Stappenplan implementatie kerkenbeleidsplan

Stappenplan implementatie kerkenbeleidsplan Valorisatie, medegebruik, nevenbestemming en herbestemming van kerken per gemeente in de praktijk brengen letterlijk en figuurlijk naar een open kerkgebouw met participatie als belangrijke basis

STAPPENPLAN opmaak kerkenbeleidsplan FASE 1: pastoraal of dekenaal plan FASE 2: overleg kerkelijke en burgerlijke kant, raadplegen achterban (participatie) FASE 3: opmaak inventarissen gezamenlijk standpunt bepalen >> Op punt zetten vormelijke aspecten kerkenbeleidsplan FASE 4: goedkeuring door bisschop en gemeenteraad FASE 5: informatie over inhoud kerkenbeleidsplan NA HET KERKENBELEIDSPLAN: implementatie

betrokkenen burgers parochieteam Centraal Kerkbestuur Privé-partners verenigingen Deken, priesters en diakens Gemeenteraad Bisschop kerkfabrieken Schepencollege Heemkundige kring parochianen

Implementatie van het kerkenbeleidsplan

DEFINITIE KERKENBELEIDSPLAN Onroerenderfgoeddecreet van 12 juli 2013 (artikel 2.1, 31 /1): een schriftelijk document dat eerst door het representatief orgaan van de betrokken eredienst en vervolgens door de gemeente- of de provincieraad werd goedgekeurd en dat een lokaal gedragen langetermijnvisie biedt voor alle gebouwen die bestemd zijn voor die betrokken eredienst op het grondgebied van de gemeente of provincie. De langetermijnvisie moet minimaal volgende basisgegevens bevatten: a) een beschrijving van de betrokken gebouwen bestemd voor de eredienst, met onder meer - hun cultuurhistorische waarde, - hun architecturale mogelijkheden, - hun bouwfysische toestand; b) de situering van elk gebouw bestemd voor de eredienst in zijn ruimtelijke omgeving; c) een beschrijving van het actueel gebruik en de actuele functie van de betrokken gebouwen bestemd voor de eredienst d) een onderbouwde visie op het toekomstig gebruik en de toekomstige functie van de betrokken gebouwen, inclusief een plan van aanpak hoe de toekomstige invulling met nevenfuncties of herbestemming ervan zal worden onderzocht.

Implementatie in enkele stappen stap 1 stap 2 stap 3 stap 4 Werkgroep Kerkgebouwen SAMEN en in DIALOOG stap voor stap aan de slag Participatietrajecten samen met hele bevolking concrete invulling zoeken Haalbaarheidsstudies bekijken of idee praktisch en financieel haalbaar is Uitvoering en beheer concrete uitvoering plannen en beheersstructuur kerk financiën, vrijwilligers, open kerk, tussentijd, roerend religieus erfgoed Goede communicatie

1. Werkgroep kerkgebouwen stuurgroep met kerkelijke en burgerlijke vertegenwoordigers, aangevuld met geïnteresseerde vrijwilligers: CKB en gemeente nemen initiatief, pastorale ploeg van leken en priesters, etc. SAMEN met sub-werkgroepen (kerkfabriek, pastoor, parochieploeg en aanspreekpunten, vrijwilligers) per kerkgebouw de coördinatie, de implementatie opnemen Stimuleren extra gebruik, goede communicatie, uitnodigen nieuwe activiteiten, participatiesessies, haalbaarheidsstudies, uitvoering en beheer, financiën, vrijwilligers, open kerk, tussentijd, roerend religieus erfgoed, algemene communicatie Starten met haalbare kleine initiatieven, tijdelijk invullen Samenwerking dienst Cultuur gemeente, gezamenlijke kalender, kerken openen, groepen uitnodigen, bevragen bevolking, etc. Draagvlak voor kerken met profane nevenbestemming vergroten Pastorale en socio-culturele noden op elkaar afstemmen Planning in functie van opstellen meerjarenbegrotingen in 2019

2. Participatietrajecten Wat? Samen met de lokale gemeenschap (parochianen en andere betrokkenen) naar een bijkomende of nieuwe invulling zoeken voor de parochiekerk. Actief betrekken. Wanneer? Tijdens opmaak of na afloop van het kerkenbeleidsplan bekijken hoe met lokale gemeenschap de neven- of herbestemming van een kerk concreet wordt ingevuld Wie? Lokaal met gemeente, kerkfabrieken, ploeg pastorale eenheid, vrijwilligers Advies of begeleiding bij CRKC Lokaal te bekijken partners zoals erfgoedcel, Regionaal Landschap, etc. VEEL REDENEN WAAROM MEN ZICH BETROKKEN VOELT

Emotie: kruispunten van leven Geloof: geloofsgemeenschap Rust: stilvallen in tijden van burn-outs en depressies Religieus erfgoed: verbindende van processies, devoties, etc.

Diaconie en sociale noden Cultuur: geschiedenis lokale gemeenschap en kunst Sociale cohesie in dorpen: verenigingsleven Toeristisch: kerken, kerkhoven, orgels, etc.

World-café Brainstorm post-its Ontwerpend onderzoek

Participatie Informeren: inhoud kerkenbeleidsplan, gezette stappen in proces, waar inspraak Breed consulteren: verzamelen van meningen over toekomst van kerkgebouw met verschillende methodes vb. post-its, rondetafelgesprekken, e-mail en postbus, etc. Concreet uitwerken voorstel: 1, 2 of 3 opties verder concreet maken, op papier of maquette (ontwerpend onderzoek), samenwerkingen aftoetsen, ideeën oplijsten Actief meewerken aan uitvoering: verder doorgroeien huidige vrijwilligers en nieuwe betrokkenen naar aanvullend / nieuw project

Informeren in kerkelijke en gemeentelijke context

Consulteren en adviseren Limburgse voorbeelden UHasselt

Nevenbestemming Onze-Lieve-Vrouwekerk Poelkapelle, West-Vlaanderen www.facebook.com/nieuwlevenatkerk

Goede communicatie zo breed mogelijk! vele doelgroepen visuele triggers

Algemene opbouw: - inleiding: waarom KBP, historische relatie kerk/dorp, voorbeelden - aan tafels in gesprek - terugkoppeling

Terugkoppeling in grote groep Doorstroming informatie stuurgroep/werkgroep

Implementatie in enkele stappen stap 1 stap 2 stap 3 stap 4 Werkgroep Kerkgebouwen SAMEN en in DIALOOG stap voor stap aan de slag Tijdelijke invullingen Participatietrajecten samen met hele bevolking concrete invulling zoeken Haalbaarheidsstudies bekijken of idee praktisch en financieel haalbaar is Uitvoering en beheer concrete uitvoering plannen en beheersstructuur kerk financiën, vrijwilligers, open kerk, tussentijd, roerend religieus erfgoed Goede communicatie

3. Haalbaarheidsstudies Wat? Een architecten- of studiebureau maakt een analyse of een voorgestelde aanvullende of nieuwe architecturale invulling voor een kerk praktisch en financieel haalbaar is, hoeveel de kost zou zijn Wanneer? Kan wanneer er 1 of enkele concrete voorstellen voor neven- of herbestemming per kerk met een noodzakelijke ingreep op tafel liggen Wie? Projectbureau Herbestemming Architecten- of studiebureaus Advies bij CRKC, IOED, Erfgoedcel, intercommunale

Concrete kleinere architecturale ingrepen of meubilair Raming en begroting in 2019 Nevenbestemming Gontrode, Oost- Vlaanderen

Procedure onttrekking aan de eredienst Onttrekking aan de eredienst en omschakeling naar volledig profaan gebouw gebeurt niet zomaar maar volgt vanuit een specifieke vraag Onttrekking kan pas plaatsvinden als lokaal de vraag ondersteund wordt en de bisschopsraad en priesterraad van het Bisdom de toestemming geeft Pas de dag voor of zelf van de verkoop of overdracht van het gebouw, wordt het document van onttrekking aan de eredienst getekend. Voor een verkoop (eigendom kerkfabriek, gemeente) gelden de regels betreffende verkoop van gebouwen van openbare besturen: hier is een schatting en openbare verkoop standaard noodzakelijk. Openbare verkoop kan ook onder gesloten omslag bij notaris plaatsvinden, maar basisprincipe dat ieder mee kan bieden moet gerespecteerd worden tenzij een algemeen nut kan worden ingeroepen om aan bepaalde kandidaat/kandidaten te gunnen. Het toekomstig gebruik moet volgens het kerkelijk recht ook "waardig" zijn. De bisschop zal hierop toezien en dan pas de verkoop effectief laten doorgaan.

4. Uitvoering en beheer langere termijn --- Financiën Afhankelijk van eigendom, premies Vlaamse overheid voor en na onttrekking: Beschermde kerk (Agentschap OE) Niet-beschermde kerk (Agentschap BB) Eigendom gemeente, beheer Kerkfabriek gebouw van de eredienst 60 (+10)% 30% Eigendom gemeente Onttrokken 60 (+10)% 0% Eigendom kerkfabriek gebouw van de eredienst Eigendom kerkfabriek onttrokken, dus privaat patrimonium 60 (+10)% 30% 40% 0% Privé-eigenaar Onttrokken 40% 0% Onderzoekspremie voor beschermde kerken (AOE, plafond 25000 euro), onderzoek neven- herbestemming niet-beschermde kerken financierbaar (ABB) Percentages premies en verplichting beheersplan verandert vanaf 2019 Vrijstelling van Onroerende Voorheffing valt weg bij onttrekking aan eredienst Projectbureau Herbestemming: 14000/18000/22000 euro (excl. BTW) Aandacht voor opname van budgetten in meerjarenbegroting 2020-2025: ramingen uitwerken in 2019 wanneer CKB en CBS samen aan tafel zitten

Financiën vrijwilligers goede communicatie Roerend religieus erfgoed Open Kerk Tussentijd

Belang van vrijwilligers en verenigingen bij neven- en herbestemming

Continuïteit vrijwilligers beheerformules

Contracten en huishoudelijk reglement medegebruik, nevenbestemming, etc. Beschikbaar via www.crkc.be

Open kerkgebouw / gezamenlijke kalender Zorgen voor een toegankelijk en gastvrij kerkgebouw belang van veiligheidszorg! Kalender Open Kerkendagen, OMD en andere activiteiten

Rol voor Monumentenwacht: continuïteit van preventieve conservatie belangrijk Tussentijd

Financiën vrijwilligers Tussentijd Roerend religieus erfgoed Open Kerk goede communicatie

Belang inventaris roerend erfgoed

Méér vormen van participatie en kerken: vrijwilligers roerend religieus erfgoed Mee inventariseren

Databanken en initiatieven provincies

Roerend erfgoed: waarderen en selecteren Stappenplan Religieus erfgoed Een concrete en uniforme procedure voor waardering, selectie en herbestemming van roerend religieus patrimonium rekening houdend met kerkelijke richtlijnen en wettelijk kader en de lokale sociale context. Een waarderingskader dat bij voorkeur breed gedragen is.

www.stappenplanreligieuserfgoed.be Participatief proces: betrekken lokale gemeenschap

Betrekken van gemeenschap bij inventariseren en waarderen/selecteren roerend erfgoed Deel van draagvlak creëren

Openstellen kerken, kalender gezamenlijke activiteiten, mensen warm maken voor kerken 2019-2025: communicatie, parochianen en bevolking bevragen (participatie), ramingen maken, concrete plannen maken en opnemen in begroting CKB en gemeente, uitvoering stap voor stap

Rol van kerken bij kernversterking Pastorale en sociale noden samenleggen

Advies Vorming Kerkenbeleidsplannen Implementatie Veiligheidszorg Contact CRKC Abdij van Park 7 3001 Heverlee 016 406073 www.crkc.be