Inleiding In 2003 is door de Vereniging Tekentaal (VT) het eerste beroepsprofiel gemaakt. Er kwam behoefte aan een beroepsprofiel om aan zorgverzekeraars duidelijk te maken wat de inhoud van het vak van Tekentherapeut is. Het is een voorwaarde voor cliënten van Tekentherapie om vergoedingen aan te kunnen gaan vragen. Vanaf 2008 zijn zorgverzekeraars overgegaan tot (gedeeltelijke) vergoeding van consulten tekentherapie (in de aanvullende pakketten). De zorgverzekeraars stellen kwaliteitseisen aan de tekentherapeuten en de beroepsvereniging. Daarnaast zijn er bij de opleiding nieuwe ontwikkelingen gaande, waaronder nieuwe afstudeerrichtingen. Het is daarom nodig om opnieuw naar alle beschrijvingen, eisen en taken in het beroepsprofiel te kijken en eventueel te herzien. De beschrijving van het beroepsprofiel is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1: beschrijving van het beroep Hoofdstuk 2: beschrijving van alle taakgebieden van de tekentherapeut Hoofdstuk 3: overige onderwerpen Het onderhavige document is aangenomen in de Ledenvergadering van de Vereniging Tekentaal op 24 maart 2013. Hoofdstuk 1 - Omschrijving van het beroep 1. Wat is tekentherapie? Tekentherapie is een vorm van therapie waarbij de cliënt (of een groep cliënten) op creatieve en/of kunstzinnige wijze in beeld brengt wat in hem of haar leeft. Er wordt een tekening/ beeld gemaakt n.a.v. van een hulpvraag of klacht. (Materialen die gebruikt worden zijn o.a. kleurpotloden, krijt, waskrijt, oliepastels, houtskool, verf, collage, klei, steen). De tekentherapeut en de cliënt onderzoeken het ontstane beeld. Door de situatie te tekenen kan het probleem zichtbaar, benoembaar en voelbaar gemaakt worden. Tevens kan de cliënt er afstand van nemen en het probleem objectief bekijken. Door aan/over het beeld vragen te stellen en de tekening samen te lezen, ontstaan nieuwe perspectieven voor een oplossing van de hulpvraag. Tevens kan verwerking op gang komen. De tekentherapeut kan ook gebruik maken van energetische tekentechnieken. De cliënt verkrijgt nieuwe inzichten, het zelfhelende vermogen wordt aangesproken en versterkt. De tekentherapeut zet hierbij verschillende technieken en methoden in, zoals lichaamsexpressie, energetisch werk, voice-dialogue, psychodrama, stemwerk, ontspanningsoefeningen, visualisatie, geleide fantasie en associatietechnieken. Tekentherapie is een vorm van beeldende psychosociale therapie vanuit het holistische mensbeeld en wordt door zorgverzekeraars gezien als een vorm van complementaire alternatieve therapie. Deze therapie is gebaseerd op o.a. de psychologie van Jung, de kunstzinnige therapie van Steiner, de psychosynthese van Assagioli en het werk van Greg Furth, die een wetenschappelijke studie deed naar het effect van werken met tekeningen. De opleiding tot tekentherapeut is opgezet en ontwikkeld door Lisa Borstlap; de Opleiding Genezend Tekenen, en bestaat in haar prilste vorm sinds 1985. Later ontstaan andere opleidingen, geïnspireerd door de Opleiding Genezend Tekenen. Tijdens de tekentherapie verschijnen in elke tekening, schildering of vorm, aspecten van het onbewuste. Deze aspecten uiten zich in de symboliek van het beeld, in het kleurgebruik, de vormen, de compositie, de energie en de interactie over en weer tussen de verschillende elementen in de tekening. De tekentherapeut werkt met deze zgn. tekentaal. Wat is tekentaal? Tekentaal is letterlijk: taal van tekens, of ook wel taal van getekende beelden. Sinds de oertijd maken mensen al tekens: op rotsen, kleding, gebruiksvoorwerpen, lichaamsdelen enzovoort. Van jongs af aan slaan we belevenissen op als innerlijke beelden. Tekenen is een natuurlijke manier om dat wat innerlijk leeft en belangrijk is, naar buiten te brengen en te laten zien. Er ontstaat een zichtbaar beeld. Tekentaal en beeldtaal worden in de praktijk inwisselbaar gebruikt. Specialisaties Na afstuderen kan de tekentherapeut zich specialiseren in een leeftijdsgroep (kinderen, pubers, ouderen, e.d.,) of in een bepaalde doelgroep (mensen met autisme, gedragsstoornissen, angsten, trauma, scheiding, e.d.) De tekentherapeut kan zich ook specialiseren tot coach, begeleider, supervisor, trainer, e.d. Specialisatie geschiedt d.m.v. vervolgstudie, nascholing, opdoen van ervaring, zelfstudie, e.d. 1
2. De mensvisie van de tekentherapeut De tekentherapeut heeft als uitgangspunt dat de mens: Beroepsprofiel Tekentherapeut t en ziel is; or het idee dat er meer is tussen hemel en aarde dan we kunnen waarnemen; 3. Functie-inhoud 3.1. Doelgroepen Kinderen, pubers, adolescenten, volwassenen, ouderen. Tekentherapie kan ingezet worden bij: ADHD, ADD, ASS, e.d. -emotionele gevolgen van stoornissen) als Verwerking van ingrijpende traumatische ervaringen zoals oorlog, (seksueel) geweld, beroving, scheiding, jeugdtrauma, e.d. 3.2. Doorverwijzen en samenwerken De tekentherapeut zal de grenzen van zijn kundigheid in acht nemen en de cliënt doorverwijzen naar een andere collega of hulpverlener indien: bij hem de basisvoorwaarden ontbreken om voldoende affectie en vertrouwen in de cliënt te hebben om zijn beroep op een zorgvuldige en respectvolle wijze te kunnen uitoefenen. Ook zal hij de cliënt doorverwijzen naar een andere deskundige of (terug)verwijzen naar de verwijzer/huisarts indien bij de cliënt de basisvoorwaarden voor de therapie ontbreken en de cliënt aangeeft, of de therapeut inschat, dat de cliënt andere steun nodig heeft. De tekentherapeut zal indien nodig multidisciplinair samenwerken met arts, psycholoog, psychiater en andere hulpverleners in de reguliere zorg. 3.3. Werkveld - Eigen praktijk voor tekentherapie - Groepspraktijk alternatieve gezondheidszorg - Scholen en jeugdinstellingen - Ouderenzorg - Coaching en training geven vanuit eigen praktijk of in bedrijfsleven. - Multidisciplinair samenwerkingsverband met arts, psycholoog, fysiotherapeut, e.d. 4. Functie-eisen 4.1. Opleidingen De Vereniging Tekentaal erkent tekentherapeuten die met goed gevolg de volgende opleiding gevolgd hebben: Opleiding tot analytisch tekentherapeut 4.2. Opleiding tot tekentherapeut op HBO niveau De opleiding tot tekentherapeut duurt minimaal 4 jaar en kent per jaar 160 contact/lesdagen en 160 uur 2
zelfstudie. In de opleiding legt de student een kunstzinnig en visie-verbredend fundament voor zijn vakmatig handelen in het werken met cliënten, welke een ruime mensenkennis en ethiek in sociale vaardigheden vraagt. De aspecten van interactief groepswerk en groepsprocessen kunnen begeleiden komen ruimschoots aan bod. De student werkt autobiografisch en volgt leertherapie, waarin de student het therapeutische proces zelf ondergaat. Onder supervisie van de opleiding vinden oefensessies plaats en wordt gewerkt met proefcliënten. Hierover worden verslagen geschreven. Elk studiejaar wordt afgesloten met examens in zowel theoretische als praktische kennis en vaardigheden. Indien alle examens met goed gevolg zijn afgelegd, ontvangt de student het diploma tekentherapeut Op termijn is een erkend diploma psychosociale basiskennis een vereiste voor tekentherapeuten. De door de VT erkende opleidingen dienen minimaal 2x per jaar nascholingen te organiseren. VT stelt dat de afgestudeerde tekentherapeut op Hbo-niveau dient te werken om aan alle taakgebieden te kunnen voldoen, genoemd in hoofdstuk 2 (onder) bij punt 1 t/m 8 van het beroepsprofiel. Dit betekent dat de tekentherapeut: 1. in staat is een professionele eigen praktijk op te zetten, waar hij zelfstandig werkt als tekentherapeut, met alle bijbehorende beroepstaken en verantwoordelijkheden. (De erkende opleidingen hebben het onderdeel Opstarten van een eigen praktijk op in het vakkenpakket); 2. kan samenwerken of overleggen met andere hulpverleners in reguliere zorg, een groepspraktijk, instelling of organisatie; 3. beschikt over goede communicatieve en empathische vaardigheden; 4. vanuit klachten en hulpvragen een behandelplan kan maken en kan komen tot een behandeling/ therapie; 5. werkt vanuit het psychosynthese model van Assagioli, en een sessiemodel hanteert waarbij holistisch gewerkt wordt; 6. verschillende methodieken en vaardigheden kan integreren, zoals het kunstzinnig inleven, energetisch tekenen, inductietechnieken, lichaamsbetrokken werk, rollenspel, voice-dialogue, evaluatietechnieken, structuurmodellen, e.d.; 7. bij de behandeling complexe probleemsituaties kan analyseren, waarin o.a. kennis over levensloop/levensfasen met bijbehorende valkuilen, biografische gegevens, ziektebeelden, psychologische en levensbeschouwelijke inzichten meegenomen worden; 8. zich methodisch blijft ontwikkelen d.m.v. zelfstudie, nascholing, bijscholing en reflectie op eigen beroepsmatig handelen, intervisie, supervisie, e.d.; 9. de inzichten over de betekenis van beeldtaal toepast die wetenschappelijk zijn beschreven door o.a. C.G. Jung, Rudolf Steiner; 10. inzichten uit nascholingen, nieuw onderzoek, zelfstudie e.d. kan toepassen in zijn werk; 11. zijn kennis en inzichten kan overdragen aan anderen, d.m.v. lezingen, workshops, cursussen, e.d.. 4.3. Accreditatie van onderwijsinstituten De tot nu toe erkende opleidingen (Opleiding Genezend Tekenen te Zutphen, en de Vrije Academie T Pad te Groesbeek) zijn op dit moment nog niet geaccrediteerd maar werken wel toe naar een accreditatie door een onafhankelijk accreditatie-instituut. Ook voor opleidingen die in de toekomst erkend willen worden door de Vereniging Tekentaal, geldt deze voorwaarde. 4.4. Ledenlijst van de Vereniging Tekentaal De Vereniging Tekentaal, behartigt de belangen van tekentherapeuten, tekentaaldocenten, Kindertekentherapeuten en Coaches Beeldend. De afgestudeerde en gediplomeerde leden worden genoteerd op de ledenlijst, mits zij officieel toezeggen zich te zullen houden aan het betreffende beroepsprofiel. Controle hiervan vindt plaats door middel van visitatie en websitebezoek. Vakgenoten die zich niet willen of kunnen houden aan hetgeen in de beroepsprofielen omschreven staat, kunnen Belangstellend Lid worden. De bij RBNG-geregistreerde tekentherapeuten zijn duidelijk herkenbaar. 4.5. Beroepsregister van Tekentherapeuten van de Vereniging Tekentaal Tekentherapeuten die lid zijn van de VT kunnen zich laten registreren bij RBNG, waardoor voor cliënten vergoeding door zorgverzekeraars veelal mogelijk wordt. Op de website zijn geregistreerde leden duidelijk herkenbaar vermeld. De eisen voor geregistreerde tekentherapeuten bij de Vereniging Tekentaal zijn: - Diploma Tekentherapeut van de Opleiding Genezend Tekenen, of van een gelijkwaardige door de 3
vereniging erkende geaccrediteerde opleiding. - Werkzaam zijn als tekentherapeut. - Zich houden aan het beroepsprofiel en daaraan verbonden verplichtingen. - Inschrijving in RBNG register. - Meewerken aan visitatie. - Reflecteren op eigen handelen d.m.v. intervisie, supervisie. - Verplichte overlegging Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) - Meewerken aan registratievoorwaarden en accreditatiepunten bijhouden. - Verdieping en uitwisseling van vakkennis. - Ontwikkelen van eigen kennis, kunde en beroep. Indien vereist: - Verplichte beroepsaansprakelijkheidsverzekering - Verplichte aanvraag agb-code. 4.6. Beroepscode van de tekentherapeut De tekentherapeut: - zal het vertrouwen van de cliënt waarborgen; - zal te allen tijde de privacy van de cliënt respecteren; - zorgt steeds voor een veilige situatie, waardoor de cliënt eventuele problemen of onvrede met de gang van zaken kan uiten; - zal de begeleiding richten op de groei en ontplooiing van de cliënt en diens onafhankelijkheid bevorderen; - zal volledige aandacht tonen en tijd nemen voor de problemen die hem/haar worden voorgelegd; - zal voordat het tekenproces begint, de cliënt om instemming vragen om het probleem of thema te onderzoeken via de tekentaal; - zal uitsluitend handelen waartoe hij/zij is opgeleid; - zal streven naar overleg en/of samenwerking met andere betrokken begeleiders in algemene zin (en) ten behoeve van het welzijn van individuele cliënten; - zal zorgen voor persoonlijke begeleiding, overleg en reflectie d.m.v. intervisie en supervisie; - zal zorgen voor voldoende vakbekwaamheid in de beroepsuitoefening, praktijkvoering en in het gebruik van hulpmiddelen; - zal zorg dragen door nascholing en het bijhouden van vakliteratuur voor het op peil houden van zijn kennis en vaardigheden; - komt gemaakte afspraken na; - draagt zorg voor een goede bereikbaarheid op duidelijk aangegeven dagen en uren; - zorgt voor een hygiënische en privacy beschermende praktijkruimte; - draagt zorg voor een adequate opvang van spoedgevallen; - geeft de cliënt/cursist voor of bij het eerste consult gedegen informatie, waar mogelijk schriftelijk, van welke beroepsvereniging hij/zij lid is, over de te verwachten kosten van de consulten en lessen en over de procedures bij klachten. - stelt voor aanvang therapie een behandelovereenkomst op. Deze wordt ondertekenend door beide partijen. - geeft de cliënt in elke fase de benodigde informatie betreffende de behandeling; - werkt volgens een vast systeem van evaluatie en maakt, in overleg met de cliënt, een flexibel behandelplan of stappenplan, en biedt daarin ruimte voor evaluatie; - houdt nauwkeurig dossiers bij van het verloop van de behandeling en verzamelt daarin slechts die gegevens die voor een behandeling noodzakelijk zijn; - zorgt voor geheimhouding ten aanzien van de door de cliënt -ten behoeve van het dossier- verstrekte gegevens, beeldmateriaal, sessieverslagen e.d. (met uitzondering van de gegevens waaromtrent de cliënt schriftelijk heeft verklaard dat hij/zij geen bezwaar maakt tegen het gebruik ervan voor contact met de huisarts, als trainingsmateriaal voor studie of voor statistische doeleinden). Inzage in het dossier van minderjarigen en behandelingsonbekwame personen, dan alleen na schriftelijk goedkeuren van ouders, verzorgers c.q. bewindvoerders. - verplicht zich de cliënt correct door te verwijzen naar een collega-therapeut of een arts, indien zijn behandeling niet geëigend en/of toereikend is; - zal de cliënt op de hoogte stellen (bij voorkeur schriftelijk) van de reden van voortijdige beëindiging van de begeleiding; - verplicht zich de actuele tarieven zichtbaar op te hangen in de praktijkruimte of wachtkamer; - verplicht zich een beroepsaansprakelijkheidsverzekering en een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering te hebben (en rechtsbijstandverzekering in overweging nemen); - verplicht zich om wederzijdse beëindiging van het contact op correcte wijze bespreekbaar te maken en af te handelen; 4
- zal inspectie of visitatie door bevoegde instanties en/of de beroepsvereniging ongehinderd toelaten tot de praktijk en zo nodig ook tot dossiers (alleen na schriftelijke toestemming van de betrokken cliënten); - is op de hoogte van de civiele wet, de wet WGBO (Wet Geneeskundig Behandel - Overeenkomst), de wet WBIG (Wet Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg) en WBG (Wet Bescherming Persoonsgegevens); - zal geen vriendschappelijke of seksuele relatie aangaan met cliënt; - zal de cliënt geen medicijnen voorschrijven; - zal zijn/haar beroep niet in diskrediet brengen; - zal geen opdrachten aanvaarden die in strijd zijn met de beroepsethiek. 5. Plaatsbepaling in gezondheidszorg Tekentherapie valt onder complementaire (psychosociale) geneeswijzen vanuit het holistische mensbeeld. Het kan tevens dienen als preventieve gezondheidszorg. Door zichzelf beter te leren kennen d.m.v. werken met tekentaal, kunnen sociaal-emotionele problemen en lichamelijke klachten verminderen of voorkomen worden. Dit zou een besparing kunnen betekenen voor de gezondheidszorg, maar ook ziekteverzuim op werk kunnen voorkomen of bekorten. 5
Hoofdstuk 2 - De taakgebieden van de beroepsbeoefenaar. Taakgebied 1. De therapie 1.1. Aannamefase Het is de taak van een tekentherapeut om een behandelplan op te stellen. Dit behandelplan omvat: Intake lichamelijk gebied. hoe effectief deze zijn. e therapeut geeft uitleg over tekentherapie. afzegging, e.d. Anamnese andere hulpvragen. - persoonlijke gegevens - klachten - hulpvraag - doelstelling - materialen en werkwijze - aantal en frequentie sessies - afspraken over afzegging, kosten, tijdsduur, frequentie, nota s Behandelovereenkomst De behandelovereenkomst wordt door beide partijen getekend. Bij minderjarigen tekenen beide ouders/vertegenwoordigers. 1.2. Uitvoeringsfase Na de aannamefase volgt de uitvoeringsfase van de tekentherapie. De verschillende fasen van een sessie zijn: Algemene fase - De cliënt informeert de tekentherapeut over klachten op emotioneel, geestelijk en/of lichamelijk gebied. - De cliënt informeert de tekentherapeut waar hij deze sessie aan wil werken. Doelbepaling begeleiding - De tekentherapeut bepaalt samen met de cliënt het doel van de sessie in relatie tot het probleem of de hulpvraag, waarna de hulpvraag samen wordt bepaald. Tekenopdracht - De tekentherapeut brengt de cliënt naar een innerlijk beeld toe in relatie tot het probleem. - De tekentherapeut brengt de cliënt naar uiterlijk beeld toe in relatie tot het probleem. - De tekentherapeut brengt de cliënt naar gevoelens en emoties in relatie tot het probleem. - De tekentherapeut observeert de cliënt tijdens het naar buiten brengen van dit beeld. Bevragen van de tekening - De tekentherapeut nodigt de cliënt uit te vertellen welk beeld er is ontstaan en wat er is ervaren. - De tekentherapeut vat zijn observaties samen. - De tekentherapeut staat stil bij het opkomen van emoties, nodigt uit deze er te laten zijn. - De tekentherapeut laat de cliënt bewust worden waar deze emoties en gevoelens mee samenhangen. - De tekentherapeut overweegt of wat de cliënt zegt, ook klopt met het beeld van de tekening. Verdiepingsfase - De tekentherapeut laat de cliënt het gevoel van de tekening helemaal ervaren d.m.v. de zintuigen, het bewust worden in het lichaam, het uitbeelden en uitspelen via een rollenspel of via voice-dialogue. 6
Het zelfhelend vermogen aanspreken - De tekentherapeut vraagt wat de cliënt op dat moment nodig heeft. - De tekentherapeut zoekt het helende element op in de tekening. - De tekentherapeut informeert of de cliënt dit zichzelf kan geven of daarbij hulp nodig heeft. Naar het dagelijkse leven brengen - De tekentherapeut brengt de ervaring van het tekenen en het getekende terug naar het dagelijkse leven. - De tekentherapeut informeert hoe de cliënt dit kan toepassen in het dagelijkse leven. Zelfinzicht cliënt - De tekentherapeut helpt de cliënt inzicht in zichzelf te krijgen, in relatie tot het probleem. Structureren - De cliënt of tekentherapeut vat samen wat er is gebeurd en evalueert de begeleiding op de gestelde doelen. Concretiseren - De tekentherapeut maakt duidelijke afspraken over wat de cliënt de komende periode kan doen om tot verandering te komen. - De tekentherapeut kan ondersteunende tekenoefeningen geven. Tenslotte Na maximaal 6 sessies moet duidelijk zijn of de tekentherapie aanslaat. Indien gewenst zijn er regelmatig tussentijdse evaluatiemomenten. Na 6 sessies wordt met de cliënt besproken of en hoe de sessies worden voortgezet. Indien het resultaat onvoldoende is stopt de tekentherapie met een zorgvuldige afronding. In overleg kan besloten worden tot doorverwijzing. 1.3. Afrondingsfase Er wordt samen met de cliënt een evaluatiegesprek gehouden ter afronding van de behandeling. Er wordt een eindverslag gemaakt voor het dossier (en indien gewenst voor de cliënt). Taakgebied 2. Samenwerken met andere zorgverleners 2.1 De tekentherapeut overlegt met vakgenoten in een intervisiegroep. 2.2. De Tekentherapeut werkt zo nodig samen met andere zorgverleners, bijv. in een groepspraktijk of instelling. 2.3. De Tekentherapeut zal zo nodig doorverwijzen naar andere deskundigen/hulpverleners, artsen e.d. Taakgebied 3. Beheren 3.1 De Tekentherapeut houdt een algemene administratie bij. De afspraken worden in een agenda genoteerd. De agenda wordt 5 jaar bewaard. 3.2 De Tekentherapeut houdt een financiële administratie bij. Jaarstukken worden 7 jaar bewaard. 3.3. De Tekentherapeut houdt van elke cliënt een volledig dossier bij. Dossiers worden in een afgesloten ruimte 15 jaar bewaard. Na 15 jaar worden de dossiers vernietigd. Taakgebied 4. Voorlichten 4.1. Voorlichting of presentatie geven aan verschillende doelgroepen. 4.2. Open dagen houden. Taakgebied 5. Geven van onderwijs (niet noodzakelijkerwijs) 5.1. Het geven van nascholingen aan vakgenoten. 5.2. Het geven van les op de opleidingen. 5.3. Begeleiden van beginnende tekentherapeuten. 5.4. Het geven van lessen met tekentaal als basis, gericht op verandering en verdieping. 5.5. Als docent zal de tekentherapeut de ethiek zoals geformuleerd in het beroepsprofiel in acht nemen. Taakgebied 6. Evalueren van beroepsmatig handelen 6.1. De Tekentherapeut dient een bijdrage te leveren aan evaluatie van het beroep, d.m.v. visitatie, intervisie, supervisie, cliëntenenquête,e.d. 7
Taakgebied 7. Ontwikkelen van individuele kennis en kunde 7.1. De T.t. dient vakliteratuur bij te houden. 7.2. De T.t. dient regelmatig deel te nemen aan nascholingen, lezingen, congressen e.d. 7.3. De T.t. dient ledenvergaderingen bij te wonen en nieuwsbrieven te lezen. Taakgebied 8. Ontwikkelen van het eigen beroep 8.1. De T.t. dient zich verder te ontwikkelen in het eigen beroep bijvoorbeeld d.m.v. - publicaties in vakblad of kranten en tijdschriften - deelname in bestuur, commissie of werkgroep - nieuwe methodieken ontwikkelen - nieuw initiatief binnen het werk opzetten en uitvoeren - zich specialiseren in een vakgebied Hoofdstuk 3 - Overige onderwerpen 3.1. Historie De beroepsvereniging is opgericht in 1999 en is ontstaan uit een vakblad van de docenten van de Opleiding Genezend Tekenen te Zutphen. Omdat er steeds meer behoefte was aan duidelijke omschrijvingen van het beroep van tekentherapeut en de maatschappelijke positie ervan, is het eerste beroepsprofiel opgesteld in 2003. Het beroepsprofiel is herzien in 2010 en 2013. 3.2. Filosofie De filosofie achter tekentherapie is de gedachte, dat alles wat we meemaken, wordt opgeslagen in beelden. Deze beelden kunnen opgeroepen, getekend en bewerkt worden. Tekentherapie gaat er tevens vanuit dat door het counselen over de tekening en door associaties en het verdiepen van de beleving, het zelfhelende vermogen van de cliënt wordt aangesproken. Tekentherapeuten werken tevens met tekenvormen die ondersteunend zijn om het zelfhelende vermogen van de cliënt te versterken. De therapie is gebaseerd op o.a. de inzichten en het onderzoek van de psychiater en psycholoog Carl Gustav Jung en de kunstzinnige therapie is gebaseerd op het antroposofisch mensbeeld van Rudolf Steiner, waarvan teken- en beeldtaal een onderdeel vormt. Greg Furth deed belangrijk onderzoek naar teken- en beeldtaal en naar het effect van het werken met tekeningen. De opleiding tot tekentherapeut is opgezet en ontwikkeld door o.a. mevr. Lisa Borstlap. Zij paste het model van de psychosynthese van Assagioli toe om de tekening te bevragen. De opleiding bestaat nu 25 jaar. In Nederland en België ontstonden in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw verschillende particuliere opleidingen die creatieve en kunstzinnige vormen voor coaching en therapie ontwikkelden. 3.3. Informatie over bestaande opleidingen Zie de websites: www.genezendtekenen.nl www.vrijeacademiehetpad.nl 3.4. Onderscheid en overeenkomsten met andere zorgverleners Tekentherapie is een diep en langdurig doorwerkende vorm van therapie, vergelijkbaar met de werking van psychotherapie en psychosynthese. Er wordt elke sessie concreet gewerkt aan een actuele hulpvraag of klacht. Elke tekening wordt bevraagd d.m.v. tekentaal, zodat de cliënt inzicht krijgt in eigen problematiek en er werkelijk iets kan veranderen op dieper niveau. Ook biografische gegevens worden meegenomen in de therapie, waardoor er grote overeenkomsten zijn met PRI (Past Reality Integration) therapie. Tekentherapie heeft enige overeenkomsten met beeldende vaktherapie en kunstzinnige therapie, vanwege het beeldend werken. De vaktherapeuten beeldend werken voornamelijk in instellingen, terwijl tekentherapeuten voor het grootste deel in een eigen praktijk werken. Bij tekentherapie wordt holistisch gewerkt, wat betekent dat het lichaam altijd betrokken wordt bij de sessie en er gestreefd wordt naar evenwicht tussen lichaam, ziel en geest. Zodoende is het ook een vorm van lichaamsgerichte therapie, met elementen uit de bio-energetica. Tekentherapie valt voor zorgverzekeraars onder alternatieve geneeswijzen, alternatieve hulpverlening of natuurgerichte geneeswijzen 8
3.5. Werkruimte Minimale eisen voor consulten: - Ruimte moet afgesloten kunnen worden en voldoende privacy bieden - Minimaal 3 bij 3 zijn, (voor individuele consulten) - Goed geventileerd, verwarmd en verlicht kunnen worden en hygiënisch zijn. Wenselijk: - een eigen ingang - een wachtruimte - eigen sanitaire voorzieningen 3.6. Verklarende woordenlijst Genezend Tekenen: samenvatting van tekentherapie en tekencursussen, waarbij met tekentaal gewerkt wordt en het zelfhelende vermogen wordt aangesproken. Hulpvraag: de omschrijving van datgene waar de cliënt aan wil werken in een sessie Holistisch: samenspel van lichaam, ziel en geest Lichaamswerk: alle vormen van ervaren en bewegen van het lichaam om meer contact, ontspanning, bewustwording met het lichaam te ervaren. Sessie: een behandeling bij een tekentherapeut van ongeveer 1-1½ uur. Tekening: afbeelding op papier, d.m.v. tekenen, schilderen, collage. Tekentaal: taal van tekens, getekende taal T.t.: afkorting van tekentherapeut VT: afkorting van Vereniging Tekentaal 9