TOEKOMST VAN DE PAROCHIEKERK

Transcriptie

1 BISDOM ANTWERPEN TOEKOMST VAN DE PAROCHIEKERK Handleiding bij het voorbereiden en voeren van de gesprekken tussen Parochie (Pastorale ploeg en Kerkfabriek) en Gemeentebestuur januari 2012

2 Inleiding Aanleiding voor het maken van deze handleiding is het verschijnen van de conceptnota van Minister Geert Bourgeois: Een toekomst voor de Vlaamse parochiekerk 24 juni In deze nota nodigt de minister alle kerkfabrieken, centrale kerkbesturen en gemeentebesturen uit een denkoefening op te starten, samen met de kerkelijke overheid over het gebruik van de kerkgebouwen in Vlaanderen. Deze denkoefening moet de gemeenten toelaten in 2013 een nieuw meerjarenplan op te stellen, waarin ook de budgettaire planning voor de kerkgebouwen is opgenomen. Wat voorligt wil een hulpmiddel zijn bij de eerste stappen in deze denkoefening. Vanuit het diocesane beleid vinden we het immers belangrijk dat de gesprekken die een parochie - zowel in de hoedanigheid van een pastorale ploeg als in die van een kerkfabriek/centraal kerkbestuur - met een gemeentebestuur voert op een degelijke wijze worden voorbereid. Dit zal gefaseerd dienen te gebeuren. Eerst zal men in eigen kring een voorbereiding maken waarna de zaken dan per parochie en later per gemeente zullen worden samengebracht. (zie bijlage 1) Hiertoe vindt u een werkblad pastoraal gebruik kerkgebouw (in eerste instantie nuttig voor de pastorale ploegen en hun verantwoordelijken) en een werkblad Kerkgebouw (voor de kerkfabriek en het centrale kerkbestuur). De eerste invalshoek verwijst naar de relevantie van het gebouw, nl. als een ruimte ten dienste van een katholieke geloofsgemeenschap. De andere invalshoek staat stil bij het materiële als dusdanig. De werkbladen zijn een opsomming van aandachtspunten met bijhorende vraagstelling. Ze dienen nog op maat gebracht te worden, aangepast aan de eigen situatie. Dit betekent dat sommige elementen minder relevant kunnen zijn, andere dan weer aangevuld moeten worden. Een bijlage 2 bevat tot slot de uitgeschreven toelichting die ik als vicaris in oktober van vorig jaar bracht. U kan er nog enkele aanbevelingen in lezen, alsook aandachtspunten bij het voeren van de gesprekken. Deze handleiding zal in de komende maanden wellicht nog aangevuld moeten worden. Het kan nuttig zijn om in de eigen groep een documentverantwoordelijke aan te stellen. Hij of zij zal zorg dragen voor het samenbrengen van de diverse documenten aangaande het voorliggend thema. Mocht u bij het werken met deze bladen - of bij het voeren van de gesprekken - moeilijkheden ondervinden of op belangrijke vragen stoten, aarzel dan niet contact op te nemen met uw deken. Hij zal, in overleg met u, bekijken hoe best verder kan gewerkt worden. Zijn uw vragen eerder technisch van aard, of verband houdend met de opdracht van de kerkfabriek, dan kan u ook contact opnemen met de diocesane dienst kerkfabrieken (Paul Vermeulen): [email protected] Mag ik u tot slot gemeend danken om de inzet die u in dit alles betoont en nog zult betonen. Verbonden in de levende Heer, Wim Selderslaghs Bisschoppelijk vicaris 2

3 Werkblad pastoraal gebruik kerkgebouw ADMINISTRATIEVE GEGEVENS Parochie: Gemeente: o Fusiegemeente/Wijk: LITURGIE Mispraktijk o Aantal weekdagvieringen: o Aantal weekendvieringen: Gemiddeld aantal aanwezigen (telling laatste 10 jaar): Gemiddeld aantal aanwezigen kerstmis (telling laatste 10 jaar): Huwelijken o Gemiddeld aantal per jaar (laatste 10 jaar): Uitvaarten en avondwakes o Gemiddeld aantal uitvaarten per jaar (laatste 10 jaar): o Gemiddeld aantal gebedsdiensten op de vooravond: Dopen o Gemiddeld aantal per jaar (laatste 10 jaar): Andere liturgische vieringen (vesperdienst, gebedsdienst ) Specificeer per viering: o Gemiddeld aantal per jaar: VERKONDIGING Huwelijksvoorbereiding o Individueel / in groep o Aantal begeleiders: o Gemiddeld aantal deelnemers per jaar: Doopvoorbereiding o Individueel / in groep o Aantal begeleiders: o Gemiddeld aantal deelnemers per jaar: Eerste communievoorbereiding o Aantal begeleiders: o Gemiddeld aantal deelnemers per jaar: 3

4 Vormselvoorbereiding o Aantal werkjaren: 1 2 o Formule: groepsbijeenkomsten thuiscatechese weekend(s) o Aantal begeleiders: o Gemiddeld aantal deelnemers per jaar: Catechumenaatswerking o Aantal verantwoordelijken: o Aantal catechumenen (laatste 10 jaar): o Werking: Vormingsavonden/ Bezinningsavonden/ o Welke: o Aantal begeleiders: o Gemiddeld aantal deelnemers per jaar: Preekgroep o Aantal leden: o Werking: DIACONIE [ Onder de aandacht valt onder meer de toegankelijkheid van het kerkgebouw voor rolstoelgebruikers; een kwaliteitsvolle geluidsinstallatie voor verstaanbaarheid voor ouderen en slechthorenden; e.d. Zie ook het werkblad Kerkgebouw.] Zorg voor zieken ondersteuning bij aanvraag hulpmiddelen ondersteuning bij recht op tegemoetkomingen actie voor doelgroep andere: Zorg voor ouderen ondersteuning bij aanvraag hulpmiddelen ondersteuning bij recht op tegemoetkomingen actie voor doelgroep andere: 4

5 Zorg voor armen onthaalwerking voedselpakketten ondersteuning voor administratie actie voor doelgroep andere: Zorg voor vluchtelingen onthaalwerking voedselpakketten Ondersteuning voor papieren actie voor doelgroep andere: Zorg voor eenzamen onthaalwerking andere: Zorg voor rouwenden onthaalwerking andere: Werking Broederlijk Delen / Welzijnszorg o Soort en aantal activiteiten: Werking Missio/ Missie o Soort en aantal activiteiten: Samenwerking vanuit de parochie met , Damiaanactie, o Soort en aantal activiteiten: 5

6 GEMEENSCHAPSOPBOUW Parochieteam o Aantal leden: o Aantal activiteiten: o Werking: Parochieraad o Aantal leden: o Aantal activiteiten: o Werking: Parochiale werkgroepen o Welke werkgroepen? (bv.: liturgische werkgroep, ) o Aantal medewerkers (per werkgroep): o Aantal activiteiten (per werkgroep): o Werking (per werkgroep): Verenigingen voor volwassenen (met een band met de parochie) o Welke verenigingen? o Aantal medewerkers (per vereniging): o Aantal leden (per vereniging): o Aantal activiteiten (per vereniging): o Band met de parochie (per vereniging): Jeugdbewegingen/ jongerenverenigingen (met een band met de parochie) o Welke verenigingen? o Aantal medewerkers (per vereniging): o Aantal leden (per vereniging): o Aantal activiteiten (per vereniging): o Band met de parochie (per vereniging): ANDER GEBRUIK VAN DE KERK Wordt de kerk, buiten de uren van de eredienst opengehouden voor bezoek en culturele initiatieven o Wanneer o Welke initiatieven o Wie staat in voor bewaking en toezicht o Wordt er een vergoeding gevraagd aan de initiatiefnemers Is de kerkfabriek aangesloten bij: o Open Kerken o Initiatieven in samenwerking met gemeente/erfgoedcel/ diensten toerisme. Devotie o Zijn er in de kerk beelden, relikwieën..die het voorwerp vormen van een bijzondere devotie: 6

7 Werkblad Kerkgebouw (EN ANDER ONROEREND PATRIMONIUM IN EIGENDOM VAN DE KERKFABRIEK OF HET CENTRALE KERKBESTUUR) ADMINISTRATIEVE GEGEVENS Parochie: Gemeente: o Fusiegemeente/Wijk: Adres van de kerk: Kadastrale gegevens: Eigenaar van de kerk: Is de kerk geheel of gedeeltelijk beschermd als monument: Bouwjaar van de kerk: Oprichtingsdatum van de parochie: GEGEVENS BOUWFYSISCHE TOESTAND VAN DE KERK: Stabiliteit: Muren: Daken: Ramen: Dakgoten en afvoerpijpen: Schilderwerken binnen: Schilderwerk buiten: Verwarminginstallatie: Elektrische installatie: Sanitair: Geluidsinstallatie: Toegankelijkheid rolstoelgebruikers: Branddetectie: Inbraakdetectie: GEGEVENS PLANNING ONDERHOUD / RESTAURATIE: Is de kerkfabriek aangesloten bij monumentenwacht. Welke onderhouds- en restauratiewerken zijn gepland: Wanneer worden de werken uitgevoerd: Zijn de werken voorzien op de meerjarenbegroting : Wie treedt op als bouwheer: Is er een restauratiepremie aangevraagd: Is er een restauratiepremie toegekend: Welke financiële middelen zijn voorzien om de werkzaamheden te bekostigen: Met welke ecologische principes werd rekening gehouden: [We verwijzen bij dit laatste punt ook graag naar het document opgemaakt door de interdiocesane werkgroep Ecokerken Vlaanderen, Verantwoord gebruik van kerkgebouwen. Klein draaiboek bij de reflectie op en het overleg over de toekomst van Vlaamse kerkgebouwen. Brussel, januari Te bevragen bij Sophie Vanonckelen. Netwerk Rechtvaardigheid en Vrede, Huidevettersstraat 165, 1000 Brussel T : +32(0)2/ E: [email protected]] 7

8 GEGEVENS ENERGIEHUISHOUDING Elektrische installatie o Gekeurd (datum: ) niet gekeurd o Volledig in orde beperkte aanpassing wenselijk volledig te vernieuwen o Aangevuld met zonnepanelen Verwarming o Geen gas mazout elektrisch o Luchtcirculatiesysteem radiatoren stralers kachels - vloerverwarming o Conventionele ketel hoogrendementsketel - warmtepomp zonnecollector - o Isolatie: o Dak vloer - ramen GEGEVENS ROEREND PATRIMONIUM Is er een inventaris van het roerend patrimonium o Elektronisch beschikbaar o Papieren versie Wordt de inventaris bijgehouden, door wie Zijn er in de kerk kunstwerken met een bijzondere artistieke en cultuurhistorische waarde Zijn er in de kerk kunstwerken geplaatst op de lijst van de Topstukken van de Vlaamse Overheid Zijn er kunstwerken die een bijzondere toeristische attractie vormen Orgel o Is het orgel een beschermd instrument o Is het orgel in goede staat o Loopt er voor het orgel een restauratie of onderhoudsdossier GEGEVENS ANDER ONROEREND PATRIMONIUM Kerkhof o Is er een kerkhof met begraafplaatsen rond de kerk Palen aan het kerkgebouw andere onroerende goederen? o Welke o Wie is de eigenaar (per gebouw) o Staat van het onroerend goed Zijn er andere onroerende goederen in eigendom van de kerkfabriek? o Welke o Wat is de staat van het onroerend goed 8

9 BIJLAGE 1: Fasering van de te zetten stappen 1 feb 2012 Kerkfabrieken en pastorale verantwoordelijken krijgen de handleiding om het gesprek over de toekomst van hun parochiekerk(en) te voeren. Uit beide groepen begint iemand met het invullen van het respectieve werkblad. 15 feb 2012 PT/pastorale verantwoordelijke houden een vergadering en de kerkfabriek houdt een vergadering, waarin ze - aan de hand van het werkblad - spreken over hun parochiekerk en de toekomst die zij voor hun parochiekerk zien. 14 maart, 11 april, 16 mei 2012 PT/pastorale verantwoordelijke en kerkfabriek vergaderen samen over de toekomst van hun parochiekerk uitwisselen van bevindingen van afzonderlijke vergaderingen, samen tot visie/ standpunt komen, en duiden afgevaardigden aan voor parochie-overschrijdende vergadering 6 juni, 20 juni 2012 Begin juli 2012 e.v. Afgevaardigden van hoger genoemde vergaderingen komen samen om met elkaar te spreken over de verschillende parochiekerken in 1 gemeente. Ze wisselen minstens hun ideeën over de eigen parochiekerk uit, bij voorkeur komen ze tot een gezamenlijke visie die ze met het gemeentebestuur zullen bespreken. Gesprekken met gemeentebesturen. 9

10 BIJLAGE 2: Toelichting door Vicaris Wim Selderslaghs op de samenkomst van 20 oktober 2011 Als de bedoeling is dat deze gesprekken (zie nota Bourgeois) afgerond zijn vóór de opstart van de besprekingen over het volgende meerjarenplan van de kerkfabrieken in het voorjaar van 2013, lijkt het aangewezen tijdig in 2012 met dit gesprek te beginnen. Heel concreet betekent dit dat de kerkfabrieken en de pastorale verantwoordelijken best vóór het einde van dit kalenderjaar al met elkaar spreken over het belang, de mogelijkheden, de moeilijkheden, de kansen, van het kerkgebouw in de parochie en de gemeente. Waar meerdere parochies in 1 gemeente zijn, moet deze voorbereiding ook gebeuren tussen de verschillende kerkfabrieken en pastorale verantwoordelijken en met de centrale kerkbesturen. Bij de voorbereiding moet goed gekeken worden naar de materiële en financiële mogelijkheden en beperkingen, maar ook naar het belang van het kerkgebouw in de pastorale werking en in de gemeenschapsopbouw in deze parochie en gemeente (wijk). Parochie en gemeente kunnen gemeenschappelijke belangen hebben bij het opmaken van een langetermijnvisie over de kerkgebouwen. De gemeenschapsopbouw is er mogelijk één van. De zorg voor goed onderhoud en voor de beschikbaarheid van goede infrastructuur kunnen dat ook zijn. Nadat de voorbereiding met kerkraad en pastorale verantwoordelijken gebeurde, kan best een open gesprek met de burgemeester en het schepencollege volgen. Het is belangrijk om bij dit gesprek goed te luisteren naar de verwachtingen/ vragen/ zorgen van de gemeente, en er de verwachtingen/ vragen/ bekommernissen vanuit de kerk duidelijk te formuleren. De bedoeling is dat in deze gesprekken, tegen begin 2013, een samen gedragen langetermijnvisie over de kerkgebouwen wordt uitgewerkt. Mochten deze gesprekken in de richting gaan van een gedeeltelijke of volledige herbestemming van een kerkgebouw, dan moet u voordat de langetermijnvisie afgewerkt is, contact opnemen met de vicaris voor de territoriale pastoraal. De eindbeslissing hierover ligt immers bij de bisschop, en het heeft geen zin om op gemeentelijk niveau afspraken te maken die niet kunnen uitgevoerd worden omdat de bevoegdheid daar niet ligt. (Dit vermijdt teleurstellingen of spanningen achteraf.) Waar parochies er nood aan hebben, mogen ze in de mate van het mogelijke ook logistieke & inhoudelijke steun vanuit het bisdom/ de diocesane beleidsploeg verwachten. Neem hiervoor contact met Paul Vermeulen, die de kerkfabrieken en centrale kerkbesturen opvolgt, of met de vicaris voor de territoriale pastoraal, die verantwoordelijk is voor de parochies. In ons bisdom beraden we er ons nog over of het opportuun is een memorandum van de parochie naar aanleiding van de gemeenteraadsverkiezingen voor te bereiden dat alle parochies naar eigen oordeel zouden kunnen aanpassen en overhandigen aan de plaatselijke spelers in het politieke landschap. 10