Handleiding/Lesopzet niveau AA Onderwerp: Eikenprocessierups zorgt voor overlast Strategie: Vragen stellen (laatste keer in week 16: Koningsdag) Doel: De leerlingen oefenen met het stellen van vragen bij de tekst. De vragen moeten beginnen met een vraagwoord. AVI-niveau leestekst: Het AVI-niveau komt overeen met het gemiddelde technisch leesniveau van de leerlingen in deze periode van het schooljaar. Sleutelschema: Een volgordeschema Extra opdracht: Je inleven in de mensen en dieren op de foto s en opschrijven wat ze zouden kunnen denken. Leesles andere tekstsoort: Een liedtekst (verhalende tekst) Woordenschat (doelwoorden uit de leesteksten): het insect veranderen in zelfs de overlast eigenlijk de uitslag overdag opgezwollen het voedsel de overlast met het blote oog tegenwoordig dankzij vervellen zich verplaatsen de bedekking in geen geval Voorbereiding Bereid de les voor op het Lesvoorbereidingsformulier. Lees de opdrachten door en bepaal welke opdrachten u door de leerlingen wilt laten doen. Bereid het modelen zo nodig voor. pagina 1 van 6
Lesvoorbereidingsformulier Toelichting: De blauwe blokken geven aan dat u als leerkracht aan het werk bent met groepen leerlingen of met de hele klas. Bij Aandachtspunten kunt u zelf opmerkingen noteren voor uw instructie. Introductie Opdrachtselectie - gezamenlijk oriënteren op het onderwerp en voorkennis ophalen Opdr. 1 2 3 4 - strategie Vragen stellen benoemen als lesdoel - woorden behandelen die technisch lastig zijn - aangeven welke opdrachten gedaan worden Centraal modelen en actief lezen Modelen volgens SCHIJF: Begin met het gezamenlijk lezen van de inleiding van de tekst. Model vervolgens het stellen van vragen bij de inleiding. Beschrijf tijdens het lezen welke vragen er bij u opkomen. Vraag bijvoorbeeld bij de eerste zin: Wie bedoelen ze met Hij? Bedoelen ze het kleine beestje dat in de titel staat? Maar welk beestje is dat dan? Misschien kom ik dat te weten als ik verder lees. Verder kunt u zich bij de inleiding bijvoorbeeld afvragen waarom die rups zo genoemd wordt en waarom hij er vooral is als het warm weer is. Vraag ook welke vraag de leerlingen bij de inleiding kunnen bedenken. Aan de slag Laat de leerlingen in groepjes de rest van de tekst lezen. Ze lezen de tekst actief en maken daarbij gebruik van modelen. Tijdens het lezen zetten ze vraagtekens bij regels of stukjes van de tekst waar ze een vraag over hebben. Aandachtspunten: Bespreek na elk stukje waar de leerlingen een vraagteken bij hebben gezet. Bespreek ook of ze snappen wat er staat. Zo nodig wordt het stukje tekst klassikaal herlezen. De leerlingen maken vervolgens opdracht 1, en uw keuze uit de opdrachten 2, 3 en 4. Aandachtspunten bij de opdrachten Tekst lezen en vragen stellen Doe de opdracht klassikaal of laat de leerlingen in groepjes werken. De leerlingen schrijven op welke vragen ze bij de tekst hebben. Ze noteren pas later de eventuele antwoorden. Bij het bedenken van de vragen kijken ze naar de vraagtekens die ze bij de tekst hebben gezet. Bespreek enkele vragen en zoek de antwoorden (als ze in de tekst te vinden zijn) op in de tekst en formuleer deze samen met de leerlingen. Laat de leerlingen de antwoorden noteren. Vraag bij de nabespreking welke vragen niet door de tekst worden beantwoord. Hoe zouden de leerlingen aan de antwoorden op die vragen kunnen komen? Zet in de goede volgorde De leerlingen doen de opdracht in groepjes. Bespreek de opdracht klassikaal na. Staan de zinnen nu in de goede volgorde? Vragen over de tekst beantwoorden De leerlingen beantwoorden de vragen in groepjes. Bespreek de opdracht klassikaal na. Wat denken ze? (extra opdracht) Bespreek met de leerlingen wat er op de foto s staat. Leg vervolgens uit wat de leerlingen moeten doen: ze moeten zich inleven in de mensen en dieren op de foto s. Ze maken daarbij gebruik van de informatie die ze in de tekst hebben gelezen. Vervolgens vullen ze de tekstballonnen in. pagina 2 van 6
Overige lesonderdelen Moment van inzet & aandachtspunten: O Nieuwsbegripfilmpje van het Jeugdjournaal met kijk- en luistervragen: O Woordenschatsemantisering: Centrale afronding - terugblik op het lezen van de tekst en de strategietoepassing: Lukte het de leerlingen om vragen bij de tekst te stellen? Konden ze alle antwoorden op hun vragen in de tekst vinden? Zo nee, waar kunnen ze de antwoorden wel vinden? - terugblik op de tekstinhoud: Wat weten de leerlingen nu over eikenprocessierupsen? Waarom zijn er nu meer rupsen dan anders? Voorbeeldvragen: Bij de inleiding: Hoe ziet een eikenprocessierups eruit? Hoe komt het dat je jeuk kunt krijgen van zo n rups? Welke insecten zijn er allemaal? Bij De eikenprocessierups: - Waar leven eikenprocessierupsen? - Wat eten deze rupsen? - Waarom gaan de rupsen ook naar andere bomen? Bij Haartjes: - Wat voor overlast kan de eikenprocessierups geven? - Hoeveel haartjes heeft zo n rups? - Wie kunnen er uitslag van krijgen? Bij Warm: - Wanneer is de eikenprocessierups naar Nederland gekomen? - Waar zijn de rupsen overdag? - Waarom gaan de rupsen lager in de bomen zitten? 2 De rupsen gaan lager in de bomen zitten. 4 Mensen krijgen uitslag op hun huid of jeuk aan hun ogen. 1 De laatste tijd is het erg warm in Nederland. 3 Mensen komen de rupsen tegen en krijgen haartjes op hun huid. pagina 3 van 6
1. C. een diertje met zes pootjes en vaak met vleugels 2. Omdat deze rupsen allemaal achter elkaar lopen. Omdat deze rupsen op eikenbomen zitten. 3. C. pukkeltjes of vlekken op je huid 4. B. piepkleine haartjes (regel 18) pagina 4 van 6
De Nieuwsbegripbieb Titels bij week 24 Bomen Thewissen, Meis A Bomen zijn belangrijk. Ze zijn mooi en nuttig. Ook leven er dieren in bomen. Lees er over in dit boekje. Het bijzondere beestjes boek Zommer, Yuval A Ontdek wonderlijke feitjes over allerlei vliegende, stekende en wriemelende beestjes van de hele wereld. Het dikke bosboek Mack A Een boek boordevol weetjes over bomen, planten en dieren in het bos. Pier de mier en de blauwe vlinder Pelt, Lizzy van AK-boek Een nachtvlinder vertelt Pier de mier over haar kinderen en hoe ze groot worden. Rups Hartley, Karen A Over rupsen en de verandering van rups tot vlinder. Met grote kleurenfoto's. Huiduitslag Landau, Elaine Ontdek wat huiduitslag precies is, hoe het komt en wat je eraan kunt doen. Bomen herkennen: een handige natuurgids voor kids Haag, Holger Welke bomen groeien om ons heen? Leer de belangrijkste bomen herkennen. Met veel weetjes. Insecten onder de loep Lasserre, François Neem een kijkje in de wondere wereld van insecten en kriebelbeestjes. Insectendetective: leuke weetjes en handige feiten over kleine beestjes Li, Maggie Slakken, bijen, lieveheersbeestjes... Pak een vergrootglas en maak kennis met de wondere wereld van insecten en kleine beestjes. Speurtocht in een boom Spilsbury, Richard Lees welke dieren in of bij een boom leven. (Makkelijk te lezen.) Speuren naar insecten en andere kleine dieren - Bekijk de krekel, wesp, vlo en andere kleine beestjes van heel dichtbij. Insecten en andere kleine dieren zijn sterk vergroot afgebeeld. Met interessante feiten en weetjes. Superjuffie komt in actie! Schotveld, Janneke A-boek De burgemeester wil de oude eik in het Stadspark vervangen door 'nieuwe natuur'. Maar heeft hij wel aan de dieren gedacht? Gelukkig komt Superjuffie in actie. Gaan de plannen dan nog wel door? pagina 5 van 6
Van rups tot vlinder De la Bédoyère, Camilla Ontdek hoe alles steeds weer opnieuw begint. Het leven van een vlinder begint als rups. Als rupsen volwassen vlinders zijn, gaan ze zelf eitjes leggen. Ook voor kinderen die moeite hebben met lezen. Beestjes die bouwen Jackson, Cari Over het leven van de allerkleinste beestjes. Kleine beestjes zijn geweldige bouwers. Zij bouwen soms nesten als kastelen. Met close-up kleurenfoto's. Ook voor kinderen die moeite hebben met lezen. Het rupsenraadsel Carrot, Joe B-boek Speurkonijn Joe Carrot gaat op zoek naar twee ontsnapte, vraatzuchtige rupsen. Maar wie heeft ze eigenlijk laten ontsnappen? Vieze beestjes Bonotaux, Gilles Verschillende kriebelbeestjes zoals kakkerlakken, wespen, teken en muggen, leggen uit wie ze zijn en waarom ze bijvoorbeeld jeuk bezorgen. Beestjes die verwoesten Jackson, Cari Lees over alle schadelijke beestjes die planten en dieren en ook mensen, het leven moeilijk maken. Met close-up kleurenfoto's. Ook voor kinderen die moeite hebben met lezen. Uil, vos en vleermuis: nachtdieren Müller, Thomas Welke dieren zijn van schemering tot zonsopgang actief? Vleermuizen, vossen, herten, nachtvlinders en muizen om er een aantal te noemen. Op de website van Jeugdbieb staan leuke filmpjes, apps en interessante websites over het Nieuwsbegriponderwerp. Ga naar: http://www.jeugdbieb.nl/nieuwsbegrip. pagina 6 van 6