepering of vereniging (feitelijke vereniging, onverdeeldheid, successie, burgerlijke vennootschap, enz ).

33 2 Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector 2.1 Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in België Tabel: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in België -2010- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 418 762 127 155 12.146 2.640 9.583 NV 668 87 110 18 1.339 225 336 BVBA 734 206 163 39 14.283 1.248 4.912 CV 33 5 10 2 709 71 470 VZW 9 56 19 6 235 567 1.544 Andere 63 41 20 6 1.330 233 1.072 Totaal 1.925 1.157 449 226 30.042 4.984 17.917 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 22% 66% 28% 69% 40% 53% 53% NV 35% 8% 24% 8% 4% 5% 2% BVBA 38% 18% 36% 17% 48% 25% 27% CV 2% 0% 2% 1% 2% 1% 3% VZW 0% 5% 4% 3% 1% 11% 9% Andere 3% 4% 4% 3% 4% 5% 6% 100% 100% 100% Tabel: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in België -2011- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 393 824 119 150 12.013 2.631 9.073 NV 651 90 104 17 1.285 223 324 BVBA 756 238 164 37 14.749 1.318 5.113 CV 37 6 10 3 688 67 484 VZW 10 59 20 4 238 568 1.572 Andere 64 56 20 5 1.362 267 1.142 Totaal 1.911 1.273 437 216 30.335 5.074 17.708 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 21% 65% 27% 69% 40% 52% 51% NV 34% 7% 24% 8% 4% 4% 2% BVBA 40% 19% 38% 17% 49% 26% 29% CV 2% 0% 2% 1% 2% 1% 3% VZW 1% 5% 5% 2% 1% 11% 9% Andere 3% 4% 5% 2% 4% 5% 6% 100% 100% 100%

34 2.2 Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in Vlaanderen -2010- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 259 486 48 94 7.437 1.590 6.367 NV 331 35 73 9 679 136 202 BVBA 459 136 74 21 7.959 731 2.729 CV 17 2 2-258 34 190 VZW 6 22 10 2 127 531 854 Andere 33 33 13 3 951 187 771 Totaal 1.105 714 220 129 17.411 3.209 11.113 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 23% 68% 22% 73% 43% 50% 57% NV 30% 5% 33% 7% 4% 4% 2% BVBA 42% 19% 34% 16% 46% 23% 25% CV 2% 0% 1% - 1% 1% 2% VZW 1% 3% 5% 2% 1% 17% 8% Andere 3% 5% 6% 2% 5% 6% 7% 100% 100% 100% Tabel: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in Vlaanderen -2011- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 244 528 41 93 7.278 1.600 6.002 NV 317 36 70 9 633 134 195 BVBA 469 150 78 20 8.193 769 2.818 CV 17 2 2-252 33 193 VZW 7 22 10 2 134 530 872 Andere 36 43 13 3 980 221 846 Totaal 1.090 781 214 127 17.470 3.287 10.926 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 22% 68% 19% 73% 42% 49% 55% NV 29% 5% 33% 7% 4% 4% 2% BVBA 43% 19% 36% 16% 47% 23% 26% CV 2% 0% 1% - 1% 1% 2% VZW 1% 3% 5% 2% 1% 16% 8% Andere 3% 6% 6% 2% 6% 7% 8% 100% 100% 100%

35 Wallonië Tabel: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in Wallonië -2010- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 148 242 77 53 4.099 938 2.848 NV 201 41 35 5 353 50 87 BVBA 194 56 89 13 3.439 359 1.084 CV 14 3 8 2 273 23 183 VZW 2 18 7 4 72 24 636 Andere 22 7 7 3 290 34 242 Totaal 581 367 223 80 8.526 1.428 5.080 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 25% 66% 35% 66% 48% 66% 56% NV 35% 11% 16% 6% 4% 4% 2% BVBA 33% 15% 40% 16% 40% 25% 21% CV 2% 1% 4% 3% 3% 2% 4% VZW 0% 5% 3% 5% 1% 2% 13% Andere 4% 2% 3% 4% 3% 2% 5% 100% 100% 100% Tabel: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in Wallonië -2011- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 136 258 76 49 4.147 926 2.743 NV 201 43 33 4 344 50 80 BVBA 200 68 86 13 3.580 378 1.142 CV 17 4 8 3 262 20 184 VZW 2 22 8 2 68 25 646 Andere 22 9 7 2 298 36 242 Totaal 578 404 218 73 8.699 1.435 5.037 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 24% 64% 35% 67% 48% 65% 54% NV 35% 11% 15% 5% 4% 3% 2% BVBA 35% 17% 39% 18% 41% 26% 23% CV 3% 1% 4% 4% 3% 1% 4% VZW 0% 5% 4% 3% 1% 2% 13% Andere 4% 2% 3% 3% 3% 3% 5% 100% 100% 100%

36 Brussel Tabel: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in Brussel -2010- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 11 34 2 8 610 112 368 NV 136 11 2 4 307 39 47 BVBA 81 14-5 2.885 158 1.099 CV 2 - - - 178 14 97 VZW 1 16 2-36 12 54 Andere 8 1 - - 89 12 59 Totaal 239 76 6 17 4.105 347 1.724 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 5% 45% 33% 47% 15% 32% 21% NV 57% 14% 33% 24% 7% 11% 3% BVBA 34% 18% - 29% 70% 46% 64% CV 1% - - - 4% 4% 6% VZW 0% 21% 33% - 1% 3% 3% Andere 3% 1% - - 2% 3% 3% 100% 100% 100% Tabel: Horecaondernemingen per juridische vorm en per subsector in Brussel -2011- Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 13 38 2 8 588 105 328 NV 133 11 1 4 308 39 49 BVBA 87 20-4 2.976 171 1.153 CV 3 - - - 174 14 107 VZW 1 15 2-36 13 54 Andere 6 4 - - 84 10 54 Totaal 243 88 5 16 4.166 352 1.745 Hotels Vakantieverblijveterreinen accommodatie gelegenheden Kampeer- Overige Drink- Restaurants Catering Eénmanszaak 5% 43% 40% 50% 14% 30% 19% NV 55% 13% 20% 25% 7% 11% 3% BVBA 36% 23% - 25% 71% 49% 66% CV 1% - - - 4% 4% 6% VZW 0% 17% 40% - 1% 4% 3% Andere 2% 5% - - 2% 3% 3% 100% 100% 100%

37 Aantal horecaondernemingen per bestaansduur 1 Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur 1.1 Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in België Tabel: Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in België (excl. stopgezette ondernemingen) -2009/2011-2009 2010 2011 <1 jaar 3.264 3.488 3.853 1-2 jaar 4.341 4.325 4.747 3-5 jaar 4.434 4.323 4.388 6-10 jaar 4.424 4.634 4.707 11-15 jaar 2.902 2.826 2.845 >16 jaar 3.250 3.516 3.771 Totaal 22.615 23.112 24.311 Gemiddelde leeftijd 7 jaar en 11 maanden 8 jaar 8 jaar 2009 2010 2011 <1 jaar 14% 15% 16% 1-2 jaar 19% 19% 20% 3-5 jaar 20% 19% 18% 6-10 jaar 20% 20% 19% 11-15 jaar 13% 12% 12% >16 jaar 14% 15% 16% Totaal 100% 100% 100% Bron: Interne gegevens In bovenstaande tabel vinden we de bestaansduur terug van de actieve horecaondernemingen met werknemers in België. Van alle horecaondernemingen met werknemers op nationaal niveau: bestaat 20%, of 4.747 horecaondernemingen, één of twee jaar. bestaat 19%, of 4.707 horecaondernemingen, tussen de zes tot en met tien jaar. bestaat 18%, of 4.388 horecaondernemingen, tussen de drie tot en met vijf jaar. bestaat 16%, of 3.853 horecaondernemingen, minder dan één jaar. bestaat 16%, of 3.771 horecaondernemingen, langer dan 16 jaar. bestaat 12%, of 2.845 horecaondernemingen, tussen de 11 tot en met 15 jaar. 54% van de actieve horecaondernemingen met werknemers in 2011 is maximum vijf jaar actief. De gemiddelde bestaansduur van een actieve horecaonderneming met werknemers is 8 jaar.

38 1.2 Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in de gewesten Vlaanderen Tabel: Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in Vlaanderen (excl. stopgezette ondernemingen) -2009/2011-2009 2010 2011 <1 jaar 1.797 1.839 1.948 1-2 jaar 2.451 2.423 2.561 3-5 jaar 2.669 2.527 2.536 6-10 jaar 2.711 2.870 2.883 11-15 jaar 1.830 1.785 1.778 >16 jaar 1.949 2.114 2.268 Totaal 13.407 13.558 13.974 8 jaar en 1 8 jaar en 3 8 jaar en 4 Gemiddelde leeftijd maand maanden maanden 2009 2010 2011 <1 jaar 13% 14% 14% 1-2 jaar 18% 18% 18% 3-5 jaar 20% 19% 18% 6-10 jaar 20% 21% 21% 11-15 jaar 14% 13% 13% >16 jaar 15% 16% 16% Totaal 100% 100% 100% Bron: Interne gegevens In bovenstaande tabel vinden we de bestaansduur terug van de actieve horecaondernemingen met werknemers in Vlaanderen. Van alle horecaondernemingen met werknemers in Vlaanderen: bestaat 21%, of 2.883 horecaondernemingen, tussen zes tot en met 10 jaar. bestaat 18%, of 2.561 horecaondernemingen, tussen één of twee jaar. bestaat 18%, of 2.536 horecaondernemingen, tussen de drie tot en met vijf jaar. bestaat 16%, of 2.268 horecaondernemingen, langer dan 16 jaar. bestaat 14%, of 1.948 horecaondernemingen, minder dan één jaar. bestaat 13%, of 1.778 horecaondernemingen, tussen de 11 tot en met 15 jaar. 50% van de actieve horecaondernemingen met werknemers in 2011 is maximum vijf jaar actief. De gemiddelde bestaansduur van de actieve horecaondernemingen met werknemers ligt in Vlaanderen iets hoger dan acht jaar: In 2011 bedraagt de gemiddelde bestaansduur 8 jaar en 4 maanden.

39 Wallonië Tabel: Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in Wallonië (excl. stopgezette ondernemingen) -2009/2011-2009 2010 2011 <1 jaar 1.047 1.156 1.356 1-2 jaar 1.352 1.375 1.527 3-5 jaar 1.203 1.242 1.310 6-10 jaar 1.189 1.228 1.267 11-15 jaar 712 690 706 >16 jaar 822 886 958 Totaal 6.325 6.577 7.124 7 jaar en 4 7 jaar en 4 7 jaar en 2 Gemiddelde leeftijd maanden maanden maanden 2009 2010 2011 <1 jaar 17% 18% 19% 1-2 jaar 21% 21% 21% 3-5 jaar 19% 19% 18% 6-10 jaar 19% 19% 18% 11-15 jaar 11% 10% 10% >16 jaar 13% 13% 13% Totaal 100% 100% 100% Bron: Interne gegevens Brussel Tabel: Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in Brussel (excl. stopgezette ondernemingen) -2009/2011-2009 2010 2011 <1 jaar 420 493 549 1-2 jaar 538 527 659 3-5 jaar 562 554 542 6-10 jaar 524 536 557 11-15 jaar 360 351 361 >16 jaar 479 516 545 Totaal 2.883 2.977 3.213 8 jaar en 6 8 jaar en 5 8 jaar en 3 Gemiddelde leeftijd maanden maanden maanden 2009 2010 2011 <1 jaar 15% 17% 17% 1-2 jaar 19% 18% 21% 3-5 jaar 19% 19% 17% 6-10 jaar 18% 18% 17% 11-15 jaar 12% 12% 11% >16 jaar 17% 17% 17% Totaal 100% 100% 100% Bron: Interne gegevens

40 2 Stopgezette horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur 2.1 Stopgezette horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in België Tabel: Stopgezette horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in België -2009/2011-2009 2010 2011 <1 jaar 1.387 1589 1.284 1-2 jaar 986 1056 865 3-5 jaar 598 597 528 6-10 jaar 412 440 405 11-15 jaar 211 219 189 >16 jaar 214 251 243 Totaal 3.808 4.152 3.514 4 jaar en 2 4 jaar en 2 4 jaar en 6 Gemiddelde leeftijd maanden maanden maanden 2009 2010 2011 <1 jaar 36% 38% 37% 1-2 jaar 26% 25% 25% 3-5 jaar 16% 14% 15% 6-10 jaar 11% 11% 12% 11-15 jaar 6% 5% 5% >16 jaar 6% 6% 7% Totaal 100% 100% 100% Bron: Interne gegevens Van alle stopgezette ondernemingen met werknemers op nationaal niveau in 2011: bestaat 37%, of 1.284 horecaondernemingen, minder dan één jaar. bestaat 25%, of 865 horecaondernemingen, één of twee jaar. bestaat 15%, of 528 horecaondernemingen, tussen de drie tot en met vijf jaar. 77% van de stopgezette horecaondernemingen met werknemers in 2011 in België is minder dan vijf jaar actief. De gemiddelde bestaansduur van de stopgezette horecaondernemingen met werknemers ligt in België in 2011 op 4 jaar en 6 maanden.

41 2.2 Stopgezette horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in de gewesten Vlaanderen Tabel: Stopgezette horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in Vlaanderen -2009/2011-2009 2010 2011 <1 jaar 723 802 686 1-2 jaar 505 563 460 3-5 jaar 345 351 301 6-10 jaar 253 264 259 11-15 jaar 138 135 128 >16 jaar 147 149 161 Totaal 2.111 2.264 1.995 4 jaar en 8 4 jaar en 6 Gemiddelde leeftijd 5 jaar maanden maanden 2009 2010 2011 <1 jaar 34% 35% 34% 1-2 jaar 24% 25% 23% 3-5 jaar 16% 16% 15% 6-10 jaar 12% 12% 13% 11-15 jaar 7% 6% 6% >16 jaar 7% 7% 8% Totaal 100% 100% 100% Bron: Interne gegevens Van alle stopgezette ondernemingen met werknemers in Vlaanderen in 2011: bestaat 34%, of 686 horecaondernemingen, minder dan één jaar. bestaat 23%, of 460 horecaondernemingen, één of twee jaar. bestaat 15%, of 301 horecaondernemingen, tussen de drie tot en met vijf jaar. 72% van de stopgezette horecaondernemingen met werknemers in 2011 in Vlaanderen is minder dan vijf jaar actief. De gemiddelde bestaansduur van de stopgezette horecaondernemingen met werknemers ligt in Vlaanderen in 2011 op 5 jaar.

42 Wallonië Tabel: Stopgezette horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in Wallonië -2009/2011-2009 2010 2011 <1 jaar 468 588 442 1-2 jaar 332 340 295 3-5 jaar 174 163 161 6-10 jaar 101 114 103 11-15 jaar 49 64 44 >16 jaar 45 70 51 Totaal 1.169 1.339 1.096 3 jaar en 5 3 jaar en 8 3 jaar en 7 Gemiddelde leeftijd maanden maanden maanden 2009 2010 2011 <1 jaar 40% 44% 40% 1-2 jaar 28% 25% 27% 3-5 jaar 15% 12% 15% 6-10 jaar 9% 9% 9% 11-15 jaar 4% 5% 4% >16 jaar 4% 5% 5% Totaal 100% 100% 100% Bron: Interne gegevens Brussel Tabel: Stopgezette horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur in Brussel -2009/2011-2009 2010 2011 <1 jaar 196 199 156 1-2 jaar 149 153 110 3-5 jaar 79 83 66 6-10 jaar 58 62 43 11-15 jaar 24 20 17 >16 jaar 22 32 31 Totaal 528 549 423 3 jaar en 10 4 jaar en 2 Gemiddelde leeftijd 4 jaar maanden maanden 2009 2010 2011 <1 jaar 37% 36% 37% 1-2 jaar 28% 28% 26% 3-5 jaar 15% 15% 16% 6-10 jaar 11% 11% 10% 11-15 jaar 5% 4% 4% >16 jaar 4% 6% 7% Totaal 100% 100% 100% Bron: Interne gegevens

43 Aantal faillissementen 1 Faillissementen in alle sectoren in België Tabel: Aantal faillissementen in België -2008/2011- Sectie Omschrijving A Landbouw, bosbouw en visserij 99 113 94 80 B Winning van delfstoffen 2 1 3 2 C Industrie 449 544 541 563 D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht 2 3 3 3 E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering 13 24 21 8 F Bouwnijverheid 1.249 1.442 1.560 1.693 G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen 2.456 2.603 2.649 2.691 H Vervoer en opslag 458 502 517 528 I Verschaffen van accommodatie en maaltijden 1.592 1.798 1.788 1.987 J Informatie en communicatie 302 349 341 379 K Financiële activiteiten en verzekeringen 118 141 146 156 L Exploitatie van en handel in onroerend goed 187 201 218 245 M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten 482 526 649 646 N Administratieve en ondersteunende diensten 365 420 529 682 O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen 1 0 0 0 P Onderwijs 22 13 23 24 Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening 42 47 43 66 R Kunst, amusement en recreatie 101 125 123 154 S Overige diensten 209 230 262 317 T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel 0 0 2 0 U Extraterritoriale organisaties en lichamen 0 1 0 0 Onbekende economische activiteit 327 337 58 0 Totaal 8.476 9.420 9.570 10.224 Het totale aantal faillissementen in alle sectoren gaat al een aantal jaren in stijgende lijn. In 2008 waren er 8.476 faillissementen. In 2011 is dit opgelopen tot 10.224 faillissementen, of een stijging van 21% (+1.748). Ook in de horecasector zien we deze stijgende trend. Ten opzichte van 2008 zijn er in 2011 395 faillissementen meer, of een stijging van 25%. 19,4% van alle faillissementen is een faillissement in de horecasector.

44 2 Faillissementen in de horecasector in de gewesten Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector in de gewesten -2008/2011- Vlaanderen 835 1.007 936 1.042 Wallonië 456 466 504 579 Brussel 301 325 348 366 Totaal 1.592 1.798 1.788 1.987 Vlaanderen 52% 56% 52% 52% Wallonië 29% 26% 28% 29% Brussel 19% 18% 19% 18% In België zijn er in totaal 1.987 faillissementen in de horecasector in 2011 waarvan: 52% of 1.042 faillissementen in Vlaanderen, 29% of 579 faillissementen in Wallonië, 18% of 366 faillissementen in Brussel. Grafiek: Evolutie faillissementen in de horecasector in de gewesten -2006/2011-1.200 1.000 800 600 400 200 0 2006 2007 Vlaanderen 779 796 835 1.007 936 1.042 Wallonië 448 390 456 466 504 579 Brussel 270 245 301 325 348 366 Vlaanderen Wallonië Brussel Er is een duidelijke toename in het aantal faillissementen in de horecasector. Ten opzichte van 2006 is er in 2011: in Vlaanderen een toename van 263, of 34%, in Wallonië een toename van 131, of 29%, in Brussel een toename van 96, of 36%. Ook het crisisjaar 2009 is zichtbaar in de grafiek, vooral in Vlaanderen.

45 3 Faillissementen in de horecasector per subsector 3.1 Faillissementen in de horecasector per subsector in België Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in België -2008/2011- Hotels 30 30 23 31 Vakantieverblijven 1 3 6 12 Kampeerterreinen 3 1 6 0 Overige accommodatie 1 1 2 3 Restaurants 957 1.093 1.015 1.091 Catering 39 48 56 68 Drinkgelegenheden 561 622 680 782 Totaal 1.592 1.798 1.788 1.987 Hotels 2% 2% 1% 2% Vakantieverblijven 0% 0% 0% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 60% 61% 57% 55% Catering 2% 3% 3% 3% Drinkgelegenheden 35% 35% 38% 39% In 2011 maken de restaurants meer dan de helft uit (55%) van de faillissementen in België. De drinkgelegenheden zijn verantwoordelijk voor 39% van de faillissementen. Tussen 2008 en 2011 is het aandeel van de restaurants met 5 procentpunten gedaald, het aandeel van de drankgelegenheden is met 4 procentpunten gestegen. Het aandeel van de andere subsectoren in de faillissementen is sinds 2008 ongeveer hetzelfde gebleven.

46 3.2 Faillissementen in de horecasector per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2008/2011- Hotels 18 15 9 18 Vakantieverblijven 0 1 5 8 Kampeerterreinen 1 0 4 0 Overige accommodatie 0 1 2 1 Restaurants 484 590 500 549 Catering 18 30 28 38 Drinkgelegenheden 314 370 388 428 Totaal 835 1.007 936 1.042 Hotels 2% 1% 1% 2% Vakantieverblijven 0% 0% 1% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 58% 59% 53% 53% Catering 2% 3% 3% 4% Drinkgelegenheden 38% 37% 41% 41% In 2011 maken de restaurants meer dan de helft uit (53%) van de faillissementen in Vlaanderen. De drinkgelegenheden zijn verantwoordelijk voor 41% van de faillissementen. Tussen 2008 en 2011 is het aandeel van de restaurants met 5 procentpunten gedaald. Het aandeel van de drankgelegenheden is met 3 procentpunten gestegen, het aandeel van de catering is met 2 procentpunten gestegen. Het aandeel van de andere subsectoren in de faillissementen is sinds 2008 ongeveer hetzelfde gebleven.

47 Wallonië Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Wallonië -2008/2011- Hotels 9 11 9 12 Vakantieverblijven 1 1 1 2 Kampeerterreinen 2 1 2 0 Overige accommodatie 1 0 0 1 Restaurants 267 278 292 302 Catering 16 11 19 23 Drinkgelegenheden 160 164 181 239 Totaal 456 466 504 579 Hotels 2% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 0% 0% 0% 0% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 59% 60% 58% 52% Catering 4% 2% 4% 4% Drinkgelegenheden 35% 35% 36% 41% Brussel Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Brussel -2008/2011- Hotels 3 4 5 1 Vakantieverblijven 0 1 0 2 Kampeerterreinen 0 0 0 0 Overige accommodatie 0 0 0 1 Restaurants 206 225 223 240 Catering 5 7 9 7 Drinkgelegenheden 87 88 111 115 Totaal 301 325 348 366 Hotels 1% 1% 1% 0% Vakantieverblijven 0% 0% 0% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 68% 69% 64% 66% Catering 2% 2% 3% 2% Drinkgelegenheden 29% 27% 32% 31%

48 4 Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte 4.1 Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in België Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in België -2008/2011 5 - geen werknemers 312 363 806 667 1 tot 4 werknemers 1.127 1.282 836 1.175 5 tot 9 werknemers 96 89 107 99 10 tot 19 werknemers 22 37 35 40 20 tot 49 werknemers 11 11 3 5 50 tot 99 werknemers 1 0 0 1 100 tot 199 werknemers 0 0 1 0 200 tot 499 werknemers 1 0 0 0 Totaal 1.570 1.782 1.788 1.987 geen werknemers 20% 20% 45% 34% 1 tot 4 werknemers 72% 72% 47% 59% 5 tot 9 werknemers 6% 5% 6% 5% 10 tot 19 werknemers 1% 2% 2% 2% 20 tot 49 werknemers 1% 1% 0% 0% 50 tot 99 werknemers 0% 0% 0% 0% 100 tot 199 werknemers 0% 0% 0% 0% 200 tot 499 werknemers 0% 0% 0% 0% Tussen 2008 en 2011 is er een evolutie te zien bij de faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte: Het aandeel van de ondernemingen zonder werknemers is toegenomen met 14 procentpunten. Het aandeel van de ondernemingen met 1 tot 4 werknemers is gedaald met 13 procentpunten. Het aandeel van de andere categorieën blijft vrij stabiel tussen 2008 en 2011. Het jaar 2010 toonde een afwijkende verdeling met een bijna gelijk aandeel faillissementen in de categorie geen werknemers (45%) en de categorie 1 tot 4 werknemers (47%). 5 De faillissementscijfers in de horecasector per dimensiegrootte voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per dimensiegrootte is miniem.

49 4.2 Faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in de gewesten Vlaanderen Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in Vlaanderen -2008/2011 6 - geen werknemers 190 208 438 330 1 tot 4 werknemers 559 716 428 628 5 tot 9 werknemers 50 46 51 56 10 tot 19 werknemers 12 20 18 24 20 tot 49 werknemers 8 7 1 4 50 tot 99 werknemers 1 0 0 0 100 tot 199 werknemers 0 0 0 0 200 tot 499 werknemers 1 0 0 0 Totaal 821 997 936 1.042 geen werknemers 23% 21% 47% 32% 1 tot 4 werknemers 68% 72% 46% 60% 5 tot 9 werknemers 6% 5% 5% 5% 10 tot 19 werknemers 1% 2% 2% 2% 20 tot 49 werknemers 1% 1% 0% 0% 50 tot 99 werknemers 0% 0% 0% 0% 100 tot 199 werknemers 0% 0% 0% 0% 200 tot 499 werknemers 0% 0% 0% 0% Tussen 2008 en 2011 is er een evolutie te zien bij de faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte: Het aandeel van de ondernemingen zonder werknemers is toegenomen met 9 procentpunten. Het aandeel van de ondernemingen met 1 tot 4 werknemers is gedaald met 8 procentpunten. Het aandeel van de andere categorieën blijft vrij stabiel tussen 2008 en 2011. Het jaar 2010 toonde een afwijkende verdeling met een bijna gelijk aandeel faillissementen in de categorie geen werknemers (47%) en de categorie 1 tot 4 werknemers (46%). 6 De faillissementscijfers in de horecasector per dimensiegrootte voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per dimensiegrootte is miniem.

50 Wallonië Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in Wallonië -2008/2011 7 - geen werknemers 103 131 204 134 1 tot 4 werknemers 319 303 258 406 5 tot 9 werknemers 28 24 32 31 10 tot 19 werknemers 3 3 9 7 20 tot 49 werknemers 1 1 1 1 50 tot 99 werknemers 0 0 0 0 100 tot 199 werknemers 0 0 0 0 200 tot 499 werknemers 0 0 0 0 Totaal 454 462 504 579 geen werknemers 23% 28% 40% 23% 1 tot 4 werknemers 70% 66% 51% 70% 5 tot 9 werknemers 6% 5% 6% 5% 10 tot 19 werknemers 1% 1% 2% 1% 20 tot 49 werknemers 0% 0% 0% 0% 50 tot 99 werknemers 0% 0% 0% 0% 100 tot 199 werknemers 0% 0% 0% 0% 200 tot 499 werknemers 0% 0% 0% 0% 7 De faillissementscijfers in de horecasector per dimensiegrootte voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per dimensiegrootte is miniem.

51 Brussel Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per dimensiegrootte in Brussel -2008/2011 8 - geen werknemers 19 24 164 203 1 tot 4 werknemers 249 263 150 141 5 tot 9 werknemers 18 19 24 12 10 tot 19 werknemers 7 14 8 9 20 tot 49 werknemers 2 3 1 0 50 tot 99 werknemers 0 0 0 1 100 tot 199 werknemers 0 0 1 0 200 tot 499 werknemers 0 0 0 0 Totaal 295 323 348 366 geen werknemers 6% 7% 47% 55% 1 tot 4 werknemers 84% 81% 43% 39% 5 tot 9 werknemers 6% 6% 7% 3% 10 tot 19 werknemers 2% 4% 2% 2% 20 tot 49 werknemers 1% 1% 0% 0% 50 tot 99 werknemers 0% 0% 0% 0% 100 tot 199 werknemers 0% 0% 0% 0% 200 tot 499 werknemers 0% 0% 0% 0% 8 De faillissementscijfers in de horecasector per dimensiegrootte voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per dimensiegrootte is miniem.

52 5 Faillissementen in de horecasector per juridische vorm 5.1 Faillissementen in de horecasector per juridische vorm in België Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per juridische vorm in België -2008/2011 9 - Natuurlijke personen 390 449 475 533 NV 116 101 153 171 BVBA 976 1.158 1.093 1.194 CV 80 68 51 74 Andere 8 6 16 15 Totaal 1.570 1.782 1.788 1.987 Natuurlijke personen 25% 25% 27% 27% NV 7% 6% 9% 9% BVBA 62% 65% 61% 60% CV 5% 4% 3% 4% Andere 1% 0% 1% 1% Natuurlijke personen = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; NV = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; BVBA = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; CV = coöperatieve vennootschap. Op nationaal niveau is in 2011: 60% van de failliete horecaondernemingen een bvba, 27% van de failliete horecaondernemingen een natuurlijk persoon, 9% van de failliete horecaondernemingen een nv, 4% van de failliete horecaondernemingen een coöperatieve vennootschap. 9 De faillissementscijfers in de horecasector per juridische vorm voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per juridische vorm is miniem.

53 5.2 Faillissementen in de horecasector per juridische vorm in de gewesten Vlaanderen Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per juridische vorm in Vlaanderen -2008/2011 10 - Natuurlijke personen 237 273 268 307 NV 74 62 104 121 BVBA 475 629 536 581 CV 33 28 19 27 Andere 2 5 9 6 Totaal 821 997 936 1.042 Natuurlijke personen 29% 27% 29% 29% NV 9% 6% 11% 12% BVBA 58% 63% 57% 56% CV 4% 3% 2% 3% Andere 0% 1% 1% 1% Natuurlijke personen = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; NV = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; BVBA = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; CV = coöperatieve vennootschap. In Vlaanderen is in 2011: 56% van de failliete horecaondernemingen een bvba, 29% van de failliete horecaondernemingen een natuurlijk persoon, 12% van de failliete horecaondernemingen een nv, 3% van de failliete horecaondernemingen een coöperatieve vennootschap. 10 De faillissementscijfers in de horecasector per juridische vorm voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per juridische vorm is miniem.

54 Wallonië Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per juridische vorm in Wallonië -2008/2011 11 - Natuurlijke personen 146 164 185 210 NV 26 19 33 38 BVBA 256 257 264 293 CV 20 21 16 29 Andere 6 1 6 9 Totaal 454 462 504 579 Natuurlijke personen 32% 35% 37% 36% NV 6% 4% 7% 7% BVBA 56% 56% 52% 51% CV 4% 5% 3% 5% Andere 1% 0% 1% 2% Natuurlijke personen = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; NV = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; BVBA = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; CV = coöperatieve vennootschap. Brussel Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per juridische vorm in Brussel -2008/2011- Natuurlijke personen 7 12 22 16 NV 16 20 16 12 BVBA 245 272 293 320 CV 27 19 16 18 Andere 0 0 1 0 Totaal 295 323 348 366 0 2% 4% 6% 4% 2 5% 6% 5% 3% 3 83% 84% 84% 87% 4 9% 6% 5% 5% Andere 0% 0% 0% 0% Natuurlijke personen = onderneming uitgebaat door één natuurlijke persoon of door echtgenoten; NV = naamloze vennootschap of vennootschap bij wijze van geldschieting op aandelen; BVBA = besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid; CV = coöperatieve vennootschap. 11 De faillissementscijfers in de horecasector per juridische vorm voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per juridische vorm is miniem.

55 6 Faillissementen in de horecasector per bestaansduur 6.1 Faillissementen in de horecasector per bestaansduur in België Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per bestaansduur in België -2008/2011 12 - < 1 jaar 36 51 60 59 1 jaar 169 195 199 251 2 jaar 226 222 228 286 3 jaar 233 234 193 237 4 jaar 173 204 180 180 5-9 jaar 369 456 431 465 10-14 jaar 194 202 183 236 15-19 jaar 98 122 169 211 20 jaar of meer 127 141 niet gekend 1 7 89 10 Totaal 1.570 1.782 1.788 1.987 < 1 jaar 2% 3% 3% 3% 1 jaar 11% 11% 11% 13% 2 jaar 14% 12% 13% 14% 3 jaar 15% 13% 11% 12% 4 jaar 11% 11% 10% 9% 5-9 jaar 24% 26% 24% 23% 10-14 jaar 12% 11% 10% 12% 15-19 jaar 5% 6% 11% 12% 20 jaar of meer 7% 7% niet gekend 0% 0% 5% 1% Van de failliete horecaondernemingen in België in 2011: bestond 16% ten hoogste één jaar, zat 14% in zijn tweede levensjaar, zat 12% in zijn derde levensjaar. 12 De faillissementscijfers in de horecasector per bestaansduur voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per bestaansduur is miniem.

56 6.2 Faillissementen in de horecasector per bestaansduur in de gewesten Vlaanderen Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per bestaansduur in Vlaanderen -2008/2011 13 - < 1 jaar 28 35 32 36 1 jaar 105 121 124 149 2 jaar 114 141 143 169 3 jaar 122 131 87 126 4 jaar 91 107 77 80 5-9 jaar 171 228 216 232 10-14 jaar 106 118 91 109 15-19 jaar 41 63 83 111 20 jaar of meer 77 73 niet gekend 1 5 48 5 Totaal 821 997 936 1.042 < 1 jaar 3% 4% 3% 3% 1 jaar 13% 12% 13% 14% 2 jaar 14% 14% 15% 16% 3 jaar 15% 13% 9% 12% 4 jaar 11% 11% 8% 8% 5-9 jaar 21% 23% 23% 22% 10-14 jaar 13% 12% 10% 10% 15-19 jaar 4% 6% 10% 11% 20 jaar of meer 8% 7% niet gekend 0% 1% 5% 0% Van de failliete horecaondernemingen in Vlaanderen in 2011: bestond 17% ten hoogste één jaar, zat 14% in zijn tweede levensjaar, zat 16% in zijn derde levensjaar. 13 De faillissementscijfers in de horecasector per bestaansduur voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per bestaansduur is miniem.

57 Wallonië Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per bestaansduur in Wallonië -2008/2011 14 - < 1 jaar 5 14 26 22 1 jaar 50 55 55 78 2 jaar 73 47 55 84 3 jaar 59 56 56 60 4 jaar 51 46 57 58 5-9 jaar 113 128 107 113 10-14 jaar 50 51 51 84 15-19 jaar 38 30 53 63 20 jaar of meer 27 46 niet gekend 0 2 32 4 Totaal 454 462 504 579 < 1 jaar 1% 3% 5% 4% 1 jaar 11% 12% 11% 13% 2 jaar 16% 10% 11% 15% 3 jaar 13% 12% 11% 10% 4 jaar 11% 10% 11% 10% 5-9 jaar 25% 28% 21% 20% 10-14 jaar 11% 11% 10% 15% 15-19 jaar 8% 5% 12% 14% 20 jaar of meer 5% 8% niet gekend 0% 0% 6% 1% 14 De faillissementscijfers in de horecasector per bestaansduur voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per bestaansduur is miniem.

58 Brussel Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per bestaansduur in Brussel -2008/2011 15 - < 1 jaar 3 2 2 1 1 jaar 14 19 20 24 2 jaar 39 34 30 33 3 jaar 52 47 50 51 4 jaar 31 51 46 42 5-9 jaar 85 100 108 120 10-14 jaar 38 33 41 43 15-19 jaar 19 29 33 37 20 jaar of meer 23 22 niet gekend 0 0 9 1 Totaal 295 323 348 366 < 1 jaar 1% 1% 1% 0% 1 jaar 5% 6% 6% 7% 2 jaar 13% 11% 9% 9% 3 jaar 18% 15% 14% 14% 4 jaar 11% 16% 13% 11% 5-9 jaar 29% 31% 31% 33% 10-14 jaar 13% 10% 12% 12% 15-19 jaar 5% 8% 11% 11% 20 jaar of meer 7% 6% niet gekend 0% 0% 3% 0% 15 De faillissementscijfers in de horecasector per bestaansduur voor de jaren 2008 en 2009 zijn ontvangen in oude nace-bel indeling 2003, jaren 2010 en 2011 zijn ontvangen in nieuwe nace-bel indeling 2008. Het totaal aantal faillissementen in 2008 en 2009 verschilt hierdoor met voorgaande paragrafen. De gevolgen voor de indeling per bestaansduur is miniem.

59 Aantal oprichtingen en schrappingen 1 Oprichtingen in alle sectoren in België Tabel: Aantal oprichtingen in alle sectoren in België -2008/2011- Sectie Omschrijving A Landbouw, bosbouw en visserij 2.163 1.738 1.713 1.732 B Winning van delfstoffen 11 15 11 8 C Industrie 2.717 2.492 2.733 3.008 D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht 46 91 117 107 E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering 138 87 106 108 F Bouwnijverheid 9.485 8.541 9.142 10.074 G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen 12.190 12.304 13.091 13.027 H Vervoer en opslag 1.798 1.583 1.616 1.712 I Verschaffen van accommodatie en maaltijden 5.715 5.689 5.869 5.683 J Informatie en communicatie 5.228 4.647 5.328 5.330 K Financiële activiteiten en verzekeringen 1.057 1.074 1.419 1.500 L Exploitatie van en handel in onroerend goed 1.570 1.402 1.631 1.735 M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten 10.800 10.336 11.937 12.305 N Administratieve en ondersteunende diensten 4.904 4.692 5.178 5.138 O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen 55 62 47 34 P Onderwijs 1.044 1.069 1.295 1.422 Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening 935 926 1.186 1.953 R Kunst, amusement en recreatie 2.542 2.418 2.681 2.531 S Overige diensten 4.388 4.202 4.586 4.598 T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel 23 6 24 14 U Extraterritoriale organisaties en lichamen 2 1 1 - Totaal 66.811 63.375 69.711 72.019 In totaal telt België in 2011, over alle sectoren heen, 72.019 oprichtingen. 5.683 oprichtingen, of 7,9%, zijn oprichtingen in de horecasector. Ter vergelijking: 7,2% van alle ondernemingen is een horecaonderneming.

60 2 Oprichtingen in de gewesten Tabel: Aantal oprichtingen in de horecasector in de gewesten -2008/2011- Vlaanderen 3.211 3.183 3.257 3.076 Wallonië 1.761 1.695 1.777 1.792 Brussel 632 710 723 735 Totaal 5.715 5.689 5.869 5.683 Vlaanderen 56% 56% 55% 54% Wallonië 31% 30% 30% 32% Brussel 11% 12% 12% 13% Van de oprichtingen in de horecasector in 2011 vindt: 54% plaats in Vlaanderen, 32% plaats in Wallonië, 13% plaats in Brussel. Ten opzichte van 2006 is het aandeel oprichtingen in Vlaanderen gedaald met 3 procentpunten. In Wallonië en Brussel is het aandeel oprichtingen ten opzichte van 2006 met 1 procentpunt gestegen. Grafiek: Evolutie van het aantal oprichtingen in de horecasector in de gewesten -2006/2011-100% 80% 60% 40% 20% 0% 2006 2007 Vlaanderen 57% 57% 56% 56% 55% 54% Wallonië 31% 31% 31% 30% 30% 32% Brussel 12% 12% 11% 12% 12% 13%

61 3 Oprichtingen in de horecasector per subsector 3.1 Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in België Tabel: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in België -2008/2011- Hotels 89 98 90 95 Vakantieverblijven 172 160 159 151 Kampeerterreinen 18 15 14 12 Overige accommodatie 5 4 6 1 Restaurants 2.901 2.871 2.988 2.932 Catering 403 404 437 411 Drinkgelegenheden 2.127 2.137 2.175 2.081 Totaal 5.715 5.689 5.869 5.683 Hotels 2% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 3% 3% 3% 3% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 51% 50% 51% 52% Catering 7% 7% 7% 7% Drinkgelegenheden 37% 38% 37% 37% Per subsector zien we dat de meeste oprichtingen plaatsvinden bij de restaurants (52% in 2011) gevolgd door de drinkgelegenheden (37% in 2011). Op nationaal niveau worden relatief meer nieuwe drinkgelegenheden opgericht, gezien maar 31% van alle horecaondernemingen een drinkgelegenheid is. relatief minder nieuwe restaurants opgericht, gezien 53% van alle horecaondernemingen een restaurant is.

62 3.2 Oprichtingen in de horecasector per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2008/2011- Hotels 45 61 58 53 Vakantieverblijven 121 98 113 91 Kampeerterreinen 7 6 6 4 Overige accommodatie 2 2 1 1 Restaurants 1.540 1.534 1.567 1.504 Catering 314 310 337 313 Drinkgelegenheden 1.182 1.172 1.175 1.110 Totaal 3.211 3.183 3.257 3.076 Hotels 1% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 4% 3% 3% 3% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 48% 48% 48% 49% Catering 10% 10% 10% 10% Drinkgelegenheden 37% 37% 36% 36% Ook in Vlaanderen zien we dat de meeste oprichtingen plaatsvinden bij de restaurants (49% in 2011) gevolgd door de drinkgelegenheden (36% in 2011). Ook in Vlaanderen kunnen we stellen dat er relatief meer nieuwe drinkgelegenheden worden opgericht, gezien maar 32% van alle horecaondernemingen een drinkgelegenheid is. relatief minder restaurants worden opgericht, gezien 52% van alle horecaondernemingen een restaurant is.

63 Wallonië Tabel: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Wallonië -2008/2011- Hotels 31 24 23 29 Vakantieverblijven 42 54 38 47 Kampeerterreinen 9 8 8 7 Overige accommodatie 2 2 3 - Restaurants 940 896 996 985 Catering 150 132 157 128 Drinkgelegenheden 587 579 552 596 Totaal 1.761 1.695 1.777 1.792 Hotels 2% 1% 1% 2% Vakantieverblijven 2% 3% 2% 3% Kampeerterreinen 1% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% - Restaurants 53% 53% 56% 55% Catering 9% 8% 9% 7% Drinkgelegenheden 33% 34% 31% 33% Brussel Tabel: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Brussel -2008/2011- Hotels 12 10 9 12 Vakantieverblijven 8 8 6 12 Kampeerterreinen - - - - Overige accommodatie 1-1 - Restaurants 377 402 388 412 Catering 38 49 55 51 Drinkgelegenheden 196 241 264 248 Totaal 632 710 723 735 Hotels 2% 1% 1% 2% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 2% Kampeerterreinen - - - - Overige accommodatie 0% - 0% - Restaurants 60% 57% 54% 56% Catering 6% 7% 8% 7% Drinkgelegenheden 31% 34% 37% 34%

64 4 Schrappingen in alle sectoren in België Tabel: Aantal schrappingen in alle sectoren in België -2008/2011- Sectie Omschrijving A Landbouw, bosbouw en visserij 3.098 3.187 2.676 2.551 B Winning van delfstoffen 10 12 9 9 C Industrie 2.347 2.794 2.783 2.660 D Productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en gekoelde lucht 18 14 15 22 E Distributie van water; afval- en afvalwaterbeheer en sanering 57 81 81 68 F Bouwnijverheid 5.458 6.895 6.569 6.973 G Groot- en detailhandel: reparatie van auto s en motorfietsen 11.795 13.350 13.124 12.894 H Vervoer en opslag 1.563 1.821 1.674 1.661 I Verschaffen van accommodatie en maaltijden 4.758 5.401 5.621 5.421 J Informatie en communicatie 2.959 3.595 3.555 3.746 K Financiële activiteiten en verzekeringen 391 404 435 476 L Exploitatie van en handel in onroerend goed 879 1.016 991 1.090 M Vrije beroepen en wetenschappelijke en technische activiteiten 5.429 6.668 6.661 6.845 N Administratieve en ondersteunende diensten 2.403 3.202 3.260 3.234 O Openbaar bestuur en defensie; verplichte sociale verzekeringen 18 20 18 9 P Onderwijs 429 546 619 741 Q Menselijke gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening 570 680 658 577 R Kunst, amusement en recreatie 1.281 1.731 1.759 1.791 S Overige diensten 2.357 3.012 3.175 3.217 T Huishoudens als werkgever van huishoudelijk personeel 13 18 23 20 U Extraterritoriale organisaties en lichamen 1 2 1 - Totaal 45.834 54.449 53.707 54.005 In totaal telt België in 2011, over alle sectoren heen, 54.005 schrappingen. 5.421 schrappingen, of 10,0%, zijn schrappingen in de horecasector. Ter vergelijking: 7,2% van alle ondernemingen is een horecaonderneming.

65 5 Schrappingen in de horecasector in de gewesten Tabel: Aantal schrappingen in de horecasector in de gewesten -2008/2011- Vlaanderen 2.682 3.074 3.173 3.056 Wallonië 1.508 1.662 1.732 1.641 Brussel 492 581 606 627 Totaal 4.758 5.401 5.621 5.421 Vlaanderen 56% 57% 56% 56% Wallonië 32% 31% 31% 30% Brussel 10% 11% 11% 12% Van de schrappingen in de horecasector in 2011 vindt: 56% plaats in Vlaanderen 30% plaats in Wallonië 12% plaats in Brussel Grafiek: Evolutie van het aantal schrappingen in de horecasector in de gewesten -2006/2011-100% 80% 60% 40% 20% 0% 2006 2007 Vlaanderen 58% 57% 56% 57% 56% 56% Wallonië 32% 32% 32% 31% 31% 30% Brussel 10% 11% 10% 11% 11% 12% Ten opzichte van 2006 is het aandeel schrappingen in Vlaanderen gedaald met twee procentpunten. Ook in Wallonië daalt het aandeel schrappingen met twee procentpunten. In Brussel is het aandeel schrappingen ten opzichte van 2006 met twee procentpunten gestegen.

66 6 Schrappingen in de horecasector per subsector 7.1 Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in België Tabel: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in België -2008/2011- Hotels 92 101 95 102 Vakantieverblijven 56 59 62 62 Kampeerterreinen 18 20 23 22 Overige accommodatie 10 25 17 11 Restaurants 2.214 2.587 2.788 2.681 Catering 290 389 370 395 Drinkgelegenheden 2.078 2.220 2.266 2.148 Totaal 4.758 5.401 5.621 5.421 Hotels 2% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 47% 48% 50% 49% Catering 6% 7% 7% 7% Drinkgelegenheden 44% 41% 40% 40% Per subsector zien we dat de meeste schrappingen plaatsvinden bij de restaurants (49% in 2011) gevolgd door de drinkgelegenheden (40% in 2011). Toch kunnen we stellen dat er op nationaal niveau: relatief meer drinkgelegenheden worden geschrapt, gezien maar 31% van alle horecaondernemingen een drinkgelegenheid is. relatief minder restaurants worden geschrapt, gezien 53% van alle horecaondernemingen een restaurant is.

67 7.2 Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in de gewesten Vlaanderen Tabel: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2008/2011- Hotels 52 59 58 63 Vakantieverblijven 32 36 38 37 Kampeerterreinen 7 7 8 9 Overige accommodatie 4 10 5 4 Restaurants 1.193 1.400 1.490 1.463 Catering 171 235 212 225 Drinkgelegenheden 1.223 1.327 1.362 1.255 Totaal 2.682 3.074 3.173 3.056 Hotels 2% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 44% 46% 47% 48% Catering 6% 8% 7% 7% Drinkgelegenheden 46% 43% 43% 41% In Vlaanderen zien we dat de meeste schrappingen plaatsvinden bij de restaurants (48% in 2011) gevolgd door de drinkgelegenheden (41% in 2011). Ook in Vlaanderen kunnen we stellen dat er relatief meer drinkgelegenheden worden geschrapt, gezien maar 32% van alle horecaondernemingen een drinkgelegenheid is. relatief minder restaurants worden geschrapt, gezien 52% van alle horecaondernemingen een restaurant is.

68 Wallonië Tabel: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Wallonië -2008/2011- Hotels 31 24 23 29 Vakantieverblijven 42 54 38 47 Kampeerterreinen 9 8 8 7 Overige accommodatie 2 2 3 - Restaurants 940 896 996 985 Catering 150 132 157 128 Drinkgelegenheden 587 579 552 596 Totaal 1.761 1.695 1.777 1.792 Hotels 2% 1% 1% 2% Vakantieverblijven 2% 3% 2% 3% Kampeerterreinen 1% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% - Restaurants 53% 53% 56% 55% Catering 9% 8% 9% 7% Drinkgelegenheden 33% 34% 31% 33% Brussel Tabel: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Brussel -2008/2011- Hotels 12 10 9 12 Vakantieverblijven 8 8 6 12 Kampeerterreinen - - - - Overige accommodatie 1-1 - Restaurants 377 402 388 412 Catering 38 49 55 51 Drinkgelegenheden 196 241 264 248 Totaal 632 710 723 735 Hotels 2% 1% 1% 2% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 2% Kampeerterreinen - - - - Overige accommodatie 0% - 0% - Restaurants 60% 57% 54% 56% Catering 6% 7% 8% 7% Drinkgelegenheden 31% 34% 37% 34%

69 Toelichting van de bronnen 1 Ondernemingen, oprichtingen, schrappingen Het aantal ondernemingen, oprichtingen en schrappingen wordt bepaald aan de hand van de btwplichtigen, die in de kruispuntbank van ondernemingen zijn opgenomen. We vragen deze cijfers op bij de Fod Economie. De weergegeven situatie is altijd deze op 31 december van het desbetreffende jaar. We verkiezen de gecentraliseerde 16 statistieken om meerdere redenen. Zo bestaat de horeca hoofdzakelijk uit kleinschalige ondernemingen, waardoor afwijkingen tussen gecentraliseerde en gedecentraliseerde gegevens eerder beperkt zijn. Bovendien zijn deze gegevens ook iets sneller beschikbaar. De ondernemingsstatistieken moeten met de nodige omzichtigheid worden geïnterpreteerd: Niet alle ondernemingen zijn btw-plichtig. De economische activiteit vindt niet altijd plaats op het adres van de maatschappelijke zetel. Denk maar aan een bedrijf met verschillende vestigingen, maar met de hoofdzetel in Brussel. Tendensen die uit administratieve gegevens worden afgeleid kunnen de weerspiegeling zijn van administratieve wijzigingen. Gegevens over het aantal horecaondernemingen per juridische vorm zijn op een ander moment opgevraagd bij de Fod Economie dan de gegevens over het aantal horecaondernemingen per subsector. Hierdoor verschilt het totale aantal horecaondernemingen in het hoofdstuk met detail naar juridische vorm lichtjes met andere totalen in dit rapport. De statistieken over de bestaansduur van horecaondernemingen zijn afkomstig van interne cijfers. Het aantal horecaondernemingen met werknemers ligt in deze statistieken hoger omdat alle werknemers die gedurende het jaar ten minste 1 dag gewerkt hebben meegeteld worden. Het gaat dus niet om een toestand op het einde van het jaar, maar om een beeld van het volledige jaar. 2 Werkgevers Om het aantal werkgevers in de horecasector naar dimensiegrootte te bepalen, doen we een beroep op de cijfers van de RSZ. Zij hebben zicht op alle werkgevers opgenomen in de sociale zekerheid, en kunnen zo vaststellen wanneer werkgevers personeel in dienst hebben in de loop van het kwartaal. De toewijzing aan de correcte dimensiegrootte gebeurt op basis van het aantal werknemers in dienst op 30/06 (toestand). Bv. iemand heeft personeel in dienst in de loop van het kwartaal, maar heeft er geen op 30/06 -> wordt meegenomen in de cijfers onder dimensiecode minder dan 5 werknemers. De weergegeven situatie is deze op 30 juni van het desbetreffende jaar. 16 Eén activiteit (de hoofdactiviteit) en één enkele lokalisatie (de hoofdzetel) wordt in aanmerking genomen. Een onderneming met meerdere vestigingen maar met maatschappelijke zetel in Brussel, zal bij Brussel worden gerekend. Dergelijke onderneming wordt bovendien slechts één keer geteld.

70 3 Faillissementen Het aantal faillissementen van ondernemingen is gebaseerd op aangiften van de handelsrechtbanken. Deze sturen de gegevens over de faillissementen door naar de Directie Statistiek. Deze informatie wordt aangevuld met gegevens uit de Kruispuntbank van ondernemingen. De weergegeven situatie is deze op 31 december van het desbetreffende jaar. 4 Nace-bel code Guidea gebruikt de nace-bel nomenclatuur om de horecasector af te bakenen. Volgens de nace-bel indeling van 2003 omvat de horecasector de volgende activiteiten (die vallen onder sectie H: hotels en restaurants ). Nace-bel 2003: 55 Hotels en restaurants 55.1 Hotels 55.2 Overige accommodaties voor kortstondig verblijf 55.3 Restaurants 55.4 Drankgelegenheden 55.5 Kantines en catering In 2008 werd een nieuwe nace-indeling in gebruik genomen die beter aansluit bij de huidige economische realiteit. Hierdoor ontstaat onvermijdelijk een breuk in de tijdreeksen van de FOD. Volgens de nieuwe nace-bel indeling van 2008 valt de horeca onder sectie I: verschaffen van accommodatie en maaltijden. Deze sectie bevat de codes 55 (accommodaties) en 56 (eet- en drinkgelegenheden). Nace-bel 2008: 55 Verschaffen van accommodatie 55.1 Hotels en dergelijke accommodatie 55.2 Vakantieverblijven en andere accommodatie voor kort verblijf 55.3 Kampeerterreinen en kampeerauto- en caravanterreinen 55.9 Overige accommodatie 56 Eet- en drinkgelegenheden 56.1 Restaurants en mobiele eetgelegenheden 56.2 Catering en overige eetgelegenheden 56.3 Drinkgelegenheden

71 Bijlage: Evolutiereeksen ondernemingen In deze bijlage krijg je tabellen met lange termijn evolutiereeksen. Er wordt een reeks aangeboden van: 2001 tot 2011 voor ondernemingen 2001 tot 2011 voor faillissementen 2004 tot 2011 voor oprichtingen en schrappingen

72 1 Aantal ondernemingen Tabel: Aantal horecaondernemingen in de gewesten -2001/2011-2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Vlaanderen 33.317 33.284 33.223 33.662 33.960 33.982 34.014 33.864 33.932 33.970 33.992 Wallonië 15.929 15.848 15.904 16.126 16.227 16.290 16.287 16.193 16.278 16.314 16.468 Brussel 5.795 5.829 5.818 5.964 6.061 6.225 6.247 6.300 6.421 6.526 6.626 België 55.041 54.961 54.945 55.752 56.248 56.497 56.548 56.358 56.631 56.810 57.086 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Vlaanderen 61% 61% 60% 60% 60% 60% 60% 60% 60% 60% 60% Wallonië 29% 29% 29% 29% 29% 29% 29% 29% 29% 29% 29% Brussel 11% 11% 11% 11% 11% 11% 11% 11% 11% 11% 12% België 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%

73 2 Aantal horecaondernemingen per subsector Tabel: Aantal horecaondernemingen per subsector in België -2001/2011-2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Hotels 1.911 1.902 1.894 1.902 1.909 1.907 1.911 Overige accommodaties 966 997 1.063 1.167 1.303 1.414 1.540 Restaurants 25.774 26.341 26.903 27.939 28.721 29.509 29.648 Drankgelegenheden 22.118 21.458 20.836 20.447 19.933 19.199 18.845 Kantines en catering 4.272 4.263 4.249 4.297 4.382 4.468 4.604 Totaal 55.041 54.961 54.945 55.752 56.248 56.497 56.548, nace-bel 2003 indeling Hotels 1.913 1.921 1.920 1.920 Vakantieverblijven 917 1.040 1.152 1.277 Kampeerterreinen 471 463 448 437 Overige accommodatie 263 240 227 217 Restaurants 29.578 29.897 30.092 30.371 Catering 4.754 4.859 5.009 5.091 Drinkgelegenheden 18.462 18.211 17.962 17.773 Totaal 56.358 56.631 56.810 57.086, nace-bel 2008 indeling

74 Tabel: Procentuele verdeling van het aantal horecaondernemingen over de subsectoren in België -2001/2011-2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Hotels 3% 3% 3% 3% 3% 3% 3% Overige accommodaties 2% 2% 2% 2% 2% 3% 3% Restaurants 47% 48% 49% 50% 51% 52% 52% Drankgelegenheden 40% 39% 38% 37% 35% 34% 33% Kantines en catering 8% 8% 8% 8% 8% 8% 8% 100% 100% 100%, nace-bel 2003 indeling Hotels 3% 3% 3% 3% Vakantieverblijven 2% 2% 2% 2% Kampeerterreinen 1% 1% 1% 1% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 52% 53% 53% 53% Catering 8% 9% 9% 9% Drinkgelegenheden 33% 32% 32% 31%, nace-bel 2008 indeling

75 Tabel: Aantal horecaondernemingen per subsector in Vlaanderen -2001/2011-2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Hotels 1.057 1.066 1.062 1.065 1.077 1.072 1.074 Overige accommodaties 469 488 536 609 693 748 833 Restaurants 15.093 15.495 15.849 16.388 16.898 17.281 17.334 Drankgelegenheden 13.977 13.535 13.097 12.890 12.534 12.030 11.825 Kantines en catering 2.721 2.700 2.679 2.710 2.758 2.851 2.948 Totaal 33.317 33.284 33.223 33.662 33.960 33.982 34.014, nace-bel 2003 indeling Hotels 1.084 1.100 1.104 1.095 Vakantieverblijven 546 622 711 779 Kampeerterreinen 226 223 219 214 Overige accommodatie 142 135 130 127 Restaurants 17.263 17.387 17.444 17.523 Catering 3.031 3.106 3.218 3.301 Drinkgelegenheden 11.572 11.359 11.144 10.953 Totaal 33.864 33.932 33.970 33.992, nace-bel 2008 indeling

76 Tabel: Procentuele verdeling van het aantal horecaondernemingen over de subsectoren in Vlaanderen -2001/2011-2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Hotels 3% 3% 3% 3% 3% 3% 3% Overige accommodaties 1% 1% 2% 2% 2% 2% 2% Restaurants 45% 47% 48% 49% 50% 51% 51% Drankgelegenheden 42% 41% 39% 38% 37% 35% 35% Kantines en catering 8% 8% 8% 8% 8% 8% 9% 100% 100% 100%, nace-bel 2003 indeling Hotels 3% 3% 3% 3% Vakantieverblijven 2% 2% 2% 2% Kampeerterreinen 1% 1% 1% 1% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 51% 51% 51% 52% Catering 9% 9% 9% 10% Drinkgelegenheden 34% 33% 33% 32%, nace-bel 2008 indeling

77 3 Aantal faillissementen Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector in de gewesten -2001/2011-2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Vlaanderen 597 632 637 722 758 779 796 835 1.007 936 1.042 Wallonië 365 295 401 392 416 448 390 456 466 504 579 Brussel 195 183 201 213 219 270 245 301 325 348 366 België 1.157 1.110 1.239 1.327 1.393 1.497 1.431 1.592 1.798 1.788 1.987 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Vlaanderen 52% 57% 51% 54% 54% 52% 56% 52% 56% 52% 52% Wallonië 32% 27% 32% 30% 30% 30% 27% 29% 26% 28% 29% Brussel 17% 16% 16% 16% 16% 18% 17% 19% 18% 19% 18% België 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%

78 4 Aantal faillissementen in de horecasector per subsector Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in België -2001/2011-2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Hotels 21 22 20 21 23 34 40 Overige accommodaties 7 8 8 7 8 6 4 Restaurants 605 583 659 721 743 810 827 Drankgelegenheden 486 454 512 538 565 600 527 Kantines en catering 38 43 40 40 54 47 33 Totaal 1.157 1.110 1.239 1.327 1.393 1.479 1.431, nace-bel 2003 indeling Hotels 30 30 23 31 Vakantieverblijven 1 3 6 12 Kampeerterreinen 3 1 6 0 Overige accommodatie 1 1 2 3 Restaurants 957 1.093 1.015 1.091 Catering 39 48 56 68 Drinkgelegenheden 561 622 680 782 Totaal 1.592 1.798 1.788 1.987, nace-bel 2008 indeling

79 Tabel: Procentuele verdeling van het aantal faillissementen in de horecasector over de subsectoren in België -2001/2011-2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Hotels 2% 2% 2% 2% 2% 2% 3% Overige accommodaties 1% 1% 1% 1% 1% 0% 0% Restaurants 52% 53% 53% 54% 53% 55% 58% Drankgelegenheden 42% 41% 41% 41% 41% 41% 37% Kantines en catering 3% 4% 3% 3% 4% 3% 2% 100% 100% 100%, nace-bel 2003 indeling Hotels 2% 2% 1% 2% Vakantieverblijven 0% 0% 0% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 60% 61% 57% 55% Catering 2% 3% 3% 3% Drinkgelegenheden 35% 35% 38% 39%, nace-bel 2008 indeling

80 Tabel: Aantal faillissementen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2001/2011-2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Hotels 11 14 8 11 11 16 21 Overige accommodaties 5 6 4 3 4 4 2 Restaurants 296 322 329 387 396 419 433 Drankgelegenheden 273 266 275 300 323 315 323 Kantines en catering 12 24 21 21 24 25 17 Totaal 597 632 637 722 758 779 796, nace-bel 2003 indeling Hotels 18 15 9 18 Vakantieverblijven 0 1 5 8 Kampeerterreinen 1 0 4 0 Overige accommodatie 0 1 2 1 Restaurants 484 590 500 549 Catering 18 30 28 38 Drinkgelegenheden 314 370 388 428 Totaal 835 1.007 936 1.042, nace-bel 2008 indeling

81 Tabel: Procentuele verdeling van het aantal faillissementen in de horecasector over de subsectoren in Vlaanderen -2001/2011-2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Hotels 2% 2% 1% 2% 1% 2% 3% Overige accommodaties 1% 1% 1% 0% 1% 1% 0% Restaurants 50% 51% 52% 54% 52% 54% 54% Drankgelegenheden 46% 42% 43% 42% 43% 40% 41% Kantines en catering 2% 4% 3% 3% 3% 3% 2% 100% 100% 100%, nace-bel 2003 indeling Hotels 2% 1% 1% 2% Vakantieverblijven 0% 0% 1% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 58% 59% 53% 53% Catering 2% 3% 3% 4% Drinkgelegenheden 38% 37% 41% 41%, nace-bel 2008 indeling

82 5 Aantal oprichtingen Tabel: Aantal oprichtingen in de horecasector in de gewesten -2004/2011-2004 2005 2006 2007 Vlaanderen 3.628 3.589 3.450 3.458 3.211 3.183 3.257 3.076 Wallonië 1.910 1.808 1.865 1.900 1.761 1.695 1.777 1.792 Brussel 733 717 747 725 632 710 723 735 België 6.271 6.114 6.062 6.083 5.715 5.689 5.869 5.683 2004 2005 2006 2007 Vlaanderen 58% 59% 57% 57% 56% 56% 55% 54% Wallonië 30% 30% 31% 31% 31% 30% 30% 32% Brussel 12% 12% 12% 12% 11% 12% 12% 13% België 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%

83 6 Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector Tabel: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in België-2004/2011-2004 2005 2006 2007 Hotels 93 94 82 112 Overige accommodaties 148 185 187 224 Restaurants 3.473 3.321 3.358 3.240 Drankgelegenheden 2.164 2.118 1.992 2.025 Kantines en catering 393 396 443 482 Totaal 6.271 6.114 6.062 6.083, nace-bel 2003 indeling Hotels 89 98 90 95 Vakantieverblijven 172 160 159 151 Kampeerterreinen 18 15 14 12 Overige accommodatie 5 4 6 1 Restaurants 2.901 2.871 2.988 2.932 Catering 403 404 437 411 Drinkgelegenheden 2.127 2.137 2.175 2.081 Totaal 5.715 5.689 5.869 5.683, nace-bel 2008 indeling

84 Tabel: Procentuele verdeling van het aantal oprichtingen in de horecasector over de subsectoren in België -2004/2011-2004 2005 2006 2007 Hotels 1% 2% 1% 2% Overige accommodaties 2% 3% 3% 4% Restaurants 55% 54% 55% 53% Drankgelegenheden 35% 35% 33% 33% Kantines en catering 6% 6% 7% 8%, nace-bel 2003 indeling Hotels 2% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 3% 3% 3% 3% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 51% 50% 51% 52% Catering 7% 7% 7% 7% Drinkgelegenheden 37% 38% 37% 37%, nace-bel 2008 indeling

85 Tabel: Aantal oprichtingen in de horecasector per subsector in Vlaanderen-2004/2011-2004 2005 2006 2007 Hotels 50 55 54 57 Overige accommodaties 90 112 101 137 Restaurants 1.909 1.873 1.827 1.757 Drankgelegenheden 1.345 1.308 1.182 1.193 Kantines en catering 234 241 286 314 Totaal 3.628 3.589 3.450 3.458, nace-bel 2003 indeling Hotels 45 61 58 53 Vakantieverblijven 121 98 113 91 Kampeerterreinen 7 6 6 4 Overige accommodatie 2 2 1 1 Restaurants 1.540 1.534 1.567 1.504 Catering 314 310 337 313 Drinkgelegenheden 1.182 1.172 1.175 1.110 Totaal 3.211 3.183 3.257 3.076, nace-bel 2008 indeling

86 Tabel: Procentuele verdeling van het aantal oprichtingen in de horecasector over de subsectoren in Vlaanderen -2004/2011-2004 2005 2006 2007 Hotels 1% 2% 2% 2% Overige accommodaties 2% 3% 3% 4% Restaurants 53% 52% 53% 51% Drankgelegenheden 37% 36% 34% 34% Kantines en catering 6% 7% 8% 9%, nace-bel 2003 indeling Hotels 1% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 4% 3% 3% 3% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 48% 48% 48% 49% Catering 10% 10% 10% 10% Drinkgelegenheden 37% 37% 36% 36%, nace-bel 2008 indeling

87 7 Aantal schrappingen Tabel: Aantal schrappingen in de horecasector in de gewesten -2004/2011-2004 2005 2006 2007 Vlaanderen 3.237 3.310 3.326 3.326 2.682 3.074 3.173 3.056 Wallonië 1.676 1.722 1.827 1.853 1.508 1.662 1.732 1.641 Brussel 589 579 590 653 492 581 606 627 België 5.502 5.611 5.743 5.832 4.758 5.401 5.621 5.421 2004 2005 2006 2007 Vlaanderen 59% 59% 58% 57% 56% 57% 56% 56% Wallonië 30% 31% 32% 32% 32% 31% 31% 30% Brussel 11% 10% 10% 11% 10% 11% 11% 12% België 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%

88 8 Aantal schrappingen in de horecasector per subsector Tabel: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in België -2004/2011-2004 2005 2006 2007 Hotels 83 94 97 96 Overige accommodaties 64 72 78 82 Restaurants 2.470 2.512 2.690 2.935 Drankgelegenheden 2.561 2.643 2.553 2.358 Kantines en catering 324 290 325 361 Totaal 5.502 5.611 5.743 5.832, nace-bel 2003 indeling Hotels 92 101 95 102 Vakantieverblijven 56 59 62 62 Kampeerterreinen 18 20 23 22 Overige accommodatie 10 25 17 11 Restaurants 2.214 2.587 2.788 2.681 Catering 290 389 370 395 Drinkgelegenheden 2.078 2.220 2.266 2.148 Totaal 4.758 5.401 5.621 5.421, nace-bel 2008 indeling

89 Tabel: Procentuele verdeling van het aantal schrappingen in de horecasector over de subsectoren in België -2004/2011-2004 2005 2006 2007 Hotels 2% 2% 2% 2% Overige accommodaties 1% 1% 1% 1% Restaurants 45% 45% 47% 50% Drankgelegenheden 47% 47% 44% 40% Kantines en catering 6% 5% 6% 6%, nace-bel 2003 indeling Hotels 2% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 47% 48% 50% 49% Catering 6% 7% 7% 7% Drinkgelegenheden 44% 41% 40% 40%, nace-bel 2008 indeling

90 Tabel: Aantal schrappingen in de horecasector per subsector in Vlaanderen -2004/2011-2004 2005 2006 2007 Hotels - - 55 46 Overige accommodaties - - 45 38 Restaurants - - 1.490 1.585 Drankgelegenheden - - 1.556 1.433 Kantines en catering - - 180 224 Totaal - - 3.326 3.326, nace-bel 2003 indeling Hotels 52 59 58 63 Vakantieverblijven 32 36 38 37 Kampeerterreinen 7 7 8 9 Overige accommodatie 4 10 5 4 Restaurants 1.193 1.400 1.490 1.463 Catering 171 235 212 225 Drinkgelegenheden 1.223 1.327 1.362 1.255 Totaal 2.682 3.074 3.173 3.056, nace-bel 2008 indeling

91 Tabel: Procentuele verdeling van het aantal schrappingen in de horecasector over de subsectoren in Vlaanderen -2004/2011-2004 2005 2006 2007 Hotels - - 2% 1% Overige accommodaties - - 1% 1% Restaurants - - 45% 48% Drankgelegenheden - - 47% 43% Kantines en catering - - 5% 7% Totaal - - 100% 100%, nace-bel 2003 indeling Hotels 2% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 44% 46% 47% 48% Catering 6% 8% 7% 7% Drinkgelegenheden 46% 43% 43% 41%, nace-bel 2008 indeling

92

93 Bijlage: Cijfers per Vlaamse provincie 1 Horecaondernemingen in de Vlaamse provincies West-Vlaanderen 8.172 8.162 8.229 8.142 Oost-Vlaanderen 7.673 7.651 7.541 7.537 Antwerpen 8.842 8.912 8.977 9.099 Vlaams-Brabant 4.749 4.757 4.757 4.774 Limburg 4.428 4.450 4.466 4.440 Totaal 33.864 33.932 33.970 33.992 West-Vlaanderen 24% 24% 24% 24% Oost-Vlaanderen 23% 23% 22% 22% Antwerpen 26% 26% 26% 27% Vlaams-Brabant 14% 14% 14% 14% Limburg 13% 13% 13% 13% Bron: FOD Economie -ADSEI-

94 2 Horecaondernemingen per subsector West-Vlaanderen Hotels 544 529 525 503 Vakantieverblijven 183 214 260 290 Kampeerterreinen 118 115 114 111 Overige accommodatie 50 47 47 45 Restaurants 3.921 3.939 4.019 4.015 Catering 585 610 613 633 Drinkgelegenheden 2.771 2.708 2.651 2.545 Totaal 8.172 8.162 8.229 8.142 Hotels 7% 6% 6% 6% Vakantieverblijven 2% 3% 3% 4% Kampeerterreinen 1% 1% 1% 1% Overige accommodatie 1% 1% 1% 1% Restaurants 48% 48% 49% 49% Catering 7% 7% 7% 8% Drinkgelegenheden 34% 33% 32% 31% Bron: FOD Economie -ADSEI-ie Oost-Vlaanderen Hotels 146 150 160 164 Vakantieverblijven 126 145 158 163 Kampeerterreinen 23 23 21 22 Overige accommodatie 32 29 28 29 Restaurants 3.619 3.624 3.559 3.581 Catering 708 723 745 747 Drinkgelegenheden 3.019 2.957 2.870 2.831 Totaal 7.673 7.651 7.541 7.537 Hotels 2% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 2% 2% 2% 2% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 47% 47% 47% 48% Catering 9% 9% 10% 10% Drinkgelegenheden 39% 39% 38% 38% Bron: FOD Economie -ADSEI-

95 Antwerpen Hotels 160 174 172 175 Vakantieverblijven 92 103 109 123 Kampeerterreinen 37 38 39 38 Overige accommodatie 15 15 14 12 Restaurants 4.964 5.003 5.034 5.062 Catering 794 821 850 885 Drinkgelegenheden 2.780 2.758 2.759 2.804 Totaal 8.842 8.912 8.977 9.099 Hotels 2% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 56% 56% 56% 56% Catering 9% 9% 9% 10% Drinkgelegenheden 31% 31% 31% 31% Bron: FOD Economie -ADSEI- Vlaams-Brabant Hotels 100 105 104 104 Vakantieverblijven 45 56 67 74 Kampeerterreinen 21 22 19 19 Overige accommodatie 10 10 9 9 Restaurants 2.446 2.482 2.465 2.495 Catering 533 542 576 595 Drinkgelegenheden 1.594 1.540 1.517 1.478 Totaal 4.749 4.757 4.757 4.774 Hotels 2% 2% 2% 2% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 2% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 52% 52% 52% 52% Catering 11% 11% 12% 12% Drinkgelegenheden 34% 32% 32% 31% Bron: FOD Economie -ADSEI-

96 Limburg Hotels 134 142 143 149 Vakantieverblijven 100 104 117 129 Kampeerterreinen 27 25 26 24 Overige accommodatie 35 34 32 32 Restaurants 2.313 2.339 2.367 2.370 Catering 411 410 434 441 Drinkgelegenheden 1.408 1.396 1.347 1.295 Totaal 4.428 4.450 4.466 4.440 Hotels 3% 3% 3% 3% Vakantieverblijven 2% 2% 3% 3% Kampeerterreinen 1% 1% 1% 1% Overige accommodatie 1% 1% 1% 1% Restaurants 52% 53% 53% 53% Catering 9% 9% 10% 10% Drinkgelegenheden 32% 31% 30% 29% Bron: FOD Economie -ADSEI-

97 3 Horecaondernemingen met werknemers per bestaansduur West-Vlaanderen 2009 2010 2011 <1 jaar 396 446 423 1-2 jaar 605 553 607 3-5 jaar 712 689 681 6-10 jaar 688 736 729 11-15 jaar 513 502 486 >16 jaar 665 698 743 Totaal 3.579 3.624 3.669 Gemiddelde leeftijd Bron: Interne cijfers Oost-Vlaanderen 9 jaar en 2 maanden 9 jaar en 4 maanden 9 jaar en 6 maanden 2009 2010 2011 <1 jaar 311 306 379 1-2 jaar 496 466 428 3-5 jaar 516 503 511 6-10 jaar 578 589 575 11-15 jaar 359 370 376 >16 jaar 336 370 411 Totaal 2.596 2.604 2.680 Gemiddelde leeftijd Bron: Interne cijfers Antwerpen 7 jaar en 11 maanden 8 jaar en 3 maanden 8 jaar en 3 maanden 2009 2010 2011 <1 jaar 572 552 608 1-2 jaar 697 748 791 3-5 jaar 756 703 710 6-10 jaar 714 778 781 11-15 jaar 504 458 469 >16 jaar 499 557 590 Totaal 3.742 3.796 3.949 Gemiddelde leeftijd Bron: Interne cijfers 7 jaar en 8 maanden 7 jaar en 10 maanden 7 jaar en 10 maanden

98 Vlaams-Brabant 2009 2010 2011 <1 jaar 228 233 235 1-2 jaar 270 288 315 3-5 jaar 342 298 295 6-10 jaar 361 377 400 11-15 jaar 216 210 204 >16 jaar 241 252 268 Totaal 1.658 1.658 1.717 Gemiddelde leeftijd Bron: Interne cijfers Limburg 8 jaar 8 jaar en 2 maanden 8 jaar en 2 maanden 2009 2010 2011 <1 jaar 256 258 263 1-2 jaar 321 329 379 3-5 jaar 302 293 295 6-10 jaar 337 355 365 11-15 jaar 224 229 225 >16 jaar 200 228 247 Totaal 1.640 1.692 1.774 Gemiddelde leeftijd Bron: Interne cijfers 7 jaar en 5 maanden 7 jaar en 7 maanden 7 jaar en 7 maanden

99 4 Horecaondernemingen per juridische vorm West-Vlaanderen Eénmanszaak 4.705 4.635 4.590 4.443 NV 508 486 459 436 BVBA 2.341 2.393 2.468 2.566 CV 111 107 104 97 VZW 212 204 210 209 Andere 303 326 378 392 Totaal 8.180 8.151 8.209 8.143 Eénmanszaak 58% 57% 56% 55% NV 6% 6% 6% 5% BVBA 29% 29% 30% 32% CV 1% 1% 1% 1% VZW 3% 3% 3% 3% Andere 4% 4% 5% 5% Bron: FOD Economie -ADSEI- Oost-Vlaanderen Eénmanszaak 4.087 4.042 3.883 3.764 NV 272 267 261 244 BVBA 2.226 2.235 2.220 2.297 CV 177 163 147 145 VZW 414 410 405 409 Andere 508 528 615 644 Totaal 7.684 7.645 7.531 7.503 Eénmanszaak 53% 53% 52% 50% NV 4% 3% 3% 3% BVBA 29% 29% 29% 31% CV 2% 2% 2% 2% VZW 5% 5% 5% 5% Andere 7% 7% 8% 9% Bron: FOD Economie -ADSEI-

100 Antwerpen Eénmanszaak 53% 53% 52% 50% NV 4% 3% 3% 3% BVBA 29% 29% 29% 31% CV 2% 2% 2% 2% VZW 5% 5% 5% 5% Andere 7% 7% 8% 9% Eénmanszaak 38% 37% 36% 35% NV 4% 4% 4% 4% BVBA 46% 47% 47% 47% CV 2% 2% 1% 2% VZW 5% 5% 5% 6% Andere 5% 5% 6% 7% Bron: FOD Economie -ADSEI- Vlaams-Brabant Eénmanszaak 2.374 2.308 2.244 2.161 NV 214 205 200 189 BVBA 1.694 1.764 1.808 1.870 CV 67 65 65 63 VZW 201 199 202 201 Andere 198 191 218 243 Totaal 4.748 4.732 4.737 4.727 Eénmanszaak 50% 49% 47% 46% NV 5% 4% 4% 4% BVBA 36% 37% 38% 40% CV 1% 1% 1% 1% VZW 4% 4% 4% 4% Andere 4% 4% 5% 5% Bron: FOD Economie -ADSEI-

101 Limburg Eénmanszaak 2.452 2.384 2.336 2.277 NV 210 202 192 185 BVBA 1.287 1.355 1.406 1.454 CV 55 58 53 55 VZW 252 254 248 248 Andere 166 197 216 221 Totaal 4.422 4.450 4.451 4.440 Eénmanszaak 55% 54% 52% 51% NV 5% 5% 4% 4% BVBA 29% 30% 32% 33% CV 1% 1% 1% 1% VZW 6% 6% 6% 6% Andere 4% 4% 5% 5% Bron: FOD Economie -ADSEI-

102 5 Faillissementen in de horecasector West-Vlaanderen Hotels 6 6 4 10 Vakantieverblijven 0 0 1 4 Kampeerterreinen 0 0 2 0 Overige accommodatie 0 0 0 0 Restaurants 96 116 97 103 Catering 4 3 5 11 Drinkgelegenheden 63 92 81 100 Totaal 169 217 190 228 Hotels 4% 3% 2% 4% Vakantieverblijven 0% 0% 1% 2% Kampeerterreinen 0% 0% 1% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 57% 53% 51% 45% Catering 2% 1% 3% 5% Drinkgelegenheden 37% 42% 43% 44% Bron: FOD Economie -ADSEI- Oost-Vlaanderen Hotels 2 2 1 2 Vakantieverblijven 0 0 0 0 Kampeerterreinen 0 0 0 0 Overige accommodatie 0 0 1 0 Restaurants 93 97 82 103 Catering 3 8 7 6 Drinkgelegenheden 69 66 95 95 Totaal 167 173 186 206 Hotels 1% 1% 1% 1% Vakantieverblijven 0% 0% 0% 0% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 1% 0% Restaurants 56% 56% 44% 50% Catering 2% 5% 4% 3% Drinkgelegenheden 41% 38% 51% 46% Bron: FOD Economie -ADSEI-

103 Antwerpen Hotels 4 6 3 1 Vakantieverblijven 0 1 1 1 Kampeerterreinen 0 0 0 0 Overige accommodatie 0 1 0 0 Restaurants 190 241 194 208 Catering 10 11 8 10 Drinkgelegenheden 95 139 126 137 Totaal 299 399 332 357 Hotels 1% 2% 1% 0% Vakantieverblijven 0% 0% 0% 0% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 64% 60% 58% 58% Catering 3% 3% 2% 3% Drinkgelegenheden 32% 35% 38% 38% Bron: FOD Economie -ADSEI- Vlaams-Brabant Hotels 4 0 0 2 Vakantieverblijven 0 0 0 1 Kampeerterreinen 1 0 1 0 Overige accommodatie 0 0 0 0 Restaurants 61 66 52 57 Catering 0 5 4 5 Drinkgelegenheden 41 39 38 44 Totaal 107 110 95 109 Hotels 4% 0% 0% 2% Vakantieverblijven 0% 0% 0% 1% Kampeerterreinen 1% 0% 1% 0% Overige accommodatie 0% 0% 0% 0% Restaurants 57% 60% 55% 52% Catering 0% 5% 4% 5% Drinkgelegenheden 38% 35% 40% 40% Bron: FOD Economie -ADSEI-

104 Limburg Hotels 2 1 1 3 Vakantieverblijven 0 0 3 2 Kampeerterreinen 0 0 1 0 Overige accommodatie 0 0 1 1 Restaurants 44 70 75 78 Catering 1 3 4 6 Drinkgelegenheden 46 34 48 52 Totaal 93 108 133 142 Hotels 2% 1% 1% 2% Vakantieverblijven 0% 0% 2% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 1% 0% Overige accommodatie 0% 0% 1% 1% Restaurants 47% 65% 56% 55% Catering 1% 3% 3% 4% Drinkgelegenheden 49% 31% 36% 37% Bron: FOD Economie -ADSEI-

105 6 Oprichtingen in de horecasector West-Vlaanderen Hotels 17 18 20 16 Vakantieverblijven 38 35 48 44 Kampeerterreinen 5-1 3 Overige accommodatie - 1 1 - Restaurants 292 296 324 306 Catering 58 54 52 60 Drinkgelegenheden 277 272 287 237 Totaal 687 676 733 666 Hotels 2% 3% 3% 2% Vakantieverblijven 6% 5% 7% 7% Kampeerterreinen 1% - 0% 0% Overige accommodatie - 0% 0% - Restaurants 43% 44% 44% 46% Catering 8% 8% 7% 9% Drinkgelegenheden 40% 40% 39% 36% Bron: FOD Economie -ADSEI- Oost-Vlaanderen Hotels 9 10 14 7 Vakantieverblijven 22 20 16 9 Kampeerterreinen - 1 1 - Overige accommodatie 1 - - 1 Restaurants 339 293 262 300 Catering 65 71 69 60 Drinkgelegenheden 299 289 281 282 Totaal 735 684 643 659 Hotels 1% 1% 2% 1% Vakantieverblijven 3% 3% 2% 1% Kampeerterreinen - 0% 0% - Overige accommodatie 0% - - 0% Restaurants 46% 43% 41% 46% Catering 9% 10% 11% 9% Drinkgelegenheden 41% 42% 44% 43% Bron: FOD Economie -ADSEI-

106 Antwerpen Hotels 7 19 8 12 Vakantieverblijven 24 17 18 18 Kampeerterreinen 1 3 2 1 Overige accommodatie - 1 - - Restaurants 489 499 539 485 Catering 88 98 97 94 Drinkgelegenheden 311 309 346 342 Totaal 920 946 1.010 952 Hotels 1% 2% 1% 1% Vakantieverblijven 3% 2% 2% 2% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie - 0% - - Restaurants 53% 53% 53% 51% Catering 10% 10% 10% 10% Drinkgelegenheden 34% 33% 34% 36% Bron: FOD Economie -ADSEI- Vlaams-Brabant Hotels 4 7 6 7 Vakantieverblijven 19 11 15 6 Kampeerterreinen 1 1 - - Overige accommodatie 1 - - - Restaurants 192 210 211 192 Catering 57 50 64 55 Drinkgelegenheden 133 134 141 136 Totaal 407 413 437 396 Hotels 1% 2% 1% 2% Vakantieverblijven 5% 3% 3% 2% Kampeerterreinen 0% 0% - - Overige accommodatie 0% - - - Restaurants 47% 51% 48% 48% Catering 14% 12% 15% 14% Drinkgelegenheden 33% 32% 32% 34% Bron: FOD Economie -ADSEI-

107 Limburg Hotels 8 7 10 11 Vakantieverblijven 18 15 16 14 Kampeerterreinen - 1 2 - Overige accommodatie - - - - Restaurants 228 236 231 221 Catering 46 37 55 44 Drinkgelegenheden 162 168 120 113 Totaal 462 464 434 403 Hotels 2% 2% 2% 3% Vakantieverblijven 4% 3% 4% 3% Kampeerterreinen - 0% 0% - Overige accommodatie - - - - Restaurants 49% 51% 53% 55% Catering 10% 8% 13% 11% Drinkgelegenheden 35% 36% 28% 28% Bron: FOD Economie -ADSEI-

108 7 Schrappingen in de horecasector West-Vlaanderen Hotels 22 32 26 35 Vakantieverblijven 14 7 14 14 Kampeerterreinen 2 2 3 6 Overige accommodatie 4 3 1 2 Restaurants 212 297 259 326 Catering 38 37 39 37 Drinkgelegenheden 304 321 349 330 Totaal 596 699 691 750 Hotels 4% 5% 4% 5% Vakantieverblijven 2% 1% 2% 2% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 1% Overige accommodatie 1% 0% 0% 0% Restaurants 36% 42% 37% 43% Catering 6% 5% 6% 5% Drinkgelegenheden 51% 46% 51% 44% Bron: FOD Economie -ADSEI- Oost-Vlaanderen Hotels 12 9 13 8 Vakantieverblijven 5 8 7 5 Kampeerterreinen 1 1 2 - Overige accommodatie - 3 1 - Restaurants 265 293 310 288 Catering 40 56 46 49 Drinkgelegenheden 329 341 361 320 Totaal 652 711 740 670 Hotels 2% 1% 2% 1% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 1% Kampeerterreinen 0% 0% 0% - Overige accommodatie - 0% 0% - Restaurants 41% 41% 42% 43% Catering 6% 8% 6% 7% Drinkgelegenheden 50% 48% 49% 48% Bron: FOD Economie -ADSEI-

109 Antwerpen Hotels 10 9 5 10 Vakantieverblijven 5 9 10 8 Kampeerterreinen 1 2-2 Overige accommodatie - 2 1 2 Restaurants 374 417 498 451 Catering 40 68 65 63 Drinkgelegenheden 284 322 330 287 Totaal 714 829 909 823 Hotels 1% 1% 1% 1% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 1% Kampeerterreinen 0% 0% - 0% Overige accommodatie - 0% 0% 0% Restaurants 52% 50% 55% 55% Catering 6% 8% 7% 8% Drinkgelegenheden 40% 39% 36% 35% Bron: FOD Economie -ADSEI- Vlaams-Brabant Hotels 2 5 6 4 Vakantieverblijven 4 2 3 3 Kampeerterreinen 2-2 - Overige accommodatie - 1 1 - Restaurants 169 179 222 183 Catering 27 35 30 40 Drinkgelegenheden 169 176 162 159 Totaal 373 398 426 389 Hotels 1% 1% 1% 1% Vakantieverblijven 1% 1% 1% 1% Kampeerterreinen 1% - 0% - Overige accommodatie - 0% 0% - Restaurants 45% 45% 52% 47% Catering 7% 9% 7% 10% Drinkgelegenheden 45% 44% 38% 41% Bron: FOD Economie -ADSEI-

110 Limburg Hotels 6 4 8 6 Vakantieverblijven 4 10 4 7 Kampeerterreinen 1 2 1 1 Overige accommodatie - 1 1 - Restaurants 173 214 201 215 Catering 26 39 32 36 Drinkgelegenheden 137 167 160 159 Totaal 347 437 407 424 Hotels 2% 1% 2% 1% Vakantieverblijven 1% 2% 1% 2% Kampeerterreinen 0% 0% 0% 0% Overige accommodatie - 0% 0% - Restaurants 50% 49% 49% 51% Catering 7% 9% 8% 8% Drinkgelegenheden 39% 38% 39% 38% Bron: FOD Economie -ADSEI-