(Utrechtse) derivaten Hier komt tekst 10 maart 2016 Hier Robert komt de Geus ook tekst QT, BCS
Programma (ca. 30 min) Introductie Wat zijn derivaten en welke soorten onderscheiden we? Wettelijk en eigen kader. Welke derivaten gebruikt Utrecht en waarom? Wat lever(d)en ze op? Ontwikkelingen. Contracten en bijzondere voorwaarden. Hoe zit het met de risico s? Hoe rapporteren wij er over?
Introductie Robert de Geus QT, Treasurer BCS; In dienst: augustus 2014; Mede-auteur Handreiking Treasury 2015, onderdeel derivaten.
Wat zijn derivaten? AANTREKKEN FINANCIERING: Looptijd: Vorm: Rente: lang, kort lineaire, annuïtaire of fixe leningen vast of variabel BEHEERSING RENTERISICO S: 1. Traditionele instrumenten. 2. Moderne rente-instrumenten: derivaten. Afgeleide producten : afspraken gebaseerd op zekere contracthoofdsom zonder dat die wordt uitgewisseld of gestort.
Welke soorten derivaten onderscheiden we? FIXEREND: Bij afsluiten duidelijkheid over te betalen rente. Soorten: Geldmarkt: Kapitaalmarkt: AFSCHERMEND: Future rate agreement (FRA) Swap (renteruil) Renteopties (tegen betaling van premie): Geldmarkt: Kapitaalmarkt: Nadeel: Voordeel: Cap Swaption premie verschuldigd. kan i.t.t. fixerend derivaat profiteren van gunstige renteontwikkeling.
Wettelijk en eigen kader. WETTELIJK: Wet financiering decentrale overheden Erkent nut derivaten! Uitvoeringsregeling: Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo) Toegestaan: Soorten: caps, (forward start) payer swaps, swaptions Tegenpartijen: minimaal A-rating EIGEN: TREASURYSTATUUT GU: Toegestaan: Soort: caps, swaps, swaptions Tegenpartijen: AAA-rating
Basisstructuur payer swap Pag 2 notitie Per saldo te betalen: lange rente.
Waarom gebruikt Utrecht derivaten? Daarvoor nodig: inzicht in renteontwikkeling: 1. Historische renteontwikkeling 2. Liquiditeitsopslagen
Renteverloop 2006 - heden Bron: Thésor
Liquiditeitsopslagen 7,00% Swapcurve d.d. 3 januari 2011 6,00% 5,00% 4,00% 3,00% 2,00% 1,00% 0,00% 1 jaar 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 jaar 6 jaar 7 jaar 8 jaar 9 jaar 10 jaar 15 jaar 20 jaar 30 jaar 50 jaar Swapcurve excl. opslag 1,35% 1,56% 1,88% 2,18% 2,45% 2,68% 2,87% 3,03% 3,16% 3,27% 3,63% 3,69% 3,48% 3,29% Swapcurve incl. opslag 1,50% 1,86% 2,23% 2,58% 2,95% 3,28% 3,57% 3,83% 4,11% 4,37% 4,98% 5,34% 5,48% 5,79% Swapcurve = Interest Rate Swap (IRS) / Bron: Thésor
De Utrechtse derivatenportefeuille (payer swaps) Pag 3 notitie Nr. Tegenpartij Oorspronk. hoofdsom * 1 miljoen Vorm Vaste rente Startdatum Jaar afloop Contractlooptijd in jaren 1 BNG 130 Fixe 3,560% 01-feb-2010 2060 50 2 BNG 50 Fixe 2,780% 09-feb-2010 2016 6 3 Rabobank 50 Fixe 3,485% 01-sep-2010 2020 10 4 Rabobank 50 Fixe 3,479% 01-dec-2010 2019 9 5 Rabobank 40 Fixe 3,668% 21-apr-2011 2021 10 6 Rabobank 40 Fixe 3,814% 09-jan-2012 (*) 2042 30 7 Rabobank 80 Lin, 2 mio p/jr 3,926% 23-jan-2013 (*) 2038 25 8 Rabobank 75 Lin, 3 mio p/jr 4,064% 26-mrt-2014 (*) 2039 25 TOTAAL 515 (*) afgesloten medio 2011
Wat lever(d)en ze op? Pag 4 notitie Nr. Tegenpartij Oorspronk. hoofdsom * 1 miljoen Vaste rente swap Rente indien destijds traditioneel gefinancierd zou zijn Voordeel per jaar in euro s Opmerking 1 BNG 130 3,560% 4,500% 1.222.000 2 BNG 50 2,780% 3,020% 120.000 Exp. 2016 3 Rabobank 50 3,485% 3,875% 195.000 4 Rabobank 50 3,479% 3,819% 170.000 5 Rabobank 40 3,668% 4,208% 216.000 6 Rabobank 40 3,814% 5,164% 540.000 7 Rabobank 80 3,926% 5,231% 1.018.000 8 Rabobank 75 4,064% 5,424% 1.020.000 Aflopend vanwege jaarlijkse aflossing Aflopend vanwege jaarlijkse aflossing TOTAAL 515 4.501.000 Totaal voordeel over periode 2010 t/m 2015: 17,5 miljoen euro. PLUS: jaarlijks wisselend voordeel op variabele rente.
Ontwikkelingen / nog meer derivaten? Negatieve publiciteit o.a. Vestia. Aanscherping Wet fido/ruddo. Animo sterk afgenomen o.a. vanwege lagere opslagen. Triple-A banken: BNG: loket gesloten NWB: alleen geldmarktderivaat Rabobank: creditrating nu A+/Aa2 voldoet niet meer aan eis treasurystatuut eerbiedigende werking Wet fido
Contracten en bijzondere voorwaarden (1) Raamcontracten: BNG: Nov 2009: Raamovereenkomst Financiële Derivaten Rabobank: Feb 2010: Overeenkomst Financiële Derivaten (OFD) Juli 2011: ISDA-contract Van belang: Rabobank: Apr 2010: classificatie GU als professionele cliënt.
Contracten en bijzondere voorwaarden (2) Bijzondere voorwaarden die kunnen voorkomen: 1. Bijstortverplichtingen: Bepaling drempelbedrag voor marktwaarde; Indien gedurende looptijd de drempel wordt overschreden èn bank beroep doet op bijstorting; Karakter van depot/onderpand; Gemeente = top-kredietwaardig! Stortende partij krijgt altijd terug. 2. Break clauses: Het recht om op een vooraf vastgesteld moment het swapcontract tegen marktwaarde af te rekenen.
Overzicht marktwaarden en contractuele bepalingen Pag 5 notitie Nr. Tegenpartij Restant hoofdsom * 1 miljoen Vaste rente swap Marktwaarde swap * 1 mio per 31-12-2015 (1) Bijstortverplichting Break clause 1 BNG 130 3,560% -78,3 Nee Nee 2 BNG 50 2,780% -1,4 Nee Nee 3 Rabobank 50 3,485% -8,2 Nee (2) Nee 4 Rabobank 50 3,479% -6,8 Nee (2) Nee 5 Rabobank 40 3,668% -7,4 Nee (2) Nee 6 Rabobank 40 3,814% -21,3 Nee (2) Ja, 7 juli 2023 en 2033, mutual 7 Rabobank 76 3,926% -29,4 Nee (2) Ja, 7 juli 2024 en 2034, mutual 8 Rabobank 72 4,064% -24,2 Nee (2) Ja, 7 juli 2025 en 2035, mutual TOTAAL 508-177,0 (1) conform opgave banken (2) classificatie professioneel + bevestiging Rabobank
Break clauses: hoe gaan wij met het risico om? (1) Pag 6 notitie Stap 1) Scenarioanalyse: Scenario Swap 6 Marktwaarde x 1 miljoen Swap 7 Marktwaarde x 1 miljoen Swap 8 Marktwaarde x 1 miljoen -1% -26,7-25,9-14,4 basis -17,1-17,9-10,4 +1% -9,1-10,9-6,7 +2% -2,4-4,7-3,5 +3% 3,3 0,9-0,5 Berekening: o.b.v. rentecurve per 30-11-2015
Break clauses: hoe gaan wij met het risico om? (2) Pag 7 notitie Stap 2) Opname en waardering in gemeentebreed risicomodel: A. Kwantificering: Swap 6 Swap 7 Swap 8 Scenario Marktwaarde x 1 miljoen Marktwaarde x 1 miljoen Marktwaarde x 1 miljoen Totaal Gemiddelde van bandbreedte -1% t/m +3% -10,4-11,7-7,1-29,2 (Impact) Kans 25% Risico (bruto) -7,3 B. Maatregel: Algemene dekkingsreserve. Netto risico: nu op nul gewaardeerd.
Gevolgen indien break clause wordt ingeroepen (1) Rabobank: geen beleid om break clauses in te roepen. Marktwaarde wordt afgerekend: Indien marktrente < contractrente (= actuele situatie): dan negatieve marktwaarde voor gemeente; gemeente vergoedt aan bank, indien daartoe verzocht. Indien marktrente > contractrente: dan positieve marktwaarde voor gemeente; gemeente ontvangt van bank, indien daartoe verzocht.
Gevolgen indien break clause wordt ingeroepen (2) Indien negatieve marktwaarde voor gemeente: BUDGETTAIR Nadeel in jaar waarin het zich voordoet; Wordt volledig terugverdiend in latere jaren; Voor verevening: algemene dekkingsreserve (maatregel RM) SCHULDPOSITIE: Neemt tijdelijk toe. Kanttekeningen: risico manifesteert op zijn vroegst over 7 jaar; restant-looptijd korter + aflossing 7 x 5 miljoen euro onzekere renteontwikkeling / inschatting ; accountant in ML 2015: risico laag / impact laag.
Hoe rapporteren wij er over? In begroting: Financieringsparagraaf Risicomodel (m.i.v. PB 2017) In jaarrekening: Toelichting op balans (voorschrift BBV) Financieringsparagraaf Risicomodel (m.i.v. jaarrekening 2015)
Vragen?