Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 3

Vergelijkbare documenten
Samenvatting Maatschappijleer 1 Politiek

5.9. Boekverslag door E woorden 23 oktober keer beoordeeld. Maatschappijleer Thema's maatschappijleer

Samenvatting Maatschappijleer Maatschappijleer voor jou Hoofdstuk 3 Politiek

Samenvatting Maatschappijleer Politiek - Democratie en rechtstaat

Samenvatting Maatschappijleer Politieke besluitvorming, paragraaf 1 t/m 6

Samenvatting door M woorden 15 januari keer beoordeeld. Thema's maatschappijleer. Hoofdstuk 1. Algemeen belang:

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

5,9. Samenvatting door een scholier 1292 woorden 15 februari keer beoordeeld. Maatschappijleer

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO

5,8. Par 1: Staat! Par 2: Rechtstaat! Stelling door een scholier 1818 woorden 3 november keer beoordeeld.

Module 7 Staatsinrichting en rechtsstaat

7,4. Samenvatting door een scholier 2092 woorden 2 april keer beoordeeld. Maatschappijleer. Toets politieke besluitvorming H2

6,7. Samenvatting door een scholier 1795 woorden 16 november keer beoordeeld. Maatschappijleer Thema's maatschappijleer

5.4. Boekverslag door B woorden 2 juni keer beoordeeld. Maatschappijleer. Inhoudsopgave

5,9. Samenvatting door een scholier 1608 woorden 12 januari keer beoordeeld. Maatschappijleer Thema's maatschappijleer

Samenvatting Maatschappijleer Politiek

Verklarende woordenlijst

Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 3 Politiek

6,6. Samenvatting door een scholier 1139 woorden 2 mei keer beoordeeld. Maatschappijleer POLITIEK

2 keer beoordeeld 20 februari 2016

Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 3

6,6. Samenvatting door een scholier 2067 woorden 5 maart keer beoordeeld. Maatschappijleer Thema's maatschappijleer

Samenvatting Maatschappijleer Politiek

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Maatschappijleer par. 1!

Samenvatting Maatschappijleer Politieke besluitvorming

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal

Samenvatting Maatschappijleer Politieke Besluitvorming Paragraaf 1 t/m 5

Samenvatting Maatschappijleer Politieke besluitvorming

1. Politiek, staat en dictatuur

Een democratie is een staatsvorm waarbij de bevolking direct of indirect invloed uitoefent op de politieke besluitvorming.

Samenvatting door een scholier 2432 woorden 18 januari keer beoordeeld. Maatschappijleer. Politieke besluitvorming.

Samenvatting door E woorden 5 april keer beoordeeld. Maatschappijleer. Maatschappijleer: parlementaire democratie.

Derde Kamer Handboek Politiek 1

7,1. Samenvatting door een scholier 1863 woorden 25 november keer beoordeeld. Maatschappijleer. Maatschappijleer H4 t/m H6

Inhoud. Mijn leven. de democratie en ik

Vanaf 18 jaar heeft iedereen kiesrecht. Iedereen mag een politieke partij oprichten, vrijheid van meningsuiting

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 3 par 2 T/M 5

Samenvatting Maatschappijleer Politieke beluistvorming

1Nederland als democratie

Samenvatting door een scholier 2262 woorden 7 april keer beoordeeld. Maatschappijleer Thema's maatschappijleer

7, wat is politiek. Samenvatting door een scholier 2134 woorden 24 november keer beoordeeld. Maatschappijleer

Samenvatting Geschiedenis Module 5

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Samenvatting Maatschappijleer Politieke besluitvorming paragraaf 1 t/m 6

Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 3

Samenvatting Maatschappijleer Politiek H3 H4 H5 H6

Handboek Politiek deel 2

Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 1, Politieke besluitvorming

Wie bestuurt het land?

Eerste Kamer in het kort

Samenvatting Geschiedenis Hoofdstuk 2

Wie bestuurt het land?

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

Samenvatting Maatschappijleer Politieke Besluitvorming

Samenvatting Geschiedenis Staatsinrichting van Nederland

Antwoorden Maatschappijleer Hoofdstuk 2

Samenvatting Maatschappijleer Parlementaire democratie

Paragraaf 1: Democratie

Samenvatting Maatschappijleer Samenvatting Hoofdstuk 2

7,1. Werkstuk door een scholier 5682 woorden 4 februari keer beoordeeld. Maatschappijleer. Dictatuur en democratie

Ofwel: parlementaire democratie omdat parlement belangrijkste beslissingen neemt.

Handboek Politiek 2. Derde Kamer der Staten-Generaal

Prinsjesdag. Kerntaak 3- Maatschappelijke betrokkenheid Participeert in het politieke domein, in besluitvorming en beleidsbeïnvloeding.

Handboek Politiek 1. Derde Kamer der Staten-Generaal

Polderen voor beginners

Samenvatting Maatschappijleer Parlementaire democratie paragraaf 1 t/m 9

HIER. Interview EERSTE KAMERLEDEN Esther-Mirjam Sent & Ben Knapen. Dit doet de Eerste Kamer GEBEURT HET! INVLOED VAN DE EERSTE KAMER EERSTE KAMER

Derde Kamer Handboek Politiek 2

-De meeste onderwerpen zijn van algemeen belang dat iedereen er direct mee te maken heeft, bijv. de kwaliteit van drinkwater.

Parlementaire democratie!

wat is politiek? Boekverslag door J woorden 17 februari keer beoordeeld. Maatschappijleer Thema's maatschappijleer

Samenvatting Maatschappijleer Politieke besluitvorming H9 en H10

Samenvatting door R woorden 23 maart keer beoordeeld. Maatschappijleer Thema's maatschappijleer PAR.1

Politiek in Nederland

Paragraaf 1: Democratie

Democratie = Een staatsvorm waarbij de bevolking direct of indirect invloed uitoefent op de politieke besluitvorming.

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

6,9. Samenvatting door een scholier 2567 woorden 24 mei keer beoordeeld. Maatschappijleer. Politieke Besluitvorming

6.7. Boekverslag door P woorden 6 juli keer beoordeeld. Maatschappijleer Thema's maatschappijleer. 2 Politieke stromingen en partijen.

6,9. Samenvatting door een scholier 3365 woorden 15 september keer beoordeeld

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

Samenvatting door M woorden 15 november keer beoordeeld. Maatschappijwetenschappen. H3: De vertegenwoordigende lichamen en Trias Politica

Opdracht Geschiedenis Algemene beschouwing

7, Het parlement is baas boven baas. Samenvatting door een scholier 1995 woorden 13 januari keer beoordeeld.

Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 1 t/m 6 Politieke besluitvorming

Instructie Machtenscheidingsquiz

6,3. Werkstuk door een scholier 1730 woorden 11 oktober keer beoordeeld

Samenvatting Maatschappijleer Parlementaire democratie

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A.

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Hoofdstuk 1: Wat is politiek?

VAK: MAATSCHAPPIJLEER 2 METHODE: Examenkaternen uitgeverij Essener druk 4

CONTROLERENDE TAAK TWEEDE KAMER

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Handboek Politiek 1. Derde Kamer der Staten-Generaal

Parlementsspel: *verkiezingsspecial*

VERKIEZINGSKRANT 15 MAART 2017 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN STEM OOK!

Transcriptie:

Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 3 Samenvatting door A. 2210 woorden 6 mei 2017 5,5 1 keer beoordeeld Vak Maatschappijleer Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 3 1. Wat is politiek? Politiek: het maken van keuzes en het nemen van besluiten zodat een land, een provincie of een gemeente bestuurd kan worden. Bijvoorbeeld: Vanaf welke leeftijd mag je alcohol gebruiken? Moeten snelwegen verbreed worden om files te voorkomen? Sturen we Nederlandse soldaten naar oorlogsgebieden? Politici: mensen die van politiek hun beroep hebben gemaakt (bijvoorbeeld de Minister van Financiën, een Tweede Kamerlid of een burgemeester. Zij bedenken maatregelen en nemen namens de bevolking besluiten. We noemen dit BESTUREN. Bij het besturen van een stad of land krijgen politici hulp van AMBTENAREN. Ambtenaren: zijn mensen die werken bij de overheid (agenten, juristen, leraren). Een identiteitskaart/paspoort koop je bijvoorbeeld bij een ambtenaar op het gemeentehuis. Met de OVERHEID bedoelen we alle politici en ambtenaren samen. De overheid bemoeit zich alleen met dingen DIE VAN ALGEMEEN BELANG ZIJN, dus voor veel mensen belangrijk, zoals: - Goed onderwijs - Zorgen voor orde en veiligheid - Aanleggen van wegen - Goede gezondheidszorg voor iedereen - Zorgen voor vrede, zodat je zonder angst voor oorlog kunt leven. Om alle taken uit te voeren heeft de overheid jaarlijks geld nodig. Dit geld komt van burgers en bedrijven die BELASTING betalen. Pagina 1 van 8

BELASTINGGELD wordt gebruikt: Voor de salarissen van ambtenaren Voor de zorg Voor de bouw van huizen en scholen De aanleg van wegen Voor bijstandsuitkeringen (als je geen werk hebt of je kan niet werken) Als de overheid te weinig geld heeft, gaan of de belastingen omhoog of de overheid leent geld. Ook kan het dat de overheid besluit minder geld uit te geven: dit noemen we bezuinigen. Democratie: De politiek beslist over zaken die ook voor jou belangrijk zijn en dan is het fijn als je daar zelf over mee kunt beslissen. Dat kan ook want Nederland is een DEMOCRATIE. Democratie: het volk heeft invloed op politieke besluiten Directe democratie: als mensen van een land zelf mogen beslissen over een nieuwe wet voorbeeld: REFERENDUM: dit is een volksstemming over een belangrijk onderwerp (moeten we wel of niet bij de Europese Unie blijven) Over elke wet stemmen met 17 miljoen mensen is onmogelijk, niet iedereen heeft hier de kennis voor. Daarom kiezen wij politici die namens ons besluiten nemen en stemmen over wetsvoorstellen. Dit noem je volksvertegenwoordigers, bijvoorbeeld de leden van de Tweede Kamer. Nederland is daarmee een INDIRECTE DEMOCRATIE. Indirecte democratie: omdat wij volksvertegenwoordigers kiezen die voor ons de besluiten nemen. Zelf politiek actief worden: je kunt ook zelf lid worden van een politieke partij. Hierin kan je meepraten over allerlei zaken in de samenleving. Politici luisteren vaak goed naar mensen die veel weten over een bepaald probleem, zoals onderzoekers. Andersom zijn er PRESSIEGROEPEN die proberen invloed te hebben op de politiek, ze zoeken persoonlijk contact met politici. Pressiegroepen komen op voor 1 bepaald belang (bijvoorbeeld Amnesty international, de consumentenbond, of LAKS (pressiegroep voor scholieren, jaarlijkse examenklachtenlijn). 2. Op wie ga jij stemmen? Verkiezingen: het kiezen van volksvertegenwoordigers die het land besturen. vanaf 18 jaar mag je stemmen wie er in de tweede kamer of in de gemeenteraad komt. Dit noemen we ACTIEF KIESRECHT (het recht om te stemmen). In Nederland zijn er om de 4 jaar verkiezingen. PASSIEF KIESRECHT: het recht om je verkiesbaar te stellen. Er kan op jou gestemd worden, maar dan moet je lid zijn van een politieke partij. Of je richt zelf een partij op. Pagina 2 van 8

Lijsttrekkers: de belangrijkste man of vrouw van een politieke partij in verkiezingstijd. Veel mensen kiezen op de partij omdat ze de lijsttrekkers vertrouwen. Links, midden, rechts? Linkse partijen (SP, GroenLinks, PVDA): zijn voor een actieve overheid die het verschil tussen arm en rijk moeten verkleinen. LINKS komt op voor de ZWAKKEREN (mensen die het minder goed hebben). Zij willen bijvoorbeeld: - Betere uitkeringen voor alleenstaande moeders - Extra geld voor studenten uit gezinnen met een laag inkomen - Meer doen voor het milieu - Rijke mensen moeten meer belasting betalen Rechtse partijen (VVD, SGP): zijn voor een kleine en passieve overheid. Burgers moeten zoveel mogelijk voor zichzelf zorgen en niet verwachten dat de overheid alles voor hen regelt. Zij zeggen bijvoorbeeld: - Immigranten moeten zelf hun taalcursus betalen - Voor werk en inkomen zijn mensen zelf verantwoordelijk - Als je beter doet, dan heb je meer inkomen, dus het is eerlijk dat er verschil bestaat tussen arm en rijk. - Strengere straffen Middenpartijen (CDA, ChristenUNie, D66): ze zijn niet echt links en niet echt rechts. Ze hebben dus standpunten van links en van rechts. In Nederland is er nooit een partij die meer dan de helft van alle stemmen krijgt. Daarom zijn er altijd minstens 2, vaak zelfs 3 partijen nodig om een regering te vormen die ons land kan besturen en moeten steeds rekening houden met elkaars standpunten. Om met elkaar te kunnen regeren sluiten ze Compromissen: afspraken waarbij alle partijen een beetje toegeven. 3. Stromingen in de politiek Politieke stroming: is een verzameling ideeën over wat belangrijk is in de maatschappij en hoe mensen het beste met elkaar kunnen samenleven. Pagina 3 van 8

Er zijn drie grote politieke stromingen: 1. Liberalisme: hoort bij rechts en heeft de waarde vrijheid als uitgangspunt. Liberalen maken onderscheid tussen de waarden: - economische vrijheid en: vrijheid om een bedrijf te beginnen met zo min mogelijk regels. De overheid moet zich niet bemoeien met openingstijden van winkels, werktijden, lonen, veiligheid. Al die regels kosten het bedrijf alleen maar geld. De directeur mag veel meer verdienen dan de werknemers. - persoonlijke vrijheid: de vrijheid om te leven zoals jij wilt, Liberalen zijn voor homohuwelijk, abortus. Criminelen moeten streng aangepakt worden want die bedreigen de vrijheid van anderen, Komt op voor: werkende burgers, ondernemers, bedrijven Rol van de overheid: passief: alleen zorgen voor de veiligheid - Liberale partijen: VVD, maar D66 en PVV hebben ook liberale standpunten): 2. Sociaal-democratie: hoort bij links en heeft als belangrijkste Waarden: solidariteit en gelijkwaardigheid Doel: eerlijke verdeling van inkomens, kennis en macht, bescherming van de zwakkeren (werklozen, gehandicapten) Komt op voor: mensen met weinig geld en mensen met minder kansen Rol van de overheid: actief, ongelijkheid tegengaan Sociaal- democratische partijen: PVDA, SP, GroenLinks 3. Christen-democratie: heeft christelijk geloof en de Bijbel als uitgangspunten. Waarden: geloof, naastenliefde en samenwerking Doel: een samenleving waarin mensen goed voor elkaar zorgen en respect voor het Woord van God (de Bijbel) Niet alle partijen horen bij een van deze drie stromingen. Sommige een beetje rechts en links. Andere, zoals de Partij voor de dieren hoort nergens bij omdat zij maar 1 politiek onderwerp hebben, noem je een One-issuepartij. 4. De parlementaire democratie Belangrijkste kenmerken van onze democratie: 1. De grondwet De samenleving kent allerlei regels over wat wel en niet mag, die staan in het wetboek. Daarnaast is er ook een Pagina 4 van 8

Grondwet: hierin staan de belangrijkste rechten en plichten van burgers en overheid. Bijvoorbeeld: - De politie mag je niet zomaar oppakken of je telefoon afluisteren - Het recht op vrije meningsuiting - Kiesrecht: recht om te stemmen, en gekozen te worden - Het recht om een politieke partij op te richten - Recht op gelijke behandeling Dit zijn allemaal grondrechten of mensenrechten. Naast rechten heb je ook plichten, dingen die je moet doen. Bijvoorbeeld: - de plicht om je ID-bewijs bij je te hebben. - de plicht om naar school te gaan - de plicht om belasting te betalen In de grondwet staat verder precies beschreven hoe het bestuur in Nederland geregeld is: wie de besluiten mogen nemen en hoe doe besluitvorming werkt. Daarom nemen we Nederland behalve een democratie ook een Rechtstaat: een land waar de rechten en de plichten van de mensen en van de overheid zijn vastgelegd. 2. verkiezingen: Vrije verkiezingen: vanaf 18 jaar mag je stemmen op wie je wilt Geheime verkiezingen: omdat niemand hoeft te weten op wie je gestemd hebt. 3. macht van het parlement: de mensen die we hebben gekozen in het parlement hebben de hoogste macht. Elk wetsvoorstel moet door het parlement worden geodgekeurd. Vanwege de macht van het parlement noemen we Nederland een parlementaire democratie 4. de politieke macht is verdeeld in drie onderdelen: De overheid heeft veel macht, maar omdat we niet willen dat de overheid te veel macht krijgt, staat in de grondwet een duidelijke taakverdeling: 1. Het parlement beslist over alle wetvoorstellen. 2. De ministers voeren de wetten uit 3. De rechters beoordelen of de overheid en de burgers zich aan de wet houden De scheiding van de politieke macht in drie onderdelen wordt de trias politica genoemd. Door deze splitsing voorkomen we machtsmisbruik. Het zorgt er namelijk voor dat nooit 1 persoon of 1 groep alle macht heeft. Regels voor altijd? Wetten kunnen in de loop van de tijd aangepast worden. Pagina 5 van 8

De Nederlandse Grondwet is minder gemakkelijk te veranderen. 5. Wie bestuurt Nederland? Regering: dagelijks bestuur van ons land, Ministers en de Koning. Zijn elke dag bezig met het maken en uitvoeren van plannen. Regeerakkoord: De partijen die samen de regering vormen schrijven hun plannen op in een regeerakkoord. Daar staat in wat de regering de komende jaren wil bereiken (wel of niet bezuinigen, extra geld voor zorg of onderwijs). Ministers en staatssecretarissen: De regering bestaat uit ministers. Elke minister houdt zich bezig met een deel van onze samenleving, bijvoorbeeld economie, milieu en onderwijs. Elke minister heeft een eigen ministerie waar duizenden ambtenaren voor hem werken. Een minister heeft verder 1 of 2 staatssecretarissen onder zich. Staatssecretaris: een soort onderminister, die verantwoordelijk is voor een deel van het takenpakket van de minister. Voorbeeld: de minister van Buitenlandse Zaken heeft aparte staatssecretarissen voor Europese Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking. Kabinet: alle ministers en hun staatssecretarissen samen. Minister-president: (Premier), de leider van het kabinet en voorzitter als de ministers met elkaar vergaderen. De ministers komen iedere vrijdag bij elkaar in de ministerraad en moeten veel samenwerken. Ze stellen bij een probleem een wet voor aan de Eerste en Tweede kamer. Pas wanneer dit Wetsvoorstel is goedgekeurd door een meerderheid van de Kamerleden, kan de regering de wet uitvoeren. Wat doet de Koning? Sinds 1815 is Nederland een koninkrijk. De koning is het staatshoofd, maar hij heeft vrijwel geen macht. Hij zit in de regering en heeft maar weinig macht en mag geen eigen mening geven in het openbaar over politieke kwesties. Dit komt omdat Nederland een democratie is waarin de volksvertegenwoordigers de besluiten nemen. Taken Koning: - Een handtekening zetten onder alle wetten. - De troonrede voorlezen op Prinsjesdag - Overleg voeren met de minister-president - Ons land vertegenwoordigen in het buitenland - ministers en staatssecretarissen beëdigen Prinsjesdag: Pagina 6 van 8

Iedere 3e dinsdag van september gaat de Koning in de gouden koets naar de Ridderzaal. Daar leest hij de plannen voor die de ministers voor het volgend regeerjaar hebben bedacht. Dit noem je de Troonrede. Diezelfde middag opent de minister van Financiën in de 2e Kamer het koffertje met de miljoenennota: is een overzicht van alle uitgaven en inkomsten die de regering voor dat jaar verwacht. Het is dus een soort nationale begroting met de inkomsten en de uitgaven van ons land. 6. Het parlement - De ministers besturen ons land, maar zij hebben voor hun plannen steeds toestemming nodig van het parlement. - Parlement bestaat uit de Eerste en Tweede Kamer. Deze mensen zitten er in namens het volk en noemen zich Kamerleden. - De 150 Kamerleden in de Tweede Kamer worden door de bevolking gekozen. - De 75 Kamerleden in de Eerste Kamer worden indirect gekozen (via de verkiezingen voor de provincies). Wetgeving: ministers maken samen met hun ambtenaren de meeste wetsvoorstellen. Elk voorstel gaat eerst naar de Tweede Kamer, zij debatteren erover. Tweede Kamerleden: - Deze Kamer behandelt als eerste elk wetvoorstel en mag hierin wijzigingen of zelfs het voorstel afwijzen. - als de tweede kamer een wetsvoorstel heeft goedgekeurd dan gaat het voorstel naar de Eerste kamer. Eerste Kamerleden: - Mogen een wetvoorstel niet veranderen, maar alleen goed- of afkeuren. - laatste check: het werk van de eerste kamer is een laatste check als de tweede kamer een wet heeft goedgekeurd, ze checken het wetsvoorstel. Staan er geen fouten in, klopt het met afspraken met andere landen of met regels van de grondwet. Taken van het parlement: - Controle van de ministers. - (mede)wetgeving. Zij maken namelijk met hun ambtenaren de meeste wetvoorstellen Rechten bij de wetgevende taak: Voor hun wetgevende taak hebben Kamerleden het volgende recht: Stemrecht: wetsvoorstellen goed- of afkeuren Recht van amendement: ze kunnen delen van wetsvoorstellen veranderen Recht van initiatief: ze mogen zelf wetsvoorstellen maken en die aan de kamer voorleggen Rechten bij controlerende taak: Pagina 7 van 8

Vragenrecht: mondeling of per brief vragen stellen aan ministers of staatssecretarissen Motierecht: kamer geeft de mening over iets en vraag een minister iets te doen, geld geven aan scholen. Of motie van wantrouwen, vraagt een kamerlid een minister af te treden vanwege een leugen of grote fouten. Recht van interpellatie: Kamerleden mogen een minister ter verantwoording roepen, dan moet de minister voor een debat naar de kamer komen om uitleg te geven over zijn beleid. Enquêterecht: een groot onderzoek uit laten voeren als ze denken dat de regering fouten heeft gemaakt. Coalitie en oppositie: De partijen die samen de regering vormen noem je de coalitie. Deze regeringspartijen hebben meestal in de Tweede kamer samen de meeste zetels. Ze stemmen meestal voor de plannen van de eigen ministers. De andere partijen in de kamer noem je de oppositie. Zij stemmen vaak tegen de plannen van de regering en maken zelf wetsvoorstellen. Lees alle bronnen in je boek goed door, met name bron 15 (hoe komt een wet tot stand) Hoofdstuk 7 uit je boek leren Pagina 8 van 8