INHOUDSOPGAVE WAT VIND JE WAAR? Les 1: Chinese tonen 7 Les 2: Een ontmoeting 14 Les 3: Tellen tot 100 21 Les 4: Familie voorstellen 33 Les 5: Eten en drinken 43 Les 6: Na school 51 Les 7: Dieren 59 Les 8: In de winkel 68 Les 9: Alle kleuren van de regenboog 75 Les 10: Hoofd, schouders, knieën, teen! 83 Karakteroefening met alle karakters! 89 Sprookje: de vissen bij de drakenpoort 90 Streepvolgorde van de karakters 92 Woordspelletje met zoveel woorden als je kent 93 Antwoorden 94 5
1. Chinees als toontaal In dit hoofdstuk lees je meer over de Chinese taal, leer je wat Pinyin is, wat een toontaal is en hoe je Chinese woorden uitspreekt. A B C Welk Chinees leer ik? Je gaat Mandarijn Chinees leren. Dit is het Algemeen Beschaafd Chinees. Dit is het Chinees wat de meeste Chinezen in China goed kennen. Chinees is een toontaal. Wat betekent dat? Het Chinees is een toontaal. Dat betekent dat de betekenis van een woord afhangt van de toonhoogte waarmee je het uitspreekt. Kijk naar de 2 voorbeelden hieronder. Deze woorden hebben allebei een andere betekenis omdat ze allebei in een andere toonhoogte worden uitgesproken. Op de eerste ma staat een platte streep. Met deze streep wordt de 1e toon bedoeld. In de 1 e toon blijft je stem op één hoogte. Ma in de 1 e toon betekent moeder Op de tweede ma staat een omgekeerd dakje. Met deze streep wordt de 3 e toon bedoeld. In de 3 e toon gaat je stem eerst omlaag en dan weer omhoog. Ma in de 3 e toon betekent paard 7
Wat is Pinyin? Soms staan Chinese woorden in onze letters geschreven. Dat heet pinyin. Je spreekt het uit als pin-jin. Je ziet het best vaak in boeken, en het maakt het makkelijker om Chinees te lezen. Toch vinden de Chinezen het zelf beter als hun woorden in karakters geschreven staan. Dat zijn ze nu eenmaal gewend, net zoals wij onze letters gewend zijn! In Pinyin zet je streepjes op de a, e, o, u en i. Deze streepjes toonstreepjes. Ze laten je zien hoe je een woord moet uitspreken. Zo spreek je het woord vragend uit bij een toonstreepje omhoog (tweede toon) en langgerekt bij een plat streepje (eerste toon). 1. Wat is het karakter? 2. Wat is de uitspraak? 3. Waar is de toonstreep? 4. Welk woord is geschreven in Pinyin? hăo hauw Wat is een Chinees karakter? Een Chinees karakter is niets anders dan een Chinees teken. Het bestaat uit één of meer streepjes. Vaak bestaan karakters uit twee of drie delen en hebben ze een duidelijke linkerkant rechterkant, en soms zelfs een midden. Karakters hebben een schrijfvolgorde. Zo kun je makkelijker onthouden hoe je ze moet schrijven. In het begin lijkt het ontzettend moeilijk. Maar als je veel oefent met het schrijven van karakters, dan zal je merken dat het vanzelf makkelijker gaat. Kijk achterin het boek voor de streepvolgorde van de karakters. 13
Oefening 10 Verbind de cijfers met de karakters. Gebruik rechte lijnen en ga niet het hoekje om! Als je het goed doet, krijg je een karakter met een mooie betekenis! 31
Hoofdstuk 4: familie In deze les ga je leren hoe je over je familie vertelt, hoe je kunt zeggen hoe oud je ouders, broers of zussen zijn, etc. Deze karakters ga je leren! 他 妈 妈 她 爸 爸 哥 哥 弟 弟 姐 姐 妹 妹 大 小 谁 吗 Tekstje om te lezen 你 好 她 是 谁? a: nĭ hăo, tā shì shéi?.................................... 她 是 我 妹 妹 b: tā shì wŏ mèimèi............................... 妹 妹, 你 好 a: mèimèi, nĭ hăo............................... 她 是 我 妈 妈 b: tā shì wŏ māmā............................... 他 是 我 爸 爸 b: tā shì wŏ bàbà............................... 你 有 哥 哥 吗 a: nĭ yŏu gēgē ma?............................... 我 没 有 哥 哥 b: wŏ méi yŏu gēgē............................... 33
Dieren & de Chinese kalender Dieren spelen een belangrijke rol in de Chinese kalender. Zoals wij in Nederland gewend zijn om elke maand met een ander sterrenbeeld te werken, krijgt in China elk jaar een dierennaam. Volgens een oud Chinees verhaal nodigde Boeddha alle dieren van het dierenrijk uit voor een feest. De eerste twaalf dieren zouden een jaar krijgen wat naar hen vernoemd zou worden. Kun jij raden welke dieren het eerst op het feest aankwamen? Antwoord Antwoord: draak, slang, paard, schaap, aap, haan, hond, varken, rat, os, tijger, en het konijn. Elk dier heeft een eigenschap De Chinezen geloven dat er bij elk dierenjaar waarin iemand geboren is bepaalde eigenschappen horen. Zo is iemand uit het jaar van de Hond heel trouw, en iemand uit het jaar van het Paard heel sterk. De Rat maakt een goede indruk en is gezellig. De Buffel is werkt hard en verdoet zijn tijd niet. De Tijger is vurig, moedig en heeft een positieve instelling. Het Konijn wil graag veel bereiken, maar is wel erg voorzichtig. De Draak is enthousiast, energiek en moedig. De Slang leeft met anderen mee en kan goed een geheim bewaren. Het Paard is krachtig, zelfstandig en populair. De Geit is artistiek, beleefd en gevoelig. De Aap is enthousiast en slim. De Haan heeft stijl en is heel eerlijk. De Hond is trouw en intelligent. Het Varken is eerlijk en beschaafd. 64
1936 1948 1960 1972 1984 1996 2008 Os 1937 1949 1961 1973 1985 1997 2009 Tijger 1938 1950 1962 1974 1986 1998 2010 Konijn 1939 1951 1963 1975 1987 1999 2011 Draak 1940 1952 1964 1976 1988 2000 2012 Slang 1941 1953 1965 1977 1989 2001 2013 Paard 1942 1954 1966 1978 1990 2002 2014 Schaap 1943 1955 1967 1979 1991 2003 2015 Aap 1944 1956 1968 1980 1992 2004 2016 Haan 1945 1957 1969 1981 1993 2005 2017 Je hebt misschien al bedacht dat het 13 e jaar geen naam heeft als er maar 12 dierennamen te vergeven zijn. Dit probleem wordt heel makkelijk opgelost: na 12 jaar begint het tellen gewoon opnieuw! 65
Oefening 5 Hoe zou je deze zinnen zeggen? Schrijf ze in pinyin en in karakters. Het is groot, het is klein Dit is een Hallo hoe gaat het met jou? Ik hou van Oefening 6 Wat is jouw lievelingsdier? Zoek het karakter op in een woordenboek en oefen het hieronder op. 67
Oefeningen voor de sinoloog Oefening 1: teken een plaatje en schrijf er een passende zin bij. Je mag alles schrijven, zolang het maar Chinees is. Je kunt bijvoorbeeld schrijven dat iets duur is, of juist goedkoop. Of bijvoorbeeld dat iets mooi is, of juist niet mooi. Voorbeeld 这 兔 子 黄 色 Dit konijn is geel Oefening 2: je kent nu al best wat woorden. Nu kun je als het goed is - een woordspelletje spelen. Kijk achterin het boek om te zien welk woordspelletje dit is! 74
Streepvolgorde van de karakters Karakters hebben een schrijfvolgorde. Zo is het makkelijk om te onthouden hoe je ze moet schrijven. In totaal zijn er 8 regels: 1. van boven naar beneden, zoals in karakter 1 2. van links naar rechts, zoals in karakter 2 3. van linksonder naar rechtsonder, zoals in karakter 3 4. van buiten naar binnen, zoals in karakter 4 5. eerst de binnenkant, dan pas sluiten, zoals in karakter 5 6. eerst horizontaal, dan pas verticaal, zoals in karakter 6 7. eerst naar links een streek, dan pas naar de rechterkant, zoals in karakter 7 8. eerst het midden, en dan pas de zijkanten schrijven, zoals in karakter 8 92