Wonen met meer-waarde

Wonen met meer-waarde

wonen met meer-waarde Betaalbaar wonen Leuven Sofie Deberdt Samenhuizen vzw 10-12-2013

Samenhuizen vzw Meer dan 10 jaar actief (opgericht november 2000) als vrijwilligersvereniging Subsidie als sociaal-culturele beweging 2011-2015 Missie : Samenhuizen wil een platform en een forum zijn voor gemeenschappelijk wonen in ons land en zo een bijdrage leveren aan de verscheidenheid aan woonopties voor de bevolking in het algemeen en de realisatie van meer projecten van gemeenschappelijk wonen in het bijzonder. Vanuit kennis van zaken wil de vereniging ook actief bijdragen aan nieuw beleid dat gemeenschappelijk wonen ondersteunt en stimuleert. Activiteiten : 1. Bekendmaking & sensibilisering 2. Beleidsbeïnvloeding 3. Informatie en kennis versterken 4. Stimuleren en ondersteunen van projecten

Activiteiten Website en 'Prikbord' Kennis verzamelen (infotheek) en informatie verstrekken Media-aandacht verhogen Bezoeken en studiedagen Open Dag Samenhuizen (3e zaterdag van mei) Onderzoek stimuleren Publicatie «Knelpuntennota» Publicatie «Startgids voor Samenhuizers» Onderzoek en publicatie «Samenhuizen in België» (met steun van Luchtkasteelfonds Koning Boudewijnstichting) Samenhuizen 12-2012 Politieke interesse opwekken Startgroepen steunen (bvb. Pilootproject Tolhuislaan Gent) Campagne Samenhuizen in lokaal beleid (+ folders, brochure) Adviescheques aan starters & bestaande groepen (LKfonds-KBS)

Uitdagingen wonen & welzijn gezinsverdunning, groeiend aantal kleine huishoudens mismatch met het bestaand patrimonium woonmobiliteit betaalbaarheid van woningen vereenzaming, verzuring verhogen lokale veerkracht duurzame ontwikkeling wijken vergrijzing vraag naar aangepaste woningen en zorg Samenhuizen 12-2012 compacter bouwen vrijwaren open ruimte

1. Wat is samenhuizen? 2. Voorbeelden 3. Meerwaarde 4. Betaalbaar? 5. Initiatief van lokale woonactoren

Wat is samenhuizen? samenhuizen, woongemeenschap, gemeenschappelijk wonen, gemeenschapswonen, gemeenschapshuis, woongroep, friends-wonen, groepswonen, centraal wonen, cohousing, leefgemeenschap, ecovillage, woonerf, woonpark, gated community, compoundwonen, quattrowonen, gedeeld wonen, solidair wonen, commune, boerderijwonen woonwerkgemeenschap, begijnhof, serviceflat, begeleid wonen, woon- en zorghotel, pensionwonen, opvangwonen, kangoeroewonen, duplexwonen, intergenerationeel wonen, tandemwonen, aanleunwonen, Samenhuizen = koepelterm alle vormen GW

Een waaier aan mogelijkheden insteek achtergrond visie 1 leeftijden grootte van de groep karakter eigenheid locatie Samenhuizen 9-2013 mate van gemeenschappelijkheid combinatie met zorg, kunst, cultuur, (stads)landbouw, workshops, natuur, buurthuis, co-working, autodelen

Algemene definitie Een woongemeenschap omvat personen, afkomstig uit verschillende gezinnen die vrijwillig in mindere of meerdere mate van betrokkenheid ruimtes delen en samen wonen in eigen beheer met de bedoeling een sociale meerwaarde te creëren

Types samenhuizen : twee basisvormen traditioneel wonen centraal wonen en cohousing woningdelen : gemeenschapshuis en woongroep

2. voorbeelden gemeenschapshuis en woongroep Keimblatt (Oostenrijk) Laken (B) Peninsula (USA) Haniahof (NL)

woongroep Utopia - Haaltert 5 woonsten tontine volwassenen

centraal wonen De Haringrokerij (Antwerpen) 11 woonsten mede-eigendom gemengde leeftijden

centraal wonen CotéKanaL (Brussel) 17 woonsten centraal wonen mede-eigendom gemengde leeftijden

centraal wonen Meerhem (Gent) 8 woonsten mede-eigendom verbouwde school Samenhuizen 19-9-2012

cohousing Trudeslund (Denemarken) 33 woonsten mede-eigendom gemengde leeftijden Samenhuizen 19-9-2012

cohousing zones Trekroner (Roskilde DK) heden 10 projecten Samenhuizen 17-8-2012

cohousing Cohousing Kilen (Denemarken) glasstraat 20 woonsten coöperatieve gemengde leeftijden In NL ook in sociale huisvesting

cohousing La Grande Cense (Clabecq, B) 22 woonsten gemengde leeftijden juridisch : mede-eigendom

cohousing Vinderhoute (B) 17 woonsten mede-eigendom gemengde leeftijden

3. Meerwaarde van samenhuizen voor bewoners, gemeenschap en leefmilieu praktisch sociaal ecologisch maatschappelijk

Praktische meerwaarde voor de bewoners delen van ruimte en middelen (wasmachine, grasmaaier, atelier, ) tijdswinst (onderhoud, maaltijden, ) opvang kinderen (bijzonder voor één-oudergezinnen) leren van elkaar (rolmodellen, kennis en vaardigheden delen)

Sociale meerwaarde voor de bewoners samenhorigheid, contact, gezelschap (tegen verzuring,vereenzaming) steun, opvang, hulp gezamenlijke activiteiten grotere veiligheid en veiligheidsgevoel door sociale controle

Ecologische meerwaarde ecologisch verantwoord gebruik van de ruimte, compact bouwen Klassieke verkaveling vs. cohousing beide 34 woonsten (Cohousing Windsong, CA) ruimtegebruik verharding rioleringen

Ecologische meerwaarde betaalbare eco-bio opties : materialen, waterbeheer, energie afvalbeheer, wijkcompostering, hergebruik autodelen, Local Exchange and Trading System,

Maatschappelijke meerwaarde samenhang van het buurtleven, integratie in de wijk, uitstraling verhoging van levenskwaliteit en gezondheid (Roseto effect) integratie en ondersteuning senioren en zorgbehoevenden zelfontwikkeling, leren sociaal functioneren bewust burgerschap, democratie van onderaf reconversie van bestaande gebouwen

Collectiviteitswinsten Uit eindrapport onderzoeksfase Pilootprojecten Wonen: 1# Effectieve vernieuwing van de woonmarkt 2# Betaalbaar wonen 3# Een gegarandeerd en genereus verblijf 4# Getemperde maatschappelijke kosten 5# Weefselversterkend en landschapssparend

Potentieel : van niche naar mainstream Peiling Universiteit Roskilde (DK): interesse bij 32% van de alleenstaande ouders voor cohousing Peiling Harris Interactive voor Gecina (F): interesse bij 32% van de bevolking (bij18-24jaar is dit 44%) Peiling OIVO-CRIOC (B): interesse bij 23,6% van de bevolking voor huisdelen Peiling Metlife voor AARP Health Care (USA): interesse bij 34% van de 50-65jarigen om te leven in een cohousing-like setting Stel slechts 5% van de Vlaamse bevolking dit is 300.000 bewoners in ca 8.000 projecten interesse gegarandeerd voor 25 projecten per gemeente (van elk gemiddeld 40 personen)

4 Betaalbaar? Woningdelen Ja oa kosten delen Nee oa voor niet-delers (vaak gezinnen) wordt de prijs onbedoeld 'opgedreven' 59% van de woningen zijn onderbezet! - > idee ecobonus Centraal wonen en cohousing Ja oa samen bouwen, zelfontwikkeling Nee oa investeren in gemeenschappelijke ruimtes Solidair wonen, Coöperatieve, CLT + appelen met peren vergelijken!?

5 Belang van lokaal beleid Knelpunten wegwerken - wie doet wat? Vlaams niveau Rondetafels, pilootprojecten Vlaams bouwmeester, beleidsaanbevelingen vanuit deel-economie Provinciaal niveau Brochure Woningdelen, ondersteuning regiokern, groepsondertekening Charter, Lokaal niveau Cruciaal! Als regisseur van het lokaal woonbeleid

4 Samenhuizen in het lokaal beleid Vijf krachtlijnen 1. Creëer een positief klimaat rond goed nabuurschap, delen en lokale inspraak 2. Ondersteun gemeenschappelijk wonen 3. Informeer over gemeenschappelijk wonen 4. Organiseer samenwerking en overleg rond gemeenschappelijk wonen om concrete maatregelen uit te werken 5. Lanceer een pilootproject in je gemeente met aandacht voor het wegwerken van de knelpunten Samenhuizen 12-2012 ZIE FOLDER 'SAMENHUIZEN IN JE LOKAAL BELEID'!

4 Acties op korte termijn Neem gemeenschappelijk wonen op in je meerjarenprogramma, BBC Onderteken het Charter Samenhuizen Studiereis naar Denemarken, informeren 17 mei 2014 = Open Dag Samenhuizen, aankondigen Samenhuizen 12-2012

Het beleid Mee voorzien / stimuleren van 'projectgronden' ipv reeds verkavelde projecten RUP / stedenbouwkundige voorschriften Neem gemeenschappelijk wonen op in je beleid in BBC, meerjarenplan (kapstokken kwaliteit, betaalbaarheid...) hou ermee rekening bij opmaak stedenbouwkundige verordening Zorg voor continuïteit één ambtenaar is de contactpersoon rond het thema en coördineert de initiatieven hierrond Samenhuizen 22-11-2012 Samenhuizen 17-8-2012 Binnen de diensten:

4 Communicatie Open Dag Samenhuizen aankondigen in krantje, op de website ev. opportuniteiten aankondigen voor startgroepen (ook van buiten de gemeentegrenzen) De woonwinkel Algemene info en bekendmaking (flyer samenhuizen) ev. basisondersteuning (vergaderlokaal) Samenhuizen 12-2012

4 Organiseer Overleg tussen schepenen, gemeentediensten, ocmw, buurgemeenten Relevante beleidsdomeinen: - wonen, huisvesting, ruimtelijke ordening, stedenbouw - welzijn - milieu, duurzaamheid - wijken, opbouwwerk vb suggestienota werkgroep samenhuizen/samenhuren lokaal sociaal beleid Gent afspraken maken met wijkagent (verschillen in interpretaties) Concrete maatregelen uitwerken bvb subsidie Hasselt Samenhuizen 12-2012 vb werkgroep gemeenschapshuizen woondiensten Gent en Leuven

4 Lanceer een pilootproject ism intercommunale, sociale huisvesting, Vertrekkende vanuit een visie, het type samenhuizen dat de gemeente wil een initiatiefgroep (ondersteunen) een site (aanbieden, zelf ontwikkelen of regisseren) of een combinatie bvb Tolhuislaan Gent, AG SOB ism Samenhuizen vzw bvb Thuishuis Platform Ouderenzorg Antwerpen Samenhuizen 12-2012 Als integrale maatregel, of vanuit een van de kapstokken: - doelgroepen bv senioren, jongeren, starters, alleenstaande ouders, zorgbehoevenden - betaalbaarheid bv minder begoede en maatschappelijk kwetsbaren - buurtwerking, leefbaarheid van de wijk - welzijn, zorg - duurzaamheid

Abbeyfield (55+) Entre Voisins (Etterbeek, B) Martin-Pêcheur (Watermaal-Bosvoorde, B) 8 woonsten 8 woonsten

Pilootproject Tolhuislaan Gent Samenhuizen 17-8-2012

L'Espoir, voorloper Community Land Trust Molenbeek (B) 12 woonsten Start met spaargroep Bonnevie, SLO

5 Oproep en aanbod aan lokale woonactoren LNE DuLoMi projectsubsidie GEMEENSCHAPPELIJK ECO-WONEN Stadsontwikkelingsbedrijven, OCMW's, intercommunales streekontwikkeling, sociale huisvestingsmaatschappijen... Infomoment 28 januari 2014 Reeds geïnteresseerd: - pilootprojecten Vlaams Bouwmeester: Turnhout (sociale huisvesting), Wilrijk (Abbeyfield-huis binnen grotere ontwikkeling), CLT Gent - Sint-Niklaas, Gent, Antwerpen, Kortrijk, Bezoek aan bestaande woongemeenschappen Open Dag Samenhuizen 17 mei 2014

www.samenhuizen.be