Help, ik ben bestuurder Meest voorkomende valkuilen Bart Bellen 24 april 2014 Minervastraat 5 1930 ZAVENTEM T +32 (0)2 275 00 75 F +32 (0)2 275 00 70 www.contrast -law.be
Inleiding Bestuurders in het oog van de storm Recente voorbeelden Het bestuursmandaat bekeken vanuit verschillende invalshoeken
Overzicht Typische valkuilen / aandachtspunten Algemene aandachtspunten Rol van de bestuurder / raad van bestuur Werking van de raad van bestuur Bredere context: ondernemingsrisico s, regelgeving, internationalisering Bijzondere aandachtspunten Verlies van maatschappelijk kapitaal Faillissement
Rol van de bestuurder / raad van bestuur De bestuurders vormen een college (artikel 521 W. Venn.) Collegialiteit vs. taakverdeling Comitévorming
Rol van de bestuurder / raad van bestuur De raad van bestuur is bevoegd om alle handelingen te verrichten die nodig of dienstig zijn tot verwezenlijking van het doel van de vennootschap, behoudens die waarvoor volgens de wet alleen de algemene vergadering bevoegd is [ ]. De raad van bestuur vertegenwoordigt de vennootschap jegens derden en in rechte als eiser of als verweerder. [ ] (artikel 522 W. Venn.) Residuaire bestuursbevoegdheid Opgepast: vertegenwoordigingsbevoegdheid bestuursbevoegdheid
Rol van de bestuurder / raad van bestuur Voornaamste taken raad van bestuur: Belangrijke beslissingen Management aanstellen en controleren Jaarrekeningen opstellen / laten goedkeuren en neerleggen
Rol van de bestuurder / raad van bestuur Management Het dagelijks bestuur van de vennootschap, alsook de vertegenwoordiging van de vennootschap wat dat bestuur aangaat, mogen worden opgedragen aan een of meer personen, al dan niet aandeelhouders, die alleen of gezamenlijk optreden. Hun benoeming, ontslag en bevoegdheid worden geregeld bij de statuten. Beperkingen van hun vertegenwoordigingsbevoegdheid ten aanzien van het dagelijks bestuur kunnen aan derden echter niet worden tegengeworpen, zelfs indien ze openbaar zijn gemaakt. [ ] (art. 525 W. Venn.)
Rol van de bestuurder / raad van bestuur Bestuur dagelijks bestuur Daden die tegemoetkomen aan de noden van het dagelijks leven van de vennootschap en die welke zowel wegens hun gering belang als wegens de noodzaak van een snelle oplossing het optreden van de raad van bestuur zelf overbodig maken Cass. 26 februari 2009 P.m. directiecomité (art. 524bis W. Venn.)
Rol van de bestuurder / raad van bestuur Jaarrekeningen Algemene vergadering: De zaakvoerders of de bestuurders zijn verplicht elk jaar een inventaris op te maken volgens de waarderingsmaatstaven bepaald door de Koning, alsmede een jaarrekening in de vorm en met de inhoud bepaald door de Koning. Die jaarrekening bestaat uit de balans, de resultatenrekening en de toelichting, en vormt een geheel. De jaarrekening moet binnen zes maanden na de afsluitingsdatum van het boekjaar ter goedkeuring worden voorgelegd aan de algemene vergadering. (art. 92 1, lid 1 en 2 W. Venn.) Neerlegging: De jaarrekening moet door toedoen van de bestuurders of zaakvoerders worden neergelegd bij de Nationale Bank van België. Deze neerlegging geschiedt binnen dertig dagen nadat de jaarrekening is goedgekeurd, en ten laatste zeven maanden na de datum van afsluiting van het boekjaar. (art. 98 W. Venn.)
Rol van de bestuurder / raad van bestuur Tijdig opstellen / laten goedkeuren / neerleggen Hoofdelijk aansprakelijkheidsrisico (art. 528 W. Venn.) Omkering bewijslast Indien de jaarrekening niet binnen deze termijn [6 maanden] aan de algemene vergadering is voorgelegd, wordt de door derden geleden schade, behoudens tegenbewijs, geacht voort te vloeien uit dit verzuim. (Art. 92 1 lid 3 W. Venn.) Indien de jaarrekening niet werd neergelegd zoals bepaald in het tweede lid [binnen 30 dagen en binnen 7 maanden na afsluiten boekjaar], wordt de door derden geleden schade, behoudens tegenbewijs, geacht voort te vloeien uit dit verzuim. (Art. 98 W. Venn.) Worden gestraft met geldboete van vijftig euro tot tienduizend euro de bestuurders of zaakvoerders die artikel 92 1, tweede lid, overtreden (art. 126 1 W. Venn.)
Rol van de bestuurder / raad van bestuur Fouten in de jaarrekening? Verantwoordelijkheid voor het verleden? Voorbeeld Luik 25 januari 1996 (onvolkomen regularisatie onofficieel geldcircuit)
Rol van de bestuurder / raad van bestuur Strafrechtelijke aansprakelijkheid Voorbeeld Lernout & Hauspie Valsheid in jaarrekening (art. 127, 1 W. Venn. bedrieglijk opzet) Gebruik van valse stukken (art. 127, 2 W. Venn. bedrieglijk opzet) Inbreuk op (bepaalde) verplichtingen boekhoudwet (art. 16 (oud art. 17) Wet van 17 juli 1975 met betrekking tot de boekhouding van de ondernemingen algemeen opzet/kennis, bedrieglijk opzet is verzwarende omstandigheid)
Rol van de bestuurder / raad van bestuur Koersmanipulatie (art. 39 1 Wet 2 augustus 2002 betreffende het toezicht op de financiële sector bedrieglijk opzet) Misleidende informatie bij de uitgifte van effecten (art. 649 W. Venn. algemeen opzet/kennis van de onjuistheid van de gegevens) Niet of onnauwkeurig vermelden van de bezoldiging van de commissaris in het jaarverslag (art. 134 en 170 W. Venn. onachtzaamheid is voldoende)
Typische valkuilen / aandachtspunten Algemene aandachtspunten Rol van de bestuurder / raad van bestuur Werking van de raad van bestuur Bredere context: ondernemingsrisico s, regelgeving, internationalisering Bijzondere aandachtspunten Verlies van maatschappelijk kapitaal Faillissement
Werking raad van bestuur W. Venn.? Gewone regels van de beraadslagende vergaderingen: Bij gebreke van andersluidende statutaire bepalingen, zijn de gewone regels van de beraadslagende vergaderingen toepasselijk op de colleges en vergaderingen waarin door dit wetboek is voorzien, behoudens indien het wetboek anders bepaalt. (art. 63 W. Venn.) P.m. Schriftelijke besluitvorming in uitzonderlijke gevallen (521 lid 2 W. Venn.)
Werking raad van bestuur Statuten, intern reglement, aandeelhoudersovereenkomst, Corporate Governance Codes (Code Daems & Buysse II) Frequentie Notulering Oppassen in crisissituaties Pletwals van het management Zie Fortis, Dexia, Lernout & Hauspie,
Typische valkuilen / aandachtspunten Algemene aandachtspunten Rol van de bestuurder / raad van bestuur Werking van de raad van bestuur Bredere context: ondernemingsrisico s, regelgeving, internationalisering Bijzondere aandachtspunten Verlies van maatschappelijk kapitaal Faillissement
Bredere context Ondernemingsrisico Juridisering samenleving / complexe regelgeving Internationalisering / buitenlandse mandaten
Bredere context Voorbeeld Vlerick : Cass. 5 juni 2012 (Corr. Gent 5 februari 2007 en Gent 25 november 2011)
Bredere context Philippe Vlerick Plantmanager UCO NV Gedelegeerd bestuurder UCO Sportswear NV
Bredere context Cassatie: Investeringsbeleid = bevoegdheid van de raad van bestuur Positieve rechtsplicht voor raad van bestuur om middelen ter beschikking te stellen aan vennootschap, zodat deze een inbreuk op de milieuwetgeving kan oplossen Sanctie bij onthouding: strafrechtelijke aansprakelijkheid wegens deelneming als de bestuurder (wetens en willens) niet heeft geprotesteerd of middelen heeft voorgesteld Collegiale besluitvorming verhindert de individuele strafrechtelijke aansprakelijkheid niet
Typische valkuilen / aandachtspunten Algemene aandachtspunten Rol van de bestuurder / raad van bestuur Werking van de raad van bestuur Bredere context: ondernemingsrisico s, regelgeving, internationalisering Bijzondere aandachtspunten Verlies van maatschappelijk kapitaal Faillissement
Verlies van maatschappelijk kapitaal Art. 633, 431, 332 W. Venn.: nettoactief < ½ en < ¼ maatschappelijk kapitaal Alarmbelprocedure: Bijeenroeping AV (2 maanden) Herstelplan of voorstel tot ontbinding RvB AV beslissing tot voorzetting of ontbinding (indien nettoactief < ¼ maatschappelijk kapitaal, goedkeuring met ¼ stemmen)
Verlies van maatschappelijk kapitaal Art. 634, 432, 333 W. Venn.: Nettoactief < minimumkapitaal Ontbinding door iedere belanghebbende Voorbeeld Gent 28 juni 2010 ( t Latemke)
Overzicht Typische valkuilen / aandachtspunten Algemene aandachtspunten Rol van de bestuurder / raad van bestuur Werking van de raad van bestuur Bredere context: ondernemingsrisico s, regelgeving, internationalisering Bijzondere aandachtspunten Verlies van maatschappelijk kapitaal Faillissement
Faillissement Faillissementsvoorwaarden (art. 2 Faill. W.) Op duurzame wijze opgehouden te betalen / la cessation des paiements de manière persistante Krediet geschokt / le crédit se trouve ébranlé Verplichte aangifte binnen de maand na opgehouden te betalen (door koopman) (art. 9 Faill. W.)
Faillissement Laattijdige aangifte: art. 1382 B.W. / art. 527 W. Venn. / art. 489bis, 4 Sw. Faillissementsmisdrijven (art. 489, 489bis-ter Sw.) Ongeoorloofde vrijgevigheid Roekeloze transacties om het faillissement uit te stellen Geen verklaring voor verdwenen actief / verduistering van activa Bevoordeling van bepaalde schuldeiser Artikel 530 W. Venn.: grove fout
Conclusie Van erefunctie tot verantwoordelijke post Professionalisering, responsabilisering, criminalisering
Minervastraat 5 1930 ZAVENTEM T +32 (0)2 275 00 75 F +32 (0)2 275 00 70 www.contrast -law.be